Son Rau

baotreonline.com

Vương Mộng Long

Posted on 18^th Mar 2021

Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Kỳ 11

Chiến tranh Việt-Nam chấm dứt đã gần nửa thế kỷ rồi. Nhưng đối với những cựu chiến binh Việt-Nam Cộng-Hòa, thì kỷ niệm của những ngày gian khổ ấy không dễ gì có thể bị xóa nhòa trong ký ức của họ. Mỗi trang hồi ký của những người tham chiến chính là những tiểu đoạn của bộ phim dài ghi lại toàn bộ những gì đã xảy ra trong cuộc chiến đẫm máu kéo dài hai mươi năm trên đất nước chúng ta.

Nhưng tiếp theo sau đó, chúng tôi được lệnh giữ đường để tiếp tế cho Phước-Long.

Ðợt tiếp tế này dự trù sẽ diễn ra liên tục năm ngày. Ông tiểu đoàn phó xin tôi cho ông 4 ngày phép để đưa vợ con về thăm bên ngoại dưới Nha-Trang, sau đó gia đình ông sẽ trở lại theo chuyến tiếp tế sau cùng.

Trong năm ngày đêm, tôi không dám ngủ, sợ quân của mình ơ hờ để địch len lỏi ra chặn đường, hay bắn xe, thì thế nào mình cũng bị khiển trách.

Kỳ này cấp trên đã huy động hàng trăm xe vận tải GMC mười bánh của Tiếp Vận 2 và Tiếp Vận 5 để chuyển hàng hóa tiếp tế cho Phước-Long rồi chở mủ cao su từ Phước-Long ra biển.

Suốt năm ngày, năm đêm, những chiếc GMC Quân Vận theo đuôi nhau chạy đi, chạy về, rầm rầm mà không có phát súng nào của Việt-Cộng.

Tôi lấy làm ngạc nhiên, không hiểu tại sao địch lại làm ngơ trước cảnh tượng khiêu khích xảy ra chình ình ngay trước mắt chúng.

Tới khi mất nước rồi, nằm trong nhà tù cải tạo, tôi mới được một vị lớn tuổi hơn tôi, đi lính trước tôi, mang lon lớn hơn tôi, thủ thỉ bên tai,

– Anh nói, chắc chú không tin, ngày đó, tụi Tây chủ đồn điền đã chi tiền (?) cho các ông lớn của ta (!) và chi tiền cho bọn Việt-Cộng, để chúng nó được an toàn đem hết mấy ngàn tấn mủ cao su ra Nha-Trang, đưa xuống tàu chở qua Pháp! 

Nếu biết sớm chuyện này, tôi đã yên tâm nằm khoèo trên võng mà ngủ suốt năm ngày, năm đêm cho khoẻ cái thân, công đâu mà lõ mắt canh chừng bên máy truyền tin theo dõi tình hình.

oOo

Ngày vui qua mau

Sau đợt tiếp tế Phước-Long là những ngày thật là nhàn rỗi, thảnh thơi…

Thời gian này, tôi thấy Trung tá Thanh, Thiếu tá Ðàng và các sĩ quan khác trực thuộc liên đoàn cứ thay nhau nghỉ phép ngắn hạn, đi đi, về về, Sài-Gòn hay Ban Mê Thuột mà tôi thì không thể rời xa nơi này nửa bước, nên chạy về Gia-Nghĩa nêu thắc mắc với Trung tá Liên đoàn trưởng,

– Trung tá coi lại, tại sao gần hai năm nay tôi không có phép thường niên, mà cứ gởi công điện lên liên đoàn xin thì lại bị từ chối?

Trung tá Thanh nhướng mắt thật to,

– Ủa! Chứ cậu không hay rằng ông Toàn có lệnh là chỉ có sự chấp thuận của ông ấy thì chú mới được phép vắng mặt ở Kiến-Ðức sao?

Tôi ngẩn người ra, chẳng hiểu gì cả! Vì lý do gì mà ông Tướng Vùng phải quan tâm tới chuyện phép tắc, có mặt, hay vắng mặt của một sĩ quan cấp thiếu tá là tôi, tôi bèn thắc mắc,

– Ai nói với Trung tá lệnh này là do ông Toàn?

– Thì ông Trường An (Ðại tá Tất) truyền lại lệnh này chứ ai?

Tôi vừa ngạc nhiên vừa bực bội, chạy vào phòng truyền tin, dùng máy PRC74 gọi cho Ðại tá Phạm Duy Tất.

Sau khi nghe tôi vặn hỏi, ông Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ Huy Biệt Ðộng Quân/ Quân Khu 2 cũng nói không khác gì Trung tá Thanh,

– Thì ngay sau khi mở đường Ðức-Lập xong, ông Toàn có ra lệnh cho anh và ông Nghìn không cho phép chú đi đâu nếu không có sự chấp thuận của ông ấy. 

Ông Tất vừa dứt lời, tôi vội phóng lên xe chạy vào Tiểu Khu Quảng-Ðức. May thay, tôi gặp được Ðại tá Phạm Văn Nghìn, Tỉnh trưởng Quảng-Ðức đang đứng giữa sân Tiểu Khu. Vừa giơ tay chào ông Nghìn, tôi vừa lớn tiếng hỏi,

– Niên trưởng ơi! Có phải ông Toàn ra lệnh rằng tôi muốn đi đâu vài ngày thì tôi phải chờ sự đồng ý của ông ấy có đúng không?

– Ừ! Anh có nghe ông Toàn ra lệnh như thế!

Nghe ông Nghìn trả lời, tôi vội nói,

– Niên trưởng cho tôi mượn cái trực thăng của niên trưởng vài giờ. Tôi muốn bay về Pleiku gặp mặt ông Toàn hỏi cho rõ trắng đen cái chuyện vô lý này mới được.

– Ừ! Lấy trực thăng của anh mà đi, nhớ trả lại máy bay và phi hành đoàn cho anh ngay sau khi xong việc đó!

Hơn một tiếng đồng hồ sau tôi đã có mặt trên sân Bộ Tư Lệnh Quân Ðoàn II.

Tôi vào Phòng 2 gặp Ðại tá Trịnh Tiếu, rồi nhờ ông Tiếu đưa tôi lên lầu hai để gặp mặt ông Tư Lệnh Quân Ðoàn.

Anh Quân Cảnh gác cầu thang không thèm tước vũ khí của tôi, vui vẻ dẫn tôi vào văn phòng của ông Tướng.

Thấy tôi, Tướng Nguyễn Văn Toàn từ tốn hỏi,

– Chi đó mi?

– Trình Trung tướng! Trong Liên Ðoàn 24 các ông chỉ huy liên đoàn và tiểu đoàn muốn đi đâu thì đi. Các ông ấy đi đi, về về Sài-Gòn như đi chợ. Tôi đánh hết trận này tới trận khác, muốn có vài ngày phép thường niên về thăm vợ con mà không được. Tôi nộp đơn xin nghỉ phép thì ông Tất với ông Nghìn nói rằng tôi phải chờ sự chấp thuận của Tư Lệnh Quân Ðoàn! Sao có chuyện vô lý như thế?

Tôi nói một mạch, không ngừng. Vừa nghe xong, ông Toàn vội đập hai bàn tay hộ pháp của ông ta xuống mặt bàn rồi quát lên,

– Ðù mạ! Tau có ra lệnh này hồi nào đâu? Chuyện phép tắc của mi thì thằng Nghìn, thằng Tất phải giải quyết. Tau còn phải lo bao nhiêu công chuyện lớn lao, hơi đâu mà để ý tới chuyện phép tắc của tụi mi?

Nói xong, Tướng Toàn phẩy tay hai, ba cái để đuổi tôi ra khỏi phòng.

Tôi đứng nghiêm, chào ông Tướng Tư Lệnh Quân Ðoàn rồi quay gót.

Lúc tôi ra tới cửa thì ông Toàn gọi giựt lại,

– Ê! Mi có đi phép thì đi chừng năm ngày thôi! Không được đi lâu hơn đó nhe!

Trên đường bay về Quảng-Ðức tôi cứ bấm bụng cười thầm, ông Tướng Vùng vừa nói rằng ông ta phải lo bao chuyện quan trọng, hơi sức đâu mà để ý tới vấn đề đi phép, đi tắc của tôi, vậy mà sau khi đuổi tôi đi, ông ta lại nhắc nhở tôi rằng “không được vắng mặt lâu hơn năm ngày đó nhe!”

Cuối tháng 10 năm 1974 vợ chồng tôi và ba đứa con, tới đóng đô năm ngày trong một căn phòng nơi từng hai của Khách Sạn Mộng-Ðiệp nằm sát bên cầu thang dẫn xuống tầng trệt của chợ Hòa-Bình, Ðà-Lạt.  Khách sạn này trước đây có tên là Maxim, sau đổi thành Mộng-Ðiệp.

Những tấm ảnh màu mà gia đình tôi chụp ở Vườn hoa Ðà- Lạt, Thác Prenn hay Hồ Xuân-Hương còn giữ được cho tới sau này chính là những ảnh được chụp trong thời gian cuối tháng 10 năm đó.

Ngày vui thời buổi nào cũng ngắn, sau năm ngày hạnh phúc ở Ðà-Lạt, tôi trở về Kiến-Ðức.

Xe tôi đi qua khúc quanh Mả Thượng thì gặp xe của ông trung tá liên đoàn phó đi ngược chiều, ông ta được lệnh chấm dứt nhiệm vụ thay tôi chỉ huy mặt trận Tây Quảng-Ðức vào lúc tôi bước chân vào trình diện Trung tá Thanh để báo cho ông liên đoàn trưởng biết rằng tôi đã về.

Trong thời gian sáu ngày tôi vắng mặt, mọi lệnh truyền ra cho các cánh quân của ông liên đoàn phó đều qua giọng nói của Trung úy Nguyễn Văn Trâm sĩ quan Truyền Tin của tiểu đoàn. Do vậy, cả địch và ta đều không biết rằng tôi đã không ở đây trong một thời gian gần tuần lễ.

Tôi bước vào phòng hành quân thì Ðại úy Hoàn, Trung úy Trâm, cùng mấy ông hạ sĩ quan tíu tít vây quanh mừng rỡ. Ông Hoàn nói,

– Mấy ngày rồi anh em tụi tôi ăn không ngon, ngủ không yên. Chỉ sợ địch biết không có mặt ông, chúng nó đánh úp thì chết!

Tôi cười,

– Có ông liên đoàn phó ở đây, duyên cớ chi mà các cha lại lo sợ dữ vậy!

Ðại úy Hoàn vừa cười, vừa lắc đầu,

– Nói thực với ông, những ngày sống dưới quyền ông liên đoàn phó chúng tôi không yên tâm chút nào.

Ông Ðại úy Hoàn là bạn của ông Trung tá Xuân. Ông Hoàn tốt nghiệp Khóa 10 Thủ-Ðức cùng ngày với ông trung tá, đi Biệt Ðộng Quân cùng ngày với ông trung tá, nhưng hiện thời hai ông này đang ở hai vị trí khác nhau.

Ðêm đó tôi và Trung úy Trâm đi một vòng quanh chiến hào, quan sát tình hình, tới một căn lều đôi của một khẩu đại liên, tôi nghe tiếng hai người lính nói chuyện với nhau. Một anh lớn tuổi nói,

 – Không biết Thiếu tá đi phép tới bao giờ mới về? Thiếu tá vắng nhà, tao lo quá!

Tiếng nói thứ nhì của anh lính có vẻ trẻ hơn,

– Em cũng lo! Không có Thiếu tá mà bọn nó tấn công, chẳng biết tụi mình sẽ chống đỡ ra làm sao đây?

Trung úy Trâm vỗ mạnh vào nóc căn lều rồi cười lớn,

– Thiếu tá về rồi! Tụi mày yên chí đi!

Hai anh lính nghe Trung úy Trâm nói vậy liền nhào khỏi lều, thấy tôi đang đứng nhìn thì chúng nó ào vào ôm tôi chặt cứng, rồi reo lên,

– Thái Sơn về rồi! Thái Sơn về rồi!

Anh Trung úy Pháo đội trưởng 105 ly đóng dưới sườn Bắc đồi Kiến- Ðức biết tin tôi vừa hết phép, cũng chạy lên kéo tay tôi và Trung úy Trâm xuống hầm tác xạ của anh ta. Tiệc mừng tôi hết phép của anh bạn pháo binh là một chai Hennessy và hai con khô mực.

oOo

Chuyện thường ngày ở huyện

Kiến-Đức…

Sau kỳ lãnh lương tháng 10 năm 1974 vợ con binh sĩ từ Pleiku kéo nhau lên thăm chồng, cha càng ngày càng đông.

Tôi thấy để đàn bà con nít sống chen chúc trong các hầm hào phòng thủ vừa bất tiện, vừa mất vệ sinh, nên tôi ra lệnh cho tiểu đội Lao Công Ðào Binh cắt tranh, đốn cây, cấp tốc dựng lên hai dãy nhà có sạp tre thay giường nằm.

Hai dãy nhà này tọa lạc dưới chân ngọn đồi chính, bên lề của Tỉnh Lộ 344, đối diện với Câu Lạc Bộ tiểu đoàn và Trung đội Pháo Binh Biệt Ðộng Quân Biên Phòng.

Ở đây, hai căn gia binh được ba ngọn đồi che chắn, các cháu bé cũng không sợ bị gió lùa gây bịnh cảm mạo, phong hàn. Vị trí này cũng rất an toàn, không sợ vũ khí bắn thẳng của địch. Tôi còn cho lệnh đục vách núi thành hai cái hầm cho vợ con binh sĩ trú ẩn nếu có pháo kích.

Cũng trong thời gian này, Tiểu Ðoàn 82 Biệt Ðộng Quân tiếp nhận đợt bổ sung mới, gồm có một sĩ quan là Thiếu úy Nguyễn Nhơn, và một ông Trung sĩ 1 già người Bắc tên là Ngô Thái Bình cùng với năm hay sáu tân binh.

Tôi quá bận bịu với những buổi họp hành trên liên đoàn, nên giao cho Ðại úy Hoàn công việc phỏng vấn mấy ông tân binh. Còn ông thiếu úy và ông trung sĩ thì tôi sẽ đích thân tiếp xúc.

Thiếu úy Nguyễn Nhơn là người Huế, bạn đồng khóa của Cố Trung úy Phạm Ðại Việt cựu Ðại đội trưởng Ðại Ðội 3/82.

Sau khi lễ phép chào tôi, anh Nhơn móc túi trao cho tôi cái thư giới thiệu, viết bởi anh bạn tôi là Ðại úy Nguyễn Lạn, Tiểu đoàn trưởng Tiểu Ðoàn 11 Biệt Ðộng Quân.

Trong thư bạn tôi nói rằng Thiếu úy Nhơn là người đồng hương của Lạn đã từng là đại đội trưởng ở Tiểu Ðoàn 11 vừa mãn khóa Rừng Núi Sình Lầy trở về. Nhưng hiện thời Tiểu Ðoàn 11 đã có dư sĩ quan đại đội trưởng, Lạn bèn đề nghị anh ta về Pleiku năn nỉ ông Thiếu tá Nguyễn Giáp, Trưởng Phòng 1 của Bộ Chỉ Huy Biệt Ðộng Quân/Quân Khu 2 cho anh ta về Tiểu Ðoàn 82 với tôi.

Tôi đang có ý định kiếm người thay cho Thiếu úy Hổ để chú Hổ đi học lớp Tổng Quản Trị, khi trở về sẽ đảm nhận công việc này của đơn vị. Ngặt vì Ðại Ðội 3/82 có nhiều tân binh, nên tôi cho Thiếu úy Phạm Văn Thủy thay Thiếu úy Nguyễn Văn Hổ, và cho Thiếu úy Nhơn giữ chức đại đội trưởng Ðại Ðội 4/82.

Sau khi sắp xếp cho vị sĩ quan mới đáo nhậm, tôi cho phép ông hạ sĩ quan vào trình diện.

Nhìn ông già Trung sĩ 1 Ngô Thái Bình, người Bắc Di Cư, vừa bước vào, tôi nảy ra ý nghĩ sẽ để cho ông hạ sĩ quan lớn tuổi này giữ công tác an ninh phòng thủ thay chỗ ông Thượng sĩ Y Khăm Nier mới chết cách đây vài bữa do vướng mìn. Bắt tay ông trung sĩ xong, tôi nhẹ giọng,

– Trước khi tới 82 Trung sĩ ở đơn vị nào?

Tôi vừa dứt lời, ông già Bắc Kỳ Di Cư đã đốp chát ngay,

– Quân lao!

– Quân lao nào?

– Nha-Trang!

Tôi ngạc nhiên hỏi tiếp,

– Lý do gì mà ông bị nhốt trong quân lao?

Giơ cả hai cánh tay lên trời, hai bàn tay xòe rộng, ông Bình trợn mắt nhìn tôi rồi lớn tiếng,

– Sáu tháng trước, tôi bắn thằng đại úy tiểu đoàn trưởng, may mà, nó bị thương, không chết, nên tôi chỉ bị kêu án ba năm, ở được nửa năm, có người tới chiêu dụ tôi đi đơn vị tác chiến thì được hưởng án treo thời gian hai năm rưỡi còn lại. Tôi tình nguyện ngay! Vậy là người ta còng tay chở tôi ra đơn vị. Tôi tới liên đoàn chiều hôm trước, sáng hôm sau tôi giáp mặt ông đây! Ông muốn tôi làm công việc gì thì cứ ra lệnh, đừng chất vấn lôi thôi cho mất thời giờ!

Nghe ông già Bắc Kỳ bạt mạng, lỗ mãng này đối đáp, tôi cũng thấy tò mò, thích thú nên hỏi tiếp,

– Trung sĩ cũng lớn tuổi rồi, chắc ông đi lính đã lâu? Ông có thể kể sơ lược cuộc đời lính của ông cho tôi nghe được không?

Hình như được gãi đúng chỗ ngứa, ông Trung sĩ già nói một hơi như nước tuôn qua ống cống giữa cơn giông, khiến tôi đi từ ngạc nhiên này tới ngạc nhiên khác. Sau đây là lý lịch cuộc đời của ông trung sĩ 1.

Ông Trung sĩ 1 Ngô Thái Bình lớn hơn tôi một giáp, ông ta là con một địa chủ ở Thái-Bình. Mười tám tuổi ông Bình thi đậu bằng “Bắc Ðơ” tức là bằng Tú Tài 2, rồi tình nguyện theo học Khóa 1 Nam-Ðịnh.

Còn một tuần lễ nữa thì tốt nghiệp, trong cơn say, ông Sinh viên Sĩ quan Ngô Thái Bình đã đánh gãy hai cái răng cửa của viên sĩ quan cán bộ người Tây nên bị ra trường với cấp bậc trung sĩ.

Ông bị đưa ra đơn vị tác chiến có tên là Commando đóng quân trong vùng Bạch-Mai, ngoại ô Thủ Ðô Hà-Nội.

Ở Hà-Nội Trung sĩ Bình lại dính líu vào một cuộc ẩu đả giữa Commando và lính Nhảy Dù của Pháp.

Sau vụ này Trung sĩ Bình bị lột lon trung sĩ, xuống binh nhì, tống sang một đơn vị Bảo Chính Ðoàn của Quân Ðội Quốc-Gia Việt-Nam.

Ông Binh nhì Ngô Thái Bình ở yên đơn vị Bảo Chính Ðoàn này một thời gian thì tới Hiệp Ðịnh Geneve.

Ðầu năm 1955 đơn vị của ông lên tàu há mồm vào Ðà-Nẵng.

Tới Ðà Nẵng Binh nhì Ngô Thái Bình làm đơn tình nguyện thuyên chuyển sang Nhảy Dù.

vietmessenger.com

Mario Puzo

Ngọc Thứ Lang dịch
Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu

Chương 19

Cuộc đời tươi đẹp như thế này, được chính xứ sở này hậu đãi đến thế, được hưởng thụ quá mức dự tưởng thì còn than thở kêu ca nỗi gì? Bên Âu châu có giặc, nào Anh – Pháp – Đức đua nhau nướng quân như điên … ngay ông Mussolini còn dám xài sang biết bao nhiêu xương máu con em thì đám dân Ý sống lây lất chen chúc trọn khu Tây Nữu Ước có kẻ nào không ăn nên làm ra đến no bóc ké? 
Thời buổi kinh tế khủng hoảng đã qua rồi, có gia đình nào kiếm không đủ ăn? Tất cả đều thừa thãi đến độ khỏi phải ăn bám xã hội, thấy mặt mấy đấng điều tra viên Sở Cứu tế có quyền đuổi đi gấp. Có gia đình nào không chuẩn bị rời bỏ khu ổ chuột này, tậu nhà bên Long Island ở cho sung sướng? 
Có thể nói họ làm giàu nhờ giúp phương tiện cho những người khác. Bên Âu châu còn chiến tranh là nơi đây hãng xưởng nào cũng cần người làm, cần quá nhiều người nên công việc ê hề cho cả đám tay mơ và những thằng quen làm biếng, gây chuyện lộn xộn nhất. Xưa nay chỉ có mỗi dịp này là đám dân cùng đinh ở bên đây đỡ khổ, nhiều thằng còn làm giàu nhờ chiến tranh. 
Đám dân Ý ở đại lộ số 10 Nữu Ước đa số gốc gác từ mấy tỉnh miền Nam, không Sicily thì Naples nên đối với họ dù Mussolini có thắng hay bại cũng chẳng ăn nhằm gì! Đất mẹ quả xa xôi quá, đâu có nghĩa gì với họ vì họ có yêu nước bao giờ? Mà yêu đất mẹ làm sao nổi? Bao nhiêu thế kỷ liền, nhà cầm quyền nào cũng tự đặt làm đối thủ, hành hạ ông cha họ đến đau khổ cất đầu không lên. Nghèo hèn mà bị đám nhà giàu bắt nạt, phỉ nhổ … còn bị mấy ông lớn La Mã rút rỉa đến tận xương. Sang được đến đất Mỹ là yên trí có hy vọng làm giàu! 
Vậy mà có một người vẫn chưa được hài lòng. Đó là Teresina Coccalitti. Thời buổi cần người làm như vùng này đâu thể tiếp tục khai mấy đứa con thất nghiệp hết … mà làm sao lãnh mãi tiền cứu tế xã hội? Mụ phải hối hả chạy hàng xách, buôn bán chợ đen: đường từng bao bự, dầu mỡ thì cả thùng và quần áo thì hết bành này tới kiện khác. Hồi này mụ Teresina hay ưa rỉ tai bồ Lucia Santa: “Cho bồ hay … rồi đây thế nào cũng có một ngày …” Nhưng một ngày làm sao, bao giờ tới thì mụ bí mật đưa tay lên miệng “suỵt … suỵt “. Mụ chỉ tiết lộ có thế . Mụ định nói gì mà úp mở? Động viên đi lính chắc? Cũng chả sao. Bao nhiêu gia đình ở đại lộ số 10 này mới có một nhà có con đi lính. Có gì đâu mà lo? 
Sự thật thì Lucia Santa thời giờ đâu mà hỏi. Mụ còn mắc kiếm tiền, mắc hốt bạc. Có bao giờ kiếm tiền như hồi này? Trẻ con nhà mụ đi học về là đứa nào cũng lo kiếm tiền thêm hết. Ngay hai đứa nhỏ nhất là thằng Sal và bé Lena còn “bắt” được việc làm ngày một buổi ở hãng thuốc tây mới mở bên đại lộ số 9, còn Vincenzo dĩ nhiên tuần lễ làm đủ bảy ngày, khỏi cần nghỉ. Nếu mấy thằng bên Âu châu khoái chiến tranh, đánh giết nhau thì cứ tha hồ đánh giết nữa đi. Có đánh đến tan nát Lucia Santa cũng khỏi cần. Mụ chỉ còn kẹt mấy người bà con thân thuộc bên Ý … nhưng cái làng nhãi nhép, vô giá trị đó thì ai thèm đụng tới mà lo? 
Mụ chỉ còn mối bận tâm duy nhất là thằng con khó dạy Gino vẫn ở không ăn chơi. Cho nó chơi hết năm học này nữa đi. Tháng giêng tới học hết lớp trung học là bắt buộc phải tốt nghiệp, để xem nó còn nói mắc học hành nữa hết? Gửi gấm nó đi làm đâu cũng uổng công, uổng lời vì chỉ mấy ngày sau là đã bị đuổi cổ rồi. 
Không lẽ nó không giúp được việc gì? Chẳng hạn như thằng Vincenzo để quên gói thức ăn trưa mà không nhờ được nó đưa tới sở Hỏa xa cho thằng anh được sao? Thấy nó đã đeo găng tay, cầm cây gậy tính đi đánh bóng, Lucia Santa phải giang tay chặn thằng Gino lại bảo “Mày mang ngay tới sở cho anh mày đi”. 
Gói đồ ăn giấy nâu xem nó dơ dáy thật, nhưng mụ vẫn ép nó phải cầm lấy, phải làm. Bộ nó là ông vua con sao mà ở không ăn chơi, mẹ nhờ có chút chuyện dám chê dơ dáy? Gino viện cớ: 
– Sợ trễ quá má? 
– Trễ cái gì? Mày có làm gì đâu mà sợ trễ? Mày sợ trễ giờ đi hỏi vợ hay … hết giờ mang tiền gửi băng? Hay mày có hẹn với ông chủ nào để đi làm? 
– Kìa, việc gì mẹ phải nói như vậy? Ở sở cũng bán đồ ăn nữa mà? 
Thằng Gino thế này thì mất dạy quá. Mụ nói thật chua chát: 
– Mày là thằng không có đầu óc. Thằng Vincenzo lo làm ăn tối ngày giúp đỡ tao nuôi các em, trong đó có mày. Nó đâu dám chơi bời lêu lổng như mày? Vậy mà có bao giờ tao thấy mày rủ thằng anh cô độc đi chơi cho nó đỡ buồn? Bây giờ nhờ mày mang tới cho nó gói đồ ăn mà mày cũng từ chối thì mày bất nhân quá! Thôi mày muốn đánh bóng thì đi mà đánh với mấy thằng mất dạy cho sướng. Để tao mang tới cho nó cũng được. 
Bị mẹ nói móc quá ngay giữa đường, Gino đành phải cầm lấy gói đồ ăn. Mặt mẹ nó xem hả hê quá càng làm Gino tức thêm . Nhưng bề nào cũng còn thằng Vincenzo. Nó phải mang đi cho thằng anh đang đói chứ? 
Nhanh như cắt, nó chạy vùn vụt, chạy trên đại lộ số 10 cho tới đường 37 mới rẽ sang đại lộ số 9. Giữa trưa nắng phải chạy nhanh như bay thế này mới khoái! Hồi còn nhỏ nó chẳng từng cố hết sức “bay” khỏi mặt đất và cho là có thể dư sức bay thật tình sao? Bây giờ thì lớn đầu quá rồi! Vậy mà tới gần sở thằng anh, nó cố tung bổng gói đồ ăn lên trên không rồi bay tới chụp dính. 
Gino bước vào thang máy. Công sở gì đâu mà toàn ngửi mùi ổ chuột! Gã gác thang máy mặc đồng phục xem dơ dáy quá, chỗ tay áo còn bày đặt mấy vạch vàng ngòng ngoèo như con giun. Gã chậm chạp mở cửa thang máy cho Gino nhảy vọt ra, chạy tuốt đến một văn phòng ở đầu hành lang đằng kia. 
Đứng ở ngoài nhìn vào văn phòng, Gino chợt có cảm giác lành lạnh. Đời nó rồi cũng đến chôn chặt nơi đây sao? Biết bao nhiêu bàn buyarô sắp ngay hàng thẳng lối, bên trên là cả dãy máy tính, máy chữ đang cho ra ào ào những dọc số dài. Sử dụng máy là những viên chức, ông nào cũng mặc đồ lớn chững chạc, ca vát nới lỏng ra cho dễ chịu. 
Giữa tiếng máy chạy rào rào, ông nào cũng chăm chú làm, tất cả đều nhiều tuổi hơn Vincenzo nhiều. Cả gian phòng rộng lớn chỉ có ánh đèn mờ mờ, trừ chỗ quầy chất đầy những tấm vé. Bàn buyarô nào cũng phải có ngọn đèn chụp nho nhỏ. Ánh sáng bên ngoài không lọt vào nổi văn phòng nên Gino có cảm tưởng những người làm việc ở đây như chui trong một nấm mộ khổng lồ mà phía dưới ầm ầm tiếng xe lửa đổi toa, dồn toa. Vì chưa vào đây bao giờ nên Gino nhìn dáo dác một lúc mới kiếm ra chỗ Vincenzo ngồi. 
Trong tất cả những người làm văn phòng chỉ một mình Vincenzo không mặc đồ vét. Nó mặc sơ mi trần lại chọn màu sẫm để hai, ba ngày mới phải thay một lần. Mớ tóc quăn đen sẫm của nó trông như ươn ướt nước. Nhìn thằng anh, Gino thấy rõ công việc nó làm chậm chạp, khó khăn hơn những người khác mặc dù Vincenzo rất chăm chú trong khi các bạn đồng nghiệp chỉ ơ hờ như người máy cũng xong việc. 
Đúng lúc ấy, Vincenzo ngước lên nhìn về phía Gino nhưng mắt nó vẫn ngơ ngác như không thấy. Nó đốt điếu thuốc hút. In hình những người đang ngồi bên trong cũng không ai nhìn thấy nó luôn. Chừng nhìn lại mới hay nó đứng trong vùng bóng tối của hành lang. Gino xăng xái bước vào, đi ngang dãy bàn buyarô ngoài cùng, lọt vào vùng sáng đai vàng vọt. Như đang có ánh sáng bị chắn bóng, bao nhiêu cái đầu ngẩng lên. Vincenzo cũng ngẩng lên. 
Vừa thấy Gino, rõ ràng khuôn mặt Vincenzo sáng rõ. Nó nhe răng cười thật tươi như hồi nào hai đứa còn bé. Gino cười tung gói đồ ăn cho Vincenzo chụp lấy điệu nghệ như chụp bóng rồi hớn hở bước tới cạnh buyarô anh. 
– Cám ơn nghe nhỏ! 
Mấy người đang ngồi đánh máy bên cạnh ngước lên, Vincenzo giới thiệu khơi khơi: 
– Thằng em ruột tôi đây nè, mấy bồ … 
Thấy giọng thằng anh hân hoan và hai người lên tiếng chào “chú nhỏ”, Gino tự nhiên thấy lúng túng. Nó nhìn xuống chiếc quần cao bồi xanh của mình và chiếc áo thun trắng cộc tay và chính nó cũng thấy lạc lõng, lấc cấc thế nào ấy. 
Sếp chủ sự mặt xám cất tiếng oang oang: “Hóa đơn hàng hóa đâu? Lẹ lên chứ? Trễ rồi nghe các cha”. Sếp bước tới bàn Vincenzo thảy ra một mớ giấy tờ, rõ ra người nhà nước mẫn cán và cằn nhằn: “Xem, chú mày làm chậm quá đó nghe. 
Sếp nói là quay lưng đi, nhưng Vincenzo vẫn nói với theo: 
– Lát nữa mấy người nghỉ ăn trưa, tôi làm ráng chút là rồi chứ gì? 

Photo edit by Sơn râu

Gino lật đật quay ra. Vincenzo đứng dậy đưa em ra khỏi văn phòng, đưa tới chỗ thang máy. Trong khi chờ đợi chiếc thang máy cũ kỹ như lồng sắt được kéo lên ken két, Vincenzo thân mật vỗ vai Gino: 
– Mày đi băng ngang khu nhà ga về cho gần … miễn đừng xớn xác để đầu máy ủi bể đít. Cảm ơn chú mày mang đồ nghe. Bữa nay thứ bảy mày đã đi đánh bóng chưa? 
Hai anh em đứng đợi thang máy khá lâu. Gino muốn đi phắt cho rồi vì nãy giờ Vincenzo cứ nôn nóng, ngó chừng trở lại văn phòng xem ông chủ sự có việc gì cần tò mò ra ngay chỗ Gino đứng lúc nãy nhìn theo. Cửa thang máy mở ra là nó nhào vào sau khi từ biệt thằng anh. “Lát nữa nếu ngủ dậy kịp thì thế nào cũng chơi chứ?” 
Thang máy gì đâu xuống chậm quá. Chậm rề rề mà còn nồng nặc mùi mốc meo, ổ chuột hôi hám làm Gino phát ớn! Vừa tới đất là nó hối hả chạy ra ngoài trời trưa nắng, nắng tháng chín tươi màu và ấm áp biết mấy. Đây là không gian thoải mái của nó. 
Dù có băng ngang khu nhà ga về cho gần đúng như Vincenzo căn dặn, Gino cũng không nhớ tới thằng anh nữa. Bất cần cẩn thận, nó vừa chạy vừa nhảy, lo tránh từng đường ray ngang dọc như ổ nhện. Chân nó bước thoăn thoắt như máy trên những cây “tà vẹt”, tay phải còn điệu bộ thu thu vào ngực như cầu thủ túc cầu ôm bóng chạy tới gôn vậy. Đụng một đường ray là có chầu té bể mặt mà Gino “bay” càng ngày càng nhanh. Có chiếc đầu máy xe lửa nào đằng xa chạy tới đụng đầu mà nó còn cố tình đợi phút chót, lù lù trước mặt mới khẽ nhảy tạt sang một bên, không bên phải thì bên trái. Việc gì mà phải sợ hãi, lúng túng nào? 
Gino còn có ý muốn chạy đua với đầu máy xe lửa là khác. Vừa vặn có chiếc đầu máy chạy húc đằng sau đít. Nó hăm hở mở tốc lực, hay chân bay như máy trên các “tà vẹt”. Cúi cổ khom người để chạy cho nhanh … Đâu được? Gã tài xế nhè cho đầu máy chạy nhanh thêm, thúc còi rối rít đằng sau đít. Gino đành phải nhảy tạt qua một bên, “cho phép” nó chạy trước vậy. Gã tài xế cho đầu máy lướt đi, chạy ngang Gino còn nhìn nó một phát xem thú vị lắm. 
Nó vượt qua thì Gino bám đằng sau, có gì lạ? Nó cắm cổ rượt miết theo đầu máy. Cho đến lúc gã tài xế cho chạy tuốt vào khúc rẽ, chắc để kéo những toa xe hàng màu nâu màu vàng đang chờ đằng sân ga hàng hóa … nghĩa là trước mắt nó lại trống trơn thì Gino mới chịu ngừng chân chạy. 
Ôi cha là nó thở! Mệt muốn đứt hơi luôn, mệt chịu hết nổi. Mồ hôi tuôn ra như tắm, thân ướt đẫm chiếc áo thun len trắng. Đã mệt lại đói bụng, lại khát nước quá mất … Nhưng về gần đến nhà rồi! 
Gino thấy khỏe, hào hứng hẳn. Nó vùn vụt bỏ đường ray chạy cắt ngang, chạy theo con đường mòn từ trông sân ga ra ngoài đại lộ số 10. Tới khúc này băng ra là đụng công viên Chelsea chứ gì? 
Đúng vậy. Quen quá rồi mà? Vừa lọt vòng thành nhà ga mặt Gino đã sáng lên khi thấy đám bồ bịch đang vác gậy quật bóng huỳnh huỵch. Dĩ nhiên chúng phải đợi nó rồi!

vietmessenger.com

Mario Puzo

Ngọc Thú Lang dịch

Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu

Chương 18

Từ chập tối Lucia Santa sù sụ một mình nơi bàn nhà bếp, cố ý trông đợi cho tiếng ồn ào dưới đường bớt hẳn đi để ngồi hóng chút gió mát. 
Suốt ngày đằng đẵng không hiểu sao chỉ thấy chất chồng những chán chường, tinh thần dao động đến mất hết tin tưởng ở cuộc sống. Mụ cố thu nhỏ người lại, núp một mình dưới nhà bếp, khỏi gặp ai … không nghe, không nhìn bất cứ một cái gì xem là thân thiết xưa nay. Chỉ muốn chìm mình vào một giấc ngủ an lành, tuyệt đối không mộng mị. 
Mụ chán chường đến muốn buông thả hết song cuộc sống đâu có dễ dàng vậy? Mụ còn phải gánh vác. Thằng Sal và bé Lena còn chạy chơi dưới đường, Gino thì thả rểu tối ngày như giống thú hoang trong khi Vincenzo ngủ thiêm thiếp trong căn phòng cũ của Octavia còn phải chờ mẹ đánh thức dậy, ăn một cái gì để kịp đi làm ca đêm ở Hỏa xa. 
Bây giờ không phải lo hầu thằng Lorenzo thì lại phải hầu đến mấy đứa con nhỏ, bà nội phải lo bồng cháu đi ngủ … trong khi con vợ nó đau yếu liên miên, chán chường đến nỗi phải lo săn sóc nó, bắt nó uống cà phê cho lên tinh thần, cố bấu víu vào cuộc đời để sớm bỏ bớt đi những mộng mơ ảo tưởng của một thời con gái . 
Lucia Santa chán nản đến nỗi ngồi gục đầu lên bàn lúc nào không biết. Áp má vào tấm khăn bàn lành lạnh thấy đỡ mệt hẳn nhưng chỉ đỡ mệt xác còn tinh thần vẫn cứ bấn loạn. Làm như trong đầu mụ lúc nào cũng dồn dập từng đợt lo nghĩ suy tư đến độ có ngủ thiếp đi được cũng run rẩy. Có khi nào thức mà bị đến nỗi này đâu nên mụ ấm ức khóc thầm. 
Chao ôi sao đất nước này biến đổi đám con nít dữ vậy? Cũng máu, cũng xương, cũng thịt ấy … nhưng chúng thực sự đã khác rồi. Mẹ nói con không hiểu. Con cái khóc mẹ cũng chẳng biết vì sao? Tại sao thằng Vincenzo có thể nằm khóc lạ lùng như vậy, nước mắt chàm ngoàm trên đôi má bắt đầu mọc râu như người lớn? Lucia Santa hoảng quá phải ngồi ghé xuống giường dỗ dành, an ủi nó không khác hồi còn bé. 
Làm sao khóc mới được chứ? Lớn rồi có công ăn việc làm lương đủ ăn, có gia đình chăm lo, có nhà cửa đàng hoàng. Nó có thiếu thốn gì đâu mà phải khóc? Nó bảo buồn quá, không có lấy một thằng bạn? Ô hay, thế là nghĩa lý gì? 
Khốn nạn, nó còn muốn gì nữa? Sống được không phải đã may rồi sao? Tội nghiệp nó chưa ra đời đã mồ côi bố nên cứ bị mặc cảm ám ảnh hoài! Sao nó không nghĩ đến vụ phải sống cho mấy đứa em, rồi sau này lấy vợ đẻ con … rồi thời gian qua dần sau cùng cũng đến ra đi và tất cả bất quá cũng chỉ là một giấc mộng dài? 
Mụ không dám mang số mệnh ra dọa. Có hai đứa con ngoan nhất thì cả Octavia lẫn Vincenzo đều không thấy sung sướng đâu. Trong khi đó hai đứa ẩu là Lorenzo và Gino thì cứ “đường chúng ta đi”, sung sướng ngầm và còn cười mẹ là khác! Như thế thì trời đất đâu, công lý ở đâu? 
Sự thực chúng đâu đã sống trót đời? Có chắc đâu đã sung sướng mãi nào? Nhưng bề nào cũng là tình mẹ con, nghe mấy con mụ muốn chồng rỉ tai nhau thằng Lorenzo làm găng tơ mụ vẫn gạt bỏ như thường. Bậy? 
Điều mà Lucia Santa sẵn sàng chấp nhận là thằng Lorenzo chẳng thể nào được như đàn ông con trai đúng bản chất Ý . Nó không thể là chồng tốt, cha hiền như mấy ông chú, ông bác sang đây lập nghiệp hay như ông ngoại nó bên nhà … Nghĩa là đàn ông phải là rường cột gia đình, phải lo kiếm tiền nuôi vợ con, phải đứng mũi chịu sào để bất chấp mọi hoàn cảnh. Thà là mình hóa đá chứ vợ con gia đình sống vững vàng. 
Sự thực là mấy đứa con trai mụ không đứa nào được như vậy hết. Nhưng thằng Lorenzo là xem như hỏng rồi. Mụ đã sinh nó ra và đã làm xong bổn phận. Nó không còn là một núm ruột của mụ nữa. 
Giữa lúc mơ màng làm như Lucia Santa cảm thấy sắp nằm mơ gặp con quỷ dữ. Mụ không dám thấy nó nên cố gắng gượng vùng dậy. Mụ biết bây giờ đang ngồi một mình trong gian bếp tối om, mụ vừa mới chợp mắt một lát và sửa soạn xách chiếc ghế đẩu xuống dưới đường góp mặt, góp chuyện với bà con lối xóm. Nhưng đầu mụ bỗng nặng trĩu gục xuống mặt bàn. Con quỷ dữ xuất hiện và thành hình dần. Thằng Gino.  “Mày lại đến như thằng cha mày mất …” Thằng con cưng nhất lại luôn luôn làm mụ đau khổ nhất sao? Nó đi khỏi nhà là ánh mắt lạ lùng của nó còn in sâu trong tâm trí mụ. Nó có bao giờ gây gổ lớn tiếng đâu? Nó chỉ lừ lừ đi và ngày mai lại trở về, điềm nhiên như không hề có chuyện gì xảy ra. 
Thằng Gino làm mụ đau khổ thật tình. Nó in hệt cha nó, cặp mắt xanh lơ láo liên trên khuôn mặt sạm nắng của giống dân Địa Trung Hải. Cũng một vẻ lạnh lùng, xa lạ … lười đến không buồn nói và dửng dưng trước mọi lo lắng của chính người thân thiết, ruột thịt. Con cái gì nó, nó chỉ hại mụ như thằng cha nó từng hại, đúng vậy! Nó xem mụ như người xa lạ, có bao giờ chịu tuân lệnh đâu? 
Nó làm mụ khổ … mà còn mất hết danh giá gia đình. Nhưng nó cũng phải học, mụ sẽ cùng với cuộc đời dạy cho nó một bài học chứ? Nó là thứ gì mà có quyền đêm đi hoang ngoài đường, ngày chạy chơi công viên mãi trong khi thằng Vincenzo chúi mũi lo kiếm ăn? Nó gần đủ 18 tuổi rồi, đâu thể con nít vô trách nhiệm mãi? 
Trong giấc mơ rõ ràng mụ nghe tiếng nó cười, thằng con tai họa, thằng con tội lỗi! Đồng ý ngay là bên Ý cũng thiếu gì những thằng con bất nhân, bất hiếu, phá hoại danh giá gia đình! Nhưng có đứa nào … như thằng Gino này? Nó có một tội quá lớn, không thể tha thứ dù mụ chưa thèm nhắc tới và chính nó thì lơ là, xem như không có gì. Khốn nạn bố chết còn nằm đó chưa chôn mà nó nỡ lòng nào bỏ đi chơi, không thèm nhìn lần chót người đã sinh thành ra nó? Có nằm mơ mụ cũng phải chửi nó, nguyền rủa nó cho tới tận cùng địa ngục … 
Đúng lúc đó đèn nhà bếp bật sáng. Rõ ràng Lucia Santa vẳng nghe những bước chân lên thang và còn không muốn cho ai nghe thấy những tiếng thốt ra trong cơn mê sảng. May quá ngửng mặt lên thấy Octavia đang đứng sừng sững. Cũng may là mụ chưa kịp thốt những lời nguyền rủa thằng Gino, đứa con cưng nhất nhà. 
Octavia mỉm cười bảo mẹ: 
– Mẹ nằm mơ nói sảng gì nghe ghê quá? Con mới lên tới tầng hai đã nghe tiếng mẹ rồi! 
– Mi đi pha giùm tao ly cà phê đi. Bữa nay không muốn xuống dưới đường chút nào hết. 
Octavia hiểu ngay. Cái vụ hai mẹ con ngồi trò chuyện với nhau trong nhà bếp thì có đến cả ngàn lần chắc? 
Hai mẹ con từng ngồi với nhau biết bao nhiêu đêm để lắng nghe từng tiếng ngáy, từng hơi thở của bọn nhỏ vọng sang, qua cánh cửa sổ thông hơi kia? Quen quá rồi! Cái thằng Gino vốn đã phá hoại từ bao lâu nay, từ ngày nó còn chui dưới gầm bàn núp mà? Người cũng như vật trong nhà này, Octavia đâu còn lạ? 
Kìa là cái bàn để ủi đồ, dựng sẵn sàng trong góc nhà kế bên cửa sổ. Kìa là chiếc radio cổ lỗ, lắp cong vòng như nóc nhà thờ. Kìa là chiếc bàn buyarô với bao nhiêu ngăn kéo nhét đồ, từ chén đĩa đến khăn ăn, khuy áo, giấy lót … 
Gọi là nhà bếp song Octavia từng ăn nơi đây, làm việc và sống cũng nội một nơi này. Biết bao nhiêu món đồ lỉnh kỉnh, bề bộn nhưng xa nó là nhớ, nhớ quá! 
Căn nhà hiện thời của vợ chồng Octavia bên khu Bronx thì quá sạch, quá sang. Mặt bàn lót sứ và mấy cái ghế cũng xi bóng loáng. Ngay cái chậu rửa bát cũng láng trơn. 
Octavia quen với căn nhà bếp này. Sau mỗi bữa ăn nó bừa bãi như một bãi chiến trường: nồi xoong dơ cả đống, chén đĩa nhầy nhụa những dầu ô liu và nước cốt. Chao ôi, chén đĩa dơ đâu có ít: đầy ngập một bồn rửa. Octavia nhìn mẹ đang ngồi im lặng, sững sờ. Không phải riêng nét mặt và toàn thân bà mẹ như toát ra sự chán chường, mệt mỏi. Hồi xưa nếu thấy cảnh tượng này chắc nàng run sợ quá nhưng bây giờ thì Octavia cứ bình tĩnh như không. Xem vậy đó mà ngủ một giấc, sáng mai lại tỉnh táo, hăng hái như thường. 
Tuy nhiên mắt thấy mẹ xem bộ mệt mỏi, bết bát, Octavia vẫn phải hỏi một câu: 
– Mẹ … mẹ có sao không? Mẹ đau hả? Con đi kêu bác sĩ Barbato nghe? 
Được thể, Lucia Santa rên rỉ một cách cay đắng và phường tuồng: 
– Đúng, tao đau thật. Tao đau nặng, tao đau đớn vì con, tao hết muốn sống! 
Miệng nói chán chường vậy … nhưng nói ra được là Lucia Santa thấy khỏe, mặt đã có sắc hồng. Octavia mỉm cười: 
– Thế hả? Con thì nhớ nhà quá và nhớ nhất là những lời mẹ la, mẹ chửi tối ngày sáng đêm. 
– Mi nói vậy chứ tao chửi rủa mi hồi nào? Mi là đứa con ngoan nhất nhà. Nếu đứa nào cũng như mi thì tao đâu có đau khổ? 
– Mẹ nói vậy … chứ tụi nó con thấy có gì bậy đâu? Larry tuần nào chẳng đưa về cho mẹ ít tiền? Thằng Vincenzo lãnh lương về đưa mẹ nguyên phong bì chứ đâu có mở ra? Gino và hai đứa nhỏ đâu có dám lộn xộn? Vậy mẹ muốn gì nữa? 
Nghe Octavia lý luận vậy, Lucia Santa ngồi thẳng người dậy, bao nhiêu vẻ mệt mỏi đi đâu mất hết. Mụ sừng sộ làm như sắp sửa gây lộn với ai, dáng điệu hùng hổ như một người suốt đời chỉ khoái có món gây gổ … mà lại giở tiếng mẹ đẻ vốn là thứ ngôn ngữ chua ngoa, cay độc nhất: 
– Mi nói nghe hay đấy chứ? Hà hà … thằng Lorenzo con trai lớn nhất! Mấy đứa em mồ côi bố, mẹ phải nuôi và mỗi tuần nó thí cho được đúng $10. Bao nhiêu tiền kiếm được ở Nghiệp đoàn nó còn lo bao gái, nuôi mấy con điếm ranh con chứ? Thế nào cũng có ngày con vợ khốn khổ của nó nổi sùng giết chết ngay trên giường. Mi nhớ đi, nếu xảy ra đúng như vậy … tao không trách con Lousia chút nào hết, trước tòa tao sẽ không buộc nó một lời! 
Octavia cười ha hả, chọc giận mẹ: 
– Tưởng mẹ trách ai … chứ ông con Lorenzo yêu quý hả? Mẹ nói sao chứ hồi tối này nó vừa cho mẹ tấm giấy $10 … mẹ quý báu nó đâu khác ông hoàng? Bộ mẹ chê tiền sao? 
À, con nhà vô phép quá! Phải bắt nó câm miệng, nếu muốn “móc lò” thì mày móc lại tao sao nổi? Mày có đanh đá tục tằn thì cũng chỉ hời hợt lối Mỹ. Bằng thế nào con mẹ mày chính gốc Ý Đại Lợi? Nghĩ vậy nên Lucia Santa vẫn giở tiếng Ý chậm rãi nói: 
– Tao tưởng mày đi lấy chồng đã bẩn cái trôn thì mồm miệng ăn nói phải sạch sẽ hơn phần nào chứ? Nào ngờ … 
Nghe mẹ xài danh từ ví von ghê gớm quá, Octavia ngượng đỏ chín mặt. Lucia hài lòng thấy rõ. 
Có tiếng chân bước ở phòng ngoài. Vincenzo bước vào nhà bếp, mặt mũi ngờ nghệch vì vừa ngủ dậy. Nó mặc áo thun quần dài, rõ ràng một người lớn nhưng đã lùn còn gầy ốm, cả người không thấy một chỗ thịt nào dư … râu quai nón nhưng chẳng khỏe mạnh chút nào. Nếu không quá gầy thì nét mặt Vincenzo xem hào hùng, bặm trợn lắm chứ? Miệng rộng, môi dày, mũi bự nhưng cặp mắt to đen không giấu được vẻ nhút nhát, khờ dại. Có mấy khi nó cười đâu, dù chỉ cười mỉm? 
Tuy nhiên, điều làm Octavia lo ngại giùm nó là tính nết Vincenzo tự nhiên biến đổi hẳn. Hồi trước nó là thằng tính nết hiền hậu, dễ thương, lúc nào cũng cư xử, ăn nói đàng hoàng chững chạc mà hoàn toàn dung dị. Bây giờ dĩ nhiên mẹ bảo nó vẫn nghe lời cũng như vẫn nhã nhặn với mọi người nhưng bên trong cái vỏ ngoan ngoãn lịch sự đó ẩn chứa một vẻ cay đắng ngạo nghễ … đến là khó chịu. Thà nó hỗn láo ra mặt còn đỡ. 
Nếu Octavia lo ngại cho nó thì chính Vincenzo cũng làm cho nàng khó chịu. Đúng là cả một thất bại, chán chường. Nàng mỉm cười cay đắng. Xét cho cùng thì trên đời này mấy ai không … thất bại, chán chường? Nàng nghĩ đến chồng, vào giờ này cũng ru rú một mình trong căn phòng bên Bronx hết đọc sách đến viết lách để đợi vợ về. 
Vincenzo cằn nhằn cái điệu ngái ngủ. Nghe giọng nói nó đã vỡ hẳn nhưng sao vẫn có vẻ gì con nít, lè nhè: “Mẹ à … sao không đánh thức con dậy kìa? Con đã dặn bữa nay con phải đi chơi một chút mà? Phải gọi dậy đi làm thì khỏi dặn mẹ cũng kêu mau, kêu đúng giờ lắm!”. 
Octavia gắt lên: 
– Mẹ buồn ngủ … mẹ cũng ngủ gục chứ bộ! Lo cho chúng mày bộ không đủ mệt chắc? 
Nó chưa trả lời thì bà mẹ đã bênh: 
– Xem kìa … có gì mà mi la nó? Nó làm việc quần quật cả tuần lễ mà? Vừa thấy mặt chị … chưa gì chị đã la rồi. Lại đây uống cà phê rồi ăn một cái gì cho đỡ đói đi con! Không chừng bà chị lại cưng chiều đấy! 

Photo edit by Sơn râu

– Mẹ kỳ quá … Mẹ giả dối, không thành thực chút nào … 
Nàng còn gắt gỏng nữa nếu không nhìn thấy nét mặt Vincenzo. Làm như bị chị la và được mẹ bênh thoạt đầu nó xem bộ hả hê lắm nhưng thấy Octavia cười xòa thì Vincenzo mới hay nó bị mẹ vuốt nên chua chát với ý tưởng “kẻ la người vuốt” cho xong chuyện thì thôi. Bộ nó muốn vuốt thế nào cũng được, dễ dàng thế ư? Sau đó ba mẹ con lại ngồi ăn uống chuyện vãn, những chuyện không đâu vào đâu nhưng phải vậy đời sống gia đình mới khỏi ngán, mới là người cùng một nhà chứ? 
Cũng nhờ nói chuyện chơi mà nét mặt Vincenzo nhẹ nhõm hẳn, đã muốn lấy lại được vẻ hiền hậu ngày nào. Nghe Octavia kể chuyện được lên chức ở tiệm may nó khoái chí cười lớn và còn mang mấy chuyện ở sở ra giễu. Lúc bấy giờ nàng mới thấy rõ đi lấy chồng xa mẹ, xa em là tạo một cái gì mất mát trong sinh hoạt gia đình, vắng mặt một người mà buồn bã chung. Thiếu nàng ở gia đình ngay thằng Vincenzo cũng âu sầu mà ? 
Chính nàng đi lấy chồng có sung sướng, hạnh phúc đâu? Ít ra cũng không bằng lúc này, rõ ràng Octavia vừa mang lại niềm vui cho thằng em cô độc mà nét đau khổ hiện rõ trên khuôn mặt còn ngái ngủ. 
Nàng thương em chứ … nhưng có làm gì được cho nó đâu? Làm thân con gái thì phải đi lấy chồng, trước sau cũng phải rời bỏ gia đình. Được một người chồng như Norman là tốt quá rồi, xóa sạch được bao nỗi ám ảnh lo sợ của một thời con gái. Hai đứa cùng biết tính toán cả, chưa có tiền thì có con làm gì vội? Lo làm ăn cả hai vợ chồng thì mấy hồi mà khá, chắc chắn phải khá. 
Lúc Vincenzo mặc xong quần áo sửa soạn đi chơi nó được chị, được mẹ nhìn một cách cưng chiều, đằm thắm. Làm như cả hai mẹ con cùng có cảm tưởng nó là ông hoàng của mấy đứa con gái dưới phố. Nhiều cô sẽ mê nó, bạn bè có đứa nào không thương nó, một thằng con trai bản chất dễ thương, đàng hoàng như Vincenzo? 
Nó diện đồ lớn hàng xẹc xanh đậm, thắt cà vạt nổi bật hai màu xanh đỏ và tối nay còn chải đầu kỹ càng, rẽ đường ngôi giữa phân hai mớ tóc đen đều đặn, ăn diện thế này là chỉ đi chơi với bạn gái nên Octavia nheo mắt hỏi: 
– Mày đi chơi với bồ hả? Đứa nào đấy … sao không dẫn về nhà giới thiệu? 
Tuy nhiên Lucia Santa còn thắc mắc nên nửa đùa nửa thật vặn hỏi con: 
– Vincenzo … mày chọn con bồ người xứ sở mình, con nhà đàng hoàng chứ, không cặp với bọn gái Aí Nhĩ Lan mất nết bên đại lộ số 9 chứ? 
Nó lấy làm khoái vì mẹ và chị săn đón đến bồ nên nhe răng cười làm bộ duyên dáng, được cả chục đứa bạn gái mê lên mê xuống vậy. Nhưng lúc soi gương để nắn lại nút cà vạt, Vincenzo nhìn kỹ bộ mặt trong gương và nụ cười giả tạo của nó … không rầu rĩ nét mặt. 
Xưa nay ở nhà nó vẫn được xem là “một thằng kín đáo, nó làm gì chỉ có trời biết nên phải xem chừng … nó dám giấu năm bảy con bồ một lúc ở ngay sát bên mà cả nhà không hề hay biết”. Dĩ nhiên được “ca ngợi đắt mèo” thì thằng con trai nào chẳng khoái cứ gì Vincenzo? Nhưng nó cũng đã thông minh để đặt câu hỏi làm sao họ có thể tin được một chuyện vô lý đến cùng độ như vậy kìa? 
Trời ơi, ngày nào cũng làm quần quật từ bốn giờ chiều cho đến đúng nửa đêm, trọn tuần chỉ được nghỉ có mỗi một ngày lại nhằm ngày thứ hai … thì đi săn gái, mèo mỡ vào lúc nào được? Thời giờ đâu? Ngay bạn trai cùng lứa tuổi cũng kiếm không ra một thằng, còn nói gì bạn gái, bồ bịch? Gọi là quen biết chỉ có mấy ông già, mấy người đáng chú, đáng anh bốn năm nay cùng làm chung một chỗ là phòng Hàng hóa sở Hỏa xa! Đó là điều đau khổ của Vincenzo. Nó không muốn ở nán lại nhà mà lật đật bỏ đi chơi. 
Còn lại hai mẹ con, Lucia Santa nhóng hỏi Octavia: 
– Quái, đêm hôm rồi mà thằng nhỏ còn đi đâu kìa? Nó đi chơi … nhưng đi chơi với những ai, ở đâu và làm những giống gì kia? Thằng Vincenzo nhà mình khờ khạo lắm, chơi với ai cũng bị chúng chơi gác chắc ! 
Octavia không trả lời mà ngồi dựa người ra ghế vớ cuốn sách mở ra đặt trước mặt, chỉ mong đánh được một giấc trên cái giường ngày xưa thì khỏe quá. Đâu được kìa? Giờ này trên căn phòng êm ả, láng coóng, sạch không một hạt bụi ở bên Bronx chắc chắn Norman đang vò võ một mình đợi vợ về. Căn phòng trải thảm thật êm, đèn chụp hắt ra ánh sáng thật dịu mắt, hắn sẽ ngồi đọc sách, ngồi viết cho đến khi thấy tiếng vợ về. Hắn sẽ chạy ra hỏi săn hỏi đón và sẵn sàng mở nụ cười kẻ cả, hỏi rằng: “Em về chơi với mẹ, với các em có vui không?” Sau đó chắc chắn sẽ là một nụ hôn hiền từ, nhẹ nhàng. Vợ chồng mà? Chỉ có vậy thôi. 
Đang thả hồn theo dòng tưởng tượng bỗng đâu bà mẹ cắt ngang: 
– Này mi có về thì về cho sớm nghe? Trễ quá không được đâu. Hồi này ăn cướp như rươi mà mi đi xe điện ngầm tao sợ quá! 
– Ồ, mẹ đừng lo. Còn thiếu gì thì giờ? Con còn đang lo cho mẹ đây này. Không chừng con còn về nhà ở luôn ít ngày để trông nom tụi nhỏ cho mẹ nghỉ ngơi đỡ mệt một chút … 
Lucia Santa nhún vai, từ chối thẳng: 
– Thôi đi mi … còn chồng thì ráng chăm nom, săn sóc cho mình nó đã rồi. Bằng không lại như tao thì khổ một đời đấy, cho mi hay trước. 
– Như mẹ cũng chẳng sao! Như mẹ con lại về ở với mẹ chứ sao? 
Dĩ nhiên Octavia nói đùa, cười khanh khách cho mẹ vui. Vậy mà bà mẹ nhè nhìn chòng chọc, nhìn đăm đăm như muốn phanh phui một cái gì chứ không chịu tin con nói giỡn chơi. Có vậy Octavia mắc cỡ đỏ cả mặt. Biết thế nên Lucia Santa đánh trống lảng sang chuyện khác: 
– Tao đang ngủ mi nhè kêu tao dậy vô duyên quá. Tao nằm mơ thấy sắp sửa nguyền rủa thằng con quỷ sứ, tưởng chừng như nguyền rủa nó thực vậy. 
Octavia phải lên tiếng can mẹ: 
– Thôi mẹ à … chuyện đó bỏ đi! 
– Bỏ sao được? Nếu có trời, có đất … tao phải rủa cho nó bị trời tru đất diệt kìa! 
Lucia Santa cúi đầu, đưa hai tay lên bưng mặt. Mệt mỏi chán chường đến vậy là cùng độ. Mụ nghiến răng kể lể day dứt: 
– … Có đời thuở nào chôn bố mà thằng con lớn nhất bỏ đi chơi bao giờ! Thử hỏi ai đào tạo ra nó, ai nuôi nó ăn học mà chết đi nó không nỡ rỏ một giọt nước mắt? Chết thì chôn, nó không thèm ngó ngàng! Mi cứ bảo tao để cho nó về, đừng dánh, đừng mắng gì hết. Đúng, tao không làm gì nó … nhưng thằng quỷ sứ làm như không cần biết cái gì, không cần biết đến ai. Tao sợ nó điên đầu rồi, lại phải tống vào nhà thương điên như thằng cha nó mất. 
Mi biết không, nó lẳng lặng mò về và làm như đứa câm, có mồm mà không biết nói vậy. Tao giận ứa gan mà phải cố giằn xuống vậy mà bực bội chịu hết nổi. Thằng Gino đâu phải con người? Nó là quân ác quỉ, quân trâu bò . Thấy mặt nó ai cũng phải chửi quân vô phúc … vậy mà nó dám vác mặt về nhà. Ăn, uống, ngủ … cứ như thường, xem như chẳng có chuyện gì! Vậy đó tao không nguyền rủa nó sao được? Con đứt ruột đẻ ra mà trong giấc mơ tao còn muốn thấy tận mắt nó chết tàn, chết mạt … 
– Xem, mẹ làm gì mà rủa xả ghê thế? Nó làm như thương xót ông ấy lắm không bằng! Con thì con nói ngay là ghét như đào đất đổ đi, nhưng đưa đám vẫn đi như thường. Còn mẹ con thấy mẹ khóc lóc hồi nào? Thương xót mà vậy hả? Con hỏi thật trọn năm cuối cùng ở nhà thương điên mẹ có vào thăm ông ấy được một lần không? Đâu có? 
Muốn cho bà mẹ chấm dứt mục rủa xả, Octavia phải phũ phàng đốp chát như thế đó. Có vậy mới chịu ngồi yên. Quả nhiên ngay sau đó hai mẹ con cùng nín lặng, ngồi nhấm nháp ly cà phê. Mãi sau, Octavia mới kiếm cách an ủi: 
– Mẹ đừng sợ thằng Gino điên đầu. Nó tỉnh táo ra phết. Không chừng mai sau còn khá kia kìa! 
– Đúng, mai sau nó sẽ khá chứ? Đi ăn cướp, giết người, đi ma cà bông chẳng hạn! Còn làm người lương thiện, kiếm ăn đàng hoàng nuôi vợ con thì cái mặt đó khá sao nổi? 
Giọng Lucia Santa chua chát quá! Octavia phải vặn hỏi: 
– Nữa … vẫn cái vụ làm ăn! Thì ra mẹ vẫn giận dữ với thằng Gino chỉ vì đi học về nó không chịu làm phụ, chỉ lo dông đi chơi, phải không? Vì nó cứng đầu, mẹ không kềm nó nổi chứ gì? 
– Chứ còn gì? Nó còn ở cái nhà này thì còn ai kềm được nó, ngoài tao? Hay là mi cũng nghĩ như nó … là rồi đây chẳng ai kềm nó nổi? Nó là vương là tướng gì mà đòi ăn không, ăn hỏng mãn đời? Đâu có được, mi? Tao còn lạ gì cái tật ăn chơi dông dài của nó. Chừng biết được những nỗi khó khăn của cuộc đời thì chỉ có chết! Chơi cho lắm, sung sướng quá là vậy đó. Đời tao đã bị rồi, tao phải dạy nó. Nó phải học ngay cái gương của tao đây này, khỏi học đâu xa … 
– Đâu được … mẹ nói vậy không được … 
Ngần ngại, do dự một lát, Octavia mới nói tiếp: 
– Như thằng Larry đó! Mẹ lo lắng cho nó tới vậy nhé … 
– Vậy thì làm sao? Thằng Lorenzo làm sao? 
– Nó làm sao thì mẹ biết chứ? Đại khái cũng gần như một thứ găng tơ, tiếng là đi thâu tiền Nghiệp đoàn chứ nghiệp đoàn quái gì? 
Lucia Santa trợn mắt lên: 
– Mi nói gì vậy? “Găng tơ” gì thằng Lorenzo? Đến cầm roi nạt bọn con nít nhà này tao cũng không thèm nhờ đến thứ gà chết đó! 
– Ủa, ra mẹ vẫn nghĩ như vậy thật? Không ngờ mẹ lại ngây thơ cỡ đó! Mọi khi cái gì mẹ cũng biết mà? 
Vừa nói Octavia vừa lắc đầu chán nản. Bà mẹ lơ đãng nhấp một ngụm cà phê thở dài: “Mày phải biết nó đâu còn ở cái nhà này? Nó đâu còn là con của tao”. Octavia quay mặt đi chỗ khác mà bà mẹ đâu có hay? Bà vẫn cứ than thở: 
– Nhà này có đứa nào làm tao buồn phiền, khổ sở là thằng Gino. Nói đâu xa ngay cái công việc tao kiếm cho nó ở tiệm chạp phô nhẹ nhàng là thế mà nó nhè làm được vỏn vẹn hai ngày. Đúng hai ngày là bỏ đi! Người ta có công có việc dám làm tới năm chục năm. Còn ông con tôi thì … hai ngày đúng! 
Octavia cười ha hả: 
– Có hai ngày thôi? Nhưng tự ý nó bỏ … hay bị người ta đuổi? 
– Chuyện như vậy đó mày cười được? Có gì đáng cười? Dĩ nhiên đi làm cho người ta mà làm cái điệu đó … không đuổi sao được? Ở trường ra còn đi đá bóng đã, rồi mới đến làm. Nó tưởng đâu cửa tiệm người ta cần phải có nó, phải đợi nó đến, lúc nào nó đến mới được phép mở cửa chắc? Không có nó người ta không làm ăn, buôn bán được chắc? Vậy chỉ có hai ngày người ta tống cổ đi phải lắm! 
– Thôi được … Để con nói cho nó hiểu. Mà chừng nào nó về? 
– À, cái đó còn tùy. Ở nhà này nó làm tướng, nó đi về tùy thích. Có thể ngay bây giờ … mà ba giờ khuya cũng là! Tao không hiểu tụi chúng nó tụ họp làm cái gì ở ngoài đường, ngoài phố cũng lê la khuya khoắt như vậy? Tao đứng cửa sổ nhìn xuống thấy đủ hết. Chúng ngồi bực cửa nói chuyện còn dai hơn mấy mụ già nữa kìa! 
– Mẹ không biết thì con cũng đến chịu … 
Octavia lắc đầu dợm đứng lên sửa soạn đi về. Lucia Santa cũng đứng lên lo dọn dẹp bàn ghế, ly tách. Mẹ con từ biệt nhau, thản nhiên kẻ đi người ở. Khỏi có mục hôn hít dặn dò. 
Octavia thản nhiên bước ra làm như có chút chuyện đi đâu một lát và sẽ trở về ngay vậy. Trên nhà Lucia Santa đứng cửa sổ nhìn theo bóng đứa con cho đến khi nó đi khuất, cho đến khi nó rời đại lộ số 10, đi tới ga xe điện ngầm.

vietmessenger.com

Vương Hồng Sển
(viết ngày 15-8-1993)

Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu

Phần 32

Suy Nghĩ Lung Tung Về Nhà Yêu Nước Nguyễn An Ninh

Năm nay 1993, Nhà nước làm lễ kỷ niệm 50 năm ngày mất của Nguyễn An Ninh, tâng lên hàng Nhà Yêu Nước.

S.G.G.P. ra hai tờ báo, sáng nầy 15-8, tôi sai trẻ đi mua, hỏi hai quán gần nhà, đều bán sạch, đắt quá. Hình N.A.N. trên số báo 5781 thì trẻ trai đẹp quá, tôi nhìn không ra, hai người viết ký tên Nguyễn Văn Linh và Phạm Văn Đồng, đều từng nếm một thứ cơm tù, ngủ một thứ chỗ nằm trong ngục… mắc mớ gì tôi mà tôi viết bài nầy? Tuổi đã 92, chờ ngày ra mắt Diêm vương, còn tranh danh đoạt lợi gì mà viết?

N.A.N. đã được đề cao, nhưng vừa rồi có người con của ông, đến nhà lần thứ hai, xin tôi cho chụp ảnh cái nhà tôi đang ở, tôi từ chối, rằng tôi đang lâm vào cảnh ngặt nghèo và chờ ngày hầu tòa án. Nhơn dân của phường, về tội trót làm bạn với bà Năm Sa Đéc, hai tôi có đứa con chung tên là Bảo, và Bảo làm nghề phá sơn lâm, làm ăn thất bại, nợ nần số mấy chục ngót trăm triệu, tôi không đành bán bớt đồ cổ ngoạn và ưng cho Bảo bán bớt một căn phố trong bốn căn xây trên đất tôi làm chủ, nghiệt nỗi, tôi để bà Năm Sa Đéc đứng tên và khi Bảo làm thủ tục bán bớt một căn lấy tiền trả nợ, thì bỗng người con riêng của Năm Sa Đéc đứng đơn ngăn cản sự bán, rằng bốn căn đó y có quyền thừa hưởng, nhưng tôi đã cắt nghĩa với con của N.A.N. (tôi quên hỏi tên gì) rằng người thưa kiện tôi vốn là con không khai sanh của Đốc phủ Đặng Ngọc Chấn, Chấn là chủ quận trong Chợ Lớn, Chấn từng bắt N.A.N. và Phan Văn Hùm, theo tôi, Chấn là nghịch thủ của Đảng, như vậy U.B.N.D. Bình Thạnh sẽ xử cho con (lấy họ cha làm tên), y tên Nguyễn Ngọc Đặng, (ăn theo họ mẹ), như vậy Đảng sẽ binh vực y mà cho chia gia tài của tôi làm ra hay sao, v.v… và vì lẽ ấy mà tôi đã từ chối xin miễn viết về N.A.N.

Trái lại, hôm nay, khi đọc hai từ S.G.G.P., tôi bỗng bắt ngứa nghề, nay viết bài nầy đề nói lại những gì tôi biết rõ về N.A.N. và xin cáo lỗi với người con của N.A.N. vậy.

Tôi không viết dài, chỉ tự trách sao không chết phứt trước Năm Sa Đéc, để khỏi hầu tòa U.B.N.D. Bình Thạnh, và viết đến đây, nhớ lại nghĩ tội cho ông nọ thân làm lớn ở sân bay T.S.N, tại sao không an phận chờ về hưu hủ hỉ với vợ, để nay bị án chung thân, và riêng tôi sống để coi đời như vầy cũng nên sống.

Còn như N.A.N., có bằng cấp luật sao không xét xa, cứ ở Paris chống chánh phủ đô hộ bên ni, lại về đây chịu dưới quyền của thống đốc Cognac lãnh chúa, để thân bị tù rồi chết, chớ tôi từng biết thì Ninh cũng như mọi người, (trước có người vợ đầu tiên rất giàu, là người cùng quê tỉnh nhỏ Sốc Trăng như tôi, người nầy từng lên Sài Gòn với mẹ, từng ở nhà ngủ Chiêu Nam Lầu, ở đường Charner cũ, nay tại sao người con của Ninh không nhớ mà xin đặt một tấm lắc (plaque) ghi dấu Chiêu Nam Lầu nầy? Ninh cưới người ấy rồi cùng người ấy thôi nhau xin tòa cho xé hôn thú để khỏi liên lụy… Ninh quen với tôi nhiều lần, sở dĩ tôi làm thân với Ninh là tôi cố ý mượn cớ ấy để được đổi đi Lục tỉnh chớ làm ở trường Máy (nay là trường Trung học cơ khí Huỳnh Thúc Kháng), ngày ngày quen với bù-lon, long-đền (boulon, rondelle) thì quên tiếng Tây hết đi, nhưng tại sao tôi là bạn đồng song với Hồ Văn Ngà, với Trần Văn Thạch, tôi dự đám tang Phan Châu Trinh, tôi từng mua La Cloche Fêlée, từng phát tờ báo ấy cho các bạn đồng liêu thì họ sợ như mắc dịch, còn tôi trơ trơ không bị đổi vì ông Rosel chủ trường Máy có cảm tình nhắm mắt để tôi tự tung tự tác vì ông biết tôi có tánh ngay thẳng, phen tôi mời Ninh vào nhà bán cơm Tây cùng tôi dùng bữa, Ninh từ chối và Ninh đãi tôi mấy lần ăn chung hột vịt lộn để uống la-ve, lúc đó gọi là uống “bốc” (bock). Tôi nhớ lại Ninh hình thù vạm vỡ, gan lỳ bặm trợn hơn ảnh đăng trên báo, Ninh vào tù, bị nhốt khám chung chạ với thường phạm (droit commun) chớ không được đãi hàng tù chánh trị (được ở phòng có vệ sinh hơn) và khi thời Đốc phủ Tâm là Thủ tướng tôi có xin đừng phá cái hồ nước trong Khám Lớn vì không ở trong phạm vi trường Đại học Văn khoa thời đó (nay là thơ-viện gì đó) và tôi rất tiếc để cho Khám I.ớn Sài Gòn bị phá bình địa uổng quá, lúc đó tôi có đề nghị lên Viện khảo cổ thời Trương Bửu Lâm xin chỉ phá chung quanh ba mặt Khám Lớn, đủ xây căn phố hoặc buôn bán cho cán bộ hữu công, dọn Khám làm văn-khố (archive) hoặc làm thơ viện thì ít tốn lại được giữ lại một di tích đô hộ Tây, một lần nữa, dưới mắt tôi, trước khi vào Khám trở nên như ngày nay là Nhà Yêu Nước mà xác khô còn nằm lạnh ngoài Côn Đảo, chớ Ninh vẫn đầu đen máu đỏ, như mình.

Giấy còn tôi xin nhắc tiếc bảy hay tám số báo Việt Nam hồn của tôi sắm được nhưng về sau, đã bị mục nát vì tôi dại dột chôn dưới đất thấm nước hư đi.

Chị Emilie Penne, vợ đầu tiên của Ninh, mất lối 1990 ở Pháp, từng nuôi tôi nơi phố lầu số 34 đường Bonard cũ, trước khi tôi theo Năm Sa Đéc lên Phú Nhuận.

vietmessenger.com

Vương Hồng Sển

(viết thêm ngày 30 septembre 1993)

Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu

Phần 31

Về Hai Tiếng Tiều Ở Sốc Trăng Đến Nay Còn Ít Ai Cắt Nghĩa: Bồ-Kề

Xin thưa lại: “Trong bài viết nơi trước, tôi đã nói “Bồ-kề” là “Bất-hảo” của người Triều Châu, nhưng nay tôi gẫm lại và dám quả quyết: “Bồ-kề” không phải tiếng Triều chi cả, và rõ lại có lẽ đó hai tiếng “Bồn-kèn” ở Sài Gòn thuở những năm 1910-1911 hoặc trước đó vài mươi năm, và Bồ-kề như vậy là Bồn-kèn (kiosque à musique) do Tây khi mới qua họ xây tại Bồn Nước ngày nay trước hãng Charner cũ, và Bồn kèn nầy mắt tôi đã thấy, vẫn là một bệ xây đá xanh tám góc vuông vức, mỗi chiều thứ năm trong tuần, họ sai sơn-đá đem kèn đem trống đến và tấu nhạc võ lên,…

– ông bà nhà quê lớp xưa để lại thành ngữ “đánh mũi dích” (musique)

– thơ Huỳnh Mẫn Đạt: “… nhạc Tây hơi trổi lạ…”

– thơ cỡ Bùi Hữu Nghĩa: “Tò-le kèn thổi tiếng năm ba…”

và như vậy tôi dám chắc ở Sốc Trăng trẻ nhỏ lớp tôi những năm lối 1910-1911, có thằng Hên là con ý Bang Chu, ý nầy dắt nó lên Sài Gòn dạo chơi và nó mua về Sài Gòn thứ bánh kẹp chocolat hiệu Netslé (ở Sài Gòn mang về và mang theo hai tiếng Bồn-kèn mà nó lặp lại và biến ra “Bồ-kề” là như vậy…)

Tiếng Tàu, tiếng Quảng (Quảng Đông) và tiếng Triều (Triều Châu) của tôi, là những tiếng học đường học xá, nhưng tôi dám chắc vẫn có căn có bổn.

Nhắc lại: đồng dao hay câu do thằng Hên dạy chúng tôi hát thuở ấy: “Ác-táp-lách xi-cu-la Canh-ti-nả Bồ-kề” là tiếng Tây ba-trợn, “la tablette de chocolat Catinat Bồn-kèn”.

Cũng vào những năm 1911, Cách mạng xảy ra bên nước Tàu lật đổ nhà Thanh, thì tại Sốc Trăng nhóm người Tàu cũng dẹp tục cúng cô hồn tháng 7 (lễ vong xá cô hồn) và thay thế vào lễ giựt giàn là lấy tiền cúng ma cho vào kết (caisse) hội từ thiện (lập nhà thương, trường học, tiếp tế, v.v…); chớ trước 1911 ấy thì vẫn có lễ cúng cô hồn tháng 7 ở Sốc Trăng. Tôi còn nhớ Sốc Trăng có ba nhóm người Tàu, thì có ba nghĩa địa chôn:

• nghĩa địa dành cho người Phước Kiến, đường Bãi Xàu, (ông Tiêu ốm nhom);

• nhóm Quảng Đông, nghĩa địa cũng ở đường qua Bãi Xàu và ông Tiêu cũng ốm teo…

• nhóm Tiều, nghĩa địa ở trên đường đi ra Đại Ngãi, thì ông Tiêu (Tiêu-diện ma-vương), mới thật là cao lớn, dình dàng, cao gần gần ba mét, áo giáp xanh lè tực rỡ, tay cầm cây giản thật lớn, lẫm liệt oai phong, trên mão có hình Phật Bà Quan Âm để trị bớt tánh hung Tiêu-diện, cho bớt ăn thịt hồn ma bóng quỉ, và đáng ghê sợ hơn cả là ông Tiêu nầy le lưỡi dài tới bụng!

Nay tôi nhớ lại, và nhắc lại nghe chơi, để trẻ sắp nhỏ trong nhà được biết, quãng những năm 1910-1911, từ Sốc Trăng muốn lên Sài Gòn phải đi thuyền, theo ghe chài chở lúa, hoặc đi tàu thủy (lối 1920 v.v…) chớ đường bộ chưa có.

Khi lên tới Sài Gòn, nhà ngủ Nam chưa có, phải tìm nhà quen hoặc là nhà tiếp khách của Ba Tàu, và thuở đó ở Sài Gòn và Chợ Lớn, vẫn người Tàu gần như làm chủ, vì nhà nước Tây nhắm mắt chỉ lo thâu thuế, và đã để chệt khách muốn làm chi chi cũng được. Tây giao cho bảy bang (Thất phủ miếu, thờ Quan Đế) mà kỳ thật nói bảy bang nhưng đếm chỉ có Phước Kiến (chành lúa, người Phước Kiến), Hẹ (Ha-kas, ít người chuyên bán và làm thịt thú: dê, trừu, bò…), Tiều (Triều Châu, làm rẫy, làm mướn – coolie gánh lúa), và Quảng (Quảng Đông); buổi ấy người Tàu khác, như Bắc Kinh, Tô Châu chưa có, và mỗi năm rằm tháng giêng, rằm tháng 7, rằm tháng 8 và rằm tháng 10, những lễ Tàu ấy thường ở đường lớn (Quảng-tống-Cái, rue de Canton), (đường Thủy-binh, rue des marins), đều có làm lễ cúng tháng 7 cô hồn rất lớn (với bọng bằng tre bằng giấy hoa hòe xanh đỏ, gọi “Thổ lâu”), và mỗi khi như vậy thì ở Sốc Trăng người Tàu hưởng ứng theo và bang Triều Châu, còn gọi “bang Tư” (thứ 4), lúc ấy bang-trưởng là Lưu Liễu, (người Tiều mẹ Việt). Bang Tư nầy quen giao thiệp với mấy ông mấy thầy trong tòa bố tòa án, và quen tánh ăn to xài lớn, (sanh nghiệp là chứa bài, vì vậy sau khi bị hạ và bị đâm chết lối năm 1946), bang Tư nầy tổ chức cúng cô hồn tháng 7 rất trọng thể, nơi nghĩa địa (nhị tì) mướn đến hai gánh hát Tiều, một “thùng xanh hay thùng đỏ”, tiếng Tiều là ánh-láng, xe-láng, (láng là rương, áng là đỏ, xe là thanh, xanh); còn gánh khác nữa là gánh thùng sơn màu đen gọi “ô-láng” của bà bang Bủi Thiêm nhà ở châu thành, ngay khu chợ Sốc Trăng do hai người con trai là chủ gánh hát (tôi quên tên) và em của chủ gánh hát là cũ Cụi, (cũ là Cựu, cậu, và Cụi là Quế), cũ Tư Cụi nầy là công tử nửa mùa, hai người con gái nay còn cô Hai (vợ Xã Liên) và cô Ba Ba, nay có chồng và ở đường Nguyễn Thông (Sài Gòn). Mỗi rằm tháng 7 ở Sốc Trăng ấy là một ngày lễ vui lớn, nay không còn gặp nữa, và ở nghĩa địa Tiều nơi đường đi Đại Ngãi nầy, vui và đông nghẹt khách dạo chơi, quán bán cháo Tiều, bán vịt luộc, hủ tíu cá, quán bán chả giò, nem bún, vân vân, đếm không xiết và vui không chỗ nói…

Ở Sài Gòn cũng như ở Sốc Trăng, nhạc tây chưa có, chỉ có kèn lính tập (clairon) còn nhạc Tàu thì tôi nhớ có: trống Bắc-cấu (trống Quảng Đông) và “Tùa-lầu-cấu” (Đại-lão-cổ) là trống nhạc Tiều, phèng la, chục chõa Quảng, và hát Tiều ở nghĩa địa Tiều ở Sốc Trăng. Tôi nhớ họ hát sáng đêm và vẫn hai rạp hát chọn một tuồng tích và hát thi đua với nhau, tiếng Tiều là hát “siêu-tạo”, cứ gánh thùng đen hát Tam Quốc thì gánh nọ cũng đổi lớp và hát Tam Quốc y theo, đôi bên bầy ra thí võ trên sân khấu rồi kình chống nhau, kéo nhau xuống sân cỏ rồi đánh vật với nhau đổ máu trầy da và đúng ngày rằm cúng ngọ xong thì bày ra thí giàn, quẳng thẻ gỗ từ trên giàn cho người đứng dưới tranh giành lấy thẻ ấy vào miễu cho ủy ban tổ chức coi theo số thẻ cây mà phát thưởng, và những vật thưởng ấy gồm cốm nếp, thịt heo tươi, lễ vật cúng kiếng cho hồn ma (bánh ếch, bánh tét, v.v…) và nhứt là rau muống kết làm giỏ tre gọi “đụng”, “đụng” đây là tiếng chuyên môn, theo chính tả Lê Ngọc Trụ diễn là vật góp mua từng con (heo), cắt xả, rã ra miếng lớn, chia nhau, nhưng đây là thịt chặt từng đùi, từng miếng lớn kết lại trong “đụng” ngoài che bằng rau muống, và như vậy đụng rau muống thí giàn ở Sốc Trăng những năm 1910-1911 đó vẫn bị dân giành giựt nhau dữ hơn đụng bánh trái khác. Và xin cho tôi nói tha cầu biệt dạng, vừa rồi tôi có xem chớp diễn tivi tuồng Hồng Lâu Mộng của hãng Hồng-kông, tôi rất bất mãn và không tiếp xem đến mãn tuồng, tuy vậy tôi được phép cho ý kiến và tôi bất mãn vì hãng phí mấy trăm triệu đôla mà diễn lại vẫn không tuân theo niên kỷ đời Tào Tuyết Cần viết về đời Thanh Khương Hi, Kiền Long, vì Tương Hi Phụng, công tử Do Hồng (Bảo Ngọc) làm sao uống trà trong tách (tasse Hong-kong đời nay), và cách ăn mặc y phục bất tuân thời đại và Bảo Ngọc (19 tuổi đã có vợ, đi thi đỗ cao và bỏ nhà đi tu…) mà diễn viên trong phim theo tôi là kép trộng tuổi, đẹp trai xứng đáng thật nhưng niên kỷ chưa đúng, riêng các tiểu thơ, tỷ tấc, con đòi, Tạp Nhân, Bảo Thoa, v.v… theo tôi là gái 16, 17 còn trong phim đều trộng tuổi hơn tuy rằng vẫn là người đẹp. Tôi nói dông dài và muốn chờ xem nếu có thể được là chờ xem phim sẽ quay lại và giữ đúng nề nếp tục lệ hơn.

Theo tôi, đời nào vẫn nên giữ và diễn lại cho gần đúng vào đời ấy thì mới gọi là “làm văn hóa”. Hồng Lâu Mộng còn tin thần thánh ma quỉ, và năm 1910-1911, ở Sốc Trăng còn tin á-rặc, tin ông Tà, ngày nay người Miên dùng thuốc Tây và như vậy tôi cho là “đã lạc ông Bổn” và đã mất căn cội.

Đã lỡ sa đà xin sa đà luôn và cho nói luôn, chuyện cũ nhớ lại, năm 1921, quan năm colonel Đỗ Hữu Chẩn đem xác em là quan ba Đỗ Hữu Vị về làm lễ an táng tại vườn Bà Lớn đường Nguyễn Trãi ngày nay, lúc đó đường nầy mang tên Frères Louis và còn tre mọc đầy hai bên lề đường và vẫn còn trải đá ong. Ngày đem xác từ tàu đậu nơi bến Nhà Rồng (Messageries Maritimes), trường Chaseloup có biệt phái một tốp học sanh và tôi được cử thay mặt 2^è année, theo các anh lớp 3^è và 4^è và lớp quartier européen, cả thảy độ bốn, năm chục đứa, có thầy gác (surveillant) dẫn ra trường, đi bộ xuống bến tàu rồi theo xe chở quan tài, cuốc bộ dọc theo đường Catinat, tới Frères Louis rồi đến vườn (nghĩa trang họ Đỗ Hữu), nghe đọc diễn văn rồi cuốc bộ về trường; chung qui đi bộ trên mười cây số đường mà không thấy rằng dài, và nay nhớ lại, sao dời vật đổi, họ Đỗ Hữu đã lu mờ, chính bộ sắc-phục chức capitaine aviateur, nỉ đen nút xi vàng của Đỗ Hữu Vị, tôi vẫn thấy cất giữ chung với áo triều phục bông bạc màu xanh da trời của Nguyễn Thông, viện bảo tàng có còn giữ lại hay là đã dẹp đâu rồi?

Nơi đường Nguyễn Trung Trực ngày nay, đời thuộc địa Tây gọi rue Filippini, ngày nay ban đêm đi còn rùng rợn, vì có bụi da xum xuê thật lớn, lá xào xạc như có ma theo chờ nhát kẻ gan thỏ; đọc sách cũ nhớ có kể lại Filippini nầy (1834-1887) vốn là quận trưởng (préfet) bên Pháp, qua đây bổ nhiệm làm thống đốc Nam kỳ, chẳng may qua đời ở Sài Gòn và làm đám ma thật lớn, định chở xác về xứ, và trối trăng làm linh-xa, bàn đưa thật cao và khi di táng, bắt mé nhánh cây để đừng vướng ngọn linh-xa và đã mé nhánh quá trớn và mé thế nào, khiến những người Pháp dọc theo đường dời linh-xa đều phàn nàn và cho rằng lễ tánh vượt bực, và về sau nhựt báo Tây kể lại đúng là một trò cười vì dường như xác đã dời về xứ âm thầm từ trước. Rõ lại Filippini đã làm rộn dân chúng lúc chết hơn là lúc sống.

Ở đây đã sáng suốt giữ lại những con đường đầy ân tình cũ: Pasteur, Calmette, trường Marie Curie; tưởng cũng nên nhắc ơn Yersin đã cho ta nghỉ mát Đà Lạt… và nhớ lại nhà trứ-danh thảo-mộc-học Pierre (1833-1905) tôi đã từng thấy một bia đá xinh xinh nơi vườn bách-thảo, nay có còn hay chăng? Tội nghiệp cho ông, ông bỏ công sưu tầm, nghiên cứu Cam-bốt, Nam kỳ Thủy-chân-lạp, Xiêm-quốc Thái Lan, vùng Đông Mã-lai-á, xong rồi về nước Pháp, trải nửa đời người, từ 1879 đến 1899, soạn được bộ Thảo-mộc-học danh vang hoàn cầu, ông được cấp mỗi năm 6.000 francs để ông tiếp tục soạn sách nghiên cứu, thế mà hội đồng quản hạt rị mọ viết thơ đòi ông phải nạp trong năm hoàn toàn bộ sách ấy bằng không sẽ bị truất chút bổng cấp ấy, ông thua buồn trả lời nước Anh vẫn cấp mỗi năm 60.000 francs để ông Hooker nghiên cứu cũng như ông nhưng về thảo mộc của Ấn Độ, thơ ông gởi năm 1903 cho hội-đồng quản-hạt mà không quản-lượng ấy, để qua năm 1905, ông từ trần, với mớ tuổi 72, và với câu đau đớn, tôi xin chép lại đây: “Me reposer? me reposer? je n’en ai pas le temps la vie est si courte!” và tôi dịch: “Đâu có thời giờ cho tôi nghỉ? Đời cụt ngẳn kia mà!”

Làm tàng nói về đường lộ lên Tây, xin nói luôn: Đời thuộc địa Pháp, nới xóm Lò Heo cầu Ông Lãnh cũ, có một đường ngắn từ Douaumont qua Galliéni tên “Belland”. Nhớ lại, người Tiều làm nghề trồng rau, ta gọi “Chệt Rẫy”, nay lão Tây nầy phải gọi là gì? Lão có công năm 1897 mua hột giống từ Ceylan Sri Lanka (Si-ri-lan-ca ngày nay), mua 1.000 hột cao su về răm giống ở Suối Giao, chỉ mọc 37. Không ngả lòng, qua 1899, mua 1.000 nữa, nhưng phen nầy cho 600. Belland mừng quá, qua năm 1901 đặt mua 15.000 rồi 1902 cũng 15.000 nữa và được tuần tự 4.300 rồi 9.000 cây cao su con. Và từ 1904, liên tiếp đất nầy có vườn trồng hévéas cho mủ như bây giờ đã thấy. Nhớ thêm và tức cười, có một Tây chủ vườn cao su to lớn ở Biên hòa, Bà Rịa gì đó, một bữa nọ, lão ta đến khu có mấy chục gốc cổ thụ cao su, (chỗ trước kia là bộ Văn hóa của Ngô Trọng Hiếu đó mà), cây đã quá già, không ai lấy mủ, mủ ứ lại, gốc nổi u nổi nần như cổ nổi bướu của mấy bà già thầy lể thầy giác… Có người tọc mạch hỏi “Cây nầy là gì?”. Lão lắc đầu trả lời: “Không biết!”. Mà trời đất ôi, ông cha ông lấy nước chúng tôi, hút máu rúc rỉa tận cốt tủy chúng tôi, suốt tám chín chục năm, ông được sai qua đây làm chủ vườn mà không nhìn ra cây nầy, hèn chi ông Giáp cho các ông một bài học ở Điện Biên Phủ, cũng vừa!

Trên đây tôi nhắc ông Piere, chủ đầu tiên của vườn Bách thảo. Bia đá ghi công ông nơi vườn, không biết còn mất thể nào, còn con đường ở Đa-kao, mang tên của ông, sau đổi tên là đường Phạm Đăng Hưng, rồi nay là đường Mai Thị Lựu. Mỗi lần tôi đi trên đường nầy, để đến nhà bạn Vĩnh Bảo nghe tranh nghe kìm, tôi nhớ và ngậm ngùi cho ngôi chùa nay gọi “Phước Hải Tự” mà cơ khổ, đó đâu phải là chùa thờ Phật mà đó là “Ngọc Hoàng điện” kia mà. Tôi chưa từng vào trong và không biết thay đổi thế nào? Duy theo tôi, đổi mà làm chi, giữ lại như cũ có lẽ thâm thúy và cao kiến hơn. Tôi còn giữ của nơi nầy một viên gạch do một sư già cho năm trước, gạch màu trắng y như màu sành sứ Giang Tây, vuông vứt do đúng 20 phân bề dài, 10 phân bề ngang, và 5 phân ½ bề gáy, viên nào y như viên nấy, tôi tâng tiu dùng làm gối nằm để xứng với sập «”uí phi sàng” nơi nhà, mỗi khi đi mây về gió, thì gợi lại cảnh một khu u tịch của cái chùa mà vẫn là điện Ngọc Hoàng nầy. Tôi quên nói cho rõ hơn: viên gạch có một cạnh phủ lớp men xanh thật dày, và lớp men xanh ấy, là viền xanh bắt chỉ của khu u tịch nầy. Một bữa, trời chạng vạng nhá nhem, cũng không hiểu vì duyên cớ gì tôi lọt vào chốn nầy, tôi đang ngắm nghía lằn hồi-văn thật xanh thật khéo trên vách tường đã rêu phong nọ, dưới chơn vách là một bụi tre ngà lốm đốm màu vảy đồi mồi, lá múa lơ thơ, đong đưa hai cây quạt lá cũ treo nhún-nhắn bên cạnh mấy chùm tóc rối phất phơ theo chiều gió, một mụ Bắc sồn sồn lom khom đang lăm lăm vái van khấn nguyện gì đó, à phải rồi, chỉ còn một hôm nầy nữa, ngày mai nầy là sang Tết năm mới, quạt kia, mớ tóc kia quạt để cho mát, tóc rối gỡ ra treo đây cầu mong hết rôi rắm vào đầu xuân nhựt, mụ đang trút cỗi mớ sầu tư, tôi lật đật và khép nép tránh chỗ cho lời khấn của mụ được như nguyện, trong chùa hay điện, nghe dội ra ba tiếng chuông và trống buổi kinh chiều. Mụ ôi, than thở mà chi, đời vẫn là đời, và đời nầy ai lại khỏi mang mển chút ưu tư riêng, tôi mảng nghĩ xa gần, thoạt nhìn lại sau lưng, mụ sồn sồn không thấy nữa, chỉ thấy ba đóm nhang nhá nhem, một luồn hương nhẹ thoảng; phải chăng ba hồi chiêu mộ, một vũng tang thương, sẽ gội sạch trong buổi năm tàn tháng hết nầy.

(viết xong 1-10-1993)

vietmessenger.com

Vương Hồng Sển

(viết ngày 29-9-93 tức 14 th.8 Quí Dậu/Trung thu tiền nhứt nhựt)

Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu 15 Jul 2024

Phần 30

Dị Đoan, Đồng Diêu, Ca Dao

Người mới, đời mới, thuyết Mác-Lê cũng mới, dị đoan đã bớt người tin theo. Tôi thuật lại đây hầm-bà-lằng cuốc-chí, ai tin cùng không cũng mặc và tôi cứ thuật.

Lúc tôi được bảy, tám tuổi, tôi ở châu thành Sốc-Trăng, trong xóm có một nhỏ hai dòng máu, tên Hên (Hưng), sau thuần lại và làm hương hào và gọi hương hào Hên, lúc còn học lớp chót và nhỏ hơn tôi vài tuổi, tánh tình Hên ương ngạnh không ai chịu nổi. Chính nó bày ra hay nó học lóm ở đâu rồi truyền cho chúng tôi, là mỗi khi muốn ngạo ai, chọc tức ai, thì nó hô lớn: “Bồ-kề!” rồi nó bắt chúng tôi phải vỗ tay và lặp lại hai tiếng ấy. Không ai hiểu nghĩa là gì, chính người lớn cũng lây chứng và nhại theo “Bồ-kề!” và sau đó nó còn bày ra nói “Bồ-kề!Áp-tác-lách-xi-cu-la Canh-ti-nả. Bồ-kề!”

Không nói và la theo nó thì nó đánh, nó giọi trên đầu. Trong xóm có một trưởng lão, tức một ông già chệt Tiều, cao lớn, mặt đỏ au, tóc bạc trắng búi một bi-bi (đuôi sam nhỏ xíu, thắt lòng thòng sau lưng, tay cầm một ống điếu tre dài nơi đầu có gắn một nồi thuốc hút, cái đầu ngậm vào mồm là một ống đá cẩm thạch rất đẹp, mỗi khi chúng tôi ra đường đụng đầu với ông lão nầy thì thàng Hên hô to: “Bồ-kề!Bổ cu ông già!” và lẹ như chớp nhoáng, tức thì ông nổi tam bành, chơn rượt, tay bổ tưới ống điếu vào đầu đứa nào chạy không kịp thì lãnh đủ, miệng ông chửi: “Lù-má-mầy là thằng xích-câm-xa!”, chúng tôi chạy ra xa, khỏi tầm tay thì đứng lại hô “Bồ-kề” như cũ.

Ngày nay chuyện xưa kể lại dong dài mà nhơn vật cũ đâu còn mống nào, trừ kẻ hèn nầy tuổi đã 92, và nhờ chưa xuống dưới gặp lại bạn cũ, tôi lần mò tìm hiểu và nay phân tích lại cho các bạn trẻ biết, thì:

“Bồ-kề” là tiếng Triều Châu, phiên âm Hán tự là “Bất hảo!” (đúng ra là Bồ-ềnh (bất an), Bồ-hố (bất hảo), hoặc đủ chữ là “Bồ-xừ-phềnh-an” (vô sự bình an); nhưng không hiểu vì sao mà thằng Hên bày ra hai chữBồ-kề! Và nguyên câu “Áp-tác-lách-xi-cu-la Canh-ti-nả!”, đúng ra là tiếng Tây “La tablette de chocolat de la rue Catinat”, câu nầy là tôi sắp đặt lại về sau cho có nghĩa, còn hồi đó, đúng ra thằng Hên nó theo mẹ lên Sài Gòn rồi khi trở về Sốc Trăng nó truyền bá ra làm vậy. (Xin các bạn trẻ ráng hiểu lấy).

Còn “bỏ cu ông già”, tôi không cần giải thích cho thêm rắc rối, bổ-cu (beaucoup: nhiều) dễ hiểu dễ biết quá mà!

Tôi đánh máy đến trang nầy rồi tự thấy mừng vì tuy tuổi đã hơn chín chục mà trí nhớ vẫn còn sắc bén, và bình tâm xét lại, tôi sanh năm 1902, và cái năm sanh ra có câu “Bồ-kề! Áp-tác-lách” ấy, có lẽ là lối năm 1910, và đúng như sử sách ghi chép lại, thì năm 1911, Tân Hợi, là năm bên Trung Quốc xảy ra vụ làm cách mạng lật đổ nhà Thanh, và từ bên Tàu cho đến đâu có chệt Tàu ở, thì họ đều cắt đuôi, bỏ đeo bì-bi (đuôi sam) trên đầu, và đúng y chang câu đồng dao do thằng Hên bày hát, và đúng với một sự tôi cho là kỳ, là lạ, là vào mấy năm 1910, 1911 ấy, tre trồng trong rẫy ở Sốc Trăng, tôi thấy trước mắt, hễ trồng cắm rễ vào đất thì tre mọc èo-uốt lâu lắc, và nếu dộng ngược gốc tre cắm xuống đất thì tre vẫn mọc và mọc mạnh mọc mau là khác, và câu tục ngữ địa phương để lại và nay tôi nhắc ra đây, còn người mới, tin cùng không tôi cóc cần biết, và câu kinh nghiệm ấy là: “Trồng tre ở gốc về trời! Ông Bổn về Tàu, thằng Chệt đứt đuôi!” (Tôi giải thích thêm: ông Bổn, tức là vị thần của người Hoa thờ nơi các chùa miễu của họ, Bổn cảnh thành hoàng, nói tắt. Ông Bổn về Tàu, tức là năm Tân Hợi ấy (1911), người Hoa nhiễm tiến bộ văn minh, một phần dân Tàu, bớt tin dị đoan, bỏ hay nhẹ bớt tục thờ cúng, và đã đưa ông Bổn về…

Tục người Tàu dưỡng tóc kết đuôi sam, theo ba tôi nói lại, là có lẽ tục của dân tộc Mãn Châu (Mandchourie), có lẽ họ thờ “động vật tổ” (totem) của họ là “lư”, là con lừa, cho nên y phục đại lễ Thanh triều, tay áo lất lên như móng lừa, họ lễ bái, lạy khúm núm như lừa quì bái, và tóc trên đầu vẫn cạo chung quanh sạch bách, chỉ chừa một một lọn kết và kèm thêm tóc giả hoặc chỉ tơ đỏ đen làm bì-bi, và nghĩa kín ít nói cho biết là họ ngầm muốn tỏ ra: “Tứ xứ di tồn Trung quốc” (ý đen là bốn di man (man là người phương Nam nước Tàu), bốn dân ấy cạo sạch, chỉ chừa người Hán còn lại, v.v…

Xin thêm, năm cách mạng Tân Hợi, quốc kỳ Trung quốc ban đầu là cờ ngũ sắc [Hán, Mãn (Mandchou), Mông (Mongol, Mông Cổ), Hồi (Mahométan), Tạng (Tibétan)].

Tôi đã sa đà vì tôi viết để nhắc lại việc cũ cho nên việc rối trong nhà, cô bác anh em đọc rồi xin bỏ qua cho. Vạn tạ.

(29-9-93) Trung-thu tiền nhứt nhựt, nói làm vậy cho khỏi dị đoan cữ 5, 14, 23…)

baotreonline.com

Cổ Ngư

Post on June 29th, 2024

Post by Sơn râu 14 Jul 2024

Dự phóng khán đài Lễ khai mạc tại quảng trường Concorde – Nguồn internet    

Kể từ khi Pierre de Coubertin (*) phục hồi các cuộc tranh tài thể thao tại Thế vận hội, Paris đã từng vinh dự được đăng cai hai lần: 1900 và 1924. Đúng một trăm năm sau, 2024, Paris sẽ khai mạc Thế vận hội mùa hè/Jeux Olympique (JO) lần thứ 33 vào ngày 26 tháng 07. So với các Thế vận hội mùa hè đã từng được tổ chức trước đây, Thế vận hội Paris 2024 có hai điểm đặc biệt được lưu ý:

– Thay vì diễn ra trong khuôn viên một vận động trường, lần đầu tiên trong lịch sử Thế vận hội, Lễ khai mạc sẽ được tổ chức dọc theo 6 km của đoạn sông Seine chảy ngang thủ đô nước Pháp, với phần diễu hành của các vận động viên trên 160 tàu và ca-nô lớn nhỏ.

– Có 35 địa điểm trên khắp nước Pháp, từ nội địa ra đến hải ngoại (Marseille, Nice, Bordeaux, Tahiti…), gồm Làng thế vận, Làng truyền thông và các vận động trường, đoạn sông, khoảng biển sẽ dành cho các cuộc thi đấu thể thao từ 26.07.2024 đến 11.08.2024, với 25 địa điểm tập trung tại Paris và vùng phụ cận.

Dù chỉ có 4 (trong tổng số 35) địa điểm được xây mới hoàn toàn, nhưng ước tính có khoảng 6.8 tỉ euro đã, đang và sẽ được dùng vào các khoản chi phí cho việc chuẩn bị JO Paris 2024.

Đuốc thiêng olympique đã được chiếc thuyền buồm Belem chở từ Hy Lạp về Pháp qua ngả Địa Trung Hải và cập bến cảng Marseille ngày 08.05.2024. Từ đó, đuốc Thế vận hội sẽ được 10,000 người chuyền tay nhau để chạy qua 64 vùng-miền cùng hơn 400 thành phố trước khi đến thủ đô đúng vào ngày khai mạc. Cuộc chuyển lửa của đuốc Thế vận hội sẽ được chia làm hai giai đoạn. Từ 08.05 đến 07.06, đuốc băng qua các thành phố phía nam, trung và tây nước Pháp trước khi ra biển. Sau đó, từ 07.06 đến 26.07, đuốc được rước qua các đảo và vùng đất của Pháp ở Trung Mỹ, Nam Mỹ, Đông Nam Phi, Đông Úc trước khi quay về Pháp rồi tiếp tục xuyên qua các thành phố phía đông, trung và bắc, cuối cùng đổ về Paris và các thành phố phụ cận (Île-de-France).

Biểu tượng (logo) – Nguồn internet

Ước tính có 10,500 vận động viên của 206 đội tuyển quốc gia sẽ tham gia thi đấu 32 môn thể thao, với tổng cộng 329 cuộc thi đơn, đôi, đồng đội và đôi nam-nữ. Nước chủ nhà sẽ có một đội ngũ đông đảo gồm hơn 300 vận động viên tham gia thi đấu tất cả các môn thể thao có tên trong danh sách. Hai nước Nga và Bạch Nga (Biélorussie) không được tham dự, nhưng các vận động viên của hai nước này có thể tham gia thi đấu với tính cách cá nhân, không dưới một màu cờ sắc áo nào cả, và phải thêm điều kiện: không được ủng hộ cuộc chiến tranh xâm lược của Nga đang diễn ra trên đất nước Ukraine. Lần đầu tiên, môn breakdance (tạm dịch: múa nhào lộn đường phố) sẽ được đưa vào chương trình thi đấu. Môn thể thao này, cùng với trượt ván skateboard, bóng rổ 3×3 (3 người mỗi đội) và nhào lộn cùng xe đạp BMX (BMX freetime) sẽ được thi đấu ngoài trời, ngay tại quảng trường Concorde, nơi vua Louis XVI, hoàng hậu Marie Antoinette, nhà bác học Lavoisier, các nhà cách mạng Danton, Robespierre cùng nhiều người khác đã bị đưa lên máy chém thời Cách mạng Pháp. Khán đài được dựng lên khắp nơi, Paris biến thành một đấu trường khổng lồ: tháp Eiffel sẽ chứng kiến các cuộc thi nhu đạo, đấu vật và bóng chuyền trên cát, trục điện Phế Binh/Invalides-cầu Alexandre III-viện bảo tàng Grand Palais với các môn thi bắn cung, điền kinh, 3 môn phối hợp (chạy bộ-bơi lội-xe đạp), đấu kiếm, thái cực đạo. Bên cạnh đó, các sân quần vợt Roland-Garros tiếp tục truyền thống tennis, sân vận động Parc des Princes với môn túc cầu/football… Khu vườn mênh mông của lâu đài Versailles cũng sẽ được trưng dụng cho các cuộc thi cưỡi ngựa và 5 môn phối hợp hiện đại (đấu kiếm – bắn súng – bơi lội – cưỡi ngựa – chạy việt dã), trong khi các vận động trường của Paris và những thành phố lân cận được sử dụng cho các môn thi dưới nước, điền kinh, bóng bầu dục, bóng rổ, bóng chuyền, bóng ném, bóng bàn, cầu lông, cử tạ, thể dục dụng cụ, thể dục nhịp điệu… Đa số vận động trường các thành phố khác của nước Pháp được dùng cho các trận bóng đá. Đặc biệt, bãi biển Tahiti ở Đông Úc châu (cách Paris gần 16 ngàn cây số) sẽ đón tiếp các lực sĩ của môn lướt sóng/surf.

Dự phóng Lễ khai mạc trên sông Seine – Nguồn internet

Từng không được chọn khi muốn đăng cai JO 2012, đến giữa năm 2017, Paris lại được các thành viên của Uỷ ban Thế vận hội Quốc tế (CIO) nhất loạt đồng ý cho tổ chức Thế vận hội mùa hè tại thành phố này. Từ biểu tượng/logo tháp Eiffel cách điệu thành con số 2-4 mang màu sắc của các vòng tròn olympique khi dự thi đăng cai, biểu tượng chính thức của JO Paris 2024 do nhà tạo mẫu Sylvain Boyer thiết kế thuộc dạng «3 trong 1» đã thay thế biểu tượng ban đầu và được trình làng vào tháng 10.2019, gồm huy chương vàng – đuốc thiêng olympique – khuôn mặt nàng Marianne. Ngoài ra, phúc vật/mascotte của JO 2024 mang hình chiếc nón đỏ/bonnet phrygien có lịch sử lâu đời, đã xuất hiện từ thời La Mã cổ đại và trong Cách mạng Pháp 1789, tượng trưng cho sự tự do, cũng đã được một hội đồng thiếu nhi lựa chọn. Đôi song sinh Phryges, một lành lặn và một với chiếc chân giả bằng thép đang xuất hiện khắp nơi trên đất Pháp, ở những địa điểm có hay không tổ chức JO và Thế vận hội cho người khuyết tật.

Phúc vật (mascotte) Phryges – Nguồn internet

Về phần chính phủ, bộ Giáo dục Pháp đã quyết định chi khoảng 16 triệu euros để tặng cho 4 triệu học sinh tiểu học trên toàn quốc một tập sách tóm lược các thông tin về JO cùng một đồng 2€ đặc biệt có hình tháp Eiffel đang tham gia chạy bộ trên đường thi Thế vận hội. Với cộng đồng người Việt sống tại Pháp, tin vui về việc em Anne Trần có mặt trong đội tuyển quốc gia Pháp gồm 5 vận động viên thi đấu môn cầu lông đang lan rộng. Bố mẹ của em là những thành viên tích cực của Tổng hội Sinh viên Việt Nam tại Paris, từng phụ trách việc thi đấu môn badminton trong khuôn khổ các Đại hội Thể thao Âu châu của người Việt trước đây.

Grand Palais-Paris – Nơi diễn ra các cuộc thi đấu kiếm, thái cực đạo

Bị đình trệ gần 2 năm vì nạn covid-19, các công trường xây dựng, tu bổ trên bề mặt và dưới lòng đất Paris (nối dài đường xe điện ngầm, đặt thêm dây điện, cáp…) đang hối hả hoàn tất cho kịp kỳ hạn, gây nhiều khó khăn, bực mình cho dân bản địa. Đã vậy, các công đoàn còn kêu gọi thành viên của mình liên tục đình công để đòi tiền thưởng vì phải dời các tuần lễ nghỉ hè và làm thêm giờ trong thời gian diễn ra Thế vận hội. Đời sống xáo trộn, nạn kẹt xe trở nên trầm trọng, nhiều chuyến xe lửa ra ngoại ô bị huỷ bỏ vào cuối ngày hay cuối tuần, một số trạm métro phải đóng cửa để tân trang hay để bảo đảm an ninh, an toàn cho việc hoàn tất các khán đài trên mặt đất… dân parisien đã thường trực bị stress, nay phải chịu thêm sự mệt mỏi, bực dọc vì những vấn nạn mới phát sinh. Cộng với sự thay đổi thời tiết trên toàn nước Pháp: mùa thu với những cơn mưa rả rích kéo dài suốt 9 tháng, lấn đất mùa đông lạnh lẽo và mùa xuân ấm áp, nắng thiếu, vitamine D thiếu, khiến ai nấy nhìn nhau ngao ngán, đúng là «mặt xanh, nanh vàng» cả bọn!

Breakdance-Bordeaux – Môn thể thao lần đầu tiên được đưa vào chương trình thi đấu JO

Vì vậy, không mấy ngạc nhiên, khi khách du lịch và người hâm mộ thể thao trên khắp thế giới đang nô nức chuẩn bị kéo về Paris, một số không ít dân thủ đô nước Pháp lại quyết định bỏ lỡ dịp may trăm năm có một này, về tỉnh hay ra ngoại quốc vào đúng thời gian tổ chức Thế vận hội. Họ tránh đám đông, tránh chuyện ùn tắc trong giao thông, và nhất là tránh nỗi phập phồng lo sợ phải thường trực đối mặt với nạn khủng bố. Thật vậy, các tổ chức Hồi giáo cực đoan và hệ thống truyền thông Nga đã nhiều lần lớn tiếng đe doạ về vấn đề này. Chỉ trong vòng hơn một tháng, bản dự án thiết kế cho việc bảo đảm an ninh Thế vận hội 2024 đã bị đánh cắp hai lần. Chưa hết! Đầu tháng 06, Netflix vừa tung ra bộ phim «Dưới lòng Seine», kể về cuộc tấn công của cá mập khát máu, do biến dị và thay đổi môi trường, vào đoàn vận động viên đang bơi dọc sông Seine trong cuộc thi 3 môn phối hợp. Nếu chuyện cá mập nước ngọt thật sự sẽ xảy ra trong cuộc tranh tài tại cầu Alexandre III trong tháng 07 sắp tới, chắc hẳn các ngài Nostradamus và Trạng Trình phải ngả nón chào thua đạo diễn Xavier Gens của bộ phim «củ cải/navet» này (**)!

CN (06.2024)

(*) Nam tước Pierre de Coubertin (1863-1937), nhà giáo dục học và sử gia người Pháp, người sáng lập ra Uỷ ban Thế vận hội Quốc tế (CIO) năm 1894 và vẽ mẫu 5 vòng tròn thế vận lồng vào nhau, tượng trưng cho sự đoàn kết trong thể thao của năm châu. Thế vận hội đầu tiên của thời hiện đại được tổ chức năm 1896 tại thủ đô Nhã Điển (Athène) của Hy Lạp, nơi các cuộc thi thể thao thời cổ đại đã từng diễn ra trước đó hơn 2500 năm.

(**) Xếp ngang hàng với loại báo lá cải hay tiểu thuyết diễm tình.

baotreonline.com

Nhật Quang

Post on January 4th, 2024

Post by Sơn râu 14 Jul 2024

Kỳ 2

Thế giới đang bình an bỗng phút chốc biến thành lò lửa kinh hoàng như địa ngục: Nga bất ngờ tấn công Ukraine rồi mới đây Israel đập nhau với Hamas tanh bành trên lãnh thổ Palestine. Sự yên bình của nhân loại dường như luôn âm ỉ một cơn bão tố, quốc gia nào cũng âm thầm mài dao chuốt kiếm chuẩn bị cho chiến tranh, đề phòng những láng giềng thiếu thân thiện. Mời bạn điểm qua một số quốc gia chi cho quốc phòng nhiều nhất trên thế giới trong năm 2023, xếp từ bậc thấp nhất 25 đến 1.

Quân đội Úc (Australia)     

KỲ 2 – Các vị trí trước đây, theo thứ tự gồm: 25. Đức; 24. Thái Lan; 23. Đài Loans; 22. Saudi Arabia; 21. Tây Ban Nha; 20. Poland

19. Việt Nam

Là một quốc gia nghèo nhưng Việt Nam có lực lượng quân nhân tại ngũ lớn hàng thứ 9 trên thế giới. Trong năm 2023, Việt Nam có số thanh niên có thể gia nhập bộ đội lên tới 53 triệu, chưa kể gần nửa triệu  quân nhân tại ngũ và 2.5 triệu quân dự bị. Ngân sách thị trường quốc phòng Việt Nam đã tăng lên 6.3 tỉ đô la và dự đoán sẽ tăng hơn 6% vào năm 2024. Nga là nhà cung cấp vũ khí cho quân đội VN, từ tàu chiến, tàu ngầm, xe tăng. Tuy nhiên, qua cuộc chiến Ukraine, Việt Nam và thế giới nhận ra vũ khí của Nga thuộc loại “khủng long”, sắp bị tuyệt chủng. Việc CSVN “nghiêng” qua hợp tác quân sự với Mỹ xem ra là một chọn lựa hợp lý và thức thời.

Các viên chức quốc phòng CSVN đang ngắm nghía một mẫu xe tăng chào hàng của Nga

18. Israel

Israel (Do Thái) là một quốc gia khá nhỏ, chỉ bằng 1/15 diện tích Việt Nam, dân số tròm trèm 10 triệu nhưng đứng hàng 20 thế giới về sức mạnh quân sự. “Đồ chơi” gồm 601 máy bay quân sự, trong đó 241 là chiến đấu cơ. 2,200 xe tăng, 650 pháo tự hành. Ngoài ra Israel trang bị hệ thống phòng không Iron Dome nổi tiếng, giúp cản phá hiệu quả các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn từ xung quanh biên giới. Với sự tài trợ của Hoa Kỳ, ngân sách quốc phòng của Israel tăng từ 19 tỉ đô la lên $26 tỉ vào năm 2023.

Nữ quân nhân Do Thái (Israel)

17. Iran

Là quốc gia chi rất mạnh cho quân đội, Iran đã dùng 1/5 ngân sách quốc gia để nuôi quân và sắm sửa vũ khí. Iran đang sở hữu khoảng 4,000 xe tăng, 1,000 hệ thống phóng hỏa tiễn, 25 tàu ngầm. Với khoảng 575,000 quân nhân tại ngũ (hơn Việt Nam 2 bậc). Iran là một quốc gia sản xuất máy bay không người lái có hạng. Trong đó có loại Kamikaze Shahed-136 rất lợi hại mà Iran đã tuồn cho quân Nga vào năm ngoái trong trận chiến với Ukraine.

Lính Iran trên một bãi tập tác xạ

16.  Úc

Úc (Australia) là quốc gia có ngân sách quốc phòng cao thứ 6 trên thế giới gồm một phi đội 6 máy bay chở dầu trên không (aerial-tanker aircraft), 2 hàng không mẫu hạm, 6 tàu ngầm (hiện đang hợp tác với Mỹ để có thể tự sản xuất tàu ngầm hiện đại qua công nghệ do Mỹ cung cấp). Hơi bất lợi là Úc chỉ có 60,000 quân tại ngũ. Điều này không lạ khi một đất nước rộng rinh (gấp 23 lần Việt Nam) chỉ có 30 triệu dân. Di dân khá đông đảo, nên ngoài tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức, Úc công nhận những ngôn ngữ khác như: Tiếng Quan Thoại, Tiếng Quảng Đông, Tiếng Ả Rập, Tiếng Ý, Tiếng Việt, Tiếng Nhật, Tiếng Hàn, Tiếng Indonesia, Tiếng Hy Lạp, Tiếng Đức, Tiếng Tây Ban Nha. Mặc dầu Úc chỉ chi cho quốc phòng 29 tỉ đô la. Nhưng hồi tháng 5 vừa qua, Úc đã độn thêm 190 tỉ đô cho các hệ thống phòng thủ.

Lính Úc thực tập hành quân sình lầy, một trong những sở trường của họ

15. Ukraine

Ukraine là quốc gia đứng thứ 15 trên thế giới về sức mạnh quân sự, Khi Nga xâm chiếm Ukraine vào tháng 2 năm 2022, với dự tính sẽ nuốt chửng Ukraine dưới 1 tuần thì Nga vấp phải sự kháng cự mãnh liệt và một tiềm năng quân sự đáng nể. Một phần vì tinh thần chiến đấu kiên cường của dân quân Ukraine, một phần quân Ukraine quen thuộc với vũ khí của Nga, vì hầu hết trang thiết bị của Ukraine được thừa hưởng từ Nga trước đây.Ngoài ra, Ukraine được sự hậu thuẫn mạnh mẽ của các cường quốc quân sự thế giới, đứng đầu là Mỹ, với ngân khoản viện trợ $46 tỉ (cả quân trang, quân dụng, thuốc men, thực phẩm thiết bị và vũ khí), Đức $19 tỉ, Anh $7 tỉ, Na Uy $4 tỉ, Đan Mạch $3 tỉ, Ba Lan $3 tỉ, Hòa Lan $2.7 tỉ, Canada $1 tỉ

Lính thiết giáp Ukraine, họ đã chứng minh cho thế giới sự gan lì của mình qua trận đối đầu với Nga gần đây.

baotreonline.com

Nhật Quang

Post on December 29th, 2023

Post by Sơn râu 14 Jul 2024

Kỳ 1

Thế giới đang bình an bỗng phút chốc biến thành lò lửa kinh hoàng như địa ngục: Nga bất ngờ tấn công Ukraine rồi mới đây Israel đập nhau với Hamas tanh bành trên lãnh thổ Palestine. Sự yên bình của nhân loại dường như luôn âm ỉ một cơn bão tố, quốc gia nào cũng âm thầm mài dao chuốt kiếm chuẩn bị cho chiến tranh, đề phòng những láng giềng thiếu thân thiện. Mời bạn điểm qua một số quốc gia chi cho quốc phòng nhiều nhất trên thế giới trong năm 2023, xếp từ bậc thấp nhất 25 đến 1.

Quân đội Tây Ban Nha (Spain)      

25. Đức

Đức có ngân sách quốc phòng cao thứ 4, khoảng  61 tỉ đô la, chỉ sau Mỹ, Trung Quốc, Nga và Ấn Độ. Tính đến tháng 1 năm 2023, Đức có khoảng 601 máy bay, 266 xe tăng và 287 máy bay trực thăng. Quốc gia này đã chịu nâng từ 1.4% GDP lên 2% GDP cho quốc phòng, theo yêu cầu của Liên minh Châu Âu.

Quân đội Đức

24. Thái Lan

Theo hiến pháp của Vương quốc, phục vụ trong lực lượng vũ trang là nghĩa vụ của mọi công dân Thái Lan. Nhưng quân số đông chưa phải là yếu tố quan trọng thời nay. Dầu không có hàng không mẫu hạm nhưng Thái Lan có lực lượng hải quân khá hùng mạnh với 292 chiếc, bao gồm 6 tàu hộ tống và 7 tàu khu trục nhỏ, lớn hàng thứ 8 trên thế giới.

Quân đội Thái Lan

23. Đài Loan

Đảo quốc tí hon này đứng đầu về tổng nhân lực quân sự dự bị sẵn có, với khoảng 1.5 triệu binh sĩ, tương đương 6.4% dân số cả nước. Do chịu áp lực thường xuyên của Trung Cộng, Đài Loan không ngừng trang bị cho quốc phòng, gồm 285 chiến đấu cơ, 91 máy bay trực thăng. Ngân sách quốc phòng của Đài Loan đã tăng từ 15 tỉ đô la từ năm 2022 lên $20 tỉ năm 2023. Ngoài ra Đài Loan còn hợp tác với Mỹ để tăng cường sức mạnh quân sự bằng máy bay phản lực F-16, tên lửa Patriot và xe tăng Abrams.

Quân đội Đài Loan

22. Saudi Arabia

Là một quốc gia giàu sụ nhờ dầu mỏ,  Ả Rập Saudi hay còn gọi là Vương quốc Ả Rập Xê Út có vô số kẻ thù rình rập, quốc gia này đứng thứ hai về phi đội máy bay chở dầu trên không (22 chiếc,  chỉ đứng sau Mỹ). Ngân sách quốc phòng  46 tỉ đô, cao thứ 8 trên thế giới.

Quân đội Saudi Arabia

21. Tây Ban Nha

Tây Ban Nha cũng là một trong số ít quốc gia trên thế giới có tàu sân bay trực thăng và đội tàu gồm 11 tàu khu trục,  xếp thứ 7 trên toàn cầu về hạng mục. Ngoài ra Tây Ban Nha còn có  hạm đội vận tải, 140 chiến đấu cơ, 2 tàu ngầm và sở hữu nhiều cảng quan trọng. Ngân sách quân sự năm 2023 tăng lên $13.5 tỉ  so với $11 tỉ năm 2022.

Một đội duyệt binh của Tây Ban Nha

20. Poland

Poland (Ba Lan) là một quốc gia từng gánh nhiều thảm họa chiến tranh trong lịch sử nên rất chú trọng về phòng thủ quân sự. Nước này chi đến 4% ngân sách quốc gia (GDP) tương đương   31 tỉ đô la cho quân đội và vũ khí, được xem là quốc gia “hào phóng” nhất trong lãnh vực súng ống. Hiện Poland có khoảng 600 xe tăng, 460 máy bay, 1 tàu ngầm và 70 tàu hải quân. Quân nhân hiện dịch khoảng 150,000, dự bị 250,000 và 10 triệu sẵn sàng khoác áo lính khi tổ quốc lâm nguy.

Quân đội Ba Lan (Poland)

baotreonline.com

Đoan Thư

Post on April 13th, 2024

Post by Sơn râu 14 Jul 2024

Thế giới điện ảnh vừa kỷ niệm 100 năm ngày sinh tài tử huyền thoại Marlon Brando. Nhân dịp này, nhà bình luận Ty Burr viết trên The Washington Post: “Who’s the next Brando? Nobody”. Chẳng có ai cả! Trong thế giới nghệ thuật, có những nhân vật để lại dấu ấn độc đáo đến mức nhiều thế hệ sau cũng không ai đủ đẳng cấp làm lu mờ hình ảnh họ.

Bố già Marlon Brando trong ‘The Godfather’, 1972 (ảnh: Silver Screen Collection/Getty Images)

Ngày 3 Tháng Tư 2024 đánh dấu 100 năm ngày sinh Marlon Brando – một trong những nhân vật lớn nhất của văn hóa đại chúng thế kỷ 20. Với sự xuất hiện trong vai Stanley Kowalski trong vở kịch A Streetcar Named Desire của Tennessee Williams sản xuất năm 1947 và phiên bản điện ảnh năm 1951, Marlon Brando đã xé bỏ và viết lại các quy tắc biểu diễn, về những gì tạo nên cái gọi là “nghệ thuật diễn xuất”.

Trong suốt nhiều thập niên, vô số nam tài tử đã cố bắt chước thần tượng Marlon Brando, từ Steve McQueen, Paul Newman, Robert De Niro, Al Pacino, Sean Penn, đến Leo DiCaprio… nhưng tượng đài Marlon Brando vẫn sừng sững. Phong cách diễn xuất và định nghĩa văn hóa về nam tính đã thay đổi theo nhiều thập niên; và thế kỷ 21 cũng chứng kiến một thị trường ngày càng mở rộng với sự xuất hiện hàng loạt ngôi sao tài năng, mà mỗi người có một vị trí riêng, nhưng Marlon Brando vẫn được giới phê bình tôn vinh như một biểu tượng bất tử.

Marlon Brando trong ‘On the Waterfront’ (ảnh: John Springer Collection/CORBIS/Corbis via Getty Images)

Di sản Marlon Brando là cuộc cách mạng trong diễn xuất, mang lại nền tảng cho những thế hệ sau. Nhiều tài tử đã nghiên cứu và bắt chước phương pháp này, từ Robert De Niro đến Leonardo DiCaprio. Chẳng phải tự nhiên mà Peter Tonguette viết trên Wall Street Journal ngày 1 Tháng Tư 2024 rằng Marlon Brando là “The Godfather of Modern Acting”.

Chỉ với vai diễn Stanley Kowalski trong vở A streetcar named Desire của kịch tác gia Tennessee Williams, chàng tài tử trẻ 23 tuổi Marlon Brando đã gây chấn động, tạo tiền đề cho con đường thâm nhập điện ảnh. Vở diễn tại rạp Ethel Barrymore ở Broadway ngày 3 Tháng Mười Hai 1947 đã lập giàn phóng cho Marlon Brando. Tài tử Jack Nicholson kể: “Ông ấy cho chúng tôi sự tự do”. Hàm nghĩa, kiểu cách của Brando đã cho phép các bạn diễn đi xa hơn nhân vật bị đóng khung trong kịch bản.

Với minh tinh Jean Simmons, 1954 (ảnh: Silver Screen Collection/Getty Images)

Sinh tại Omaha (tiểu bang Nebraska), Brando học tại Trường Tài tử Điện ảnh ở New York (American Theatre Wing Professional School) và bắt đầu xuất hiện trên sân khấu năm 1944. Năm 1950, ông đóng phim lần đầu tiên, trong The Men của đạo diễn Fred Zinnemann, với vai một cựu binh Đệ nhị Thế chiến. Năm sau, ông xuất hiện trong A streetcar named Desire dưới phiên bản điện ảnh (phim này đem lại tượng Oscar giải nữ tài tử chính cho Vivien Leigh).

Với ngoại hình, đầy nam tính, cùng phong cách mạnh mẽ, ông tiếp tục có mặt trong hàng loạt phim lớn, trong đó có Julius Caesar (1953) và The Wild One (1953). Với On the Waterfront (1954), Brando được trao Oscar giải nam tài tử chính xuất sắc nhất. Sau đó, ông có mặt trong nhiều tác phẩm kinh điển lẫn giải trí: The Teahouse of the August Moon (1956), The Young Lions (1958), One-Eyed Jacks (1961), Mutiny on the Bounty (1962), Last Tango in Paris (1973), Apocalypse Now (1979), The Formula (1980), A Dry White Season (1989)…

Với Vivien Leigh trên phim trường ‘A Streetcar Named Desire’ (ảnh: Archive Photos/Getty Images)

Cần nói thêm một chi tiết có thể ít người biết: Thoạt đầu, Brando không muốn nhận vai ông trùm mafia trong The Godfather dù đích thân tác giả Mario Puzo gửi tặng một quyển và đề nghị Brando thủ vai bố già Vito Corleone khi truyện được chuyển thể thành phim. Sở dĩ Brando không muốn nhận vai vì cho rằng, theo lời kể của ông trong hồi ký, không có gì khác biệt giữa màn giết người của mafia và … cuộc ám sát Tổng thống Ngô Ðình Diệm tại Nam Việt Nam!

Diễn xuất của Brando vô thức đến mức trần trụi. Khi xem Brando trong Truckline Cafe năm 1946, nhà phê bình phim Pauline Kael cho rằng tay tài tử trẻ này đã diễn một cách xuất thần. Khi tài tử nói chung cố thể hiện vai hoặc tìm cách nhập vai một cách có ý thức, Brando lại thể hiện một trực giác tự nhiên, không cần được hướng dẫn gì, ngoài việc tự tìm những gì cảm thấy phù hợp để thể hiện.

Cách dễ nhất để đánh giá di sản và ảnh hưởng của bất kỳ ai đối với nghề nghiệp họ đã chọn là xem nó tồn tại trước và sau họ như thế nào. Khi nói đến diễn xuất, không một chút nghi ngờ rằng Marlon Brando chắc chắn là một trong những tài tử có ảnh hưởng nhất từng xuất hiện trên màn bạc.

Trong phim ‘The Wild One’ (ảnh: Getty Images)

ĐT