Tạp Bút Năm Quý Dậu 1993

vietmessenger.com

Vương Hồng Sển
(viết ngày 15-8-1993)

Post by Sơn râu 15 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu

Phần 32

Suy Nghĩ Lung Tung Về Nhà Yêu Nước Nguyễn An Ninh

Năm nay 1993, Nhà nước làm lễ kỷ niệm 50 năm ngày mất của Nguyễn An Ninh, tâng lên hàng Nhà Yêu Nước.

S.G.G.P. ra hai tờ báo, sáng nầy 15-8, tôi sai trẻ đi mua, hỏi hai quán gần nhà, đều bán sạch, đắt quá. Hình N.A.N. trên số báo 5781 thì trẻ trai đẹp quá, tôi nhìn không ra, hai người viết ký tên Nguyễn Văn Linh và Phạm Văn Đồng, đều từng nếm một thứ cơm tù, ngủ một thứ chỗ nằm trong ngục… mắc mớ gì tôi mà tôi viết bài nầy? Tuổi đã 92, chờ ngày ra mắt Diêm vương, còn tranh danh đoạt lợi gì mà viết?

N.A.N. đã được đề cao, nhưng vừa rồi có người con của ông, đến nhà lần thứ hai, xin tôi cho chụp ảnh cái nhà tôi đang ở, tôi từ chối, rằng tôi đang lâm vào cảnh ngặt nghèo và chờ ngày hầu tòa án. Nhơn dân của phường, về tội trót làm bạn với bà Năm Sa Đéc, hai tôi có đứa con chung tên là Bảo, và Bảo làm nghề phá sơn lâm, làm ăn thất bại, nợ nần số mấy chục ngót trăm triệu, tôi không đành bán bớt đồ cổ ngoạn và ưng cho Bảo bán bớt một căn phố trong bốn căn xây trên đất tôi làm chủ, nghiệt nỗi, tôi để bà Năm Sa Đéc đứng tên và khi Bảo làm thủ tục bán bớt một căn lấy tiền trả nợ, thì bỗng người con riêng của Năm Sa Đéc đứng đơn ngăn cản sự bán, rằng bốn căn đó y có quyền thừa hưởng, nhưng tôi đã cắt nghĩa với con của N.A.N. (tôi quên hỏi tên gì) rằng người thưa kiện tôi vốn là con không khai sanh của Đốc phủ Đặng Ngọc Chấn, Chấn là chủ quận trong Chợ Lớn, Chấn từng bắt N.A.N. và Phan Văn Hùm, theo tôi, Chấn là nghịch thủ của Đảng, như vậy U.B.N.D. Bình Thạnh sẽ xử cho con (lấy họ cha làm tên), y tên Nguyễn Ngọc Đặng, (ăn theo họ mẹ), như vậy Đảng sẽ binh vực y mà cho chia gia tài của tôi làm ra hay sao, v.v… và vì lẽ ấy mà tôi đã từ chối xin miễn viết về N.A.N.

Trái lại, hôm nay, khi đọc hai từ S.G.G.P., tôi bỗng bắt ngứa nghề, nay viết bài nầy đề nói lại những gì tôi biết rõ về N.A.N. và xin cáo lỗi với người con của N.A.N. vậy.

Tôi không viết dài, chỉ tự trách sao không chết phứt trước Năm Sa Đéc, để khỏi hầu tòa U.B.N.D. Bình Thạnh, và viết đến đây, nhớ lại nghĩ tội cho ông nọ thân làm lớn ở sân bay T.S.N, tại sao không an phận chờ về hưu hủ hỉ với vợ, để nay bị án chung thân, và riêng tôi sống để coi đời như vầy cũng nên sống.

Còn như N.A.N., có bằng cấp luật sao không xét xa, cứ ở Paris chống chánh phủ đô hộ bên ni, lại về đây chịu dưới quyền của thống đốc Cognac lãnh chúa, để thân bị tù rồi chết, chớ tôi từng biết thì Ninh cũng như mọi người, (trước có người vợ đầu tiên rất giàu, là người cùng quê tỉnh nhỏ Sốc Trăng như tôi, người nầy từng lên Sài Gòn với mẹ, từng ở nhà ngủ Chiêu Nam Lầu, ở đường Charner cũ, nay tại sao người con của Ninh không nhớ mà xin đặt một tấm lắc (plaque) ghi dấu Chiêu Nam Lầu nầy? Ninh cưới người ấy rồi cùng người ấy thôi nhau xin tòa cho xé hôn thú để khỏi liên lụy… Ninh quen với tôi nhiều lần, sở dĩ tôi làm thân với Ninh là tôi cố ý mượn cớ ấy để được đổi đi Lục tỉnh chớ làm ở trường Máy (nay là trường Trung học cơ khí Huỳnh Thúc Kháng), ngày ngày quen với bù-lon, long-đền (boulon, rondelle) thì quên tiếng Tây hết đi, nhưng tại sao tôi là bạn đồng song với Hồ Văn Ngà, với Trần Văn Thạch, tôi dự đám tang Phan Châu Trinh, tôi từng mua La Cloche Fêlée, từng phát tờ báo ấy cho các bạn đồng liêu thì họ sợ như mắc dịch, còn tôi trơ trơ không bị đổi vì ông Rosel chủ trường Máy có cảm tình nhắm mắt để tôi tự tung tự tác vì ông biết tôi có tánh ngay thẳng, phen tôi mời Ninh vào nhà bán cơm Tây cùng tôi dùng bữa, Ninh từ chối và Ninh đãi tôi mấy lần ăn chung hột vịt lộn để uống la-ve, lúc đó gọi là uống “bốc” (bock). Tôi nhớ lại Ninh hình thù vạm vỡ, gan lỳ bặm trợn hơn ảnh đăng trên báo, Ninh vào tù, bị nhốt khám chung chạ với thường phạm (droit commun) chớ không được đãi hàng tù chánh trị (được ở phòng có vệ sinh hơn) và khi thời Đốc phủ Tâm là Thủ tướng tôi có xin đừng phá cái hồ nước trong Khám Lớn vì không ở trong phạm vi trường Đại học Văn khoa thời đó (nay là thơ-viện gì đó) và tôi rất tiếc để cho Khám I.ớn Sài Gòn bị phá bình địa uổng quá, lúc đó tôi có đề nghị lên Viện khảo cổ thời Trương Bửu Lâm xin chỉ phá chung quanh ba mặt Khám Lớn, đủ xây căn phố hoặc buôn bán cho cán bộ hữu công, dọn Khám làm văn-khố (archive) hoặc làm thơ viện thì ít tốn lại được giữ lại một di tích đô hộ Tây, một lần nữa, dưới mắt tôi, trước khi vào Khám trở nên như ngày nay là Nhà Yêu Nước mà xác khô còn nằm lạnh ngoài Côn Đảo, chớ Ninh vẫn đầu đen máu đỏ, như mình.

Giấy còn tôi xin nhắc tiếc bảy hay tám số báo Việt Nam hồn của tôi sắm được nhưng về sau, đã bị mục nát vì tôi dại dột chôn dưới đất thấm nước hư đi.

Chị Emilie Penne, vợ đầu tiên của Ninh, mất lối 1990 ở Pháp, từng nuôi tôi nơi phố lầu số 34 đường Bonard cũ, trước khi tôi theo Năm Sa Đéc lên Phú Nhuận.