vietmessenger.com
Henri Charrière
Dịch giả: Đinh Bá Kha
ĐỜI MỚI xuất bản 1974
Post by Sơn râu 27 Sep 2025
Image: Papillon movie edited by Sơn râu
6. Đường Hầm Dưới Nhà Ngân Hàng
XE chạy suốt hơn 72 giờ. Chúng tôi thay nhau lái. Paulo cẩn thận hết chỗ nói. Mỗi lần ghé mua xăng, người ngồi ở tay lái để hai người kia cách trạm xăng ba trăm thước rồi sau đó trở lại chỗ đi.
Tôi với Gaston đã đứng nửa giờ đồng hồ dưới trời mưa tầm tã để chờ Paulo trở lại. Tôi giận quá chừng.
– Paulo, mày cho cái trò xi-nê này quả thật cần lắm hay sao? Mày thử nhìn tụi tao, rồi sẽ ngã lăn ra đấy!
– Papillon, tao chán mày quá! Tao phải bơm bánh xe, thay bánh sau, lấy xăng với nước đầy thùng. Tất cả các chuyện đó không thể xong trong 5 phút!
– Paulo, tao không nói gì khác. Nhưng thú thật với mày tao không thấy cần phải quá cẩn thận như vậy.
– Không. Nhưng tao thấy, và chính tao chỉ huy. Nếu mày đã ở tù 13 năm thì tao đã bị 10 năm cấm cố tại nước Pháp đẹp đẽ của chúng ta. Thế nên tao nghĩ cẩn thận không bao giờ thừa. Nếu người ta báo có một chiếc xe Chevrolet với một người trên xe thay vì ba người, vấn đề trở nên khác hẳn. Nó có lý, nên cho qua.
Mười giờ sau, chúng tôi đến một thành phố mục tiêu cuộc hành trình. Paulo bỏ chúng tôi xuống đầu một đường phố hai bên có nhiều biệt thự.
– Các chú đi theo lề đường mặt. Biệt thự có tên Mi Amor, chính là đó. Các chú cứ vào như nhà các chú, trong nhà sẽ có Auguste.
Một khu vườn đầy hoa, một lối đi sạch sẽ. Một ngôi nhà xinh xinh có cửa đóng. Chúng tôi gõ.
– Chào các bạn! Mời vào, Auguste vừa nói vừa mở cửa.
Nó mặc sơ mi, mình ướt đẫm mồ hôi và đất dính trên đôi cánh tay lông lá. Chúng tôi cho nó biết Paulo đang kiếm chỗ đậu xe tại một bến ở đầu kia thành phố. Không nên để người ta thấy quá rõ bảng số Venezuela trên đường phố.
– Đi đường có mệt lắm không?
– Không.
Chỉ nói bấy nhiêu. Chúng tôi ngồi ở phòng ăn. Tôi cảm thấy đã đến lúc quyết định nên tinh thần tôi căng thẳng. Gaston cũng như tôi đều không biết công việc làm ăn như thế nào. “Vấn đề tín nhiệm, Paulo đã nói lúc ở Caracas. Làm hay không làm. Chỉ có vậy. Một điều chắc chắn: nhiều bạc mặt hơn các chú mơ ước”. Đồng ý, nhưng bây giờ mọi việc phải được rõ ràng và chính xác.
Auguste mời uống cà phê. Ngoài vài câu hỏi về cuộc hành trình, về sức khỏe, không một lời nào cho chúng tôi biết thêm được điều gì. Người trong tổ chức này quá kín miệng!
Tôi nghe tiếng đóng cửa xe trước biệt thự. Chắc hẳn là Paulo vừa thuê một chiếc xe với bảng số địa phương. Đúng quá.
– Xong rồi! Paulo vừa nói vừa bước vào nhà vừa cởi chiếc áo da. Mọi việc đều sít sao, các chú ạ.
Nó thong thả uống cà phê. Tôi im lặng chờ đợi. Nó bảo Auguste để một chai rượu cô-nhắc trên bàn. Không chút vội vã, với thái độ bằng lòng cuộc đời, nó rót rượu cho chúng tôi rồi cuối cùng đi vào đề:
– Này các chú, các chú đã ở trên chỗ làm việc. Các chú nên biết rằng ngay trước biệt thự xinh xắn này, bên kia con đường phố dẫn đến đây, là phía sau lưng của một ngân hàng mà cổng chính nhìn ra một đại lộ đẹp đẽ song song với đường phố nhỏ này. Các chú thấy tay Auguste dính đất sét, như thế là vì thấy các chú là một lũ lười biếng, nên nó đã bắt tay vào việc cho các chú.
– Việc gì? Gaston hỏi, tuy không ngốc nhưng không nhanh.
– Không gì nhiều, Paulo mỉm cười nói. Một đường hầm đi từ căn phòng kế cận phòng này, xuyên dưới vườn hoa rồi dưới đường phố để đạt đến ngay dưới phòng chứa bạc của ngân hàng. Nếu tao tính đúng. Nếu sai, thì có lẽ sẽ ra phía đối diện với đường phố. Trong trường hợp này, phải đào sâu thêm rồi cố gắng trở lại phía dưới, chính ở giữa.
Một phút im lặng, rồi nó hỏi:
– Các chú nghĩ sao?
– Xin bạn một phút. Để suy nghĩ. Không đúng hẳn công việc tao tưởng.
– Ngân hàng có lớn không? Gaston hỏi, quả là không nhanh trí lắm, bởi vì Paulo đã sắp đặt như thế này thì hẳn là không phải vì ba hộp cam thảo.
– Ngày mai mày đi ngang qua đó thử xem rồi cho tao biết ý kiến, Paulo nói và cười ha hả. Để mày có một ý kiến nho nhỏ, mày nên biết ngân hàng có 8 người thủ quỹ. Như vậy có thể tưởng tượng số bạc ra vào trong ngày.
– Thế thì tuyệt! Gaston reo lên, hai tay vỗ đùi. Đúng là một ngân hàng! Tao thích hết sức. Lần đầu tiên, tao tham gia vào một vụ trộm kỳ lạ, được tính kỹ như một nhà bách khoa. Tóm lại, tao đã thành thống chế trong cuộc đời giang hồ của tao rồi!
Cũng vẫn nụ cười rạng rỡ, Paulo quay sang tôi:
– Papillon, mày không nói gì hết?
– Tao không cần thăng thống chế. Tao chỉ thích làm trung sĩ nhưng có đủ tiền để chi vào công việc tao định làm. Tao không cần bạc triệu. Paulo, theo ý tao, đây là một vụ khổng lồ, nếu thành công – phải luôn luôn tin tưởng, nên vụ này sẽ thành công là cái chắc – suốt đời chúng ta sẽ đủ tiền để trả tiền thuê nhà cùng tiền điện thoại. Nhưng… vẫn có những cái nhưng để giải quyết! Thưa Đại Úy, tôi có thể đặt vài câu hỏi chứ?
– Bao nhiêu cũng được. Chính tao muốn thảo luận với các chú từng điểm trong vụ này. Bởi vì tuy tao điều khiển, tao nghiên cứu vụ này, nhưng mỗi đứa chúng mình có thể mất tự do và có lẽ mất mạng vì nó. Vậy thì mày cứ đặt câu hỏi thả cửa.
– Được rồi. Câu thứ nhất: từ phòng bên cạnh, nơi có giếng đi xuống cho đến lề đường phía vườn hoa, được bao nhiêu thước?
– Mười tám thước đúng.
– Câu thứ hai: từ lề đường ấy đến ngân hàng bao xa?
– Mười thước.
– Câu thứ ba: từ bên trong ngân hàng, mày đã định rõ vị trí cửa phòng chứa bạc đối với toàn thể chưa?
– Có. Tao đã thuê một hộp đựng tiền trong phòng chứa các hộp đựng tiền dành cho khách hàng. Phòng này ở bên cạnh phòng để tủ sắt của ngân hàng, chỉ cách một cánh cửa bọc sắt có hai bánh xe an toàn. Chỉ có một ngõ vào, nhìn ra phòng chứa các hộp đựng tiền. Từ đó người ta bước vào phòng để tủ sắt lớn. Một hôm, sau nhiều lần đến đó, trong khi chờ người ta đưa chìa khóa thứ hai của hộp đựng tiền mình thuê, tao trông thấy người ta mở cánh cửa bọc sắt. Cánh cửa xoay tròn, tao thấy rõ trong phòng có các tủ sắt lớn sắp quanh phòng.
– Mày ước lượng bề dày của bức vách ngăn đôi hai phòng chứ?
– Rất khó biết vì lớp sắt bọc ở ngoài.
– Có bao nhiêu bực cấp đi xuống đến cửa phòng chứa bạc?
– Mười hai.
– Như vậy nền các phòng khoản ba thước dưới mặt đường phố. Vậy mày tính sắp đặt như thế nào?
– Phải cố đục ngay ở dưới chỗ ngăn đôi hai phòng. Có thể được bằng cách nhắm các bù-lon bên ngoài đã gắn chặt các tủ sắt vào nền phòng để tiền. Như vậy, chỉ với mỗi một lỗ, ta có thể lọt vào cả hai phòng.
– Đúng, nhưng vì các tủ sắt dựa vào bức vách, có nhiều phần lọt vào một trong các chiếc tủ sắt.
– Tao quên nghĩ đến chuyện đó. Trong trường hợp ấy, chỉ còn cách khuếch đại cái lỗ về phía giữa phòng.
– Tao nghĩ tốt hơn hết là nên đục hai lỗ để vào. Một lỗ trong mỗi phòng và nếu có thể thì ở chính giữa.
– Bây giờ tao cũng nghĩ vậy, Auguste nói.
– Đồng ý với mày, Papillon. Nên nhớ giờ đây chúng ta chưa đến đó, nhưng nghĩ đến trước cũng là một việc hay. Rồi sao nữa?
– Đường hầm cách mặt đất bao nhiêu?
– Ba thước.
– Bề ngang bao nhiêu?
– Tám mươi phân. Phải có thể xoay mình ở trong ấy.
– Mày dự trù bề cao bao nhiêu?
– Một thước.
– Tao đồng ý về bề ngang và bề cao, nhưng không đồng ý về bề sâu. Hai thước đất trên chúng ta không phải là một lớp đủ vững chắc. Chỉ cần một xe vận tải lớn hay một xe hủ lô cán đường đi qua là nó có thể sập.
– Papillon, có thể lắm, nhưng không có lý gì các xe vận tải lại đi trên đường phố này.
– Tao mong được vậy, nhưng làm một cái giếng sâu bốn thước chả tốn kém gì. Làm thế, sẽ có ba thước đất giữa trần đường hầm với đường phố. Mày thấy bất tiện hả? Chỉ thêm một công việc là đào giếng sâu thêm một thước. Không thay đổi gì đối với đường hầm. Vả lại, sâu bốn thước, chắc chắn đạt đến ngân hàng ngang mực nền hoặc ở dưới nữa là khác. Nhà ngân hàng có mấy tầng?
– Một tầng trệt và một tầng lầu.
– Thế thì móng nhà không thể sâu hơn.
– Tốt. Sẽ đào xuống bốn thước.
– Mày sẽ làm cách nào đục phòng chứa bạc? Còn hệ thống báo động?
– Papillon, tao nghĩ đó là điểm gay go. Tuy nhiên thông thường hệ thống báo động đặt ở ngoài phòng chứa bạc. Mày không đụng đến cánh cửa của phòng chứa bạc hoặc cửa ngân hàng, thì hệ thống ấy không kêu lên. Chắc hẳn là không có hệ thống báo động ở bên trong hai phòng. Tuy vậy, thiết tưởng không nên động đến các tủ sắt đặt gần cửa vào phòng chứa bạc cũng như các tủ sắt để cạnh cánh cửa lớn bọc sắt.
– Đồng ý. Tao tán thành ý kiến của mày. Dĩ nhiên, có thể nguy hiểm là khi đục các tủ sắt, tiếng rung sẽ làm cho hệ thống báo động kêu lên. Nhưng nếu cẩn thận như vừa nói, chúng mình có nhiều phần thành công.
– Còn gì nữa không Papillon?
– Mày có định lấy ván dựng đường hầm không?
– Có. Trong nhà để xe, có một xưởng thợ mộc với tất cả đồ dùng để dùng.
– Tốt lắm. Còn đất đào lên?
– Trước tiên sẽ rải trên khắp mặt vườn hoa, rồi sẽ đắp những luống cao, sau cùng, dọc theo các bức tường, sẽ làm một vòng rộng một thước và cao chừng nào cũng được, miễn là đừng kỳ dị.
– Quanh đây có ai tò mò không?
– Phía bên mặt thì tuyệt. Một lão già thấp bé với bà vợ già thấp lẹt đẹt, ríu rít xin lỗi mỗi lần gặp tao vì con chó của họ để phân trước cổng nhà chúng mình. Phía bên trái thì rầy rà hơn. Có hai đứa nhỏ từ 8 đến 10 tuổi chơi đánh đu cả ngày, hai thằng nhãi ranh ấy đu cao đến độ chúng có thể thấy những gì xảy ra trong nhà chúng mình từ trên bức tường.
– Dù sao tụi nó chỉ có thể thấy một phần vườn hoa, không thể thấy phần vườn cùng một bên với bức tường.
– Papillon, mày nói đúng. Được rồi, giả sử chúng mình đào xong đường hầm, chúng mình đang ở phía dưới phòng chứa bạc. Phải đục một lỗ lớn, để có thể để dụng cụ và đứng làm việc thong thả, có lẽ đến 2 hoặc 3 người. Một khi đã tính đúng trung tâm điểm của mỗi căn phòng, chúng ta sẽ khoét ở dưới mỗi phòng một khoảng rộng hai thước, trên hai thước.
– Được lắm. Mày làm thế nào đục thép của các tủ sắt?
– Đó là một điểm chúng ta cần bàn.
– Mày nói trước đi.
– Có thể dùng đèn xì, tao thạo lắm, nghề của tao mà. Cũng có thể dùng máy hồ quang, tao cũng thạo, nhưng khó thực hiện vì thành phố này dùng điện 120 vôn mà ta cần điện 220 vôn. Vì vậy, tao định dùng một thằng nữa vào vụ này, nhưng tao không muốn nó làm công việc đào hầm. Nó sẽ đến hôm trước ngày công phá.
– Với dụng cụ gì?
– Đừng giật mình, Papillon nhá. Nó đến với máy hàn xì. Nó quả là bậc thầy về nghề này. Tụi bay nghĩ sao?
– Thế là phải chia 5 phần thay vì 4 phần, Gaston nói.
– Gaston, mày tham quá! Bốn hay năm, cũng thế thôi.
– Tao tán thành dùng thằng hàn xì bởi vì có cả thảy 12 tủ sắt, phải mở, với máy hàn xì công việc sẽ chóng hơn với bất cứ dụng cụ nào khác.
– Kế hoạch tổng quát là như vậy. Mọi người đều đồng ý chứ?
Mọi người đều đồng ý. Paulo căn dặn thêm chúng tôi một điều: Ban ngày Gaston với tôi không nên thò đầu ra ngoài bất cứ vì lý do gì. Chỉ ban đêm mới thỉnh thoảng đi ra nhưng càng ít càng tốt, ăn mặc rất chỉnh tề, có cà vạt và mọi thứ. Không bao giờ đi chung bốn đứa.
Chúng tôi đi qua phòng bên cạnh trước đây dùng làm văn phòng. Một lỗ đường kính một thước và bề sâu 5 thước đã đào xong. Tôi ngắm mặt trong của lỗ thẳng như bức vách và lúc bấy giờ tôi nghĩ đến vấn đề không khí.
– Còn vấn đề không khí, mày đã dự tính gì chưa?
– Sẽ cho không khí vào bằng một máy với nhiều ống cao su cứng. Nếu đứa nào đang làm bị ngộp quá, một đứa khác sẽ đưa ống không khí vào mồm nó. Tao có mua ở Caracas một cái máy khá êm.
– Tại sao không dùng một máy điều hòa không khí?
– Tao đã nghĩ đến chuyện đó và có một chiếc để ở nhà xe, nhưng các cục chì cứ bị hỏng luôn.
– Này Paulo. Phải đề phòng thằng hàn xì không đến. Nếu nó không đến đúng hẹn, dùng đèn xì sẽ chậm và chỉ có máy hồ quang mới được. Phải bắt điện 220 vôn. Để cho việc xin bắt điện được tự nhiên, mày nên khai là mày cần một máy đông lạnh thịt bò, máy điều hòa không khí, hơn thế nữa, vì mày có cất gỗ trong nhà xe, mày nói mày định đặt một cái máy cưa nhỏ vân vân… Chắc không phải là một vấn đề đáng quan tâm.
– Mày nói có lý. Đặt người ta bắt điện 220 vôn thế nào cũng có lợi. Rồi, bây giờ không nói chuyện đó nữa. Auguste là vua món mì Ý Đại Lợi. Khi nào chín chúng ta ngồi lại ăn.
Bữa ăn rất vui. Sau khi trao đổi một số kỷ niệm đau buồn, mọi người đồng ý khi nhắc đến dĩ vãng sẽ không bao giờ gợi lại chuyện ở tù. Chỉ những chuyện vui vẻ, chuyện phụ nữ, chuyện trời trăng vân vân… Chúng tôi nô đùa như con nít. Không ai cảm thấy ân hận khi nghĩ đến chuyện tấn công xã hội bằng cách tấn công biểu tượng lớn nhất của thế lực vị kỷ của nó là ngân hàng.
Điện thế 220 vôn đã được bắt vào không chút khó khăn, bộ phận biến điện ở ngay bên nhà. Không có gì rắc rối. Để hoàn thành việc đào giếng, chúng tôi không còn dùng cái cuốc cán cụt, rất khó sử dụng trong một hầm chật hẹp. Chúng tôi cắt các khối đất bằng một cái cưa dùng để cưa gỗ, mỗi cục đất lớn được lấy ra bằng một cái nọc để sử dụng rồi bỏ vào một cái chậu.
Một công việc cự đại, tiến rất chậm. Từ trong nhà, người ta chỉ nghe văng vẳng tiếng cưa máy ở dưới đáy giếng đến giờ này đã sâu đến bốn thước. Đứng ở vườn hoa, hoàn toàn không nghe gì hết. Vậy là không gì đáng lo.
Giếng đã đào xong. Hôm nay bắt đầu đào đường hầm và chính Paulo, tay cầm địa bàn, đã đào thước đường hầm đầu trong đất sét rất ẩm ướt dính lung tung. Không còn ở trần làm việc nữa mà mặc áo choàng lượt phượt nên cứ bị vướng chân. Như vậy, sau khi lên trở lại, bỏ áo choàng ra, chúng tôi sạch như những con bướm từ trong kén chui ra. Dĩ nhiên là trừ đôi bàn tay.
Theo chúng tôi tính, dù sao cũng phải lấy ra ba mươi thước khối đất. Không phải chuyện chơi.
– Đúng là một công việc khổ sai? Paulo lầm bầm khi nó nổi cáu.
Tuy vậy chúng tôi vẫn từ từ tiến. “Như những con chuột chũi hay những con chồn hôi”, theo lời Auguste.
– Sẽ đến nơi đến chốn, các chú ạ. Và chúng ta sẽ có bạc cắc dùng trọn đời. Phải vậy không, Papillon?
– Phải quá đi chứ! Phần tao, tao sẽ lấy cái lưỡi của lão Phó Chưởng Lý, thằng làm chứng gian và tao sẽ cho nở pháo bông hạng nhất tại số 36 đường Orfèveres. Rồi, ra tay đi các bạn! Nếu các bạn nôn nả trở thành triệu phú, các bạn nên nghĩ rằng thằng này nhiều đêm đã mơ thấy lão Phó Chưởng Lý nằm chết yên thấm trên giường với đầy đủ cái lưỡi, còn tên nhân chứng thì cứ cuốn dần vào đống da lông trong nhà kho của cha nó và chiến tranh đã làm cho bọn cảnh sát không những thay đổi địa chỉ mà đã biến thành các chiến sĩ trong đội quân cứu nước! Thế nên vụ này không ăn nhập gì với tao hết. Vậy thì bây giờ không phải là lúc để kể chuyện bậy bạ. Này, bỏ tao xuống cái lỗ này đi. Tao làm việc thêm vài giờ.
– Hãy bình tĩnh, Papillon! Tụi mình đứa nào cũng bực bội. Công việc không tiến nhanh, đúng vậy, nhưng nếu có tiến, trước mặt chúng ta, không đầy 15 thước, có đống của. Vả lại mỗi đứa có chuyện riêng của mình: hãy đọc bức thư của bạn tao gởi từ Buenos Aires.
Paulo rút trong túi ra một lá thư đọc lớn: “Paulo thân mến – Bạn ơi, bạn tin vào phép lạ hả? Thế là đã hơn 6 tháng, không những bạn không đến thăm hai con bồ câu của bạn, mà bạn cũng không gởi một chữ nào, ngay cả một tấm thiệp cũng không. Bạn hết sức vô tình. Chúng nó không biết bạn chết hay sống, không biết bạn đang ở xó xỉnh nào trên hành tinh này. Cứ phải nghe lời trách móc, thật không vui chút nào. Mỗi ngày thứ hai, pháo càng nổ lớn: “Sao? Anh ấy hiện ở đâu, anh ấy làm gì? Tôi đoan chắc là anh ấy đang mê một con nào rồi. Thật là dễ ghét. Anh ấy đến đây với tụi này là hơn. Mãi ôm gối nằm ngủ chán chết. Đây là lần cuối cùng tôi nói cho anh biết. Anh hiểu chưa? Anh ấy hãy trở về, nếu không thì ly dị!”.
“Paulo, chịu khó một chút đi, viết ít chữ, đừng tin vào phép lạ. Một ngày nào đó, bạn sẽ mất hai cái cối xay, lúc bấy giờ không còn bột đâu nữa. – Bạn của mày. Santos.”
– Tao thì tao tin có phép lạ, phép lạ trước mặt tụi mình kia. Chính tao, Paulo, chính tụi bây, bạn của tao, với vẻ thông minh và lòng can đảm, sẽ tạo ra phép lạ. Tuy vậy, cũng mong mấy con nhỏ đợi một thời gian nữa vì tụi mình cần tiền của chúng nó để làm cho xong vụ này.
– Chúng mình sẽ tuyên dương các cô ấy, Auguste nói, mặt mày rạng rỡ.
– Đó là việc của tao, Paulo nói. Tao là một nghệ sĩ đang thực hiện một trong những vụ đẹp nhất của bọn cựu phạm: các cô ấy đã là những người vô tình tài trợ cho vụ này, dù sao cũng là một vinh dự lớn.
Mọi người cùng cười lớn, cùng uống rượu và tôi nhận đánh bài để tất cả đều vui vẻ và cũng để xả hơi luôn.
Công việc đổ đất trên vườn dài 18 thước rộng 10 thước không gặp khó khăn gì. Chúng tôi rải đất theo chiều ngang nhưng phải chừa một đường đi đến nhà xe. Bởi lẽ đất lấy lên quá khác với đất vườn nên lâu lâu lại cho chở đến một xe đất mùn. Mọi việc đều êm xuôi.
Chúng tôi tiếp tục đào, tiếp tục kéo lên những chậu đầy đất. Chúng tôi đã lát ván gần hết mặt đất đường hầm vì có nước rỉ nên đất nhẹp bùn. Trên các miếng ván, dùng dây kéo các chậu lại dễ dàng hơn.
Chúng tôi làm việc như thế này. Một đứa ở dưới hầm, dùng cưa với gậy mấu đào đất và lấy đá bỏ vào chậu. Một đứa thứ hai đứng phía dưới giếng và kéo các chậu về phía nó. Ở phía trên một thằng thứ ba lôi cái chậu lên và đổ vào một xe cút kít có bánh cao su. Chúng tôi đã trổ một đường đi trong bức vách ăn thông thẳng nhà xe. Đứa thứ tư chỉ còn việc đẩy chiếc xe cút kít đi ngang qua nhà xe và xuất hiện ở vườn hoa một cách rất tự nhiên.
Chúng tôi làm việc suốt nhiều giờ với ý chí cương quyết thành công. Đây là một công việc lao lực phi thường. Ở dưới đáy hầm vô cùng khó chịu, mặc dù đã có quạt của máy điều hòa không khí và có không khí trong lành được đưa đến bằng một cái ống được quấn vào cổ chúng tôi, lâu lâu chúng tôi lại mút cái đầu ống. Thân mình tôi đầy mụt đỏ. Giống như nổi phong, ngứa ghê gớm. Chỉ một mình Paulo không bị mụt đỏ, vì nó lo đẩy xe cút kít và đổ đất trên vườn. Mỗi khi chui từ địa ngục ấy ra, đã tắm rồi phải đến hơn một giờ mới phục hồi trở lại; thở như thường, và cảm thấy tạm dễ chịu sau khi đã thoa sáp mỡ hoặc bơ ca-cao. “Dù sao, chính chúng ta muốn công việc kinh khủng này, đúng không? Không ai bắt chúng ta làm cả. Thế thì hãy tự lo lấy, hãy chịu đựng, ngậm miệng lại rồi trời sẽ giúp!” Tôi tự nhủ như vậy, và mỗi ngày tôi lặp đi lặp lại hai ba lần cho Auguste nghe khi nó nổi khùng vì đã chui đầu vào vụ này.
Không cần nói cũng biết muốn gầy đi không gì hơn là đào một đường hầm dưới ngân hàng. Cả ngày cứ cúi xuống, bò lết cong mình riết rồi người ta dẻo dai vô cùng. Trong hầm, mồ hôi ra nhễ nhại như trong một phòng tắm hơi. Cứ làm các động tác thể dục như thế, người ta khỏi sợ dư mỡ và sẽ có bắp thịt rất đẹp. Các ngài thấy không, thật là thực tế về tất cả mọi phương diện, lại thêm ở cuối đường hầm phần thưởng huy hoàng nhất đang chờ đợi: kho bạc của người khác.
Mọi việc đều trôi chảy, trừ khu vườn. Vì cứ mãi đổ thêm đất, nên mực đất vườn lên cao nên các đóa hoa không nở nữa mà cứ bị lấp dần, xem kỳ quá. Nếu cứ tiếp tục, rồi sẽ không còn thấy hoa đâu nữa. Cần phải có cách lấp liếm: chúng tôi để cây bông vào trong các chậu bằng đất đặt lún xuống đất vừa đổ lên. Như thế không còn thấy gì nữa, người ta tưởng cây bông mọc trên đất.
Vụ này có cơ kéo dài quá! Lại còn không thể thay phiên nhau mà nghỉ. Chúng tôi phải đủ bốn đứa mới giữ được một nhịp độ hữu hiệu. Nếu chỉ có ba đứa thì không bao giờ rồi vì như vậy phải tạm đổ đất vào trong nhà, một việc làm rất nguy hiểm.
Nắp đậy miệng giếng sít sao vô cùng. Khi nghỉ làm, có thể để ngỏ cửa căn phòng mà không thấy gì khả nghi. Về lối đi trong vách ngăn hai nhà xe, chúng tôi có để về phía nhà xe một tấm bảng lớn bằng gỗ trên đó treo nhiều vật liệu sửa chữa và về phía ngôi nhà, một chiếc tủ đứng từ thời thực dân Tây Ban Nha. Thế nên mỗi khi Paulo tiếp ai nó không chút e ngại. Chỉ có tôi với Gaston phải rúc lên phòng chúng tôi ở trên từng lầu. Suốt hai ngày trời mưa không ngớt như thác lũ, đường hầm bị ngập nước. Có đến gần hai tấn nước, tôi đề nghị Paulo đi mua một chiếc bơm tay cùng với nhiều đường ống thích ứng. Một giờ sau đặt bơm xong. Chúng tôi ra sức bơm, hút nước đổ ra cống rãnh. Một ngày dài làm việc nặng nhọc mà vô bổ.
Đã gần đến tháng chạp. Thật là tuyệt diệu nếu cuối tháng 11 chúng tôi có thể làm xong căn hầm nhỏ đóng hộc kỹ lưỡng ở dưới ngân hàng. Nếu thằng hàn xì đến đúng hẹn, chắc chắn Thánh Nicolas sẽ cho chúng tôi nhiều bạc. Nếu nó không đến, chúng tôi sẽ dùng mỏ hồ quang. Chúng tôi biết chỗ bán cả bộ mỏ hồ quang, với đầy đủ đồ phụ tùng. Tại hãng General Electric, có rất nhiều kiểu độc đáo. Sẽ mua ở một thành phố khác, như thế cẩn thận hơn.
Đường hầm tiến triển khả quan. Hôm qua, ngày 24 tháng 11, chúng tôi đã đụng nền móng của nhà ngân hàng. Chỉ còn 3 thước đường hầm với các hầm nhỏ phải làm, nghĩa là 12 thước khối đất phải đào. Chúng tôi uống sâm banh để ăn mừng, sâm banh Pháp, thứ nguyên chất.
– Rượu có hơi xanh màu lục, Auguste nói.
– Càng tốt, điềm lành: đó là màu các tờ Mỹ kim.
Paulo kiểm điểm những công việc còn phải làm:
– Sáu ngày để lấy đất ra, nếu đất không nhiều lắm.
– Ba ngày để đóng hộc.
– Cộng: 9 ngày.
– Hôm nay là 24 tháng 11, đến 4 tháng chạp là xong. Chắc chắn như vậy.
“Chúng ta sẽ tấn công lúc tám giờ đêm ngày thứ sáu, vì Ngân hàng đóng cửa lúc 7 giờ: Chúng ta sẽ có cả đêm thứ sáu rạng ngày thứ 7, đêm thứ 7 rạng ngày chúa nhật và cả ngày chúa nhật. Nếu mọi việc tốt đẹp, chúng ta sẽ chuồn đi khỏi nhà hai giờ sáng thứ hai. Tổng cộng 52 giờ làm việc. Đồng ý chứ?”.
– Không. Paulo. Không đồng ý chút nào.
– Tại sao, Papillon?
– Ngân hàng mở cửa lúc 7 giờ để chùi rửa. Bất cứ vì lý do nào, công việc sẽ đổ bể giờ đó, nghĩa là không lâu sau khi chúng ta chuồn êm. Tao đề nghị thế này: Chúng ta phải tìm mọi cách để mọi việc xong xuôi lúc 18 giờ ngày chúa nhật. Chia chác xong là đến 20 giờ, đại loại như vậy. Nếu chuồn lúc 20 giờ, chúng ta đi trước tối thiểu 11 giờ nếu công việc bị phát giác lúc 7 giờ, và tối thiểu 13 giờ nếu đợi đến 9 giờ mới khởi phát.
Cuối cùng, mọi người tán thành đề nghị của tôi. Vừa uống sâm banh, chúng tôi chạy các đĩa hát Paulo đã đem theo: Maurice Chevalier, Piat, Ba Lê những đêm khiêu vũ… Trước ly rượu, mỗi đứa ước mơ ngày vinh quang. Ngày ấy gần kề, hầu như ngón tay rờ được.
Papillon ơi, mối thù này ghi tâm khắc cốt, rồi đây có thể trả tại Ba Lê. Nếu mọi việc êm xuôi, nếu gặp hên, tôi sẽ từ Pháp trở lại Callao để tìm lại Maria.
Sau rồi mới gặp cha tôi. Cha khốn khổ mà huyền diệu! Trước khi tìm đến hôn ông già, tôi phải chôn sâu dưới ba tấc đất con người phiêu lưu mạo hiểm trong tôi… Sẽ không lâu sau khi tôi trả xong mối thù và tạo được một địa vị khả quan.
Sự việc xảy ra ngày hôm sau bữa uống sâm banh, nhưng mãi một ngày sau chúng tôi mới biết. Chúng tôi đi đến một đô thị kế cận, cách đó 120 cây số, để xem một bộ máy hồ quang để hàn và cắt của hiệu General Electric. Tôi cùng thằng bạn ăn mặc rất đàng hoàng đi bộ và gặp lại Paulo với Auguste trên xe cách đó 2 cây số.
– Các chú có thấy chúng mình đang được hưởng buổi đi chơi này không? Thở cho đã, hít cho đầy phổi ngọn gió tự do tuyệt vời này!
– Paulo, mày nói đúng, chúng ta xứng đáng được hưởng cuộc du ngoạn này. Đừng đi mau lắm còn để thì giờ ngắm phong cảnh.
Chia nhau ở hai nhà trọ, chúng tôi ở ba ngày tại hải cảng xinh đẹp đầy ghe thuyền tấp nập dân cư đủ màu sắc vui tươi. Đêm đến chúng tôi gặp lại đủ bốn đứa. “Không đến hộp đêm, không đến nhà điếm, không kiếm gái đứng đường, chúng ta đang có công có việc, các chú nhá!”. Paulo dặn chúng tôi. Nó nói có lý.
Cùng đi với nó, chúng tôi mặc sức quan sát máy hồ quang, tuyệt hảo, nhưng phải trả tiền mặt mà chúng tôi không đủ tiền. Paulo đánh điện về Buenos Aires, và may là nó cho địa chỉ tại nhà trọ ở hải cảng. Chúng tôi quyết định nó sẽ đưa chúng tôi về lại biệt thự rồi nó trở lại đây một mình, một hai ngày sau, nhận tiền và lấy máy. Sau ba ngày nghỉ xả hơi. Chúng tôi đi về rất thơ thới.
Như thường lệ, Paulo bỏ tôi với Gaston ở góc con phố nhỏ. Ngôi biệt thự ở cách đó 100 thước. Chúng tôi ung dung đi bách bộ, hân hoan nghĩ đến lúc sẽ trông thấy lại tác phẩm vĩ đại của chúng tôi là con đường hầm thì bỗng nhiên tôi nắm cánh tay Gaston bắt nó dừng ngay lập tức. Chuyện gì xảy ra trước ngôi biệt thự? Có cảnh sát, có độ 12 người, rồi tôi thấy hai lính cứu hỏa từ dưới đất chui lên giữa đường phố. Không cần ai nói gì, tôi hiểu ngay. Đường hầm đã bị phát giác!
Gaston nổi run lên như bị cơn sốt rồi vừa đánh bồ cạp, vừa cà lăm cà lặp nó không biết nói gì hơn câu ngu xuẩn tuyệt diệu này:
– Chúng nó đã làm sập đường hầm đẹp đẽ của mình rồi! Ồ, đồ ngu! Một đường hầm đẹp như thế!
Ngay lúc ấy, một thằng cha có bộ mặt, dù nhìn xa cả cây số cũng biết là cảnh sát, nhìn chúng tôi. Tuy nhiên vì tất cả tình huống này quá lố bịch nên tôi phá ra cười, cười rất thẳng thắn, rất vui tươi, rất thành thật đến nỗi nếu tên cảnh sát có nghi ngờ mảy may gì chúng tôi, sự nghi ngờ ấy cũng tiêu tan lập tức. Nắm tay Gaston, tôi nói lớn bằng tiếng Tây Ban Nha:
– Tụi ăn trộm đã làm một đường hầm độc đáo!
Rồi quay lưng lại công trình trác tuyệt của chúng tôi, chúng tôi chậm rãi đi ra đường phố, không vội vã, không bực bội. Nhưng bây giờ phải hành động gấp. Tôi hỏi Gaston:
– Mày có được bao nhiêu tiền? Tao có gần 600 mỹ kim với 1500 đồng bạc Venezuela. Còn mày?
– Tao có 2000 mỹ kim ở nhà tao, Gaston đáp.
– Gaston, tốt hơn hết là chúng ta nên chia tay nhau ở đây, trên đường phố này.
– Mày sẽ làm gì, Papillon?
– Tao sẽ trở lại hải cảng và kiếm một chiếc tàu để đi, bất cứ đi đâu, nếu có thể thì đi thẳng đến Venezuela.
Chúng tôi không thể hôn nhau từ biệt ngay giữa phố: trong giây phút cảm động, mắt của Gaston cũng ướt lệ như tôi khi chúng tôi bắt tay nhau. Không gì gắn bó hai người với nhau bằng một cuộc phiêu lưu với những mạo hiểm đã cùng nhau đương đầu.
– Gaston chúc mày may mắn!
– Khỉ gió.
Paulo với Auguste đã theo đường khác nhau, đứa thì về Paraguay, đứa về Buenos Aires. Mấy người vợ của Paulo không còn ôm gối ngủ nữa.
Tôi tìm được một chỗ trên một chiếc tàu đi Porto-Rico. Từ đó tôi đáp máy bay đi Colombie rồi lên tàu thủy đến Venezuela.
Chỉ mấy tháng sau tôi mới biết rõ những gì đã xảy ra: Một ống dẫn nước lớn bị bể trên đại lộ phía bên kia nhà ngân hàng, nên các xe cộ phải đi qua mấy đường nhỏ song song. Một chiếc xe vận tải to lớn chở đầy cột sắt đi vào đường phố chúng tôi, lúc chạy trên đường hầm bánh sau bị sụp xuống. Tiếp theo là tiếng la lối, mọi người kinh ngạc, cảnh sát đến, và rồi người ta hiểu ngay tất cả.
