Author: plummer25

Namkyluctinhorg.com

Huỳnh Quốc Minh

Vào năm 1961, tỉnh lỵ Mỹ-Tho mới mở một câu lạc bộ giải trí được xem là rộng lớn và khang trang nhất thành phố mà chủ nhân ông là một Hoa-Kiều. Họ và tên ông dịch đúng theo danh từ Hán-Việt là Châu Diệu, theo âm từ tiếng Quãng-Ðông đọc là Châu Diều và từ đó về sau người ta gọi Hội-Quán Châu-Diều, vì câu lạc bộ của ông đặc-biệt không có mang bảng hiệu.

Ðịa điểm của khu giải trí nầy nằm song song bên trong gần với dãy bar ăn uống nổi tiếng dọc theo bờ sông trên đường Trưng-Trắc, mà đối diện phía bên hông lại là…khám đường.

Cũng trong năm khai-trương đó,để quãng-cáo cho Hội-Quán, nên ông Châu Diệu ngoại giao mời được vài danh thủ bóng bàn của đảo quốc Hongkong xuống tận Mỹ-Tho để thi đấu với các tuyển thủ của… Sài-Gòn lúc bấy giờ như Huỳnh Văn Ngọc, hai anh em Lê Văn Tiết và Lê Văn Inh. Sau đó, mặt đứng chiều dài của hai cạnh bàn được sơn viết lên mấy dòng chữ lưu-niệm để… tăng thêm phần giá trị của bàn ping-pong. Còn những tấm hình chụp chung trong cuộc tranh tài thì được trịnh trọng lồng trong khung kiến treo trên tường bên phải quày tính tiền để phô trương cho thiên hạ xem.Lúc bấy giờ ông Châu Diệu ở tuổi ngũ tuần,dáng người cao và ốm,nhưng khỏe mạnh. Ðược biết ông là một tay vợt bóng bàn có tiếng trong giới Hoa-Kiều. Hai đứa con gái trạc tuổi 18, diện mạo dễ nhìn, cao gần bằng nhau của ông là chị Cẩm-Vân và Cẩm-Hà cũng thuộc hàng cao thủ nữ của đội bóng bàn Thành Phố Mỹ-Tho vào đầu thập niên 60.

Hội-Quán Châu-Diều sau vài năm hoạt động thì bỗng đâu xuất hiện một xe bán thịt bò vò viên của Chú Tiều đậu bên trái phía ngoài cỗng ra vào. Lúc đầu thì chưa được nhiều người biết đến, nhưng nhờ thịt bò viên thơm ngon độc đáo mà tiếng vang của Chú Tiều không mấy chốc đã lan rộng khắp nơi. Vì thế mà thịt bò viên của Chú không những chỉ bán cho khách của Hội-Quán Châu-Diều mà lượng người khác, nhất là giới thanh niên ở chợ, còn đông hơn nữa.

Ngược dòng thời gian… Vào khoảng năm 1958, 1959. Có thể nói, cả tỉnh Mỹ-Tho chỉ có hai chỗ bán thịt bò vò viên mà thôi. Chú Tiều ốm, nhỏ con và luôn mặt áo… phạch ngực có thói quen là miệng bao giờ cũng thấy ngậm cây tăm xỉa răng. Cứ chừng 3 giờ chiều là Chú đẩy chiếc xe thịt bò viên đến đậu trước rạp hát Vĩnh-Lợi bán cho đến tối. Còn một nơi nữa là tại ngả ba đường Nguyễn-Huệ và cuối đường Lê Ðại-Hành, trên vỉa hè trước góc tiệm bán tạp hóa Minh-Cảnh mà con gái chủ tiệm là chị Dương thị Ánh-Tuyết. Chú Tiều dáng người cao, đặc-biệt Chú bán thịt bò viên không bằng xe đẩy mà là bằng gánh, tức là một bên có cái lò than, trên là nồi nước súp lớn bằng nhôm, còn một bên có khung gỗ cao, cái thau nước rửa chén đặt ở phía dưới, ngăn kế đến đựng chén, nĩa và dĩa nhỏ, phần trên có một hộc kiến hình khối vuông đựng thịt bò viên, bên cạnh đó thì để những lọ chai tương, ớt, dầu mè, hành, ngò rí. Chú Tiều gánh thịt bò viên đi bán lưu động. Khoảng 5 giờ chiều, trạm dừng chân của Chú là trước góc tiệm tạp-hóa Minh-Cảnh. Bán lai rai cho đến gần 7 giờ tối trước khi gánh đi tiếp thì Chú vào tiệm mua vài cục than để thay lò lửa sắp tàn cho cái nồi súp đang hâm nóng. Nói chung thì hai nơi bán thịt bò viên nầy ăn khá ngon.

Về sau, có lẽ vì nghề nầy kiếm sống được nên có thêm mấy ông Tiều ra bán thịt bò viên nữa mà nổi bật nhất là xe của Chú Tiều bán lộ thiên trước cửa bên trái Hội-Quán Châu-Diều. Chú Tiều tánh tình hiền hòa,dáng người khỏe mạnh, mập mạp và có hàm răng vàng. Sau nầy tôi được biết Chú có vợ người Việt, hèn gì Chú nói tiếng Việt rất khá. Hàng ngày, khoảng hơn 3 giờ chiều là thấy Chú Tiều đẩy xe thịt bò viên ra rồi! Xe bán của Chú không có bàn ghế, chỉ trương một miếng ván có bọc nhôm bề ngang chừng 30 cm dọc theo chiều dài chiếc xe, làm cái bàn đặt những chén thịt bò viên và dĩa tương ớt nhỏ cho khách.

Bất cứ ai chỉ một lần ăn thịt bò viên của Chú Tiều thôi, cũng đều công nhận là ngon tuyệt vời không nơi nào sánh bằng! Riêng tôi, ăn thịt bò viên không bao lâu thì đã bị thấy ghiền. Cho nên buổi chiều tôi tự nhiên thường thấy… nhớ Chú Tiều, hay nói đúng hơn là… thèm ăn thịt bò viên thì phải! Ngay từ giờ đầu cho đến trời bắt đầu sụp tối, hầu như lúc nào xe bán thịt bò viên cũng đều có người đứng ăn, mà “giờ cao điểm” là khoảng từ 5 đến 6 giờ chiều, xe bán của Chú Tiều thường bị “bao vây” chật người. Có hôm bán hết sớm thì trước 7 giờ tối là Chú Tiều đẩy xe về rồi! Thường thì các nơi khác bán hai loại viên nhỏ và lớn mà viên thịt lớn được tính bằng hai viên nhỏ, nhưng thịt bò của Chú Tiều chỉ vò viên lớn mà thôi. So với giá tiền một tô hủ tiếu hay phở thì một chén thịt bò chừng 5 viên tròn, lớn bằng đầu ngón tay cái lại đắt hơn. Một điểm lạ là thịt bò viên của Chú Tiều thật ngon, nhưng khách hoàn toàn chỉ là cánh đàn ông thanh niên. Ðiều nầy cũng rất dễ hiểu thôi, chẳng lẽ mấy cô mấy bà lại đứng ăn ngoài đường thì xem sao được. Thỉnh thoảng cũng có người xách gà-men lại mua mang về, thịt bò viên đang nóng hổi mà đổ vô… cơm nguội ăn cũng ngon ra phét!

Chú Tiều ở phía dãy nhà sàn mé bờ sông, cuối đường Trưng-Trắc là Chùa Ông và Ty Công-An, tiếp giáp là đường Alexandre de Rhode, nhà Chú đối diện với Trường Tư-Thục của Giáo-Sư Trúc-Giang. Theo kinh-nghiệm, Chú Tiều giải thích cho tôi biết là:
“Muốn làm thịt bò vò viên cho ngon thì phải mua thịt bò mới vừa làm còn nóng hổi, chớ để lâu quá làm thì thịt sẽ bở, không dính. Nên mua loại thịt phần bụng rất mềm mà dễ làm hơn!”
Mỗi buổi sáng khoảng 9 giờ là Chú đã mua 10 kí-lô thịt bò mới làm ở chợ đem về nhà rồi! Thịt không có rửa, Chú xắt hết ra từng miếng nhỏ bằng chừng hai ngón tay cái. Chú hốt từng nắm tay đầy bỏ lên tấm thớt dầy khổng lồ bằng thân cây để dưới đất, ngồi trên chiếc ghế thấp, Chú dùng hai thanh thép dẹp dài chừng 50 cm, có bề ngang độ 6 cm đập liên tục mớ thịt trên thớt, vừa đập Chú vừa gom tém lại rồi cứ thế mà đập không ngừng,thay vì thịt được xắt, bằm nhỏ hoặc xay nhuyễn ra rồi để vô cối quết.Chú cho biết, đập bằng hai thanh thép nặng như vậy thịt cũng rất nhuyễn và dai. Trong lúc đập thịt nặng nhọc, Chú mặc quần đùi, ở trần, để lộ những bắp thịt ngực và cánh tay rắn chắc đầy gân guốc. Mình mẩy Chú đổ ướt mồ hôi, không thể tránh khỏi những giọt mồ hôi từ trên trán, trên mặt rơi rớt xuống thớt thịt đang đập. Thỉnh thoảng Chú ngưng một lát rồi kéo chiếc khăn tắm máng gần bên lau mồ hôi đẫm ướt cả châu thân. Sau đó Chú lại dùng tay bốc thịt bò để vào tấm thớt gỗ lớn. Không riêng gì Chú Tiều làm thịt bò viên mà phần đông những hàng quán ăn uống khác, người làm bếp đều không giữ… sạch sẽ. Thà rằng không biết, chớ nếu ai mà tình cờ thấy được sự mất vệ-sinh ở nhà bếp của một nhà hàng nào đó, tôi tin rằng lúc trở ra, mặc dù bàn ăn được bày trí rất đẹp mắt, món ăn ngon thật hấp dẫn được dọn lên bàn thấy mà phát thèm, nhưng khi nghĩ đến sự dơ bẩn của nhà bếp khi nãy thì khó mà… cầm đũa lên được. Biết đâu những món ăn ngon nổi tiếng ở các hàng quán cũng nhờ sự…thấy ghê nầy? Gia-đình ba mẹ tôi khi xưa buôn bán tại chợ Mỹ-Tho, gần đó có sạp bán bánh xèo ngon khỏi chê nên rất đông khách. Các bà, các cô đi chợ đều ngồi đầy trước sạp ăn ngấu nghiến một cách ngon lành. Trong khi Bà Hai bận rộn không hở tay đang chiên bánh xèo đối diện gần đó, thỉnh thoảng Bà cầm cái lon sữa bò để dưới chân lên miệng đang ăn trầu nhổ nghe một cái… phẹt vào đó, liền đưa hai ngón tay lên lau mép miệng, xong lại quẹt xuống… ống quần lãnh đen, rồi cũng chính bàn tay đó, Bà Hai bốc rau, hốt cải xà-lách… rửa không sạch, đôi khi còn… dính đất hoặc thấy vài ba con… sâu nhỏ để thêm cho khách đang ngồi ăn mà có thấy ai than phiền khiếu nại gì đâu?

Thịt bò đã đập quết xong được bỏ trong một cái thau thật lớn bằng inox. Sau khi đổ rải vào đó mấy muỗng vài thứ gia liệu gì đó rồi Chú dùng hai bàn tay trộn và bóp đều thì xem như xong cái khâu quan trọng. Thường thì thịt bò viên chỉ có một loại là thịt nạc, nhưng Chú Tiều có làm thêm phần viên mỡ gân nữa, loại nầy làm cũng dễ thôi! Chú lấy mười phần thịt nạc đã đập trộn với chừng hai phần mỡ gân bò đã xắt nhỏ bằng đầu ngón tay út mà trộn vào. Nồi nước đang thật nóng để trên lò lửa than cạnh đó. Sau khi thoa một lớp mỡ vào tay cho khỏi dính, Chú dùng bàn tay trái hốt một nắm đầy thịt bò sền sệt đã đập quết trong thau lớn rồi bóp nhè nhẹ mấy cái theo kinh-nghiệm, tạo thành một cục thịt bò tròn bằng đầu ngón tay cái lòi ra ở trên mặt ngang chiều dài của hai ngón tay trỏ và cái đang khoanh tròn, tay phải Chú dùng một chiếc muỗng canh gạt ngang phía dưới viên thịt cho rơi chìm vào nồi nước đang nóng bốc khói. Chú làm rất nhanh vì đã quá quen thuộc. Hàng trăm viên thịt bò chạy ra từ lòng bàn tay Chú đều to bằng nhau.
Trong chốc lát, những viên thịt bò nào đã được luộc chín thì tự động sẽ nổi lên mặt nồi nước nóng. Sau đó, Chú dùng chiếc vợt lưới to bằng thau vớt thịt bò viên lên.

Thường thì những người bán thịt bò viên mua tương xay ở tiệm tạp hóa về là đổ vào keo để bán cho khách ngay, nhưng Chú Tiều còn chế biến pha thêm gia-vị rồi xào lại cho ngon ngọt và vừa ăn. Ngoài ra Chú còn xào ớt sa-tế trộn với tỏi xay nhuyễn nên có mùi thật cay và rất thơm!

Mỹ-Tho sau cơn mưa chiều, tiết trời bên ngoài hơi lành lạnh mà ra câu lạc bộ Châu-Diều đứng bên xe bán của Chú Tiều mà ăn một chén đầy thịt bò viên nóng hổi khói bốc lên lơ thơ. Viên thịt Chú làm không mềm mà cũng không dai lắm. Cầm viên thịt trên nĩa chấm với tương ngọt và ớt sa-tế, đưa vào miệng nhai nghe sừn-sựt,nhất là loại thịt có gân và mỡ vàng phải nói là ngon vô cùng. Ðưa chén lên miệng xì-xụp húp nước lèo có trộn lẫn những lát nhỏ ngò gai và mùi dầu mè thơm phức thì còn gì sung sướng cho bằng !

Nếu nhắc đến những Chú Tiều bán thịt bò viên ở VN ngày xưa mà không nói đến vấn đề đổ “xí ngầu lắc” thì quả là một điều thiếu xót. Hột xí ngầu là một khối lập phương có sáu mặt được đánh dấu từ một tới sáu bằng những chấm tròn xen kẽ màu đỏ và đen được khắc lõm xuống. Ðó là một hình thức cờ bạc mà duy nhất chỉ những ông Tiều bán thịt bò viên mới có mà thôi! Trò đỏ đen nầy khách được đi trước và thường có hai cách chơi là cầm trong nắm tay một lúc ba hay bốn hột xí-ngầu mà thả đổ xuống một cái tô sao cho có hai hột có mặt trên giống nhau, còn mặt trên của một hay hai hột còn lại thì cộng chung tính điểm,nếu là đổ bốn hột. Trường hợp đổ có được 6 và 12 điểm hay các mặt đều giống nhau hoặc có những điểm liên tục cao nhất như: 4,5 và 6 hay 3,4,5 và 6 thì khách xem như thắng đương nhiên mà chủ không được đổ hột xí-ngầu để tranh hơn thua. Còn thấp nhất ngược lại thì khách xem như bại trước bàn đó mà chủ không cần phải tranh dự. Những Ông Tiều bán thịt bò viên thường dùng những đồng xu có lỗ hay tiền chì cũ xếp thành hai hàng riêng biệt gần cái tô đổ hột xí-ngầu để đánh dấu sự ăn thua với khách. Trò chơi cờ bạc nầy không có tên trong từ điển nên người ta gán cho nó một cái tên có âm điệu lơ lớ tiếng Tiều, “xí ngầu lắc” có nghĩa là ba mặt điểm lớn nhất của trò chơi với ba hột xí-ngầu là bốn năm sáu.

Khách của Chú Tiều phần đông đều có máu đỏ đen, vì thịt bò viên của Chú quá ngon, ăn hoài không biết ngán mà ăn một chén năm viên thì chưa đã thèm, muốn ăn thêm nữa thì không phải là… rẻ tiền, chi bằng làm gan chơi đỏ đen với Chú Tiều, nếu vận may sẽ thắng mà có nhiều thịt bò viên để ăn cho thỏa thích. Muốn thắng Chú Tiều cũng không phải là đơn giản, khách phải thắng liên tục ba bàn thì mới có quyền ngưng để được 16 viên thịt bò. Chỉ số nầy thường thấy ngừng lại của những người… nhát gan, nhưng đa số thì khách vẫn còn muốn ăn thua chơi tiếp, cứ mỗi một bàn là đôn lên gấp đôi, từ 16 tăng 32 lên 64 thành 128 rồi 256… Chỉ số càng lớn thì càng hồi hộp cho khách. Những người ngoài cuộc đứng xung quanh xe Chú Tiều đang ăn hay chờ đợi đến phiên mình đổ “xí ngầu lắc” không bỏ lỡ cơ-hội hào hứng để xem cuộc thư hùng sôi nổi nầy, tạo nên bầu không khí thật căng thẳng đầy thích thú! Có những lúc khách thắng lớn thì vui mừng hò reo như vỡ chợ. Nhưng thường thì khách ngừng lại ở chỉ số 32 hay 64, vì muốn thắng liên tiếp từ sáu bàn trở lên phải nói là rất khó! Khách chỉ cần thua một bàn thôi là xem như trắng tay và phải bắt đầu lại từ đầu. Một bàn thua của khách được tính và trả bằng tiền khi chung cuộc mà lúc thắng thì được thịt bò viên. Tiền bạc được tính tương đồng với giá bán của thịt bò viên. Khi khách chơi thắng, thịt bò viên được múc liền tại chỗ tha hồ mà ăn. Những ai mạnh nuốt giỏi lắm ăn được đến 30 viên là cùng! Số thịt bò viên còn lại đuợc gởi bằng… miệng, lần tới đến ăn tiếp mà không cần phải ghi sổ gì hết.Phải công nhận là Chú Tiều có đầu óc nhớ rất hay. Hàng chục người gởi mà Chú không bao giờ nhầm lẫn. Ðổ “xí ngầu lắc” là trò chơi hên xui. Những hôm Chú Tiều vận đỏ thắng được nhiều, tiền bạc rủng-rỉnh đầy túi và cũng có ngày bị tổ trác, Chú thua to phải đẩy xe về sớm trước… mặt trời lặn mà không đủ tiền thu nhập. Có lẽ vì đã quen với sinh hoạt thường nhật như thế, nên sắc mặt Chú Tiều bao giờ vẫn luôn giữ bình thản khi thắng cũng như lúc bại, chớ không có buồn vui ra mặt như khách đến chơi đổ-bác ăn thua với Chú.

Huỳnh Quốc Minh
Germany

Hoàng Hôn (Cố Gs Hoàng Tiến Bảo)

Tôi đang đứng ở ven giường bệnh nhân, nghe một anh bác sĩ trình bày về tình trạng của bệnh nhân ấy, thì ông Lâu, y tá trưởng của bệnh viện, vào gặp tôi và báo tin tướng Dương Văn Minh đã ra lệnh buông súng cho các đơn vị chiến đấu của Việt Nam Cộng Hòa. Chỉ một chút sau, nghe có tiếng súng nổ, lúc liên hồi, lúc từng phát, lúc xa, lúc gần. Bác sĩ Hùng ở khu Ung Thư cùng bác sĩ Tần ở khu Giải Phẫu Tổng Quát cùng một số bác sĩ khác, và ông Lâu đến phòng 10 yêu cầu tôi thay bác sĩ giám đốc hiện không có mặt ở Saigon. Giáo sư Phạm Biểu Tâm thì chỉ có một mình bên bệnh viện Saint Paul, cũng như Giáo sư Trần Ngọc Ninh ở khu Phẫu Nhi bệnh viện Nhi Đồng. Đằng khác, nạn nhân bị đạn lạc kéo vào đến bệnh viện, mà sân sau thì đầy súng ống vứt qua tường rào, của các binh sĩ bỏ chạy.

Lại có tin nạn nhân vào bệnh viện cho biết ở một vài nơi có lính mang súng vô kỷ luật … Từ năm 1952 là năm tôi ra trường cho đến năm 1975, là 23 năm, tôi không hề được huấn luyện để điều khiển một bệnh viện, tôi cũng không có một chút gì về kinh nghiện quản trị. Cách đây không lâu, bác sĩ Huỳnh Văn Hưởn, Tổng Trưởng Bộ Y Tế đến nhà tôi, yêu cầu tôi thay thế giáo sư Đào Đức Hoành đệ đơn từ chức Giám đốc bệnh viện Bình Dân, nhưng tôi từ chối. Sau giáo sư Phạm Biểu Tâm biết chuyện bảo tôi đáng lẽ nên nhận, và tôi cũng viện lẽ không có khả năng, nếu tôi làm hành chánh thì sẽ hỏng việc.

Nhưng hôm nay giáo sư Ngô Gia Hy và giáo sư Nguyễn Khắc Minh thì làm không xuể trên phòng mổ, nên tôi đành nhận.

9 giờ 45:

Khi mớ súng M16 và súng lục Smith & Wesson đã cất kỹ vào một phòng nhỏ khoá trái cửa, anh bác sĩ Bùi Văn Đức vẫn còn lo, lỡ có người bẻ khóa vào lấy súng rồi súng trong tay họ ăn cướp thì tay không đối phó làm sao? Thế là lại mở khoá, vào phòng lấy súng, bao nhiêu mỏ cò súng lớn súng nhỏ, anh Đức đập cho cong lại. Bao nhiêu súng lục, ông Lâu và tôi mang ra mấy cái miệng cống ở Phan Thanh Giản vứt xuống. Còn súng M16 to quá không vứt được thì tạm cứ để trong phòng cũ, khóa trái cửa.

2

Nạn nhân ùn ùn kéo đến bệnh viện. Lại có những người đến hỏi thân nhân họ có được chở đến bệnh viện không và hiện nằm ở đâu? Anh Đức bây giờ phụ trách phòng lựa bệnh, ai nhẹ thì trao cho một số sinh viên Y khoa giải quyết ở phòng tiểu phẫu, ai nặng thì cho chở lên lầu mổ. Tôi cử anh Đức phụ trách thêm việc giao dịch với những người đến hỏi tin tức của bà con. Một việc nữa phải giải quyết là trên lầu mổ thiếu nhân viên. Bác sĩ không thiếu, chỉ thiếu y tá. Tôi bèn cử tất cả các cô thư ký của trường Y khoa làm ở Bình Dân lên lầu mổ.

10 giờ 10:

Tôi được cú điện thoại từ bệnh viện Saint Paul gọi đến, vợ tôi báo tin là cả nhà đã đến trú ở Saint Paul để tránh đạn lạc. Nhà tôi ở Pasteur chỉ có một tầng, và mái ngói, còn ở Saint Paul ba tầng xi măng cốt sắt, thế là yên trí về vợ con. Tôi mới nghĩ ra là nhân viên ở bệnh viện cũng có vợ chồng, con cái, và giờ này ai cũng lo không biết ở nhà ra sao? Trong máy phóng thanh, tôi yêu cầu các ông bà y tá, y công ai muốn đem người nhà vào bệnh viện thì ở đây sẵn sàng đón tiếp.

10 giờ 20:

Ba anh thanh niên đeo băng đỏ đến Bình Dân xin bông băng và thuốc đỏ, để về săn sóc cho nạn nhân ở khu phố. Tôi không cho. Vì không biết bông băng ở Bình Dân có đủ cho ngày hôm nay và những ngày sắp tới, nên tôi bảo các anh chở bệnh nhân đến Bình Dân hoặc bệnh viện nào gần nhất.

10 giờ 25:

Tôi yêu cầu bác sĩ phụ trách các phòng, coi bệnh nhân bị bệnh kinh niên ai có thể về được thì cho về.

10 giờ 30:

Tôi đi cùng với ông Lâu xuống nơi mà trong 20 năm làm ở Bình Dân tôi chưa hề bước chân tới: đó là nhà bếp. Xuống đấy, thấy các bà các cô nhà bếp đang nấu cơm trong mấy cái chảo lớn. Đây mới là nơi khói lửa, nhưng không một ai vắng mặt hôm nay. Tôi được biết gạo còn nhiều, thức ăn còn ăn được nhiều ngày.

10 giờ 45:

Máy phóng thanh kêu tôi lên phòng mổ. Một người bị gẫy xương đùi, gẫy kín do chạy ngang đường bị xe đụng. Có hai cách giải quyết: Một là cho nằm kéo tạ, hai là giải phẫu, đóng một cái đinh trong ống tuỷ xương. Kéo tạ thì nằm chiếm chỗ 6 tuần. Chỉ còn cách đóng đinh, nhưng không cần ngay. Thương tích theo thứ tự ưu tiên giải quyết chia làm 7 hạng: Ưu tiên 1 dành cho thương tích bộ máy hô hấp, nạn nhân không thở được có thể chết trong vài phút. Ưu tiên 2 là thương tích tim mạch: nạn nhân mất máu có thể chết trong vòng vài giờ. Ưu tiên 3 là thương tích sọ não. Ưu tiên 4 là thương tích bộ máy tiêu hoá. Chỉ trong 2 ngày bị đạn hay mảnh kim khí vào óc, hoặc lủng ruột, nạn nhân không được săn sóc có thể lâm vào ting trạng khó cứu sống. Ưu tiên 5 là thương tích bộ phận tiết niệu. Ưu tiên 6 là bộ phận sinh dục. Ưu tiên 7 mới đến gẫy xương, trật khớp. Tôi chỉ định làm nẹp tạm cho người gẫy xương đùi.

3

11 giờ 05:

Ở phòng 9 có một bà bệnh nhân bị xích chân vào giường. Bà ta trước ở Chí Hòa gửi đến, và hằng ngày có cảnh sát trông coi. Nhưng hôm nay, cảnh sát không tới. Phòng 9 hỏi tôi giải quyết làm sao”. Tôi nói: “Tháo xích cho bà ấy, bệnh viện không phải là nhà tù”. Cô y tá phòng 9 cho biết, bà ấy vốn là giáo sư đã đánh chết học trò. Nghĩ đi, nghĩ lại, tôi bảo:”Thôi hãy bảo bà ấy đưa căn cước cho mình giữ” Rồi anh bác sĩ Đức lấy giũa tháo xích cho bà ấy.

11 giờ 25:

Tôi lên lầu mổ. Bệnh nhân nằm la liệt ở phòng chờ, trên giường, trên cáng, dưới đất. Một bác sĩ ngồi chồm hổm đang biên chép hồ sơ bệnh lý bên cạnh nạn nhân. Một bác sĩ khác đang rạch da háng bệnh nhân tìm tĩnh mạch để bơm serum vì mạch máu dưới da các nơi khác đã bị xẹp vì thiếu máu. Ở một góc phòng, một bác sĩ đã rạch được da ở cổ và cuống họng, đang nhét ống kim khí vào cho bệnh nhân thở. Cô y tá cho cái ống hút vào ống kim khí hút ra đờm và máu. Bệnh nhân bị đạn xuyên qua phổi. Trong khi chờ may lại thì các vết đạn vào và ra ở ngực đã băng kín. Tôi thay quần áo rồi vào phòng A. Đang mổ một người bị đạn vào bụng. Đạn xuyên qua dạ dày, và tìm thấy ở ngay trước động mạch chủ là động mạch chính của cơ thể, đường kính lớn hơn ngón tay cái. May cho nạn nhân, viên đạn qua da bụng, qua vách trước và vách sau của dạ dầy, chắc hết đà, nên ngoan ngoãn nằm sau dạ dày. Nếu đà còn mạnh, nó có thể làm lủng động mạch chủ, máu sẽ ra như suối, nạn nhân có thể chết trước khi được đưa tới bệnh viện. Hoặc là viên đạn vẫn còn đà, có thể làm vỡ xương sống, chui vào ống tuỷ. Nếu bệnh nhân sống sót cũng bị liệt hai chân, liệt bọng đái.

Sang phòng B, nạn nhân cũng bị đạn ở bụng. Viên đạn sau khi làm lủng ruột già chui ra sau và nằm trong thận. Trước khi mổ, bác sĩ thông bàng quang thấy có máu trong nước tiểu, và cho chụp X quang, thấy đạn ở thận. Vì đạn vào ở phía trước nên phải mổ bụng để thám sát. Trường hợp nầy chắc phải mở ruột già ở phía trên hai nơi lủng rồi may vào da, cho phân ra ngoài. Không làm như vậy mà cứ may hai lỗ hủng ở ruột già thì cũng bục ra vì dơ. Giáo sư Ngô Gia Hy đã được mời qua để giải quyết viên đạn nằm trong thận, nhưng còn đang bận mổ.

Ở phòng C, có một nạn nhân té từ trên cao xuống, bị dập lá lách. Bác sĩ đang hút bớt máu trong bụng. Giáo sư Nguyễn Khắc Minh đứng ở đầu bàn mổ đang cho truyền máu. Máu chảy có vòi từ bịch máu xuống ống plastic. Cô y tá gây mê tay bóp quả bóng cao su, bơm dưỡng khí cho bệnh nhân thở. Rất mau bác sĩ giải phẫu tìm được lá lách với chỗ bị dập. Nhẹ cầm lá lách trên tay, bác sĩ khẻ kéo lên và đặt hai cái kẹp vào cuống lá lách. Máu ở nơi dập ngưng rỉ ra. Bác sĩ lấy kéo cắt cuống lá lách ở giữa hai kẹp và vứt cái lá lách lên bàn dụng cụ.

Tôi sang phòng D, bệnh nhân đã mổ xong. Các cô y tá đang băng vết mổ lại. Xe cáng sẵn bên cạnh bàn mổ, chờ để chuyển bệnh nhân sang. Giáo sư Hy đang ngồi viết tường trình cuộc mổ. Bên phòng E, bác sĩ Văn Tần vừa nối xong động mạch đùi của một nạn nhân bị đạn bắn gẫy xương đùi, và một mảnh xương gẫy làm đứt động mạch. Giải phẫu tim mạch đòi hỏi thời gian huấn luyện lâu dài. Bác sĩ Văn Tần là một trong những bác sĩ trong khu Giải Phẫu Tổng Quát của bác sĩ Phạm Biểu Tâm. Giáo sư Tâm đã cho 5 bác sĩ trong khu này đi du học ở Mỹ và sắp đến lượt bác sĩ Tần thì xảy ra biến cố ngày hôm nay.

4

Sang phòng F, thấy bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng, thuộc khu Ung thư đang rửa tay, sửa soạn vào phòng mổ. Bác sĩ cho tôi biết đã cho nhiều bệnh nhân ở khu Ung thư về, để dành giường cho nạn nhân. Khu Ung thư là một dãy nhà ba tầng mới xây, xi măng, cốt sắt kiêng cố, không phải tường gạch, mái ngói như các khu khác. Nghe đâu trước kia, bệnh viện Bình Dân được xây là để làm nhà dưỡng lão. Sau trường Y khoa Hà Nội tản cư vào năm 1954 thì mới đổi làm bệnh viện cho sinh viên Y khoa thực tập. Tôi trở về phòng thay áo rồi xuống dưới nhà. Các bệnh nhân phải mổ còn nhiều, nhưng trong tay các giáo sư, bác sĩ giỏi nhất của bệnh viện và trường Y khoa, mọi việc chắc sẽ trôi chảy.

12 giờ 35:

Tôi ra phòng Tiểu phẫu, thấy ở đây cũng nhiều bệnh nhân chờ mổ. Một bà đứng tuổi nhìn vào tên tôi thêu trên ngực áo blouse rồi hỏi:

– “Phải bác sĩ là bác sĩ Hoàng trước ở bệnh viện Nhi Đồng không?” Tôi trả lời phải, thì bà cho biết bà là mẹ đứa trẻ bị lồng ruột mà tôi đã mổ ở bệnh viện Nhi Đồng cách đây 18 năm. Bà nói:

– “Cháu đi lính, đơn vị tan rã, ba ngày ba đêm mới về đến Saigon. Hôm nay, lại bị đạn vào tay, cháu nằm trong kia”.

Nếu chứng lồng ruột quen thuộc đối với bác sĩ, thì người không trong y giới ít biết đến bệnh này. Phải có con bị chứng đó mới còn nhớ chẩn bệnh 18 năm sau. Tôi không còn nhớ bệnh nhân, nhưng chứng lồng ruột thì không thể nào quên được. Đứa trẻ thường chỉ một, hai tuổi. Nó đi cầu chút một, chút một, nhưng toàn máu tươi. Rất mau bụng nó phình lên. Người nhà đưa đến bác sĩ. Với triệu chứng sình bụng và đi cầu ra máu chút một nhiều lần, bác sĩ nghĩ ngay đến chứng lồng ruột. Đôi khi sờ bụng thấy khúc ruột lồng, như một thỏi xúc xích. Vào bệnh viện bơm thuốc cản quang vào hậu môn, thấy nơi bị tắc. Nếu bơm thuốc vào mà nơi ruột lồng được gỡ ra thì khỏi mổ. Bằng không mổ ra thấy khúc ruột bị lồng, như cái tay áo lộn dở dang, thì chỉ việc lộn lại tay áo. Có khi khó làm vì ruột lồng đã bị sưng, hoặc là ruột hết lồng nhưng cứ tím sẫm, thì phải cắt bỏ khúc này đi vì nó bắt đầu thối do thiếu máu.

Ruột lồng mà không can thiệp kịp thời, bệnh nhân sẽ chết. Qua một cuộc giải phẫu thường không lấy gì làm khó khăn, đứa trẻ sống sót. 18 năm sau, gặp lại nó, nó đã là thanh niên cầm súng bảo vệ nước nhà. Đó là cái vinh của nghề bác sĩ.

12 giờ 50.

Tôi đang đi qua phòng số 8 thì cô y tá trong phòng chạy ra hớt hải: “May quá gặp bác sĩ. Bác sĩ vào xem một người bị khó thở”. Tôi vội theo vào, thấy bệnh nhân nằm ngữa trên giường đang cong người lên khiến cho đầu và hai vai nhấc cao lên khỏi mặt giường, mồm há hốc, hai mắt trợn lên, rõ ràng một người muốn thở mà hít không khí không được. Ở mép người ấy rỉ chút máu, khiến tôi nghĩ ngay đến tắc cổ họng. Cho ngón tay trỏ vào cổ họng người ấy, tôi moi ra một cục máu đông. Tôi nói với cô y tá:

– “Cô cho tôi cái máy hút”

– “Ở ngay bên cạnh ông thầy”

5

Thế mà mải làm tôi không thấy. Tôi hút đờm rãi trong miệng bệnh nhân. Mặt bệnh nhân trở nên hồng hào. Ngực lên xuống theo nhịp thở, tôi nói với cô y tá: “Cô cho tôi hồ sơ bệnh nhân”. Cô y tá đưa tôi

liền hồ sơ đã cầm sẵn trong tay. Cô này lúc nào cũng sẵn sàng. Tôi đọc hồ sơ mới mổ sáng nay ở bụng. Không có vết thương ngực hay vết thương cổ. Chỉ có thể đoán cục máu ở cuống họng do lúc gây mê, cái ống thông khí quản của cô y tá gây mê đã làm trầy cuống họng, máu cứ ri rỉ và đóng cục cho đến khi làm tắc hẳn cuống họng. Trường hợp này ít khi xảy ra nếu bệnh nhân sau khi mổ còn được nằm trên phòng hồi sức. Nhưng phòng hồi sức hôm nay đông quá, nên bệnh nhân tỉnh rồi phải cho xuống phòng 8. May sao có cô y tá biết kịp thời và đi tìm bác sĩ.

1 giờ 30.

Tôi đi qua khu Tiết Niệu, ông y tá Nghi ngồi gần cửa nói:

– Bác sĩ sơi cơm chưa?

– Chưa ông à.

– Mời bác sĩ vào đây.

Cơm và thức ăn đã sẵn. Ông Nghi cho biết đây là mâm cơm dành cho giáo sư Ngô Gia Hy, nhưng giáo sư còn đang mổ trên lầu.

– Mời bác sĩ sơi trước, chúng tôi sẽ dọn mâm khác cho giáo sư Hy.

Nhân viên bệnh viện hôm nay ai cũng vui vẻ đối với tôi khiến tôi thấy lòng phấn khởi

2 giờ 05

Tôi thấy buồn ngủ vì hằng ngày về nhà ăn cơm rồi ngủ trưa, phải kiếm chỗ nào ngả lung chứ không thì suốt buổi chiều cứ như người say. Nhưng bệnh viện hôm nay có nơi nào nằm được đây? Đi ngang lối đi giữa phòng 8 và phòng 10 mới nhớ là trong nhà nguyện có ghế dài, có thể ngả lưng. Tôi rẽ vào lối đi, vào nhà nguyện, đang quỳ đọc kinh lạy Cha thì nghe tiếng gọi tôi trong máy phóng thanh.

2 giờ 10.

Tôi ra cổng bệnh viện thấy ba bà soeur Saint Paul mặc áo trắng. Ông Lâu cho biết bà Nhất bên bệnh viện Saint Paul đã cử ba bà soeur sang giúp Bình Dân, bà lại cho đem 10 bịch máu sang. Quý hoá quá, ba bà soeur được đưa lên phòng mổ.

2 giờ 17.

Ông Lâu cho biết, chẩn y viện Khánh Hội vừa điện thoại sang báo tin có một người khuân tạ gạo của Mỹ để lại trong kho Khánh Hội bị gẫy xương sống đang nằm ở đó. Họ nhờ bệnh viện Bình Dân cho xe ambulance đến chở về. Người bị gẫy xương sống có thể bị liệt hạ chi do xương đè vào tuỷ trong ống tuỷ. Lúc chuyên chở mà không cẩn thận thì người chưa bị liệt có thể hoá bị liện hoàn toàn. Các bác sĩ khu Chỉnh Trực đều bận trên lầu mổ. Thế là tôi ngồi lên xe ambulance với người y công, đem theo một ván cửa để làm ván cứng cho bệnh nhân nằm lên. Xe có còi hụ phóng từ Phan Thanh Giản đến cầu Quay chỉ độ mươi phút. Dọc đường tôi thấy quang cảnh Saigon khi không còn chính phủ Việt Nam Cộng Hòa và quân đội cộng sản chưa tới. Người ta vẫn đi lại ngoài đường như không có chuyện gì xảy ra. Saigon quá quen đối với những đảo chánh và thay đổi chính phủ. Chỉ có xe cộ là bớt đi. Chợ Bến Thành vẫn mở cửa, 6nhưng lèo tèo. Trên vỉa hè đường Hàm Nghi, trẻ con bầy giầy lính thành một hàng dài. Đến cầu Quay thấy một quang cảnh khác lạ không một chiếc tàu thuyền nào trên sông Saigon hay ở bến. Ở nhà kho của Mỹ, người ta đang tiếp tục chở gạo ra. Xe ambulance thẳng tiến trên đường Trịnh Minh Thế, quẹo

phải sang Hoàng Diệu đến chẩn y viện Khánh Hội, trước chợ Xóm Chiếu. Bác sĩ đưa chúng tôi vào phòng chờ, coi bệnh nhân nằm trên cáng. Tôi nói anh ta dơ hai tay lên, anh làm được. Bảo quay cổ cũng làm được. Thế là tạm yên trí về xương sống cổ. Bảo co chân phải, anh ta co lên, đến chân trái thì chỉ nhúc nhích được các ngón, không co được đầu gối. Tôi nói với bác sĩ và một ông y tá của chẩn y viện, cùng với người y công đi theo giúp tôi khiêng bệnh nhân từ cáng sang cánh cửa đặt bên cạnh cáng. Ba người kia ngồi xổm trên cánh cửa luồn hai tay xuống dưới bệnh nhân, một người ở mông, một người ở lưng, một người dưới hai đùi. Còn tôi thì đứng về phía đầu, hai tay cầm đầu bệnh nhân và kéo nhẹ. Hô một tiếng, chúng tôi cùng nâng anh lên khỏi cáng, chuyển sang cánh cửa. Tôi lấy băng cột nạn nhân vào cánh cửa và cùng khiêng ra xe.

2 giờ 49.

Xe ambulance về tới Bình Dân, tôi hỏi ông Lâu có gì xẩy ra trong khoảng nửa giờ tôi đi vắng, thì ông nói trên lầu Ung Thư có người bị ung thư phổi sắp qua đời. Tôi lên đấy thì bệnh nhân đã tắt thở. Bệnh nhân bị ung thư phổi do hút thuốc lá mới 49 tuổi. Người ấy đã được giải phẫu cắt bỏ một lá phổi cách đây hơn một tháng, rồi sau đó ung thư lan sang lá phổi còn lại và gan. Tôi đang ngồi viết giấy khai tử thì người nhà cõng người ấy ra taxi về. Họ nói nếu biết là chết thì taxi không chịu chở.

3 giờ 20.

Một đứa nhỏ chừng hai tuổi được đưa tới bệnh viện Bình Dân vì đi tiêu chảy từ sáng. Đáng lẽ bệnh viện Nhi Đồng nhận những trường hợp này, nhưng khi bệnh nhân bị nặng thì chúng tôi không chuyển đi. Đứa trẻ mặt đã hơi tím. Tôi bấu da ở đùi nó ở giữa đầu ngón tay cái và ngón chỏ, đứa trẻ không thấy đau. Khi bỏ tay ra thì thay vì da nó căng trở lại, vẫn giữ nếp gấp, đứa trẻ đã mất nước khá nhiều. Khi trẻ con bị đi cầu chảy, người nhà thường không cho nó uống nước. Đứa trẻ đã mất nhiều nước vì đi cầu, lại không được uống, nên có thể chết được. Ở phòng mạch tư, khi gặp trẻ con đi tiêu chảy mà không cần cho vào bệnh viện tôi thường cho dăm bẩy gói lactose nhỏ, nói với bà mẹ cứ nửa giờ pha một gói vào một ly nước đun sôi để nguội cho đứa trẻ uống 5 phút một lần, mỗi lần 3 muỗng canh. Nếu chỉ dặn các bà cho uống thật nhiều nước lã thì chắc các bà không làm. Đằng này đưa gói đường bảo là thuốc và dặn dò ra vẻ quan trọng thì các bà nghe.

Anh sinh viên đã rạch da ở cẳng chân và tìm thấy veine, nhưng veine xẹp lép, không lồng kim chích vào được. Tôi tìm được veine ở cổ cho truyền serum salé. Một lát sau mạch ở đùi nó lúc đầu chỉ hơi thấy và rất mau, bây giờ mạnh hơn và bớt nhanh. Tôi nghe phổi thấy thở đều. Truyền hết một lít nước biển, nghe phổi thấy không có triệu chứng ứ nước, tôi tiếp tục truyền chai khác nhưng chỉ cho chảy chậm. Dặn anh sinh viên cứ năm phút nghe phổi và khi nào nó đi tiểu được cho tôi biết. Tôi đã điện thoại được vợ tôi cho biết đã đưa các con về nhà. Tôi nói tối nay tôi ở lại bệnh viện. Tôi đi vòng một lượt các phòng thấy phần nhiều đang ăn cơm. Phần tôi mới ăn lúc quá trưa nên không thấy đói. Vả lại tôi xà vào đâu cũng có cái ăn, chẳng phải lo.

7

5 giờ 45.

Lầu mổ hai tầng, ở giữa nhô lên một cái tháp vuông 4 tầng. Hai tầng trên bỏ trống, cửa sổ không cánh cửa. Đã lâu tôi mới lại lên tháp này. Đứng ở lầu 4 nhìn thấy những nhà cao nhất Saigon nhô lên khỏi rừng cây xanh rì, hai tháp nhà thờ Đức Bà, khách sạn Palace, tháp nhà thờ Huyện Sĩ, bệnh viện Chợ Rẫy…

Mặt trời đỏ ối đang lặn dần. Cả ngày hôm nay, không có lúc nào để suy nghĩ. Tôi và gia đình sẽ ra sao? Tôi 55 tuổi. Ở tuổi này, cuộc đời đã thành nếp, tôi sẽ khó lòng thích hợp với đổi thay với cộng sản. Nhưng các con tôi, lớn nhất 20, nhỏ nhất 7 tuổi, sẽ thích ứng dễ dàng. Tôi tự nhủ như thế. Làm sao mà tôi biết được sau này những điều xảy ra trái ngược hẳn những điều tiên đoán. Tôi thích hợp được, nhưng các con thì không?

Mặt trời đã lặn. Phương Tây, nền trời màu đỏ. Phía Đông ngã tím sẫm. Màn đêm sắp xuống. Nước tôi đã trãi qua biết bao tai biến, nhưng đêm qua rồi, trời sẽ lại sáng.

6 giờ

Xuống dưới nhà, thấy có tiếng la hét ở phòng tiểu phẫu. Mới bước vào thấy sặc mùi rượu. Mùi rượu buồn nôn ở miệng người say xông lên. Trên bàn mổ, nạn nhân giằng co la lối om xòm, trong khi bốn người cố cột anh vào bàn. Máu từ đầu anh ta chảy ra tùm lum. Chân tay bị cột rồi mà anh ta vẫn còn vặn vẹo. Một người giữ đầu, một người cắt bớt tóc, để lộ vết thương dài từ trán bên phải vòng lên đỉnh đầu sang tai bên trái. Vết thương mở toác. Hai mép chỗ máu rỉ ra, chỗ máu phun có vòi. Một anh sinh viên cầm ống chích có thuốc tê định chích nhưng đầu bệnh nhân cứ lắc lư dẫu có người giữ, nên không chích được. Tôi hỏi chụp X quang chưa? Một sinh viên nói chưa. Tôi nói hãy đắp gạc vào vết thương và băng lại cho đỡ chảy máu. Trong lúc đó, tôi nói với cô y tá lên lầu mổ mượn ít pinces en T. Đây là những cái kẹp máu mà đầu thay vì nhọn, thì ngang như chữ T. Kẹp chiều ngang chữ T vào mép vết thương thì dễ cầm máu lại.

Kêu phòng quang tuyến cho máy lưu động sang chụp. Phải lấy băng cột chặt đầu bệnh nhân vào bàn mổ mới chụp được. Phim rửa ra thì không thấy vỡ sọ. Lúc đó đã có pinces en T, thì bệnh nhân chắc la hét dãy dụa đã thấm mệt, nên ngủ li bì, chích thuốc tê dễ dàng. Rồi vừa kẹp, vừa may lại, thấy môi anh ta nhợt nhạt, tôi cho thử máu. Hồng cầu chỉ còn hơn hai triệu. Bình thường bốn triệu rưỡi, năm triệu hay hơn. Như vậy bệnh nhân đã mất hàng lít máu. Điện thoại cho ngân hàng máu, chỉ còn 9 bịch. Phải để dành cho những người ở trên lầu. Cho truyền nước biển. Tôi ra ngoài. Bà mẹ mếu máo hỏi: “Cháu có qua khỏi không bác sĩ” – Bà yên tâm, chắc sẽ qua khỏi. Nó đi nhậu say rồi đâm xe Honda vào cột đèn”. Mỗi người có một cách chấp nhận ngày 30 tháng Tư 1975, nhưng cái cách của anh ta thì tạm gọi là stupid.

7 giờ 50.

Tôi lên lầu mổ. Không còn ai ở phòng chờ, nhưng còn mấy phòng mổ đang làm việc. Giáo sư Minh kêu tôi vào phòng ăn cơm. Tôi sang phòng anh Minh ăn cơm cùng với anh. Sau một ngày dài, gặp nhau trong bữa cơm sao vui thế. Cơm xong, tôi thấy nặng bụng, lên giường nằm nghỉ rồi ngủ lúc nào không hay.

8

Lúc tôi tỉnh dậy, trông qua cửa sổ tối om. Thấy tôi ngồi lên, anh Minh nói:

– “Có chiếc xe tăng T54 ở cửa bệnh viện”

Tôi đứng lên ra cửa sổ. Dưới đường thấy một khối đen lù lù. Khi mắt quen dần với đêm tối, tôi nhận ra nòng súng canon chỉa ra trước xe. Rồi bỗng có tiếng động cơ ầm ầm, tiếng xích sắt nghiến đường nhựa, chiếc xe tăng tiến trên đường Phan Thanh Giản, ngược chiều.

3 giờ 55

Tỉnh dậy, thấy anh Minh còn ngủ, tôi dón dén mặc áo, xỏ giầy ra phòng hồi sức. Ở đây, đèn bật cả đêm. Trông vào phòng mổ, tối om.

4 giờ 05

Xuống nhà dưới, gặp ông Lâu. Tôi hỏi: “Ông có nước trà không?” Ông đưa tôi xuống bếp. Giờ này, bếp đã nổi lửa để nấu cơm sáng. Uống nước xong, ở bếp ra, thấy nhà xác có ánh đèn sáng. Chúng tôi qua đấy. Người chết nằm ngổn ngang. Tôi đếm được 34 người.

4 giờ 40

Tôi vào phòng ông Lâu. Uống nước trà rồi tỉnh táo. Vả lại tôi đã ngủ nhiều. Ông Lâu cũng thế, hai chúng tôi ngồi ôn lại những chuyện đã xảy ra ban ngày, cho đến lúc nhìn qua cửa sổ, thấy tờ mờ sáng.

5 giờ 45

Giờ này chắc ở nhà vợ tôi đã dậy, sửa soạn bữa ăn sáng cho các con. Tôi định gọi điện thoại về nhà, nhưng lại thôi. Phần vì điện thoại ở nhà trên, gần cái phòng con cái đang ngủ, mà vợ tôi ở dưới bếp. Chuông sẽ reo cho đến khi bỏ bếp lên nhà trên, trẻ con có thể thức dậy. Vả lại đối với chúng tôi là một thói quen: tôi đi trực ít khi điện thoại về nhà, và vợ tôi hầu như chẳng bao giờ điện thoại vào bệnh viện.

6 giờ.

Ngoài những tiếng xích lô máy chạy rầm rầm. Ông Lâu bảo tôi:

– “Chắc hôm nay các ông ấy đến”

Tôi gật đầu. Tôi hiểu các ông ấy là ai. Tôi nói:

– “Chắc tôi về nhà tắm một chút”

6 giờ 15.

Tôi lái xe dauphine từ bên hông khu Tai-Mũi-Họng ra đến cổng vừa vặn 3 người xuất hiện, tay đeo băng đỏ. Các ông ấy đã đến. Ba người cùng mặc quần áo màu xanh lá cây đậm, đầu đội mũ vành rộng cùng y màu, chân đi dép râu. Người đứng giữa đeo súng lục. Hai người kia đeo AK47 trên vai. Tôi đậu xe vào một bên, mở cửa thấy ông Lâu đứng trước 3 người áo xanh. Ông Lâu giới thiệu tôi:

– “Đây là bác sĩ Giám đốc”

Tôi nói với ông Lâu:

9

– “Ta đưa các ông vào” Phòng Giám đốc ở ngay gần cửa. Ông Lâu lấy chìa khoá mở cửa tôi mới nhớ ra ông Lâu vừa phong cho tôi chức giám đốc, và cả ngày hôm qua, tôi chưa hề bước chân vào phòng giám đốc, cũng như chưa hề thấy hay ký một công văn nào. Chúng tôi được biết tên 3 người: Anh Trần Y, anh Ba Liên và một anh nữa mà bây giờ tôi đã quên tên vì anh chỉ ở Bình Dân một thời gian ngắn. Không ai đeo lon, nên không biết cấp bậc là gì. Họ gọi chúng tôi là anh, nên chúng tôi cũng kêu họ là anh. Các anh tỏ vẽ không muốn vào phòng. Lâu về sau, anh Ba Liên mới nói với tôi là lúc đầu họ cũng sợ chỉ có ba người cô thế, nên phải cẩn thận.

Ông Lâu và tôi đưa các anh đi coi bệnh viện. Chúng tôi đi tới đâu, nhân viên và bệnh nhân lặng yên, nhìn bằng con mắt tò mò. Công việc của ông Lâu và tôi dễ dàng. Đây là khu Ngoài Da, đây là khu Tiết Niệu, đây là khu Chỉnh Trực, đây là khu Răng-Hàm-Mặt, đây là kho thuốc… Anh Trần Y hỏi tôi:

– “Các anh có làm được sérum không?”

Tôi lắc đầu: “Không”

Chẳng lẽ lại nói là Mỹ viện trợ. Nhưng về sau sérum viện trợ đã hết, phải dùng đến sérum nội hoá, thì bệnh nhân bị shock ào ào. Tiếc thay hôm đó, tôi chưa có kinh nghiệm.

7 giờ 45

Anh Trần Y tỏ ý muốn họp tất cả bác sĩ và nhân viên bệnh viện. Ông Lâu nói trong máy phóng thanh. Tôi đưa các anh sang giảng đường A. Anh Trần Y đứng trước bàn, hai anh kia đứng hai bên, vẫn đeo súng trên vai. Mọi người ngồi chật

phòng A. Những người đến sau, phải đứng ở cửa. Tôi ngồi với các bác sĩ ở hàng ghế đầu. Anh Trần Y mở một cuốn sổ tay để trước mặt và nói:

– Mỹ Thiệu đã vi phạm hiệp định Paris.

Anh Trần Y thao thao bất tuyệt gần một tiếng đồng hồ, không một câu nào liên hệ đến bệnh nhân. Khi anh Trần Y nói xong, thì cả ba anh vỗ tay. Trong số người nghe vỗ tay lác đác.

Bỗng từ cuối phòng vọng lên tiếng một bà:

– Tôi tố cáo là hôm qua, các bác sĩ mổ con tôi. Đến tối thì con tôi chết.

Tôi đứng lên quay mặt về phía bà:

– Sáng nay lúc 4 giờ, tôi xuống nhà xác, thấy có 34 người nằm đấy. Đó là 34 thất bại của chúng tôi. Tôi chịu trách nhiệm về những thất bại ấy. Và giờ này tôi muốn bào chữa cách nào thì trách nhiệm ấy, tôi hoàn toàn phải gánh.

Đó là ngày dài nhất trong đời bác sĩ của tôi.

Hoàng Hôn

07/05/2021
Kiều Mỹ Duyên

05-24-2021, 08:58 AM
(nguồn: Việt Báo)

Nhà văn Huy Phương và phu nhân tại nhà riêng ở Anaheim chiều 30/4/2021 (hình cung cấp bởi Kiều Mỹ Duyên)

Chúng tôi đi thăm một người bệnh, phải xem ngày giờ, giờ hoàng đạo mới đi thăm, nghĩa là thăm được mới đến. Tôi nói với Phương Vũ, một chuyên viên địa ốc của văn phòng:
– Con với cô hôm nay đến Anaheim thăm nhà văn Huy Phương và thăm sư cô ở ngôi chùa nhỏ. Hên xui may rủi nghen, nếu gặp chủ nhà thì tốt, nếu không gặp chủ nhà, mình cứ để hoa trước cửa nhà.
Thường thường thăm ai, chúng tôi đều gọi trước, nhưng hôm nay chúng tôi gọi, không ai bắt máy. Chúng tôi quyết định mình cứ đi, gặp được thì tốt, không được cũng không sao.
Khi đến nhà của nhà văn Huy Phương, thấy cửa garage mở, tôi vui mừng nói với Phương Vũ:
– Hên quá, hên quá con ơi! Bao nhiêu người đến thăm nhà văn Huy Phương mà đâu có được, cô cháu mình đến là được ngay.
Chúng tôi gõ cửa, chị Huy Phương mở cửa, khuôn mặt chị hiền lành, dễ thương như thuở nào mới định cư ở Hoa Kỳ mà chúng tôi đã đến thăm. Thấy chúng tôi, chị mừng rỡ nói:
– Anh Huy Phương mê man mấy ngày nay vừa tỉnh dậy.
Phòng khách rộng, đầy hoa lan đủ màu sắc. Bàn thờ Phật rực rỡ hoa tươi, một hình tượng Phật đẹp thật to ở phòng khách. Tôi nói ngay:
– Chúng tôi đến thăm anh chị vài giây rồi đi ngay.
Thời giờ quý lắm, nhất là thì giờ của người bệnh cần nghỉ ngơi. Anh chị Huy Phương có người con trai là giáo sư đại học Chapman, trường đại học nổi tiếng ở miền Nam California.
Nhà văn Huy Phương là sĩ quan chiến tranh chính trị thuộc Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị của Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975. Ở tù nhiều năm trước khi sang Hoa Kỳ định cư theo diện H.O, anh may mắn sang Mỹ có việc làm ngay, viết cho báo Người Việt, làm cho đài truyền hình SBTN (Saigon Broadcasting Television Network), viết sách, in sách.
Tôi quen nhà văn Huy Phương vào khoảng 60 năm về trước, khi cục tâm lý chiến tổ chức họp báo là tôi tham dự để viết bài cho báo Hòa Bình. Sau này, gặp lại khi gia đình anh định cư ở Orange County theo diện H.O. Anh hoạt động tích cực trong hội H.O cứu trợ thương phế binh và cô nhi quả phụ ở quê nhà.

Tuyển tập Huy Phương, những bài viết ưng ý của 50 năm cầm bút, lời tựa “Như Một Lời Chia Tay”, làm mọi người rơi lệ. Tuyển tập này xuất bản năm 2020. Vừa phát hành, anh tặng cho tôi tuyển tập này và nói:
– In sách vào thời buổi này không đúng thời.
Nói tới đó anh ngừng. Nhà văn Huy Phương ít nói, nhưng lời nói rất thâm thúy và đầy ý nghĩa. Ra sách trong lúc dịch cúm Covid-19 đang hoành hành, không ra mắt sách được cũng mất đi một phần độc giả, sách không tới tay độc giả. Muốn bán sách được phải quảng cáo thật mạnh trên tivi, radio, báo chí. In sách trong lúc tác giả bệnh không cầm bút được, không làm show trên tivi thì cũng hạn chế độc giả, dù độc giả rất thích đọc sách của nhà văn nổi tiếng. Nhà văn Huy Phương viết nhiều đề tài khác nhau như cha mẹ già ở viện dưỡng lão cay đắng và nước mắt.
Trong tuyển tập “Như Một Lời Chia Tay”, tác giả tạ ơn nhiều người, tạ ơn cuộc đời, đất nước, gia đình, độc giả, .v.v.
Biết nhà văn đang bệnh, tôi bàn với xướng ngôn viên Nhã Lan đang cộng tác với Little Saigon Radio và Hồn Việt Tivi dành một chương trình đặc biệt nói về tác giả và tác phẩm tuyển tập Huy Phương. Chương trình được khán thính giả gọi vào rất nhiều. Nhã Lan email cho nhà văn biết trước ngày giờ phát thanh và chiếu trên Hồn Việt Tivi. Làm được một chút gì cho người bệnh, chúng tôi thực hiện ngay. Không biết nhà văn và gia đình có theo dõi show này hay không nhưng chúng tôi vẫn làm, vì không có người này xem tivi, nghe radio thì cũng có đồng hương nghe rồi nói lại cho tác giả. Chúng tôi đem một chút niềm vui cho tác giả và gia đình.
Chúng tôi vừa bước vào phòng của tác giả theo sự hướng dẫn của chị Huy Phương, thấy có hai cháu đang kề cận người bệnh. Nhìn hình Hồng Y Nguyễn Văn Thuận trên tường, chị Huy Phương nói ngay:
– Đức Hồng Y tặng cho anh ấy hình này.
Rồi chị Huy Phương mời tôi ngồi xuống ghế cạnh giường bệnh để chụp hình. Nhà văn Huy Phương cảm ơn chúng tôi đến thăm. Tôi nói:
– Anh cố gắng lên, cố gắng lên. Chúng tôi cầu nguyện cho sức khỏe của anh.
Người bệnh thở mệt nhọc, người ốm nhom nhưng không than. Tôi nói:
– Anh nghỉ ngơi nhé.
Tôi không muốn người bệnh ngồi lâu. Tôi đã thăm nhiều người bệnh trong viện dưỡng lão, có người nằm từ ngày này đến ngày khác nhưng khi có người thân đến thì ngồi bật dậy nhu không có việc gì.
Anh Huy Phương cũng vậy, anh ngồi dậy, mặt vẫn tỉnh táo lắng nghe người thăm bệnh nói chuyện. Thường thường đi thăm bệnh, tôi thường nói về sự cầu nguyện, vì tất cả đều ngoài tầm tay với. Mắt anh Huy Phương nhìn vào phong bì của chị Huy Phương vừa đưa đến, anh nói:
– Tiền thì trả lại.
Người bệnh nằm mê man mấy ngày vừa tỉnh lại sao mà thông minh và nhạy cảm, biết bằng hữu đến thăm là tặng tiền.
Chị Huy Phương nói:
– Mấy hôm nay ai cho tiền đều trả lại, anh nhất định không nhận.
Khuôn mặt anh bình thường, không nhăn nhó vì đau đớn. Nếu không nhìn thấy tận mắt anh ốm nhom, đâu ai biết anh đang bệnh. Anh nói bác sĩ chê, bảo vào Peace Hope, nhưng anh không bằng lòng, đòi về nhà và sống với gia đình ấm cúng của mình. Nhiều độc giả, khán thính giả muốn thăm anh nhưng gia đình không bao giờ trả lời điện thoại. Điều đó cũng đúng thôi, phải để thì giờ cho người bệnh nghỉ ngơi, tịnh dưỡng.
Nhà văn Huy Phương thật có phúc về già có người bạn đời kề cận bên anh, và sống cùng với con cháu, đó là điều có phúc của người già. Về già mà có người bạn đời bên cạnh thật phúc đức biết chừng nào? Nhà văn Huy Phương có vợ hiền, con ngoan, về già được sống với vợ, con và cháu của mình, thật còn gì hạnh phúc bằng?
Bỗng dưng tôi nhớ tới người bạn cũng quen lâu năm nói với tôi:
– Tôi mong vợ tôi sống lâu hơn tôi để còn lo chôn cất tôi khi tôi qua đời.
Gia đình này có một người con là Đại Tá bác sĩ và người con thứ hai là thương gia tiền rừng bạc biển, mà người bạn đó nghĩ đến khi chết không ai chôn cất mình, chỉ có người vợ, thê thảm thật?
Thăm viếng người bệnh không quá 5 phút, tôi có cảm tưởng người bệnh nào cũng vui khi có người đến thăm, nhìn ánh mắt, nghe giọng nói của người bệnh mình có thể nhận ra điều đó, nhưng quan trọng nhất là cầu nguyện và cầu nguyện. Tất cả mọi sự đều ngoài tầm tay của mình, chỉ có sự cầu nguyện. Trên đường về, tôi cầu nguyện cho nhà văn Huy Phương sớm bình phục để sống với gia đình và người thân.
Đồng bào nào quý mến nhà văn, nhà báo, một chiến sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa đã từng ở tù mà vẫn hiên ngang không làm mất danh dự của người chiến sĩ, thì xin cầu nguyện cho anh. Một người cầu nguyện, một trăm người cầu nguyện, ngàn người cầu nguyện biết đâu sẽ thay đổi số Trời.

Xin Trời Phật phù hộ nhà văn Huy Phương mau bình phục. Mong lắm thay!

Orange County, 7/5/2021
Kiều Mỹ Duyên
(kieumyduyen1@yahoo.com)

Hồi ký của Chim Việt

Trong tháng 6/1987 đài truyền hình SBS cho chiếu lại những trận đá banh, giữa các hội quốc tế trên sân cỏ Hán Thành. Xứ Sâm Cao Ly đứng ra tổ chức giải President’s cup Korea. Đoàn tuyển thủ Úc Đại Lợi thắng luôn 4 trận. Nhớ lại thời vàng son của các đội banh bên nhà:

Năm nào đó… đoàn Bạch Y(A.J.S) đại diện cho Việt Nam Cộng Hòa đi tranh giải độc lập của nước Mã Lai Á, tại thủ đô Kuala Lumpur. Đoàn cầu đại diện cho Việt Nam Cộng Hòa toàn thắng khối Asean, Mã Lai Á, Nam Dương, Phi Luật Tân, Thái Lan và Singapore. Thủ tướng Mã Lai trao cúp Độc Lập cho nhà dìu dắt Tam Lang, tiếng hoan hô vang dậy khắp cầu trường Kuala-Lumpur. Khi đoàn quân mang chiến thắng A.J.S. về tới phi trường Tân Sơn Nhất , các ký giả thể thao phỏng vấn tốc hành anh Tam Lang:

_Kỳ đoạt giải Độc Lập này, cầu thủ nào đá hay và xuất sắc nhất?

_Việt Nam Cộng Hòa thắng giải này nhờ đồng đội đá theo chiến thuật Liên Hườn.

Trước cấm thành đối phương… banh từ ngoài đưa vô, từ trong đưa ra cố gắng thêu dệt đường banh qua lại, thiệt gần mới tung lưới địch. Anh Tam Lang cầu thủ kiêm huấn luyện viên đoạt được chiếc cúp Độc Lập bên Mã Lai. Về Sài Gòn cũng đoạt luôn viên ngọc Cải Lương Chi Bảo. Trong bộ môn võ thuật cổ truyền Trung Hoa có thập bát ban văn võ nghệ. Tất cả có 18 môn võ khí cầm tay dùng để chiến đấu với địch thủ. Các tuồng trong truyện Thiết Đường anh Trần Thúc Bảo xử dụng cây Giàn, anh La Thành xử dụng cây Thương, thằng nhỏ Lý Ngươn Bá hai tay cầm cặp song chùy, lão Trình Giảo Kim cầm cây búa.

Trong bộ truyện Tam Quốc Chí ông Quan Công cầm cây Thanh Long Đao, tam đệ Trương phi cầm cây Xà Mâu. Trong truyện Tây Du Ký của tác giả Ngô Thừa Ân các đệ tử phò hộ tống thầy Tam Tạng từ Trung Quốc trên con đường xuyên sơn, vượt qua núi Hy Mã Lạp Sơn bên Tây Tạng. Trò Trư Bát Giái cầm cây bồ cào, trò Tôn Ngộ không có món khí giới  nhỏ bằng cây kim nhét vô lỗ tai khi cần lấy ra niệm thần chú nó trở thành cây thước bản vô cùng lợi hại. Như vậy trong 18 món binh khí cổ truyền đó chỉ có món binh khí tên Cửu Long Hườn thì không có tướng Tàu nào xử dụng tới. Thứ võ khí này có 9 cái khoen liền nhau, có tay cầm đầu mũi nhọn như sợi dây lòi tói bằng sắt. Nhưng trong truyện Tam Quốc Chí, có ông Quan Tư Đồ đưa kỳ nữ Điêu Thuyền dùng Liên Hườn kế làm cho Đổng Trác bị đứa con là chàng Lữ Bố đa tình giết chết.

Bên nước An Nam thưở xưa các tay du côn trong làng dao búa họ có xài thứ Củ Chì Thung, thứ này dùng để đánh lén đối phương, đánh một cái rồi bỏ chạy vì nó chỉ là ngọn phi tiêu, đầu nhọn cột trong bàn tay đứng cho gần địch thủ phóng vô mình họ cho lẹ, nhờ có sợi dây thung co trở lại vô bàn tay. Ai dùng thứ khí giới này bị coi như hạng tiểu nhân, sẽ bị loại ra khỏi giới du đãng giang hồ.

Trong giới ảo thuật bên nhà, ai dùng được 9 cái vòng sắt được coi như hàng cao thủ ảo thuật trong nghành Sơn Đông mãi võ. Người đầu tiên xử dụng nó là nhà ảo thuật gia lão thành gánh hát Sơn Đông mãi võ tên Quỷ Mã Khoang ở Chợ Lớn.

Quê hương tôi là tỉnh Mỹ Tho kể từ thời Pháp thuộc. Số thứ tự về hành chánh cho 20 tỉnh Nam Kỳ như sau: 14 Mỹ Tho – 15 Bà Rịa – 16 Chợ Lớn – 17 Vĩnh Long – 18 Gò Công – 19 Cần Thơ – 20 Bạc Liêu.

Trên bờ lính Mã Tà mặc đồ kaki vàng, trên cổ áo có gắn số 14 là biết lính ở Mỹ Tho. Dưới sông ghe xuồng nếu có vẽ số 14 cũng thuộc về tỉnh Mỹ Tho. Nhờ có thứ tự như vậy cho nên dưới sông ghe xuồng tấp nập, các ghe thương hồ đi từ vùng này cho tới vùng kia phân biệt rõ ràng. Hậu Giang có loại ghe Cà Vom, phần nhiều là của người Hoa kiều Triều Châu dùng chuyên chở hàng hóa.

Ghe có số 10 là biết ở Sóc Trăng, cũng giống loại ghe như vậy có mang số 20 là biết ghe đó ở Bạc Liêu. Năm Nhật Bản đảo chánh, tỉnh Mỹ Tho bị Việt Minh sửa lại là tỉnh Thủ Khoa Huân. Tới thời Việt Nam Cộng Hòa thì đổi lại là tỉnh Định Tường. Bây giờ thì bị họ đổi lại là tỉnh Tiền Giang. Địa danh có bị thời cuộc thăng trầm thay đổi, nhưng miệng của người thị dân Mỹ Tho họ vẫn còn gọi tên cũ là Mỹ Tho cố hữu. Vùng chợ Footscray có nhà hàng Mỹ Tho, bán hũ tiếu Mỹ Tho. Không thấy ai để tên hũ tiếu Định Tường, hay hũ tiếu Tiền Giang là tên bây giờ?

***

Sau năm 1975 dân miền Nam thấy gì? Biết gì cái thủ đoạn gian manh của bọn Cộng sản miền Bắc? Trước đó 45 năm. Năm 1930 một phong trào của cộng sản đồng loạt nổi dậy khắp nơi trong toàn quốc. Nơi nơi không ít thì nhiều đều bị bàn tay chúng xách động cho dân đi biểu tình, ban đêm cho treo cờ búa liềm cộng sản. Chỉ có tỉnh Mỹ Tho là đàn áp phong trào này đẫm máu nhất. Trong vùng phụ cận Mỹ Tho như chợ Bưng, chợ giữa Vĩnh Kim, Rạch Gầm, Xoài Hột thuộc quận Cai Lậy.

Bọn công sản xúi dân đi biểu tình, đều bị máy bay xuống bắn giết giữa làng Vĩnh Kim máy bay bỏ bom chợ đang nhóm. Quận trưởng quận Cai Lậy kêu là Quận Tâm. Ông bị cộng sản kêu án tử hình khiếm diện , vì họ cho chính ông kêu máy bay xuống bắn dân đi biểu tình. Cho nên năm 1945, đêm mùng 9 tháng ba, Nhật Bổn đảo chánh Pháp. Đám thanh niên tiền phong nổi lên, công tác hàng đầu là bắt cho được quận Tâm, họ kêu là con hùm xám Cai Lậy, đem về trị tội phản quốc. Từ Cai Lậy ông bị trói dẫn đi, trước mặt sau lưng có để tấm bảng tên Việt gian số 1. Đi ngang qua nơi nào có dân cư ở đông, họ lấy loa hài tội tên Việt gian số 1 như là bắt hàng trăm người yêu nước cặp gắp chặt đầu. Xỏ nhượng từng cả chục người bắt đi chôn sống. Bắt dân đi biểu tình về quận cho chó Berger vật chết. Dân hai bên đường nghe loa hài tội như vậy ai cũng sôi sục căm thù.

Sau đêm lịch sử 9/3/1945, tất cả khám đường trong toàn quốc đều được toàn xá. Khám đường Mỹ Tho cũng thả hết đám tù cũ đặng bắt vô tù mới! Đám tù mới này là bị họ gán cho Việt gian do đám thanh niên tiền phong cầm đầu. Trong nhà có sách báo chữ Tây cũng Việt gian, nói tiếng Việt pha lộn tiếng Pháp cũng Việt gian, trong vườn đem trứng gà ra chợ bán cũng Việt gian. Mấy ông đôc tờ viết chữ Tây, nói tiếng Tây cũng bị gán cho là những tên Việt gian hạng nặng. Thành phố Mỹ Tho mấy ông đốc tờ đều bị họ quản thúc chờ lệnh. Khi chưa có cuộc đảo chánh Pháp mỗi buổi sáng đều có một ông đốc tờ xuống khám đường khám bịnh cho những tù nhân nằm trong lao xá khám. Nay tại nhà thương lớn còn không có đốc tờ đi khám bịnh, thì dưới khám đường nhốt tụi Việt gian làm gì có đốc tờ? Nhưng họ cũng phải cho người phạm nhẹ xuống khám săn sóc cho đám mới bị bắt vô sau này. Khi đám thanh niên tiền phong bắt ông Tâm nhốt vô khám đường Mỹ Tho, ông bị bỏ vô phòng giam biệt lập kêu là xà lim. Tội nhân bị nhốt vô đây ngày đêm chân bị xiềng vô còng sắt. Rồi thì mạnh ai nấy đi lo công việc tư riêng, lo đi trả thù, lo đi chụp mũ, dặng chụp giựt tiền của đám dân lành. KHÔNG CÓ GÌ làm giàu mau bằng ĐỘC LẬP TỰ DO đi ăn cướp. Ngoài thành tội trạng tên quận Tâm không biết bao nhiêu mà kể, những tấm bích chương hài tội, tội nào cũng phải tử hình, vay nợ máu phải trả bằng máu.

Từ khi quận Tâm bị giam vô khám đường khu biệt lập, ông như cái xác không hồn, tay chân bị trói dẫn đi, bị những người khát máu đánh đập, lại nằm trong xà lim không ai được lại gần, nằm chờ chết. Khám đường trống trơn lạnh lẽo, Việt gian bắt được cho đi mò tôm khỏi cần xét xử, khỏi đem vô khám nuôi cơm, giết lầm hơn thả lầm? Dưới sông đó đây thây ma trôi đầy không ai dám uống nước sông trong những tháng đầu độc lập!

Không có gì quý hơn Độc Lập Tự Do chết thả trôi sông! Trong khám đường tử tội quận Tâm nằm chờ chết … mà không chết. Nằm trong khu biệt lập đó, có người lo săn sóc cho ông, đó là thầy Ba Phạm Nhe, trên nhà thương lớn tạm thời phái xuống săn sóc cho các bịnh nhân và săn sóc cho ông luôn. Săn sóc bịnh nhân là bổn phận của thầy . Nhưng đối với tên tử tội này, thì vì lòng nhân đạo hay là vì gì nửa thì mình không được biết? Sự săn sóc tận tình của thầy Ba Phạm Nhe lần hồi quận Tâm đã thoát khỏi tử thần chờ trước cửa khám.

Dân chúng Mỹ Tho chờ đợi cái ngày tòa án nhân dân xử tên Việt gian số 1 mà không thấy được, vì có lịnh thượng cấp từ trên Sài Gòn xuống chở tên Việt gian này về giam trên khám lớn Sài Gòn cấp cao hơn xử. Sau ngày quận Tâm bị điệu về khám lớn Sài Gòn ai cũng lấy làm lạ tại sao con người như vậy mà chịu đựng nổi với đám người khát máu, họ hành hạ, họ tra tấn, bỏ cho chết mà sao không chết? Khi về tới Sài Gòn lại còn vỗ ngực tự xưng là tên Việt gian số 1?

Ủy Ban Hành Chánh kháng chiến tỉnh Thủ Khoa Huân bí mật điều tra họ mới hồ nghi là thầy Ba Phạm Nhe đã cố ý săn sóc cho con hùm xám đó được lành mạnh cũng có thể là thầy đã ăn hối lộ của gia đình này. Nhưng cũng không có bằng cớ gì để họ buộc tội nhân đạo đó. Họ chỉ cho thầy về hưu sớm cho người khác thế vô.

Thầy bị sa thải, bị thất nghiệp giữa lúc mặt trận Việt Minh mở chiến dịch: vườn không nhà trống. Lấy nông thôn bao vây thành thị dân chúng phải triệt để tản cư ra khỏi châu thành. Vợ chồng thầy Ba Phạm Nhe đi theo đoàn người tản cư xuống nhà người anh em bạn cột chèo là ông Hương chủ Nghiệp ở làng Thọ Phú. Trong khi dân châu thành Mỹ Tho đi tản cư khỏi thành phố thì trái lại trên quận Tân Hiệp ngành thủ công đan nón bành phát triển thật mạnh. Trước kia nón bán ra ngoài thị trường cho nông dân xài thì cái vành nhỏ, nay chỉ cải tiến cái vành rộng ra như kiểu nón của đoàn Hướng Đạo, họ cũng bắt chước chào đưa tay trái lên ngang vai . Áo sơ mi tay ngắn có cầu vai, có hai túi nắp, quần short, toàn là đồ vải ta giống thứ vải dệt ở Ba Tri. Tay cầm tầm vông dài 2.5m, trên ngực có cái ăng-xin đầu bằng đít nhọn, đó là hình ảnh của đám Thanh Niên Tiền Phong mà cha đẻ nó là Bác Sĩ Phạm Ngọc Thạch.

Thứ thiệt có mà thứ giả cũng có, vàng thau lẫn lộn. Dân làng thấy đội nón bàng cầm tầm vông tới là có sự gieo kinh hoàng đâu đó cho dân cũng như sau năm 1975 mình thấy nón tai bèo, đồ Nylon! Làng Thọ Phú đâu mặt với làng Thới Thuận. Bên làng Thới Thuận chuyên về Hạ Bạc, loại đóng đáy hàng khơi đáy 6 Điêu. Bên làng Thọ Phú cũng chuyên nghề Hạ Bạc, loại Câu Kiều, thứ lưỡi câu không có ngạnh, không có móc mồi vậy mà bắt cá Xà, cá Mập lấy vi lấy da bán cho cả tửu lầu trên Chợ lớn, còn bắt cá Đuối xẻ thịt bán cho dân nhậu.

Vợ chồng thầy Ba xuống ở đậu với nhà người anh em bạn cột chèo là ông Hương chủ Nghiệp. Hàng ngày đi chích dạo kiếm tiền xài. Ông Nghiệp trong nhà có dọn hai chiếc ghe câu Kiều, chiếc hiệu Phước Hưng, chiếc hiệu Phước Thành. Hai ghe này toàn là con cháu trong nhà không mướn người ngoài . Gia đình này là địa chủ đứng vào hạng thứ ba trong làng Thọ Phú. Tình hình an ninh lần vãn hồi, mấy tên Việt gian ra trình diện được trở về nhiệm sở cũ, được lãnh lương đúp, con được vô trường học lại, vợ có tiền ra chợ mua sắm những dụng cụ trong nhà khi đi tản cư bị mất gần hết. Trong thị xã đời sống nhộn nhịp trở lại. Chỉ có ngoài tầm súng lính Bạc-ty-ran thì dân chúng một cổ đôi tròng! Khám đường trước kia nhốt Việt gian nay trở lại nhốt Việt Minh. Vợ chồng thầ Ba Phạm Nhe cũng lần trở về Mỹ Tho ở lại căn nhà cũ dưới mé sông gần hãng gạo Battambang (Alexandre de Rhodes, sau đổi lại Hai Bà Trưng hiện giờ là trại xe thiết giáp Nguyễn Văn Mua). Kêu hãng gạo Battambang là vì chổ đó người Pháp cất nhiều nhà kho lớn đặng chứa gạo từ trên Battambang (Nam Vang) chở về để xuất cảng. Nhờ biết được tiếng Pháp, giao thiệp với mấy anh Tây hãng gạo. Mua lại chiếc xe cam nhông phế thải, thầy bỏ nghề chích dạo cùng với mấy người bạn sửa lại chiếc xe này thành ra chiếc xe đò đưa khách tuyến đường Sài Gòn-Mỹ Tho sơn màu đỏ hiệu Á Đông.

Đường Sài Gòn-Mỹ Tho cũng có xe lửa chạy, nhưng từ Mỹ Tho tới Sài Gòn 84 cây số mà nó chạy tới hơn 4 tiếng đồng hồ vì phải đậu lại các ga chánh như: Trung Lương, Tân Lý Tây, Tân Hiệp, Tân An, Gò Đen, Bến Lức, Bình Chánh, Bình Điền, An Lạc, Phú Lâm, Chợ Lớn và ga chót Sài Gòn.

Hành khách muốn mau thì họ đi xe đò. Trước kia ai cũng muốn đi xe lửa vì nó chạy lâu nhưng được cái là an toàn khỏi bị nạn kẹt cầu và có khi xe chạy nhanh quá nó nhào xuống ruộng. Nhưng thời cuộc bị thay đổi mà xe lửa cũng bị mìn nổ lật như thường nhất là đêm tối bị gỡ vài khúc đường rầy. Rồi như vậy bị đám xe đò ra nhiều, cạnh tranh không lại nên xe lửa dẹp luôn, nhường tuyến đường này cho đám xe đò.

Từ là một thầy Phạm Nhe đi chích dạo lại trở nên một nhà kinh doanh ngành vận tải xe đưa khách lớn nhất Bến Tre và Mỹ Tho. Từ một tên tù tội trở thành một vị thủ tướng Nam Kỳ. Hai nhân vật này họ có liên hườn với nhau hay không?

Chim Việt

By RYAN GORMAN

PUBLISHED: 03:39 AEST, 4 May 2014 | UPDATED: 23:13 AEST, 8 September 2014

• • Joshua Pitcher bị mất bàn chân trái sau khi một quả bom bên đường phát nổ trong lần triển khai đầu tiên đến Afghanistan hai năm trước
• • Anh ấy đã vượt qua chứng trầm cảm nghiêm trọng, ‘tức giận tột độ’, uống nhiều rượu và phụ thuộc vào kẻ giết người để trở lại chiến đấu
• • Pitcher hiện là chỉ huy trung đội của Sư đoàn Dù số 82 danh tiếng của Quân đội Hoa Kỳ

Một lính dù của Quân đội Hoa Kỳ đã trở lại Afghanistan vào cuối năm ngoái để thực hiện chuyến tham quan lần thứ hai trong nhiệm vụ chiến đấu tích cực chưa đầy hai năm sau khi bàn chân trái của anh ấy bị cắt cụt. Trung úy Joshua Pitcher đã mất bàn chân sau khi nó bị nổ tung hai năm trước bởi một quả bom ven đường. Kể từ đó, nó đã được thay thế bằng một bộ phận giả bằng sợi carbon cho phép anh ta gần như di chuyển hoàn toàn. Người hùng 25 tuổi đã vượt qua chứng trầm cảm, uống nhiều rượu và bỏ thói quen uống Oxycontin 40 viên / ngày để trở lại chiến trường. Anh nói với tờ Washington Post rằng chấn thương của Pitcher xảy ra chỉ hai tháng sau khi ông đến đất nước Trung Đông bị chiến tranh tàn phá, vào tháng 4 năm 2012, khi anh bước ra đường để đi tiểu.

Anh hùng: Joshua Pitcher, ảnh trái và phải, trở lại làm nhiệm vụ chiến đấu tích cực với một chiếc chân giả

Một âm thanh tương tự như pháo nổ vang lên khi anh kéo khóa quần của mình.

“Tôi nhìn xuống bàn chân của mình, và tôi giống như,“ Uh-oh, ”anh ấy nhớ lại trên tờ báo.

Anh ta nhanh chóng được đưa đến một bệnh viện quân sự của Hoa Kỳ ở Đức, và chỉ vài ngày sau đó – mặc dù không có chân trái – đã đăng lên Facebook một cách thách thức.

“Tôi sẽ trở lại”, anh ấy viết, và sau đó tâm sự với những người khác rằng anh ấy dự định trở lại với tư cách là một lính dù.

Pitcher sau đó được chuyển đến Trung tâm Quân y Quốc gia Walter Reed để phục hồi chức năng.

“Và sau đó tôi rơi vào trạng thái trầm cảm hoàn toàn,” anh nhớ lại.

Quá trình hồi phục của anh ấy đang tiến triển cho đến khi anh ấy yêu cầu được tạm thời thả tự do cho lễ tốt nghiệp đại học của vị hôn thê khi đó là Michelle.

Chỉ một ngày nữa trong văn phòng: Pitcher giành lấy một chỗ ngồi trong một phút khi được triển khai ở Afghanistan

Chỉ là một trong số những người: Pitcher (thứ hai từ trái sang) trong ảnh ở Afghanistan cùng với trung đội của anh ta

“Họ nói,” Josh, còn quá sớm. Bạn không thể đi, “cha của anh ấy, Randy nói với tờ Post.

“Không, tôi sẽ đi,” Pitcher trả lời, theo lời cha anh. “Lấy IV chết tiệt ra khỏi cánh tay của tôi, và tôi sẽ chứng minh với bạn rằng tôi có thể đi.”

Chuyến đi đã khiến chân trái của anh bị nhiễm trùng, nhưng nó nhanh chóng khỏi.

Pitcher đã dậy sớm và đang nâng tạ vào ngày tháng 6 năm 2012, anh ấy sẽ nhận được chiếc chân giả của mình khi các bác sĩ đưa ra tin tức đau lòng, anh ấy nói.

Anh ấy bị nhiễm trùng khác ở chân trái và cần phải phẫu thuật.

“Điều đó có nghĩa là tôi phải đợi thêm một tháng nữa, và điều đó đã đưa chứng trầm cảm lên một cấp độ hoàn toàn mới,” Pitcher nói.

“Bạn quá mệt mỏi khi ngồi trên xe lăn, quá mệt mỏi khi phải chống nạng.”

Đứng trước người đàn ông của cô ấy: Joshua và Michelle Pitcher trong đám cưới của họ năm ngoái trước khi anh ấy được tái triển khai

Ngày trọng đại của họ: Pitcher bình phục đến mức có thể tổ chức đám cưới mà không bị biến chứng của việc cắt cụt chân

Vòng xoáy đi xuống khiến anh ấy phải chịu đựng những thay đổi tâm trạng nghiêm trọng bao gồm cả ‘sự tức giận tột độ’, người vợ hiện tại là Michelle than thở.

Pitcher cũng bắt đầu thuyết phục bạn bè đưa anh ta đến các quán bar gần đó, nơi anh ta uống rất nhiều. Anh ta cũng bắt đầu uống hàng chục viên Oxycontin mạnh mỗi ngày, nhiều nhất là 40 viên, anh ta nhớ lại.

Michelle Pitcher cho biết những viên thuốc và việc uống rượu khiến anh ta rơi vào trạng thái giống như một xác sống.

Chân giả của anh ấy đến vào tháng 7 năm 2012, anh ấy đã đi trên nó trong vòng một tuần.

Ba buổi mỗi ngày trong phòng tập thể dục đã giúp anh hồi phục đến mức anh thi đấu tại Army Ten-Miler, một cuộc đua hàng năm vào Ngũ Giác Đài.

Pitcher không thể chạy nước rút, nhưng phải đeo ba lô với tạ nặng 50 pound và chạy bộ trong phần lớn quãng đường, anh nhớ lại.

Quyết tâm của anh đã giúp anh hoàn thành bài kiểm tra thể lực quân đội – 80 lần hít đất, 80 lần đứng lên và chạy hai dặm – chỉ trong 14 phút 23 giây.

Pitcher được xếp hạng trong 10% hàng đầu trong số tất cả các binh sĩ tại ngũ.

Anh ấy đã được yêu cầu tham gia Đội Paralympic Hoa Kỳ trong chuyến đi trượt tuyết vào tháng 1 năm 2013 đến Colorado.

“Không, tôi đang ở trong quân đội,” anh ta trả lời.

Anh ấy đã giữ lời: Pitcher tham dự lễ tốt nghiệp Đại học Đông Kentucky của Michelle trong khi vẫn đang hồi phục

Tặng thưởng: Pitcher được trao Huy hiệu Bộ binh Chuyên Nghiệp bởi chỉ huy lữ đoàn, Đại tá Tim Watson trong một buổi lễ năm ngoái

Cú nhảy thử nghiệm đầu tiên của Pitcher từ máy bay C-17 vào ngày 16 tháng 6 năm ngoái khiến anh lo lắng liệu chân giả có giữ được khi anh lao xuống đất trở lại hay không.

“Hãy giữ chân và đầu gối của bạn với nhau”, anh ấy không ngừng nhắc nhở bản thân – một trong những bài học đầu tiên dạy cho lính nhảy dù.

Người cha tự hào của anh nói: “Anh ấy đã hạ cánh hoàn hảo như vậy, nhớ lại buổi chiều mà anh ấy đã trải qua ở bãi đáp. ‘Tại thời điểm đó, anh ấy bước đến và nói,‘ Được rồi, tôi có thể làm được điều này ’.

Pitcher nhanh chóng được tái biên chế vào Sư đoàn Dù 82 danh tiếng. Sau đó, anh ta được tái triển khai đến Afghanistan vào tháng 11, và đã dẫn đầu một trung đội gồm 21 lính dù vào trận chiến như thể chưa từng có chuyện gì xảy ra với chân của anh ta – như thể lưỡi kiếm giả không bao giờ được gắn vào chân anh ta ngay dưới đầu gối.

Anh là một trong 57 binh sĩ cụt tay duy nhất trở lại chiến đấu, và là người lính dù thứ hai.

Nhiệm vụ chiến đấu mệt mỏi ảnh hưởng đến Pitcher – anh ta không được phép dùng Oxycontin nữa, đôi khi cơn đau có thể hành hạ.

“Bạn chỉ cần chấp nhận nó sẽ bị tổn thương và đối phó với nó theo cách của riêng bạn,” Pitcher nói với tờ báo từ bài đăng của mình.

Sau đó anh ta đùa lấy một con dao và giữ nó ở cuối ‘lưỡi kiếm’ của mình – giống như một lưỡi lê.

‘Nếu chúng tôi bị tấn công, tôi sẽ chỉ đá.’

Nhưng anh ấy cũng đã hứa sẽ nghỉ hưu nếu anh ấy nhận được một trái tim màu tím khác – huân chương được trao cho những người lính bị thương trong khi làm nhiệm vụ.

Hiện tại, anh ấy chỉ là một người lính khác chuẩn bị cho nhiệm vụ tiếp theo của mình.

Anh ấy đã trở lại.

By ROBERT HARDMAN FOR THE DAILY MAIL

PUBLISHED: 10:28 AEST, 12 November 2014 | UPDATED: 18:53 AEST, 12 November 2014

• Cây anh túc cuối cùng – thứ 888.246 – đã được học viên Harry Hayes, 13 tuổi, trồng tại Tháp London vào ngày hôm qua
•  Anh ấy đã thu thập bông hoa từ đài tưởng niệm nghệ sĩ Paul Cummins trước khi diễn hành qua thảm hoa anh túc đỏ rực
•  Người thân của thiếu niên bị giết trong cuộc xung đột năm 1918; cha của anh ấy đã phục vụ trong Quân đội Anh trong 11 năm và làm việc tại Tower
•  Hàng chục nghìn người đã đổ xô đến đài tưởng niệm sáng nay để bày tỏ lòng kính trọng đối với chiến binh của đất nước đã chết trong Ngày đình chiến
•  Đại đội Pháo binh Danh dự có 21 phát súng chào mừng trên cầu cảng của Tháp và màn vinh danh cuối cùng
•  Tướng Lord Dannatt, Constable of Tower of the Tower of London, đọc bài thơ nổi tiếng For The Fallen trước đám đông
•  Blood Swept Lands and Seas of Red được tạo ra để đánh dấu 100 năm ngày bắt đầu Chiến tranh thế giới thứ nhất

Chỉ còn vài phút nữa là đến trước giờ thứ mười một của ngày thứ mười một, tác phẩm nghệ thuật công cộng nổi tiếng nhất thời hiện đại cuối cùng đã được hoàn thành vào ngày hôm qua – bởi một thiếu sinh quân Berkshire 13 tuổi.

Hoa anh túc ở Tháp London là một thành tựu của tinh thần đồng đội khác thường. Và nhóm các nhà sáng tạo có tư duy tự do và những người lính già đã làm nên điều đó đều đang đứng tự hào trong con hào đỏ như máu của họ để xem nó hoàn thành.

Cây anh túc đầu tiên trong số những cây anh túc bằng gốm này – một cây dành cho mỗi quân nhân Anh và thuộc địa thiệt mạng trong cuộc Đại chiến – đã được trồng vào tháng Bảy bởi Yeoman Warder lâu năm nhất của Tháp.

Sáng hôm qua, vinh dự có thêm người cuối cùng đã thuộc về thế hệ trẻ.

Danh dự: Thiếu sinh quân Harry Hayes, 13 tuổi, chào tốt sau khi thêm cây Anh Túc bằng gốm cuối cùng vào hào của Tháp Luân Đôn ngày hôm qua trước một đội VIP danh dự.

Người thiếu sinh quân mặc trang phục quân đội đầy đủ, bao gồm cả một chiếc mũ nồi thêu hoa anh túc trong khi thực hiện vinh dự trồng cây anh túc

Người sĩ quan quân đội (giữa) đi bộ với ông Cummins đến nơi mà cây anh túc cuối cùng – cây thứ 888,246 – sẽ được trồng xuống đất

Thiếu sinh quân 13 tuổi Harry Hayes đã trồng cây anh túc bằng gốm cuối cùng tại Tháp London vào sáng nay để đánh dấu Ngày đình chiến

Harry, một tân binh của Lực lượng Thiếu sinh quân Liên hợp tại Trường Reading’s Blue Coat, bước nhanh về phía trước và ấn cây anh túc số 888,246 xuống đất ẩm.

Harry Hayes, một tân binh của Lực lượng Thiếu sinh quân Liên hợp tại Trường Reading’s Blue Coat, bước lên phía trước một cách thông minh và ấn cây anh túc số 888,246 xuống đất ẩm.

Người chú vĩ đại, vĩ đại, vĩ đại của Harry, Binh nhì Patrick Kelly của Đội Vệ binh Ireland, đã bị giết vào năm 1918.

Sau màn chào xứng đáng của một trung sĩ huấn luyện Sandhurst (“Tôi đã tập luyện,” anh ấy thừa nhận), Harry trở lại đội hình VIP trong hai phút im lặng. Anh đã được quan sát bởi hàng triệu người trên khắp nước Anh, bao gồm cả Nữ hoàng và Thủ tướng.

Ngay cả trong bức tranh toàn cảnh hy sinh rộng 16 mẫu Anh này, chúng tôi vẫn có thể đặt tên cho cây anh túc cuối cùng này.

Harry Hayes (phải) tham gia nghĩa vụ cùng cha của mình là Des (trái), người đã phục vụ trong Quân đội Anh 11 năm và hiện đang làm Giám đốc Hoạt động và An toàn tại Tháp London

Người chú ruột của Harry Hayes, Binh nhì Patrick Kelly (ảnh trái và phải cùng với hai người bạn, Jim Foy và không rõ danh tính) đã bị giết trong chiến tranh vào ngày 27 tháng 9 năm 1918, vài tuần trước khi chiến tranh kết thúc

Vì, chúng ta biết rằng không lâu trước ngày Đình chiến 11 giờ sáng năm 1918, binh nhì George Ellison, từ Leeds, là người lính Anh cuối cùng thiệt mạng trong Đại chiến. Một người cha 40 tuổi của hai đứa con, anh ta đã chiến đấu trong toàn bộ cuộc xung đột với các chiến binh Hoàng gia Ailen thứ 5, chỉ để bị bắn vào buổi sáng cuối cùng gần Mons, bối cảnh của trận chiến đầu tiên của anh ta vào năm 1914. Cây anh túc của George Ellison, giống như mọi người khác, sẽ được nhổ ngay hôm nay và được gửi đến những người đã mua chúng trước khi chúng bán hết vài tuần trước. Khi tất cả các hóa đơn chưa thanh toán được thanh toán, 10 triệu bảng Anh sẽ được chia cho sáu tổ chức từ thiện của Lực lượng. Một số người được hưởng lợi đã có mặt tại Tòa tháp ngày hôm qua. Đại úy Tony Harris, 33 tuổi, cố vấn của Trung đoàn Hoàng gia Fusiliers, bị mất một chân ở Afghanistan, đã giành được huy chương vàng tại Invictus Games và hiện là đại sứ cho Trợ giúp cho các anh hùng.

“Trụ sở trung đoàn của chúng tôi ở Tower, các con tôi đã được rửa tội ở đây và tôi cảm thấy có mối liên hệ với tất cả những người đàn ông có mặt ở đây,” ông nói.Bryn Parry, cựu quân nhân và đồng sáng lập tổ chức Help for Heroes, đã mang theo hộp thuốc lá mà người chú George vĩ đại đã mang theo khi ông bị bắn ở Flanders.

Phó Thủ tướng Nick Clegg chia sẻ khoảnh khắc với thiếu sinh quân trước khi anh trồng cây anh túc cuối cùng trong đài tưởng niệm

Harry (thứ năm từ phải sang) xếp hàng với các chức sắc khác trong tác phẩm nghệ thuật sắp đặt ở Tháp London để tưởng niệm

Các quân nhân đi qua từng bông hoa trong số 888.245 bông hoa, tượng trưng cho cái chết của quân đội Anh hoặc thuộc địa trong Chiến tranh thế giới thứ nhất

Ông Parry nói: “Đây là một lời nhắc nhở đẹp đẽ và yên bình về cuộc chiến hỗn loạn đẫm máu khủng khiếp. Thủ tục tố tụng ngày hôm qua bắt đầu với Cuộc gọi điểm danh của Người đứng đầu Tòa tháp, Tướng Lord Dannatt.

Toàn bộ giàn nghi lễ nghiêm chỉnh, ông đọc thuộc lòng 200 cái tên, mỗi lần mười tên giữa mỗi đợt chào 21 phát súng. Cuối cùng trong danh sách là Trung úy Maurice Dease, VC đầu tiên của Thế chiến thứ nhất.

Nhìn vào là một cựu chiến binh xuất sắc của Đệ nhị, bộ đồng phục của Chelsea Pensioner màu đỏ tươi của anh ấy cung cấp khả năng ngụy trang hoàn hảo trong hào. Trung tá John Humphreys bị bắt ở Bắc Phi, trốn thoát ở Ý, tái gia nhập đơn vị của mình, bị bắt lại vào năm 1944 khi chiến đấu trên cầu ở Arnhem và trốn thoát một lần nữa.

“Mỗi một cây anh túc đó đều là con của mẹ,” anh nói nhẹ nhàng

Một đám đông khổng lồ đã tụ tập để xem khi cây anh túc cuối cùng được trồng trong hào ở Tháp London trong buổi lễ sáng nay

Đại tướng dẫn đầu buổi lễ, trong ảnh, trong đó cây anh túc cuối cùng được đặt trong hào ở Tháp và Bài cuối cùng được phát

Khói từ một màn chào súng đã được nhìn thấy đằng sau đám đông tại buổi lễ sáng nay tại Blood Swept Lands và Seas of Red đã hoàn thành. Bốn Beefeaters đã dẫn đầu nhóm VIP nhỏ đại diện cho mọi phần của sự sắp đặt này, chính thức được gọi là Blood Swept Lands và Seas of Red. Họ bao gồm hai tầm nhìn xa đằng sau nó. Có Paul Cummins, một nghệ nhân gốm sứ nảy ra ý tưởng về hoa anh túc, đã vay 1 triệu bảng Anh để bắt đầu và mất một ngón tay sản xuất chúng.

Anh đi cùng với Tom Piper, nhà thiết kế rạp hát, người đã đưa họ vào cuộc sống và tạo ra những khởi sắc ấn tượng như ‘The Wave’, một đám hoa anh túc tràn qua cầu kéo và ‘The Weeping Window’, dòng nước đỏ từ các thành lũy.

Một người canh gác yeoman đã nhìn khắp những cây anh túc trước khi buổi lễ diễn ra, với sự tham dự của hàng chục nghìn người từ khắp nơi trên thế giới

Tất cả 888.246 cây anh túc hiện đã được trồng trong con hào khô ráo rộng 16 mẫu Anh, báo trước sự hoàn thành của đài tưởng niệm sâu sắc

Cả hai đều vui mừng vì những cấu trúc riêng biệt này hiện đã được Chính phủ mua lại và sẽ thăm viếng đất nước trước khi tận hưởng một ngôi nhà lâu dài tại Bảo tàng Chiến tranh Đế quốc.

Ông Cummins nói: “Điều tuyệt vời nhất là tất cả tình bạn thân thiết. Đối với ông Piper, khoảnh khắc xúc động nhất là khi được yêu cầu đọc tên khi điểm danh lúc chạng vạng và biết tin về một người chú vĩ đại bị giết vào năm 1918. Ông đã chuyển sang các dự án mới, nhưng ông sẽ không bao giờ quên điều mà ông thừa nhận là ‘có lẽ chiến thắng của cuộc đời tôi ‘tại Tháp. Trên các lối đi bộ nhìn ra ‘Biển Đỏ’, vẫn không có kết thúc biển nhân loại muốn nhìn vào đêm qua, mà số lượng khán giả chính thức đã vượt quá năm triệu người. Bất cứ nơi nào những bông anh túc này kết thúc, mỗi bông anh túc sẽ không chỉ là lời nhắc nhở về một cuộc đời đã mất – mà còn về cách tuyệt đẹp mà một thế kỷ sau, tất cả chúng đều được tưởng niệm.

https://barcodemagazine.vn/2018/08/09

POSTED ON: August 9th, 2018 5:06 AM by admin

Ký họa là vẽ, ghi nhanh, thậm chí rất nhanh để kịp giữ lại cái thần thái của nhân vật hay của đối tượng mình sáng tác, bởi nếu khoảnh khắc ấy qua đi, cái thần khó mà tìm lại được. Vì vậy, các họa sỹ đã dùng thủ pháp ký họa để phác thảo mẫu nhân vật rồi sắp xếp lại thành bố cục. Đây được xem là một bước rất quan trọng trong quá trình hoàn thành một tác phẩm.

Ký họa là cách vẽ nhanh đối tượng bằng những đường nét giản lược. Điều khó nhất của thể loại này là trong thời gian ngắn, những nét vẽ đơn giản  nhưng phải toát lên đặc trưng, “cái hồn” của bức tranh.

Phải mất rất nhiều công sức và phải đi nhiều nơi để tìm nguồn cảm hứng, những sinh viên ngành Mỹ thuật hay thiết kế đồ họa luôn phải chăm chú quan sát từng cảnh vật và bắt tay thực hiện tác phẩm của mình. Ký họa giúp tăng khả năng quan sát và thỏa sức sáng tạo. Những thứ xung quanh chúng ta đều rất đặc biệt nếu biết nhìn ngắm và cảm nhận.

Cái hồn của ký họa

Rất nhiều người thích xem tranh ký họa bởi tính chất sống động của nó. Những chỗ cần nhấn, những chỗ nên lược bỏ luôn được các họa sĩ chú trọng. Trước mỗi đối tượng, cảm xúc của mỗi người ít khi giống nhau.

Cùng ký họa về một khung cảnh chợ quê song có họa sĩ phác thảo ra bức tranh buồn tẻ, xơ xác, có họa sĩ lại khai thác khoảnh khắc nhộn nhịp tạo nên bức tranh có hoàn cảnh đầy sống động. Để thể hiện những tác phẩm ký họa của mình, người họa sĩ có thể tận dụng bút lông, màu nước, bút chì, bút sắt, bút bi, phấn màu, sáp màu, thậm chí than củi và cả gạch non…v.v

Vẽ nhanh và mang sự giản dị đặc trưng của tranh ký họa, vậy mà những nét vẽ của những họa sĩ vẫn rất có sức hấp dẫn đặc biệt thể hiện qua con mắt sắc sảo của người họa sĩ. Tuy nhiên, ẩn sau những tác phẩm ký họa, là sự rung động đặc biệt của tác giả. Những cảm xúc buồn, tiếc nuối, đau đáu sự đời được tác giả lưu lại trong những bức ký họa của mình

Gánh hát hành nghề giữa chợ. (Ảnh:khoahocphattrien.vn)

Vẽ ký hoạ, đặc biệt là ký họa chân dung, thì khó nhất là làm sao toát lên được thần thái của mỗi người. Vì vậy, phải biết quan sát, tìm ra nét riêng trên gương mặt họ và quan trọng hơn là bắt được cái thần của gương mặt ấy.

Bộ sưu tập những bức ký họa 100 năm trước của sinh viên trường Mỹ Nghệ Gia Định

Đã gần 100 năm trôi qua, những tấm tranh Ký họa của những sinh viên trường Mỹ Nghệ Gia Định ngày ấy trở nên ngày càng đẹp hơn trong mắt người yêu mỹ thuật cả nước và thế giới. Với Mỹ thuật có lẽ không bao giờ có 2 chữ “lỗi thời”. Những cảnh ký họa sống động, hồn và chất nghệ thuật miêu tả lại cảnh sinh hoạt của đồng bào miền Tây Nam bộ, cảnh gánh hát rong  Đờn ca tài tử 1 thế kỷ trước luôn mang lại say mê cho mọi giới.

Quầy hàng ăn lưu động, nơi bán hoa quả, xôi nếp, chả giò, chè Huế.(Ảnh: khoahocphattrien.vn)

Quầy hàng ăn vặt của những chị bán hàng người Huế. Đồ ăn vặt của Huế vẫn luôn nổi tiếng và hấp dẫn nhất.. Cái quầy hàng lưu động thật và đẹp. Có lẽ sinh viên đã ký họa tác phẩm này cũng rất tài giỏi, tỉ mỉ và cẩn thận.

Có lẽ Đờn ca tài tử là một nét văn hóa rất phổ thông 1 thế kỷ trước nên các họa sĩ ngày ấy thích ký họa về họ. Người xem có thể nhận thấy sự chắc chắn trong từng nét bút, họa sĩ đã lột tả được cái thần của nhân vật, sự lo toan, vất vả trong cuộc sống hiện lên qua bức ký họa. Vì vậy, ký họa được coi là nghệ thuật của khoảnh khắc, trong khoảnh khắc ấy luôn diễn ra một sự chắt lọc rất tinh tế.

Nhiều người ấn tượng với nghệ thuật ký họa qua những bản vẽ, thoạt nhìn qua thì người xem tưởng như nguệch ngoạc chẳng có chút ý tưởng nhưng thực chất lại rất chi tiết từ bố cục đến đường nét.

1 bức tranh đẹp rất quan trọng từ khâu ký họa, người họa sỹ có thể ký họa trực tiếp hoặc ký họa gián tiếp thông qua ảnh được chụp lại hoặc qua người kể. Tuy nhiên, ký họa trực tiếp sẽ dễ bắt được cái hồn của đối tượng hơn, nhất là ký họa chân dung. Những sắc thái biểu cảm, cái thần của nhân vật, nếu họa sỹ ký họa lột tả được thì sẽ cho ra đời một tác phẩm thực sự ấn tượng và được công chúng đón nhận.

Một gánh Đờn ca tài tử hát rong đường phố… (Ảnh: khoahocphattrien.vn)

Không đi vào mảng ký họa chân dung, những họa sỹ  ký họa về phong cảnh, về cuộc sống sinh hoạt của người dân thường vẽ nhanh phong cảnh bằng những đường nét giản lược, tuy nhiên những nét vẽ ấy không phải là cách vẽ theo cảm hứng hay mơ hồ mà đều có hồn và miêu tả được phong cảnh mà họa sĩ đang hướng tới.

Tuy rằng vẽ bằng bút chì đơn giản chỉ có 2 màu đen và trắng nhưng với bàn tay khéo léo, họa sĩ đã mang tới cho người xem những tác phẩm ký họa độc đáo và ấn tượng. Nhiều người nhận xét về tranh ký họa: tác phẩm gợi cho người xem nhiều liên tưởng nhưng điều dễ nhận ra nhất là nét giản dị, chân thực qua những thủ pháp bay bướm điêu luyện, và khả năng quan sát rất tinh tế của người họa sĩ.

Những tác phẩm ký họa đã chiếm được tình yêu của độc giả bởi sự bình dị của con người và cảnh vật trong đó. Cái tài tình của người họa sĩ là dùng những thủ pháp giản đơn nhất để thổi hồn và làm cho nó sống động không kém những tác phẩm rực rỡ khác.

Ký họa Gánh hàng nem bì cuốn đặc sản Huế.( Ảnh :khoahocphattrien.vn)

Những gánh hàng ẩm thực thế này luôn rất cuốn hút khách trẻ tuổi. Bức tranh ký họa của sinh viên Gia Định xưa đã miêu tả được những hành động hét sức sống động và rất tự nhiên.

Ký họa, trong cảm nhận phổ thông là người chộp bắt khoảnh khắc, nhanh, ít nét. Ký họa có tác động tích cực tới tư duy thiết kế. Người vẽ có rất ít thời gian để ghi nhớ hình khối, màu sác, ánh sáng và vẽ. Điều này giúp người học có tư duy chọn lọc nhanh nhạy và cảm quan tinh tế trong thiết kế sản phẩm.

Người dân Sài Gòn luôn rất xem trọng Nho giáo, họ thờ cúng gia tiên rất kỹ lưỡng. Điều này có thể cảm nhận được qua tranh ký họa của sinh viên Gia Định thời đó.

Tác phẩm ký họa: Xe hủ tíu – mì gõ trên phố. Hình ảnh rất thân quen trên phố Sài Gòn cho đến tận bây giờ. (Ảnh: khoahocphattrien.vn)

Danh hoạ thuộc trường phái Tân Cổ điến của Pháp Jean-Auguste Dominque Ingres (1780 – 1867), một bậc thầy hình họa, từng nói: “Dessin (Ký họa) là sự trung thực của nghệ thuật.” Hơn 120 năm sau, một danh hoạ khác – Salvador Dalí (1904 – 1989) – đã nhắc lại lời của Ingres. Song hình như không mấy tin vào khả năng đọc hiểu của hậu sinh, ông đã nói thêm cho rõ như sau: “Dessin là sự trung thực của nghệ thuật. Ở đây không có chỗ cho gian lận. Chỉ có hay hoặc dở mà thôi.”

Minh Đức (dkn.tv)

Phạm Tín An Ninh

26 Tháng Năm 202110:00

Để thay lời tựa cho tuyển tập 80 “Ga Cuối Đường Tàu” trình làng vào tháng 4/2018, nhà văn Huy Phương đã gởi đến bạn bè, độc giả bốn phương những lời tâm huyết:
“Nếu cuộc đời là những chuyến tàu thì cuối cùng, chúng ta ai cũng có một nhà ga để xuống, có điều sớm hay trễ mà thôi. Và đến một tuổi, một lúc nào đó, chúng ta phải nghĩ là đã đến lúc sắp xuống tàu. Vì vậy tác phẩm này, hôm nay đến tay bạn đọc, được xem như là một nhà ga cuối, cuộn chỉ thời gian đã kéo gần hết, quỹ thời gian chẳng còn được bao nhiêu!”

Tuyển tập 80 này ra đời, khi anh Huy Phương vừa qua tuổi 80 và cũng vừa trải qua một cơn bệnh thập tử nhất sinh. Một hôm tôi đến thăm anh tại bệnh viện Kaiser ở Irvine. Sau một cuộc giải phẫu nhiều giờ, anh nằm bất động, nhưng khi mở mắt nhìn tôi, anh nở nửa nụ cười, khoe là “tớ vừa mới từ cõi âm trở lại, cứ tưởng lần này là đi đứt rồi!” Tôi đùa “mái tóc trắng của anh vẫn bồng bềnh, anh còn đẹp lão, sức mấy mà mấy bà cho anh đi, hơn nữa anh bỏ đi thì lấy ai thay anh để viết tiếp tạp ghi đây!” Anh nhoẻn miệng cười méo mó.

Tuần sau đó, trước khi trở lại Bắc Âu, tôi gọi thăm và chia tay anh. Anh cho biết đang tiếp tục điều trị và tịnh dưỡng tại nhà. Nghe giọng nói, biết anh còn yếu, đang mệt lắm, nhưng tôi không mấy lo âu, bởi tin chắc là một người khí khái, có nhiều nghị lực và sống chí tình với bè bạn như anh, không dễ gì mà “đi đứt” được. Hai tuần sau, khi đang ở NaUy, thấy anh xuất hiện trên chương trình “Quê Nhà Quê Người” với cô cháu Ngọc Lan, dù vóc dáng có hao gầy, nhưng thần thái và giọng nói vẫn phong độ như ngày nào. Tôi mừng cho anh và cả cho tôi. Từ lâu, chúng tôi khá thân tình, xem nhau như anh em.

Bẵng đi một thời gian, anh bận rộn chuyện dọn nhà. Lâu nay vẫn ở nhà thuê, giờ nghe nói anh chị và vợ chồng cô con gái mua được ngôi nhà khá mới, rộng rãi khang trang trong một khu yên tĩnh. Được anh báo tin kèm theo địa chỉ mới, tôi mừng cho anh chị và hứa sẽ ghé lại thăm và mừng “tân gia”. Nhưng rồi con Coronavirus đến nhanh hơn chiếc xe Honda Accord đời 2003 cũ kỹ của tôi. Cả California có lệnh “mang khẩu trang và giản cách xã hội.” Không đi đâu được, cả ngày phải ở trong nhà, quá ngột ngạt với không khí dịch bệnh và chính trị rối ren của nước Mỹ, tôi rất thèm một chút không khí yên ả ở xứ Bắc Âu, quê hương thứ hai của tôi, nên đã mua và đổi vé máy bay đến mấy lần mà vẫn không về được. Bỗng một buổi trưa, nghe tiếng điện thoại reo, đầu giây bên kia là giọng “rất Huế” của anh Võ Ý, người anh cả của Phi Đoàn Bắc Đẩu ở Pleiku, từng bao vùng, gọi khu trục yểm trợ cho đơn vị tôi trong suốt mùa Hè 1972 ngập đầy khói lửa. Anh cũng là bạn thân, cùng Khóa 17 VB với nhà văn Song Vũ, ông anh trung đoàn trưởng nỗi danh “thao lược, dễ thương” của chúng tôi ngày ấy:

– Moa và Huy Phương đang ở quán “Huế Ơi” đây. Nhớ chạy ra liền nghe. Huy Phương muốn gặp toa.
Một ý nghĩ thoáng qua trong đầu: Tình trạng Covid dầu sôi lửa bỏng như thế này mà hai ông anh gốc Huế còn dám đi tìm dư hương xứ Huế? Chưa kịp tìm ra câu trả lời thì nghe tiếng anh Huy Phương:

– Ê! Nhớ chạy ra gấp nghe! Lần này mà không gặp thì xem như không bao giờ còn gặp nữa đó!
Giọng nói trầm và yếu ớt này, cho tôi biết không phải là đùa. Tôi hỏi lại:

– Ông anh nói cái gì mà nghe “khẩn trương” quá vậy? Đã sợ Covid mà còn hẹn nhau ra quán.

– Covid mà nhằm nhò gì. Moa bị ung thư tái phát, di căn rồi. Bác sĩ bó tay, bảo về nhà nghỉ ngơi. Toa có nhớ cách nay mấy năm, toa có đến thăm moa ở Kaiser không, lần ấy giải phẩu thành công, tưởng chết đi sống lại, nhưng không ngờ nó trở lại. Thời gian của moa chỉ còn vài tháng, mà cũng có thể vài ngày nữa thôi!
Tôi thoáng lo âu và cảm động, muốn chạy ra gặp anh ngay, nhưng vì phải trông hai đứa cháu ngoại nhỏ đang học online, nên đành phải nói lời xin lỗi, mà trong lòng thấy ưu tư, áy náy.

 Không gặp nhau, nhưng anh đã nhờ anh Võ Ý chuyển đến biếu tôi “Tuyển Tập Huy Phương”. Đọc lời đề tặng và cả trong lời tựa “Gởi đến bạn như một lời chia tay”, lòng tôi chùng xuống, bâng khuâng:

“Theo luật đời, ở tuổi ngoài 80, chúng tôi đi vào những giai đoạn già yếu, bệnh tật, và mang theo một chứng bệnh nan y, chắc cũng phải đến lúc xuống tàu, giã từ đời sống. Chúng tôi không có của cải, tài sản gì để lại, ngoài “Huy Phương Tuyển Tập,” xin gởi đến bằng hữu và bạn đọc như là một món quà chia tay.”

Mấy tuần sau, anh Võ Ý gọi báo tin: anh Huy Phương giờ yếu lắm, và rủ tôi đi thăm cùng với anh và anh Phan Nhật Nam. Anh sẽ ghé đón. Rất tiếc, khi ấy tôi đang ở trên nhà cô con gái út, khá xa Little Saigon, nên chỉ nhờ anh Võ Ý chuyển lời thăm, và hẹn sẽ gặp anh Huy Phương khi về lại Little Saigon. Tuần trước, về lại nhà, tôi cùng anh Trần Huy Bích đến thăm anh. Biết anh mệt và có một số bạn bè thân tình thăm viếng, nên tôi gởi tin nhắn đến điện thoại của chị Huy Phương, xin chị chọn một thời điểm thích hợp.
11 giờ 30 trưa hôm sau, chúng tôi đến. Ngôi nhà của anh chị nằm trong một khu thật yên tĩnh ở thành phố Anaheim. Tôi bấm chuông với một chút lo âu, chuẩn bị tâm trạng trước những tình huống không vui, nhưng chị Huy Phương mở cửa đón chúng tôi với một nụ cười, vồn vã, làm chúng tôi thấy tự nhiên hơn. Anh Huy Phương từ trong phòng bước ra, tay phải chống một cây gậy. Vẫn mái tóc bạc trắng như tuyết bồng bềnh, với một nụ cười thân thiện cố hữu, nhưng vóc dáng anh trông tiều tụy, nếu không nói là da bọc lấy xương. Bắt tay anh, nở nụ cười, mà lòng dạ xốn xang, thấy thương và tội nghiệp anh.

Từ bên trái là giáo sư Trần Huy Bích, nhà văn Huy Phương, nhà văn Phạm Tín An Ninh trưa ngày 29 tháng 4, 2021, tại Anaheim, Nam California. (Nguồn: Huy Phương Facebook)

Tôi cảm động hơn khi anh kéo tay bảo hai anh em tôi đến ngồi bên cạnh anh, chung cái ghế sofa để nói chuyện cho vui, vì chẳng còn có nhiều dịp được ngồi bên nhau nữa. Anh cho biết chẳng ăn gì, chỉ uống đúng 3 ly sữa mỗi ngày, cùng với mớ thuốc men do bệnh viện cấp. Tôi và anh Bích nhắc lại vài kỷ niệm xưa, đặc biệt mấy lần gặp anh chị tại Oslo- NaUy, khi anh chị sang đây thăm vợ chồng người bạn thân, là giáo chức đồng nghiệp cùng anh dạy ở trường Trung học Nguyễn Hoàng, Quảng Trị, trước khi anh nhập ngũ. Tôi đùa, bảo lúc ấy ông thầy Lê Nghiêm Kính ^(*) đẹp trai, chắc cũng từng làm khổ bao nhiêu cô học trò Quảng Trị. Mấy hôm nay có cô nào xin phép bà chị đến thăm anh Huy Phương? Cả anh chị cùng cười.

Anh bình thản kể chuyện đã chuẩn bị tất cả cho việc hậu sự. Đã viết cả Cáo Phó và dặn dò vợ con để anh ra đi trong bình thản. Thấy anh vui, tôi bảo “Năm nay anh đã 84, thuộc hàng đại thọ rồi. Em cũng chỉ mong sống đến như vậy là phúc đức trời cho rồi. Từng là lính chiến, bị tù đày rồi vượt biển mà không chết, bây giờ sắp tuổi 80 em thấy được hưởng bonus của ông trời, nên đã mãn nguyện lắm rồi.” Anh Trần Huy Bích tiếp lời: “Anh em mình bây giờ đang xếp hàng, kẻ trước người sau. Mai mốt rồi cũng sớm gặp lại nhau thôi.”

Tôi bỗng nhớ tới bài thơ “Chúc Thư” của anh Huy Phương viết đã khá lâu, tôi rất tâm đắc:

(Bài thơ khá dài, xin trích đoạn)

Tôi người lính già ở xa tổ quốc

Xa chiến trường lưu lạc tới đây

Nơi quê người sương pha tuyết đổ

Mang nỗi đau con ngựa lạc bầy.

…..

Không phải chỉ chịu ơn người đã chết

Tôi như còn mang món nợ nước non.

Chết không nghĩa là đã tắt hơi thở

Sống đôi khi cũng có nghĩa chết mòn.

Khi tôi chết ván hòm xin đậy nắp

Có vui chi nhìn người lính chết già

Hổ thẹn đã không tròn ơn nước

Tiễn tôi chi, thêm phí một vòng hoa.

Hãy quên tôi, người lính già lưu lạc

Đừng phủ lá cờ tổ quốc cho tôi

….

Anh em tôi trong những giờ tuyệt lộ

Nằm lại bờ lúc chiến hạm ra khơi.

Chiến hữu tôi chết đầu sông cuối biển

Ngày tan hàng đành nằm lại quê hương

Không ai trổi cho khúc kèn truy điệu

Không có ai phủ giúp ngọn cờ vàng.

Hãy phủ cờ lên nấm mồ tử sĩ

Xác bị xới đào trong nghĩa trang xưa

Hãy rải hoa trên con đường thấm máu

Phút lui binh phải gãy súng buông cờ.

Anh là huynh trưởng của tôi, sau khi tốt nghiệp Khóa 16 Trường Sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức, anh đã phục vụ trong ngành Tâm Lý Chiến cho đến ngày phải tan hàng, vào tù theo vận nước. Trong binh nghiệp, anh cầm bút nhiều hơn cầm súng. Tôi đã buông súng, nhưng anh thì chưa hề buông bút. Anh là một trong những người lính chiến đấu bằng ngòi bút cho đến giây phút cuối cùng, đã để lại cho đời, cho chiến hữu, bạn bè cùng thế hệ con cháu những “chiến tích” rất đáng được trân trọng, tự hào, như anh đã viết trong lời tưa cho Tuyển Tập cuối cùng:

Chúng tôi không có của cải, tài sản gì để lại, ngoài “Huy Phương Tuyển Tập,” xin gởi đến bằng hữu và bạn đọc như là một món quà chia tay.”

Khi nhận được tuyển tập “Ga Cuối Đường Tàu” và đọc những dòng tâm tình của anh, tôi liên tưởng tới lời xưa của cụ Phan Bội Châu:

Con người sắp chết nói lời tâm huyết”

Cụ Phan Bội Châu viết lời này trong Lưu Cầu Huyết Lệ Tân Thư năm 1903. Mãi ba mươi bảy năm sau (1940), Cụ mới qua đời tại Bến Ngự trong cảnh bị giam lỏng.
Ông anh xứ Huế của tôi vừa bị định mệnh lên án treo. Anh có được ân xá và diên trì sự sống một thời gian dài như Cụ Phan? Trong viễn ảnh Phật giáo mà anh là một tín đồ, tiếng gọi về ngay hay lệnh hoãn không nhất thiết là tốt hay xấu, chỉ là duyên nghiệp trong luật tử sinh chung. Và việc ở hay đi nào có gì quan trọng, nếu người ta sống xứng đáng và yêu thương tới giờ phút cuối cùng.

Tôi tin anh Huy Phương đã quan niệm và hằng sống theo chí hướng ấy.

Thấy anh đã thấm mệt, chúng tôi xin cáo từ. Anh kéo chúng tôi ngồi sát lại anh hơn, ôm vai hai chúng tôi, bảo cô con gái chụp mấy tấm hình kỷ niệm. Thấy anh cố gắng nở nụ cười, chúng tôi cũng cười theo. Anh viết tặng anh Trần Huy Bích tuyển tập cuối cùng của anh. Nét chữ run run. Anh Bích nhận món quà với nhiều cảm xúc. Chúng tôi cám ơn chị và cháu mà không biết chia sẻ một lời nào, ôm anh thật chặt trước khi bước ra cửa, trong lòng lẫn lộn những nỗi niềm, khó tả.

Xin cầu chúc anh, dù ở hay đi, vẫn luôn nở những nụ cười, thanh thản, mãn nguyện. Hẹn gặp lại anh ở sân ga cuối đường tàu.

(10 tháng 5 năm 2021)
Phạm Tín An Ninh
(*) Lê Nghiêm Kính là tên thật của Nhà văn Huy Phương

Apr 4, 2021 cập nhật lần cuối Apr 5, 2021
KQ Võ Ý

Nguồn: Người Việt

Những năm trước đại dịch COVID-19, nhà văn Huy Phương thường gọi thăm tôi, có khi mời dùng trưa với vài người bạn khác tại những nhà hàng chuyên nấu những món mà anh ưa thích như cá kho tộ, canh chua cá bông lau, thịt bò lúc lắc…

Nhà văn Huy Phương trong ngày ra mắt hai tạp ghi mới năm 2017. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Năm rồi, anh lâm bệnh và yếu đi. Sau khi từ bệnh viện về nhà, Huy Phương không thể lái xe, anh nhờ tôi đến Anaheim đón anh về Little Saigon thăm gặp bạn bè, nhân thể ghé hàng quán để thưởng thức một tô phở Bắc hoặc một tô bún bò Huế.

Đại dịch COVID-19 bùng phát, ai ai cũng ở yên trong nhà. Khi tình hình dịch bệnh tương đối giảm nhờ chích vaccine (vào khoảng cuối Tháng Hai, 2021), Huy Phương gọi thăm sức khỏe tôi và nhà văn nhảy dù Phan Nhật Nam. Hạ tuần Tháng Ba, Phan Nhật Nam đón tôi thăm Huy Phương. Dịp đó cũng có hai người bạn học của anh ghé thăm. Anh gầy hẳn, chống gậy bước chậm ra mở cửa đón chúng tôi.

Huy Phương cho biết, anh bị ung thư vòm họng, hiện được điều trị tại nhà. Anh không ngờ bệnh tình diễn biến nhanh quá!

Trên đường về tôi miên man nghĩ đến “một món nợ vô hình…”

Tôi biết Huy Phương trước 1975 khi anh phục vụ tại Phòng Tâm Lý Chiến. Những dịp từ Pleiku về Sài Gòn công tác, tôi thường ghé cơ quan này để thăm hai nhà văn nhà báo Nguyễn Đạt Thịnh và Phạm Huấn, cũng là niên trưởng của tôi. Tại đây tôi biết Huy Phương và cố thi sĩ Du Tử Lê.

Tôi qua Mỹ theo diện HO sau Huy Phương hai năm. Anh may mắn định cư tại California nắng ấm trong khi tôi lưu lạc tận miền Trung Tây xứ Missouri từ 1992 cho đến 2005 mới chuyển về California và gặp hai cựu chiến hữu ngày xưa. Tôi quen họ trong dịp này.

Một trong những kỷ niệm đáng nhớ với Huy Phương là, qua chương trình Huynh Đệ Chi Binh do anh phụ trách, Phi Đoàn 118 Pleiku chúng tôi may mắn tìm được thân nhân của một hoa tiêu bị lâm nạn vào năm 1972 tại đỉnh núi Mẹ Bồng Con, Dục Mỹ, Ninh Hòa. Vào năm 2014, sau 42 năm lặn lội đi “tìm xác rơi,” đại diện thân nhân của phi hành đoàn sáu người trên chuyến phi cơ U17 lâm nạn đều tham dự thành công vào cuộc cải táng gian nan đầy xúc động này. Đi Tìm Xác Rơi: Tấm Thẻ Bài và Hành Trình Đi Tìm Xác Rơi (ditimxacroi.blogspot.com)

Thế mới biết truyền hình Huynh Đệ Chi Binh lợi hại và hiệu quả đến dường nào!

Tâm huyết của người lính già Huy Phương với đồng đội biểu hiện qua chương trình này cũng như sự đóng góp công sức của anh qua các kỳ Đại Nhạc Hội Cám Ơn Anh hằng năm, thời chị Hạnh Nhơn còn sinh tiền.

Tâm huyết đó còn phảng phất trong 11 cuốn tạp ghi, hai tuyển tập, và một chúc thư. Kể ra, anh viết rất khỏe, rất dễ dàng, lời văn bình dị nhưng sâu sắc trước mỗi góc cạnh của cuộc sống tại quê người.

Tôi lại được tin cậy, chở anh đi bưu điện để gửi Tuyển Tập Huy Phương 2020 (*) cho thân hữu khắp nơi cũng như trao tay “tác phẩm cuối đời” (theo anh) cho bạn bè vùng Litlle Saigon.

Nhìn bóng dáng một ông già chống gậy, chậm rãi thong dong, trao cho đời tâm huyết của mình, tôi chạnh lòng và nghĩ đến lời thơ của Ngô Tịnh Yên trong ca khúc “Nếu Có Yêu Tôi” do Trần Duy Đức phổ nhạc, được người Việt khắp nơi yêu thích. Người nhạc sĩ tài hoa này cũng là bạn văn nghệ của Huy Phương:

-“Có tốt với tôi thì tốt với tôi bây giờ; Đừng đợi ngày mai…”

Khúc ca như một bài học công dân hay luân lý, xa hơn, một lời kinh cầu…

Từ Tuyển Tập Huy Phương (*) và lời kinh cầu, tôi muốn tâm tình với người lính viết văn Huy Phương về “món nợ” mà anh trăn trở đến tận cuối đời:
…
Nợ người phế binh lê la kiếm sống/ Nợ lũ cháu ta liếm lá đầu đường
Nợ những người em thất thân làm đĩ/ Nợ nỗi nhục nhằn dày xéo quê hương.
…
(Món Nợ Lương Tâm – Huy Phương)

Ý nghĩa chương trình Huynh Đệ Chi Binh, hiệu quả các Đại Nhạc Hội Cám Ơn Anh, giây phút bồi hồi qua các Đại Hội Chân Dung HO (*) mà anh đóng góp cùng những tạp ghi, tuyển tập, và chúc thư đều là cách đền ơn đáp nghĩa những đồng đội đã nằm xuống hay còn lây lất quê nhà. Huy Phương và chúng ta, Những Người Muôn Năm Cũ (*) đã thọ ơn họ để được yên bình hay Ấm Lạnh Quê Người (*) ngày nay.

Những tác phẩm cũng là tặng phẩm từ tim óc anh trao gởi cộng đồng người Việt tị nạn, Những Người Thua Trận (*) trên toàn thế giới nói chung và cách riêng, tại Nước Mỹ Lạnh Lùng (*). Ẩn hiện trong tác phẩm là đạo làm người với Tứ Ân (Cha Mẹ, Chúng Sanh, Quốc Gia Xã Hội, Tam Bảo), nỗi Ngậm Ngùi Tháng Tư (*) mà đồng bào đồng đội và bà con quyến thuộc của anh, của chúng ta, cam chịu trong uất hận.

Có cường điệu lắm không khi tôi nghĩ rằng, chữ nghĩa của Huy Phương ngoài tính văn học nghệ thuật còn là sử liệu lưu lại đời sau, một giai đoạn thảm khốc của cả dân tộc sau 30 Tháng Tư, 1975? Chữ nghĩa đó cũng là loại vũ khí mềm khả dĩ góp lửa vào công cuộc chống lại chủ nghĩa cộng sản khát máu tại Quê Hương Khuất Bóng (*).

Huy Phương nhỏ nhẹ với tôi, không còn bao lâu nữa, buồn lắm ông à! Tôi thật sự không biết phải an ủi anh như thế nào cho hợp với tình huống này. Trong nhà anh, nơi phòng khách được trình bày rất nhiều kiểu tượng Phật, tôi nghĩ đến lẽ vô thường, nhưng không dám đá động đến sinh lão bệnh tử đối với sự bén nhạy và kinh nghiệm sống chất chồng của anh. Đắn đo lắm tôi mới nói:

-Anh đã chuẩn bị trước cả rồi, lo buồn làm gì. Ga Cuối Đường Tàu (*), Tuyển Tập Huy Phương (*), nhất là Bản Chúc Thư Của Người Lính Chết Già (*), không phải là những chuẩn bị đó sao?

Anh im lặng. Tôi không nghĩ lời an ủi thô thiển đủ thần lực làm nhẹ lòng Huy Phương, từng dùng chữ nghĩa thay súng đạn nhắm vào chủ nghĩa vô thần. Có thể anh còn trăn trở với Món Nợ Lương Tâm (*). Tôi đồng cảm với những món nợ với người chết sông chết biển, nợ người ở lại để ta ra đi, nợ những nấm mồ thất lạc, nợ máu xương rải rác giữa đồng hoang, nợ những mẹ già suốt đời bất hạnh…(chữ của Huy Phương).

Từ đồng cảm, tôi trân trọng lòng tự trọng và trách nhiệm Bảo Quốc An Dân của người chiến sĩ quốc gia viết văn đầy tính nhân bản của Huy Phương.

Thưa anh Huy Phương, đóng góp của anh cho Chính Nghĩa Quốc Gia Dân Tộc, Lý Tưởng Tự Do Dân Chủ, cho Gia Đình và Đồng Đội, như vậy là vẹn toàn. Đã 80 ngoài, mắt mờ tóc bạc da mồi, tay chân lọng cọng, nghỉ ngơi là điều tất yếu. Mỗi ngày thong dong buông xả, hứng thì ngâm nga vài vần thơ cũ do mình sáng tác, niệm một câu kinh Tịnh Độ để giữ vững niềm tin, ngắm một đóa hoa để “cám ơn đời mỗi sớm mai thức dậy…,” có phải như thế sẽ giúp cho thân tâm được nhẹ nhàng an lạc không, thưa anh!

Phương chi, những tác phẩm của anh, đương nhiên sẽ lưu lại cho con cháu đời sau, thì Món Nợ Lương Tâm âu cũng sẽ vơi đi. Tôi thích thú với những câu thơ nhiệt huyết, đầy cảm khái và hùng khí trong “Lời Phi Khanh:”
…
Còn chút lửa, cha tiếp con tay đuốc/Hãy đốt lên, cùng triệu triệu con người.
Cha đã nhiều lần rủa nguyền bóng tối/Thì phần con – Hãy thắp sáng cho đời!
Để hy vọng, còn có ngày trở lại/Thấy quê hương, dù phút cuối một lần.
Với quá khứ cha đã đành cúi mặt/Thì đời con – Đừng thẹn với tiền nhân.
Hãy chuyển lửa về quê nhà mong đợi/Thắp yêu thương cho hàng triệu con người.
Để những người đã hy sinh nằm xuống/Dù bên kia thế giới cũng ngậm cười.

(Lời Phi Khanh – Huy Phương)

Tôi “liều mạng” nhắc anh “Tạ ơn em (Chị Huy Phương) đã cho đời anh bóng mát.” Quả vậy, là chinh phụ và tù phụ, chị đã một đời sắt son dũng cảm trong thời chiến, trong tù đày sau 1975 và nhất là trong giai đoạn anh lão bệnh nơi xứ người. Qua hình ảnh chị, tôi theo gương Huy Phương, xin tạ ơn tất cả những người vợ lính đã sắt son dũng cảm, nuôi con chờ chồng trong suốt chiều dài lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.

Huy Phương cũng từng khuyến khích những thế hệ tiếp nối, chuyển lửa về thắp yêu thương hàng triệu con người, thì dù hôm nay hay ngày mai, anh đã tròn trách nhiệm của một công dân, “nợ tang bồng trang trắng, vỗ tay reo,” mong anh nở một nụ cười thanh thản…

Và tôi không ngần ngại bày tỏ suy nghĩ của mình là, tôi quý trọng tính thủy chung, lòng tự trọng và nhân cách của nhà giáo, công dân Lê Nghiêm Kính (**). Tôi cũng quý trọng văn tài của đồng đội, người lính viết văn tài hoa Huy Phương.

Phiên khúc đang văng vẳng trong tôi: Có nhớ thương tôi thì đến với tôi bây giờ. Đừng đợi ngày mai… [đ.d.]

Võ Ý

Ghi chú:
(*) Tên những tác phẩm của Huy Phương
(**) Tên khai sinh của Huy Phương

(nguồn: Người Việt)

From Wikipedia, the free encyclopedia

Khu Bảo tồn Quốc gia Hẻm núi Đỏ ở Hạt Clark, Nevada, là một khu vực do Nha Điền Thổ điều hành như một phần của Hệ thống Bảo tồn Cảnh quan Quốc gia và được bảo vệ như một Khu Bảo tồn Quốc gia. Nằm ở vị trí khoản 15miles phía Tây của Las Vegas và có thể trông thấy dễ dàng từ dãi Las Vegas. Hơn ba triệu người đến thăm khu vực này mỗi năm. Khu bảo tồn trưng bày một tập hợp các thành tạo đá lớn màu đỏ: một tập hợp các đỉnh và tường sa thạch được hình thành do các lực đẩy bao gồm cả Keystone thrust. Các bức tường cao tới 3.000 feet (910 m), khiến chúng trở thành một địa điểm đi bộ đường dài và leo núi nổi tiếng. Điểm cao nhất là núi La Madre, ở độ cao 8.154 feet (2.485 m).

Đường vòng một chiều dài 13 miles (21km) cho phép xe cộ di chuyển dễ dàng trong khu vực. Một số con đường phụ và khu vực đậu xe cho phép tiếp cận nhiều con đường mòn trong khu vực. Trung tâm du khách nằm ở đầu đường vòng. Đường vòng cũng phổ biến cho các chuyến thăm viếng bằng xe đạp; nó bắt đầu với một cuộc leo núi vừa phải, sau đó chủ yếu là xuống dốc hoặc bằng phẳng.

Đường Rocky Gap ở Red Rock Canyon NCA là một hẻm núi phụ chỉ có thể đi đến bằng một con đường nguyên sơ không sơn từ đường vòng tuyệt đẹp mà hầu hết chỉ các phương tiện địa hình hoặc thông thoáng cao mới có thể đi vào. Đường Tiểu bang 159 cắt qua Thung lũng Cottonwood, cũng là một con đường mòn phụ của Đường mòn Tây Ban Nha Cổ. Vách đá Wilson, một vách đá lớn, có thể được nhìn thấy ở phía tây từ SR 159. Về phía cuối phía nam của Khu Bảo tồn Quốc gia là Công viên Bang Spring Mountain Ranch; Nông trại Bonnie Springs, gần đây đã được bán (2019) và đóng cửa cho công chúng, bao gồm bản sao của một thị trấn ma phía tây; và thị trấn Blue Diamond.

Lomatium parryi, một loại cây phổ biến được tiêu thụ bởi những người Mỹ bản địa ban đầu

Những con người đầu tiên bị thu hút bởi khu vực Red Rock do tài nguyên nước, thực vật và đời sống động vật không thể dễ dàng tìm thấy ở sa mạc xung quanh. Những người đi săn và hái lượm như Southern Paiute lịch sử và người Mỹ bản địa Archaic lâu đời hơn, hay Văn hóa sa mạc, đã liên tiếp chiếm đóng khu vực này. [3]

Có đến sáu nền văn hóa thổ dân Mỹ khác nhau có thể đã có mặt tại Red Rock trong nhiều thiên niên kỷ. Niên đại sau đây là một ước tính gần đúng, từ thời hiện tại đến tiền sử cổ đại:

• Southern Paiute- 900 đến thời hiện đại

• Văn hóa Patayan – 900 đến thời kỳ đầu lịch sử vào những năm 1800

• Anasazi – 1 SCN đến 1150.

• Pinto / Gypsum- (Cổ xưa) từ 3500 trước Công nguyên đến 1 sau Công nguyên.

• San Dieguito – 7000 đến 5500 trước Công nguyên.

• Người da đỏ Paleo (Tule Springs) – 11.000 đến 8000 trước Công nguyên.

Nhiều bức tranh khắc đá, cũng như mảnh gốm, vẫn còn cho đến ngày nay trên khắp khu vực. Ngoài ra, một số hố rang được sử dụng bởi những người Mỹ bản địa đầu tiên tại Red Rock cung cấp thêm bằng chứng về hoạt động của con người trong quá khứ.

Lịch sử hiện đại

Vào đầu thế kỷ 20, vào khoảng thời gian những người Mỹ gốc Âu đầu tiên định cư ở Las Vegas gần đó, Công ty Excelsior đã vận hành một mỏ đá sa thạch nhỏ gần khu vực phía bắc của đường vòng. Nó được chứng minh là không kinh tế và đã bị đóng cửa. Bằng chứng về sự tồn tại của mỏ đá bao gồm một số khối sa thạch khổng lồ đã bị bỏ lại.

Red Rocks đã từng là địa điểm quay phim cho các bộ phim như Roy Rogers và con ngựa của anh ta Trigger trong Bells of San Angelo (1947) và là địa điểm cho The Stalking Moon với Gregory Peck vào năm 1968. [4]

Năm 1967, Nha Điền Thổ đã chỉ định 10.000 mẫu Anh (16 sq mi; 40 km2) là Vùng đất Giải trí Đá Đỏ. Năm 1973, tiểu ban của Hạ viện Hoa Kỳ về các Khu vực Bảo tồn Liên bang đã tổ chức một buổi điều trần đặc biệt tại Tòa nhà Văn phòng Liên bang Foley ở trung tâm thành phố Las Vegas để xem xét một nghị quyết lập pháp do Nghị sĩ David Towell (R-NV) duy nhất của Nevada bảo trợ để thành lập Khu Bảo tồn Đá Đỏ. Diện tích bằng cách chuyển nhượng đất của Liên bang cho Bang Nevada. Lời chứng thực ủng hộ dự luật đã được đưa ra bởi Câu lạc bộ Sierra và một học sinh trung học và nhà hoạt động môi trường, Dennis Causey. Tiểu ban đã nhất trí thông qua nghị quyết gửi tới Ủy ban Nội vụ đầy đủ và sau đó là Toàn viện, sau đó là hành động thuận lợi của Thượng viện U S. và được sự chấp thuận của Tổng thống George H. Bush. Các luật khác vào năm 1990 đã thay đổi tình trạng của Red Rock Recreation Lands thành Khu bảo tồn quốc gia, một tình trạng cũng cung cấp kinh phí để duy trì và bảo vệ nó. Khu vực Liên bang tiếp giáp với Công viên Bang Red Rock. [5]

Tập đoàn Howard Hughes, nhà phát triển Summerlin, đã chuyển nhượng đất liền kề với khu bảo tồn, để tạo vùng đệm giữa phát triển và khu bảo tồn. Ở phía tây, Khu Bảo tồn Quốc gia Hẻm núi Đá Đỏ tiếp giáp với Khu Giải trí Quốc gia Spring Mountains.

Sinh học

Khu bảo tồn là một trong những phần cực đông của sa mạc Mojave; Độ cao thấp nhất của khu vực, từ 3.600 đến 4.500 feet (1.100 đến 1.400 m), thuộc Vùng Hạ Sonoran, trong khi khu vực từ 4.500 feet (1.400 m) trở lên thuộc Vùng Thượng Sonoran. Đặc điểm của các lớp đá sa thạch là một số lượng suối quanh năm có thể được tìm thấy trong các hốc của các hẻm núi bên cạnh.

Khoảng 600 loài thực vật được biết đến trong khu vực. Các loại phổ biến ở đáy thung lũng bao gồm cây Joshua, Mojave yucca, chuối yucca, creosote và blackbrush. Càng lên cao, cây bách xù Utah và cây sồi chà là Sonoran [7] (còn gọi là cây sồi sống) [8] chiếm ưu thế. Cây thùa rất dễ phát hiện trong các hốc đá đỏ, với những chiếc lá dày thấp và thân hoa cao gấp đôi chiều cao của một người đàn ông. Đường mòn Calico Tanks có một tấm bảng về các hố rang thùa thời tiền sử. Cây thông Ponderosa có thể được tìm thấy ở trên cùng của thung lũng, nơi nó kết nối với dãy núi Spring.

Những chú thỏ hoang dã là một cảnh tượng quen thuộc, cũng như thỏ và sóc đất. Những con cừu bighorn sa mạc thỉnh thoảng được nhìn thấy ở những độ cao hơn. Trong những trận mưa bão mùa xuân và mùa hè hiếm hoi, người ta có thể nhìn thấy những con cóc đốm nhỏ màu đỏ nổi lên từ các vũng nước.

Khu bảo tồn là môi trường sống được bảo vệ cho loài rùa sa mạc. Môi trường sống tại Trung tâm Du khách có tám con cái và hai con đực.

Khí hậu

Địa chất học

Một phần nhô ra của Sa thạch Aztec

Khu vực Red Rock có lịch sử địa chất phức tạp, trải qua hàng triệu năm, đã giúp tạo nên cảnh quan ấn tượng của khu vực. Khu vực Red Rock nằm dưới một lưu vực đại dương trong Kỷ nguyên Cổ sinh cách đây 600 triệu năm. Các trầm tích vôi lên đến 9.000 feet (2.700 m) đã được lắng đọng và cuối cùng được hóa thạch thành đá vôi. [10] Trong thời kỳ Đại Trung sinh cách đây 250 triệu năm, vỏ trái đất bắt đầu trồi lên do sự thay đổi kiến ​​tạo, đá phiến và đá cát biển được lắng đọng. Khi lòng chảo trở nên cô lập, các hình thành muối và thạch cao bay hơi bị cô lập. Quá trình oxy hóa các khoáng chất sắt trong trầm tích dẫn đến màu đỏ của một số loại đá. Sự lắng đọng bởi các dòng suối và trong môi trường đầm lầy dẫn đến sự hình thành của gỗ hóa đá trong khu vực. [10]

Đến 180 triệu năm trước, khí hậu tiếp tục thay đổi và khu vực này trở thành sa mạc với những cồn cát dịch chuyển rộng lớn. These dunes accumulated over a broad area, up to 0.5 miles (0.80 km) thick, and were lithified, cemented with calcium carbonate and iron oxides. Chúng phát triển thành Sa thạch Aztec đầy màu sắc. [10]

Trong thời kỳ xây dựng núi được gọi là Laramide orogeny khoảng 66 triệu năm trước, Keystone thrust đã phát triển. Keystone là một phần của một loạt các lực đẩy không liên tục chạy qua phần lớn miền tây Bắc Mỹ và xuyên qua Khu Bảo tồn Đá Đỏ. [11] Sự di chuyển của lực đẩy đứt đoạn này đã buộc lớp đá trầm tích màu xám già hơn đè lên lớp đá đỏ trẻ hơn, tạo thành cảnh quan đa sắc có thể thấy ở núi ngày nay.

Đĩa đẩy Lee Canyon có thể chứa hơn 1.200 ft (1.200 m) đá lục nguyên ở đáy. Lực đẩy Wheeler Pass có thể chứa ít nhất 11.000 ft (3.300 m) của những tảng đá này. [11]

Hoạt động giải trí

Nhìn từ trên không của Khu bảo tồn quốc gia Red Rock Canyon gần Las Vegas, Nevada, nhìn về phía đông bắc

Red Rock cung cấp nhiều hoạt động giải trí khác nhau, phổ biến nhất là đi bộ đường dài, đi xe đạp, đua xe trên đá và leo núi. Cưỡi ngựa và cắm trại cũng được phép trên những con đường mòn cụ thể và trong những khu vực được chỉ định. Các câu lạc bộ ô tô và mô tô thường tổ chức các chuyến lái xe theo nhóm qua quãng đường 13 dặm ngắm cảnh. Sử dụng ATV không được phép trong khu vực.

Ngoài những nguy hiểm rõ ràng từ việc leo lên mặt đá và vách đá, du khách được thông báo rằng nhiệt độ thường xuyên có thể vượt quá 105 ° F (41 ° C) vào mùa hè, vì vậy họ phải mang theo nhiều nước. Du khách đi bộ đường dài đến vùng đất xa xôi ngoài những con đường mòn đã được thiết kế sẵn được khuyến cáo không nên đi du lịch một mình và nên thông báo cho những người khác về kế hoạch của họ. Rủi ro bao gồm sự hiện diện của rắn đuôi chuông có nọc độc và lũ quét / sét do giông bão.

Leo núi

Người leo núi ở lần kéo thứ hai ra khỏi đường vòng ngắm cảnh

Mặc dù các bức tường kích thước Yosemite cung cấp một loạt các đường thách thức, hoạt động leo kỹ thuật ở Red Rock không được ghi lại trước năm 1968. Các tuyến đường hiện đại đầu tiên leo vào đầu những năm 1970, được mô tả trong một số cuốn sách. [12] [13] Đá là sa thạch Aztec, một loại đá tương đối rắn chắc với bề mặt cứng. Nhiều cuộc leo núi liên quan đến sự trồi lên của hệ thống vết nứt dài hàng trăm feet.

Các cuộc leo núi của Red Rock bao gồm một loạt các độ dài và độ khó. Các tuyến đường dài và dễ dàng đã khiến khu vực này trở thành một sân tập leo núi thông thường, nhưng hẻm núi cũng cung cấp nhiều đường leo núi khó khăn. Trong những thập kỷ gần đây, sức hấp dẫn rộng rãi này và tính chất cổ điển của nhiều tuyến đường đã khiến khu vực này trở thành điểm đến quốc tế cho những người leo núi đá.

Các khu vực leo núi thể thao phổ biến bao gồm Đồi Calico và Mỏ đá sa thạch. Red Rock có vô số khu vực leo núi truyền thống, bao gồm các khu vực đơn cao độ như Brass Wall và Necromancer Wall, cùng với các khu vực nhiều cao độ như Eagle Wall, Aeolian Wall, Mescalito và Solar Slab. Các tuyến viện trợ dài và miễn phí có tường lớn được tìm thấy trên các đối tượng địa lý như Bức tường Cầu vồng và Bức tường Buffalo. Bouldering cũng phổ biến ở Red Rock, chủ yếu ở Kraft Boulders và Black Velvet Canyon. [14]

Đi bộ đường dài

White Rock Mountain Loop Trail, một trong nhiều con đường mòn mà du khách có thể nhìn thấy khi đến Red Rock.

Red Rock có những con đường mòn đi bộ đường dài và khu dã ngoại. Các đường mòn được thay đổi và chuyển hướng tùy thuộc vào nhu cầu của hệ sinh thái. Vào đầu mùa xuân, tùy thuộc vào lượng mưa, các thác nước có thể được nhìn thấy ở rìa của các hẻm núi. Những con đường mòn nổi tiếng trong vùng lân cận của vòng lái xe tuyệt đẹp bao gồm Moenkopi Loop, Calico Hills, Calico Tanks, Turtlehead Peak, Keystone Thrust, White Rock / La Madre Springs Loop và Ice Box Canyon. [15]