Tạp Bút Năm Quý Dậu 1993

vietmessenger.com

Vương Hồng Sển

(viết ngày 29-9-93 tức 14 th.8 Quí Dậu/Trung thu tiền nhứt nhựt)

Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu 15 Jul 2024

Phần 30

Dị Đoan, Đồng Diêu, Ca Dao

Người mới, đời mới, thuyết Mác-Lê cũng mới, dị đoan đã bớt người tin theo. Tôi thuật lại đây hầm-bà-lằng cuốc-chí, ai tin cùng không cũng mặc và tôi cứ thuật.

Lúc tôi được bảy, tám tuổi, tôi ở châu thành Sốc-Trăng, trong xóm có một nhỏ hai dòng máu, tên Hên (Hưng), sau thuần lại và làm hương hào và gọi hương hào Hên, lúc còn học lớp chót và nhỏ hơn tôi vài tuổi, tánh tình Hên ương ngạnh không ai chịu nổi. Chính nó bày ra hay nó học lóm ở đâu rồi truyền cho chúng tôi, là mỗi khi muốn ngạo ai, chọc tức ai, thì nó hô lớn: “Bồ-kề!” rồi nó bắt chúng tôi phải vỗ tay và lặp lại hai tiếng ấy. Không ai hiểu nghĩa là gì, chính người lớn cũng lây chứng và nhại theo “Bồ-kề!” và sau đó nó còn bày ra nói “Bồ-kề!Áp-tác-lách-xi-cu-la Canh-ti-nả. Bồ-kề!”

Không nói và la theo nó thì nó đánh, nó giọi trên đầu. Trong xóm có một trưởng lão, tức một ông già chệt Tiều, cao lớn, mặt đỏ au, tóc bạc trắng búi một bi-bi (đuôi sam nhỏ xíu, thắt lòng thòng sau lưng, tay cầm một ống điếu tre dài nơi đầu có gắn một nồi thuốc hút, cái đầu ngậm vào mồm là một ống đá cẩm thạch rất đẹp, mỗi khi chúng tôi ra đường đụng đầu với ông lão nầy thì thàng Hên hô to: “Bồ-kề!Bổ cu ông già!” và lẹ như chớp nhoáng, tức thì ông nổi tam bành, chơn rượt, tay bổ tưới ống điếu vào đầu đứa nào chạy không kịp thì lãnh đủ, miệng ông chửi: “Lù-má-mầy là thằng xích-câm-xa!”, chúng tôi chạy ra xa, khỏi tầm tay thì đứng lại hô “Bồ-kề” như cũ.

Ngày nay chuyện xưa kể lại dong dài mà nhơn vật cũ đâu còn mống nào, trừ kẻ hèn nầy tuổi đã 92, và nhờ chưa xuống dưới gặp lại bạn cũ, tôi lần mò tìm hiểu và nay phân tích lại cho các bạn trẻ biết, thì:

“Bồ-kề” là tiếng Triều Châu, phiên âm Hán tự là “Bất hảo!” (đúng ra là Bồ-ềnh (bất an), Bồ-hố (bất hảo), hoặc đủ chữ là “Bồ-xừ-phềnh-an” (vô sự bình an); nhưng không hiểu vì sao mà thằng Hên bày ra hai chữBồ-kề! Và nguyên câu “Áp-tác-lách-xi-cu-la Canh-ti-nả!”, đúng ra là tiếng Tây “La tablette de chocolat de la rue Catinat”, câu nầy là tôi sắp đặt lại về sau cho có nghĩa, còn hồi đó, đúng ra thằng Hên nó theo mẹ lên Sài Gòn rồi khi trở về Sốc Trăng nó truyền bá ra làm vậy. (Xin các bạn trẻ ráng hiểu lấy).

Còn “bỏ cu ông già”, tôi không cần giải thích cho thêm rắc rối, bổ-cu (beaucoup: nhiều) dễ hiểu dễ biết quá mà!

Tôi đánh máy đến trang nầy rồi tự thấy mừng vì tuy tuổi đã hơn chín chục mà trí nhớ vẫn còn sắc bén, và bình tâm xét lại, tôi sanh năm 1902, và cái năm sanh ra có câu “Bồ-kề! Áp-tác-lách” ấy, có lẽ là lối năm 1910, và đúng như sử sách ghi chép lại, thì năm 1911, Tân Hợi, là năm bên Trung Quốc xảy ra vụ làm cách mạng lật đổ nhà Thanh, và từ bên Tàu cho đến đâu có chệt Tàu ở, thì họ đều cắt đuôi, bỏ đeo bì-bi (đuôi sam) trên đầu, và đúng y chang câu đồng dao do thằng Hên bày hát, và đúng với một sự tôi cho là kỳ, là lạ, là vào mấy năm 1910, 1911 ấy, tre trồng trong rẫy ở Sốc Trăng, tôi thấy trước mắt, hễ trồng cắm rễ vào đất thì tre mọc èo-uốt lâu lắc, và nếu dộng ngược gốc tre cắm xuống đất thì tre vẫn mọc và mọc mạnh mọc mau là khác, và câu tục ngữ địa phương để lại và nay tôi nhắc ra đây, còn người mới, tin cùng không tôi cóc cần biết, và câu kinh nghiệm ấy là: “Trồng tre ở gốc về trời! Ông Bổn về Tàu, thằng Chệt đứt đuôi!” (Tôi giải thích thêm: ông Bổn, tức là vị thần của người Hoa thờ nơi các chùa miễu của họ, Bổn cảnh thành hoàng, nói tắt. Ông Bổn về Tàu, tức là năm Tân Hợi ấy (1911), người Hoa nhiễm tiến bộ văn minh, một phần dân Tàu, bớt tin dị đoan, bỏ hay nhẹ bớt tục thờ cúng, và đã đưa ông Bổn về…

Tục người Tàu dưỡng tóc kết đuôi sam, theo ba tôi nói lại, là có lẽ tục của dân tộc Mãn Châu (Mandchourie), có lẽ họ thờ “động vật tổ” (totem) của họ là “lư”, là con lừa, cho nên y phục đại lễ Thanh triều, tay áo lất lên như móng lừa, họ lễ bái, lạy khúm núm như lừa quì bái, và tóc trên đầu vẫn cạo chung quanh sạch bách, chỉ chừa một một lọn kết và kèm thêm tóc giả hoặc chỉ tơ đỏ đen làm bì-bi, và nghĩa kín ít nói cho biết là họ ngầm muốn tỏ ra: “Tứ xứ di tồn Trung quốc” (ý đen là bốn di man (man là người phương Nam nước Tàu), bốn dân ấy cạo sạch, chỉ chừa người Hán còn lại, v.v…

Xin thêm, năm cách mạng Tân Hợi, quốc kỳ Trung quốc ban đầu là cờ ngũ sắc [Hán, Mãn (Mandchou), Mông (Mongol, Mông Cổ), Hồi (Mahométan), Tạng (Tibétan)].

Tôi đã sa đà vì tôi viết để nhắc lại việc cũ cho nên việc rối trong nhà, cô bác anh em đọc rồi xin bỏ qua cho. Vạn tạ.

(29-9-93) Trung-thu tiền nhứt nhựt, nói làm vậy cho khỏi dị đoan cữ 5, 14, 23…)