Đi biển

sangtao.org

Hồ Đình Nghiêm

Posted 10/09/2018 

Post by Sơn râu 17 Mar 2024

Quần dài móc trên cây đinh đóng tuỳ tiện vào vách, chỗ xét thấy thuận tiện. Áo cụt tay máng vào lưng ghế. Hào tròng chúng vào thân vội vã. Người tuôn đổ mồ hôi, nóng và nhớp nháp. Muốn dội qua một vài gáo nước cũng hết còn phút giây nào nữa. Phụng đang nhăn nhó mặt mày rên la. Ngọn lửa phát nhiệt bùng cháy. Hãy cố giữ bình tĩnh, Hào nói cho riêng mình, cùng lần với cuồng quay, ở mắt đảo quanh, ở đôi chân vụng lui, tới. Mấy hôm trước, Hào thử vẽ ra một chuỗi sự việc, sắp xếp có tính toan để thực thi, nhưng anh quên tưởng tượng tới cơn đau “quắn đít” của vợ.

Hy vọng những tờ giấy bạc còn nằm nguyên vẹn trong túi quần. Không nhớ chính xác, hình như hồi trưa có “xé” nó ra để cầm chai đi đong hai lít dầu hoả? Chiếc áo chẳng thể cài kín tới bốn hạt nút. Mấy điếu thuốc lá lẻ nằm trên bàn, thộn nó vào bọc luôn cả bao diêm Thống Nhất. Nó cần thiết, như thuốc bổ giúp Hào khỏi run chân ngoài hành lang đợi chờ tiếng khóc thét đầu đời của một hài nhi. Cái bao đựng áo quần được soạn sẵn từ hai hôm trước của Phụng đâu rồi nhỉ? Mắt mờ cả lên! Một đôi gian phu dâm phụ bị bắt tại trận ngó vậy mà khoẻ, cái thằng đàn ông vô phước (hay có phước?) kia chỉ việc vùng dậy khỏi giường và cắm đầu chạy một mạch không cần thở, vất lại đôi dép tại hiện trường, ôm đại đống áo quần bất kể của ai. Đương sự mình trần trùng trục, thí mạng cùi cho thiên hạ tha hồ nhìn ngắm, dị nghị.

Hào phóng người ra cửa, nhớ như in ở đầu ngả tư đường luôn có một chiếc xích-lô chực sẵn. Cái cột điện bằng xi-măng có gắn bảng tên đường rỉ sét như ngầm cầu chứng một bến đậu và mong rằng cậu thanh niên ngồi vắt chân chữ ngũ trên xe ưa xuống sáu câu vọng cổ vẫn còn đấy, để có ngày nghe Hào gióng gọi một phen, cực kỳ gấp gáp: Qua bệnh viện, lấy mấy đồng?

Bố mẹ mày, ưa chết sớm đấy hở?

Chiếc xe đạp vút ngang, mang nguyên luồng gió nóng. Cái con mẹ nào thật dữ mồm. Phải biết sử dụng cái thắng tay chứ! Và lòn lách lụa là nữa kìa. Mà giả có đụng nhau kêu cái rầm thì bất quá áo anh toe quần em tua là cùng. Mang tới sự chết chóc chỉ vin vô ngón tay nóng nảy bóp cái cò súng thôi, kêu cái đùng nổ cái đoằng và hồn du địa phủ. Mang xe đạp ra đâm bổ vào người thì nhằm nhò chi, chuyện nhỏ! Hào thật không đủ thời gian để nhìn mặt cái nhân dạng đang nhoi mông trên yên, loạng quạng như đang tập làm quen chiếc xe Phượng Hoàng. Cặp chân ngắn, quần đen trơn láng ngắn trên mắt cá, chiếc nón cối và con đường trở nên mờ tối. Cúp điện mà bà già vẫn phải vác mạng ra phường họp tổ khu phố. Khổ thân! Có mẹ chắc Hào đâu phải làm gà nuốt giây thun, suýt bị “ưa chết sớm”.

Con gà trống không bị thiến đã chạy tới đích. Mặt Hào chắc nhừ đỏ hơn gà đá? Chủ nhân chiếc xe ngồi yên trong lòng ghế như một xác chết. Dưới vành nón tai bèo giữ chặt viền bóng tối là đôi mắt đục câm. Miệng móm, tua tủa những cọng râu như có tẩm rượu qua. Hơi thở ngửi muốn say, nồng men đế trắng. Xác chết hồi sinh, giọng nhựa: Nhà thương lớn hả? Mấy người? Hai, nhà tôi gần đây, lui chở thêm vợ tôi.

Một ông già gầy yếu, lại như đang muốn xỉn. Như lao động giờ này rõ là cực chẳng đã. Trời ạ! Phải chi Phụng có thể bình thân trên một chiếc Honda Suzuki Yamaha để an toàn qua sạn đạo. Sự chậm chạp “việc chi cũng còn có đó” của ông già làm Hào thêm sôi ruột. Rồi sau này, thế nào Phụng cũng hát lại điệp khúc: Quá kỳ khôi, sao lúc nào bộ dạng cũng lù đù chậm chạp, đàn ông con trai chi ngó mà bắt nản! Xui quá. Cái anh chàng vắt chân chữ ngũ luôn rành sáu câu đã đạp xe đi đâu? Lan và Điệp. Kẻ cắt tóc đi tu, người bấn loạn giữa bụi trần đầy oan nghiệt. Đó là một chuyện tình đổ vỡ, nếu vuông tròn êm xuôi thì ắt có khi chẳng Điệp thì Lan sẽ bồng con trên tay mà ru hời ru hỡi, khô hơi rát cổ để “giọt máu oan gia” thôi chướng, thôi vung tay đá chân than đời là bể khổ. Tình yêu đôi lứa mãi chứa ba giai đoạn mật: Bí Mật. Trăng Mật và Dập Mật. Có người quan niệm tháng ngày của Hào đang rơi vào giai đoạn ba. Buồng phổi Hào như thiếu dưỡng khí khi dìu được Phụng ra tới lề đường. Chồng bảo vợ hãy siết lấy cổ anh mà đứng cho vững để anh còn loay hoay khoá cửa nẻo. Ông già đạp xe xích-lô tỉnh rượu khi ngó thấy Phụng, giẫy nẫy lên khi biết người mẹ tương lai ấy sẽ qua nhà thương đặng khai hoa mãn nhuỵ, vất ngoài cõi ô trọc này một nhân sinh ngác ngơ vụng dại. Ông ta thán một hồi với những từ ngữ lạ, phong long, ô uế gì đó, đụng tới sẽ xui xẻo dài lâu.

Không mặc cả, nước dâng lên bờ sắp liếm chân, Hào moi túi trao hết nắm tiền cho kẻ đang muốn dội lui. Làm ơn làm phước đi mà. Tối lửa tắt đèn như này tôi biết trông nhờ vào ai khác? Người ta đau khổ thế sao nỡ đành lòng nhắm mắt? Ông già đếm những tờ giấy bạc, chêm cộm sau đít: Đạp xong chuyến này xe tui bị ế cả tháng trời là ít. Nhưng mà cứu người như xây am, cô leo lên lẹ đi kẻo nó rớt dọc đường. Da mặt Phụng xanh, kiểu thiếu sinh khí, kiểu lúc này chỉ trông nhờ vô thần linh. Mấy kẻ người trần mắt thịt này lắm chuyện quá, cứ ưa xàng xê thanh minh thanh nga đủ trò. Mau tới bến cho người ta nhờ. Mới hồi sáng, Phụng còn ngồi thẳng lưng với cuốn tự điển Hán Việt đặt trên đùi, mắt linh hoạt lật giở dòm ngó kiếm tìm một cái tên mang nhiều nghĩa đẹp nhằm đặt cho quý tử. Giờ này hả? Chỉ còn sót mấy chữ sáng giá: Nguyễn thị Khốn Nạn. Nguyễn văn Mẹ Kiếp. Nguyễn Đau Thấy Ông Bà Ông Vãi thì dài quá. Làm mẹ thật khổ, khổ ngay từ trứng nước, khổ từ khi lặt lè đi đâu cũng vác theo cái trống to đùng dị hình dị tướng. Lạ, con mẹ mang tên Âu Cơ ăn cái giải gì để khiến mình đồng da sắt tà tà đẻ một hơi ra trăm cái trứng mà tỉnh rụi, một mực không than van. Ừ, cũng đúng, trứng thì lớn bao lăm? Đẻ ra trăm trứng thì hơi bị ít, chẳng chừng mà có ai nhanh tay lén mang đi luộc thành trứng lộn đặng nhai với rau răm (gió đưa cây cải về giời, rau răm ở lại hợp thời trứng kia). Lạc Long quân gãi đầu: Ủa, trông nhung nhúc rậm rật là thế mà sao đếm lui đếm tới vỏn vẹn chỉ lên con số một trăm? Em chớ trách ta yếu xìu việc chăn gối, nhé? Trăm này có phải là trăm năm trong cõi thần tiên, banh da xẻ thịt cơn điên rượt người?

Thành phố này có bao nhiêu thiếu nữ chuyển đổi sang phận đàn bà? Bao nhiêu đàn bà đang hăm he đỏ mặt tía tai cùng rặn cục nợ để khiến xui cho bệnh viện khu hộ sản đang búi xờm chuyện quá tải, không đủ y tá bà mụ, không đủ giường chiếu phòng ốc để bố trí cho phút đầu chào đón các thiên thần lòi đầu ra chung đụng cảnh giới “cho mày biết đời là gì”. Vợ của Hào tái mặt máu, đũng quần Phụng ướt nhẹp khi nghe họ bảo: Tốt lắm, cứ gượng đi loanh quanh chừng năm phút thì sẽ chóng có con thôi. Biểu thằng chồng dìu đi, cho nó biết thế nào là lễ độ. Gần đó, một sản phụ đầu bù tóc rối, cô thân đang vịn cánh cửa bắt đầu lôi ba đời giòng họ thằng chồng chạy làng ra chửi thói mất nết sở khanh chỉ siêng việc vờn hoa bắt bướm. Chửi ông ổng rồi la bai bải: Con ai đem bỏ chùa này, máu vô thừa nhận không mày chẳng tao. Tự do ngôn luận là quyền cơ bản của mỗi con người, nhưng xin chị vặn nhỏ âm thanh vừa đủ nghe kẻo phiền lòng hàng xóm. Hào nói và tức thì nhận ngay hồi đáp: Con bà mày, kiếp sau mày sẽ đầu thai làm đàn bà tối ngày phải chịu cảnh đi đẻ. Cánh đàn ông chúng mày chả làm được con mẹ gì trơn, chỉ được tài dụ dỗ nói ngon nói ngọt khi xung trận. Hào xếp vó, rụt cổ nín khe không biết nghĩa ngữ của chữ chằng ăn trăn cuốn.

Tám giờ bốn lăm. Hãy ghi nhớ cột mốc thời gian ấy. Oe oe oe. Là con gái. Bà y tá vừa thông báo. Chúng tôi sẽ cố sắp xếp chỗ nằm ngó sao cho thật tử tế, tuy thế tình hình này phải chịu khó mỗi giường nằm hai người. Thời gian lại thần hồn là ba hôm và bệnh viện quy định là anh phải chóng mang vào hai cân gạo trắng để nhà bếp họ nấu cháo bồi dưỡng cho chị nhà. Hào đứng ở hành lang, kề bên một thằng thanh niên ốm đen như khúc củi, hắn hành nghề chạy xe ôm nên người chua loét mùi mồ hôi mồ kê. Thường trực xuất hạn dầm dề dù đã thôi lao động, có vậy mới thấy khi vợ đẻ bên trong thì ở ngoài chồng cũng xớn xác sôi nước mắt lau hoài vẫn ướt. Vợ hắn được chỉ định nằm chung giường với vợ Hào và có thể chốc nữa cả Hào lẫn hắn cùng vào ngồi bên giường vợ mà trông nom an ủi hỏi thăm, giữ gìn lời ăn tiếng nói. Hẳn là họ sẽ sắp ngược thế nằm, người này nhìn chân người khác kề mặt, như vậy có mòi rộng rãi hơn.

Trời nóng nhưng người vừa bị thất thoát một lượng nước lớn vẫn thấy lạnh. Ưa có tấm chăn mỏng để phủ đắp lên cái bụng bắt đầu thu nhỏ lại. Anh trải rộng ra để che đậy hai chân em. Phụng nói nhỏ, yếu hơi. Nó đâu anh? Y tá bồng đi chỗ cách ly. Tắm rửa rồi cho nằm nôi, anh đoán vậy. Kỳ cục, ít ra phải nên để cho em ẵm vào lòng một chút chớ. Ai cho nó bú? Cái anh thanh niên đang lau mặt cho vợ ảnh dừng tay: Lát nữa họ sẽ mang tới, theo kinh nghiệm riêng tôi. Bởi họ sẽ hỏi mẹ có sữa cho con không hay để chúng tôi cho bé bú bình? Cũng theo kinh nghiệm là dù có ít sữa đi chăng nữa thì mẹ cũng nên cho bé măm vì sữa bột của Liên Xô hay Trung Quốc chi viện chẳng có bổ béo gì, bú vào thêm bón.

Hào ngó vào người đứa “đồng bệnh tương lân”, kinh nghiệm đâu mà lắm thế, kể cả chuyện bóp vú vắt sữa cho con. Vợ anh ta chắc sinh con rạ chớ không phải con so. Vợ đẻ lần thứ hai, ba, tư, năm mới thu nhập học hỏi được lắm trò ra thế. Chung đụng riết nên hắn cởi bỏ được bộ dạng gà nuốt dây thun kiểu Hào đang mang. Cứ ngác ngơ luýnh quýnh nhìn thứ chi cũng lạ thường. Hắn hỏi Hào: Là trai hay gái? Hào ngó xuống mặt tái xanh, xuôi ngược của hai người đàn bà vừa vượt cạn: Gái.

Hắn dùng chiếc khăn vừa lau mặt vợ để kỳ cọ vào mặt hắn, vuông khăn ẩm lấy không sạch bao bụi đường của đứa sáng tối mãi quen chạy ngoài đường, hết thồ tới ôm hang cùng ngõ hẹp. Tui thì con trai, ăn hiền ở lành cầu trời khẩn Phật cả năm lòng thành mới được chiếu cố, không phải tui trọng nam khinh nữ nhưng đứa đầu đã là gái rồi, có chim có bướm mới đủ bộ cân bằng tình huống âm dương. Tui đã hứa với thần linh là sau vụ này sẽ quyết đi cột cho khỏi lôi thôi, thêm thay chế độ này quy định mỗi hộ chỉ có quyền được hai mặt con thôi. Đi cột? Ừ, chưa nghe qua hả? Có nghĩa là anh đưa chim cho họ gút thắc ống dẫn tinh trùng, không đau đâu mà sợ như kiểu để chuồn chuồn cắn rốn nếu ưa biết bơi. Anh tên chi? Tên Hào, còn anh? Tui tên Nhật, nếu chẳng chê bai thằng hành nghề chạy xe thồ này thì hai đứa có nên làm bạn với nhau không? Cũng là do duyên số sắp đặt cuộc tao ngộ, nếu lộn lui đời xưa không khéo mà bày ra chuyện làm sui gia với nhau. Lời nói vừa dứt, tự động ánh mắt hai bà mẹ chợt đi hoang, như kiểu dòm mặt nhau thăm dò xem có hợp nhãn chăng, có môn đăng hộ đối không? Như kiểu ảnh đã nói bóng nói gió rồi thì tới phiên chị có ý kiến chi thêm, ưa phản biện hay mặc xác kệ mẹ bây, cứ thích bày trò làm cho rách việc!

Đứng chàng ràng vô tích sự ở đó ngó gai con mắt nên chi có bà y tá xua cả hai bàn tay ra đuổi: Mẹ tròn con vuông rồi, hạnh phúc rồi, giờ thì đã hết giờ thăm hỏi, về đi để cho người nhà ngơi nghỉ, mai hẳn vào và mai nhớ mang theo gạo đóng cho nhà thương, chúng tôi sẽ viết cho tờ giấy chứng thực đặng ra phường mà làm giấy khai sinh cho đứa bé. Bọc áo quần thì nên chêm dưới đầu, dép còn tử tế cũng vậy kẻo có nước mà đi chân không. Ở đây chúng tôi không chịu trách nhiệm việc bảo vệ tài sản của bệnh nhân.

Anh chàng chạy xe ôm nói: Mình ra ngoài cổng uống với nhau ly cà phê chia vui, anh Hào thấy sao? Bước xuống tam cấp, tay thọc túi quần, Hào thưa: Có bao nhiêu tiền tôi đã trả cho cuốc xe, giờ này lỡ có đạp phải bánh tráng cũng không biết cách bồi thường. Hề hề, tôi đề nghị thì tôi có nhiệm vụ phải chi trả, anh Hào chớ lấn cấn chuyện nhỏ. Không chừng uống xong tôi sẽ thồ anh về nhà luôn thể, khỏi mất công đi bộ. Bữa nay là ngày đáng nhớ mà, ngày đàn ông đi biển có đôi mà. Phải bia rượu chứ cà phê thì nhằm nhò gì.

Khi vui, người ta ưa chia sẻ. Nhưng cũng tuỳ người, tuỳ túi tiền, tuỳ hoàn cảnh cho phép. Có người vui chỉ biết chôn trong ruột chẳng thích “lộ hàng” sợ kẻ khác đâm dị nghị. Bà già Hào đi họp “đột xuất” ngoài trụ sở phường e liên quan tới vụ một chị trẻ người non dạ chẳng biết chôn dấu niềm vui khi trúng vé số đã dẫn tới tử vong, bị siết cổ hiếp dâm và đứa thủ ác đã ôm nguyên xấp vé số mà thần tài vừa gõ cửa. Gõ hôm trước thì hôm sau tới phiên thần chết lại điểm danh. Suy ra muốn sống lâu thì nên tịnh khẩu như bình, mặt lộ rõ sự vô cảm chẳng màng thế sự. Đi vào quán uống bia cũng vậy, chớ láo liên con mắt nhìn vu vơ kẻo có khi bị anh chị ngồi bàn bên xử, tội nhìn đểu. Cuộc sống này dân có số má ở đâu ra mà lắm thế, hung khí dắt thân rườm rà vượt mức quy định, trang bị vũ khí đến tận răng mà kể làm gì cho má nó khinh.

Cô Ba cho hai cà phê đen đá, nhớ bỏ nhiều đường chút nhen. Anh chàng nhiều kinh nghiệm bắn tiếng tới người con gái mặc áo bà ba không cài kín cổ ngụ ý cho mát chút đỉnh. Ghế nhựa thấp, xanh đỏ, thứ mà trường mầm non hoặc nhà giữ trẻ vẫn mua từng lố. Phụ huynh đến đón con không được quyền ngồi, nhưng đây là hàng quán bán chè cháo sinh tố cà phê mà cô Ba chủ nhân vừa biểu “ngồi xuống đi anh Hai, đứng láng cháng bộ tính mua mang đi hả?” Dãy ghế kê sát tường, dưới hàng cây cành lá loà xoà che bớt ánh điện vàng. Ngồi đâu mặt ra con đường nhựa còn lưu giữ nhiệt lượng dù mặt trời đã rút đi từ hôn hoàng bức rức nực nội. Sau lưng, cách khoảng sân chẳng mấy rộng là lãnh địa của bệnh viện trung ương, nơi cố gắng chia đều việc tử sinh, đẻ ra bao nhiêu trẻ con thì người bệnh lặt lìa chết đi sao cho ngang tầm, thế mới được quân bình nhân số. Thế mới duy tâm tin vào luật tiền kiếp với đầu thai. Nếu đàn ông đều xăm xăm đồng lòng đi cột ống phóng tinh trùng thì nguy to, cực đoan phá sản luật cung và cầu. Đẻ không mấy hột mà chết như rạ thì còn gì tiêu chí độc lập tự do hạnh phúc, câu thần chú mãi viết nắn nót trên chứng từ thưa gửi kiểm thảo phê bình đơn trương thành khẩn một mực nhận tội và xin được khoan hồng.

Anh Hào đang mần việc chi? Vừa hỏi hắn vừa dùng muỗng khuấy liền tay cho ly cà phê đá dâng cao bọt bèo. Ờ, tôi phụ đỡ má tôi việc buôn bán ngoài chợ, nhỏ thôi, chẳng có gì ghê gớm cả. Má tôi tạo công ăn việc làm để khỏi bị liệt vào thành phần ăn không ngồi rồi. Lấp đằng này liếm đằng kia, che đầu này đậy đầu nọ, đắp đổi qua ngày. Bây giờ lòi thêm ra một miệng ăn, vui thì có vui mà lo thì không trốn khỏi! Mới một đứa thôi mà, khéo lo. Thời trước ba má tôi có cả chục đứa con mà vẫn an vui sống hùng sống mạnh vậy. Trời sinh voi sinh cỏ. Hào nâng ly cà phê lên uống, môi khỏi khô, đá lạnh nhức răng sâu: Tôi cứ ngỡ là trời sinh voi mà quên sinh cỏ đó chứ, may phước là trời sinh ra má tôi, bà nói tao ưa có đứa cháu để ẵm để bồng chớ cuộc đời này buồn quá mạng. Tôi thưa cùng má tôi là sau này có gì má đừng trách tụi con đoản hậu, không biết liệu cơm mà gắp mắm. Tụi con ăn trông nồi riêng việc ngồi xem hướng thì do má chỉ bày đó nghen.

Hôm sau Hào đi bộ đến bệnh viện thật sớm cho mát mẻ. Vì nhà không có cân nên Hào đong đại sáu lon gạo vung cho vào bao ny-lông, cột túm miệng thật kỹ. Má Hào thắp nhang xin xuống từ bàn thờ ông già một quả cam, bẻ thêm hai trái chuối rồi biểu mày ra bếp lận theo con dao nhỏ đặng vào đó cắt cam cho nó bồi bổ. Hồi hôm nằm vắt tay lên trán đã nghĩ ra cái tên nào hay ho mà đặt cho cháu tao chưa? Má trộm nghĩ con gái đừng mang tên các loài hoa, như má đây sao suốt đời mãi cứ bầm dập!

Có điều gì khác thường đang xảy ra, coi mòi chộn rộn hơn hôm qua. Sân bệnh viện có xe công an đậu bậy bạ sai qui định và hành lang thì người tụ tập xớn xác cũng sai qui định nốt. Hào lòn lách một đỗi mới vào được tới giường vợ nằm. Vợ nằm mình ên, có nghĩa là không có mặt người sản phụ chung chăn chiếu. Hào nhìn, vợ đang vạch áo cho cục thịt đỏ hỏn lim dim mắt say sưa mút vú. Vợ thông báo tình hình ngay khi trông thấy chồng: Dễ sợ quá anh ơi, bà nằm chung giường em bị mẹ mìn ẵm đứa bé đi mất tiêu, chẳng rõ từ hồi nào. Sáng bảnh mắt đã nghe hét la liên hồi kỳ trận. Con mình là gái nhờ vậy mà không lọt vào mắt xanh chăng? Em cứ ôm riết lấy nó, điệu này có rêm mình cách mấy cũng xin được về nhà sớm, mất cục vàng này chỉ còn có nước nhảy cầu tự tử.

Hào ôm bao gạo nhỏ, e dè hỏi: Em liệu đi đứng có ngon lành không? Có liệu sức nổi không? Nếu quyết định là thế thì mình xù, dại gì đóng gạo cho nhà thương. Nhưng mà lúc này thì anh phải cắt cam ra cho em ăn hòng thu nạp chút vitamin C vào người. Má nói sẽ hầm giò heo với cà-rốt, với đậu Hoà lan, với khoai tây đặng cho em có sữa. Má đã giăng màn quanh giường để em tránh gió máy, đã chuẩn bị trách than biểu anh quạt lửa để em hơ cửa mình cho mau thu nhỏ lại, rồi nấu nồi lá bốc hơi trùm mền lên mà xông cho thông lỗ chân lông thải đi độc tố… Coi, cái mặt dễ ghét kìa, sao nó chẳng giống anh chút nào ráo trọi vậy em? Mới đẻ mà anh, đứa nào chẳng vậy, chừng đầy tháng mới tỏ tường là còn ai trồng khoai đất này. Anh đã kiếm ra chữ tốt để đặt tên con chưa? Tên gọi ở nhà thì nên kêu bằng Mìn, nhắc nhớ rằng khi con ra đời thì có đứa đồng trang lứa vô phúc bị mẹ mìn tha đi.

Anh chàng hành nghề chạy xe ôm vừa làm việc với an ninh xong, đôi mắt còn hoen bụi trần, ướt đỏ. Quai hàm bạnh ra, miệng luôn nhai chữ địt mẹ với đù má. Chỉ có nhân viên nhà thương móc ngoặc với bọn tội phạm chúng mới tác yêu tác quái kiểu đó, ung dung vào ra như chốn không người. Có chú an ninh la lên: Chớ nông nổi và nóng nãy, phận sự chúng tôi là sẽ chóng điều tra phá án, khoan nghi ngờ và đổ thừa cho một ai, phải có tang chứng vật chứng.

Hào thấy có người dán vội tấm giấy vào bức tường, hàng chữ viết sồi trụt lên đèo xuống dốc: Yêu cầu quý vị chú ý. Do bệnh viện thiếu hụt nhân lực nên từ giờ trở đi sản phụ nào có con đều phải tự mình ra sức trông coi và bảo vệ lấy hài nhi, khỏi dẫn đến tình trạng không hay, hối tiếc. Chúng tôi sẽ hạn chế số người vào thăm lạm dụng danh nghĩa là thân nhân để toan tính làm việc rồ dại.

Thấy Hào đứng với bộ mặt như có chàm đổ, anh chàng chạy xe ôm mất con dừng bước, moi túi ra điếu thuốc, bật quẹt, châm lửa: Mỗi ngày tôi đều học thêm kinh nghiệm thương đau. Mẹ nó chớ, phen này ông quyết không đi cột. Đẻ càng nhiều càng tốt, như kiểu mình nhiều tiền khi đánh bài sẽ không sợ chúng thấu cáy. Có thua có mất thì cũng khó mà dẫn đến tình trạng vô sản bần cố nông. Mẹ nó chớ, thật là đau như hoạn! Con vợ tôi họ cũng đang trông coi, nằm giường đặc biệt bị sợ nó sinh buồn đau mà lạc hồn làm chuyện chết chóc thiếu suy nghĩ. Đang ôm cái bọc gì đó? Có ngon ra cổng bệnh viện uống cùng tôi chén rượu đắng. Vậy là bướm vẫn hoàn bướm, lòi được con chim vui chưa trọn một đêm thì chim đã bị chúng nó vặt lông. Khốn nạn, cực khốn nạn. Chưa có bao giờ khốn nạn như hôm nay!

Hắn ôm ngực gập người ho một tràng dài, nhìn là biết đương sự ém khói thuốc lá dỏm, thuốc không người lái.

Hồ Đình Nghiêm

Nhà tù hình chữ S

Huy Văn Trương

Posted on April 21/ 2019, by Lê Thy

Post by Sơn râu 17 Mar 2024

Tập 3

Phần 2
Địa Phương Quân Fulro

Tôi ngồi đó im lặng nghe Sơn kể chuyện, hắn kể hoài kể mãi vẫn không thấy nó nói gì đến chuyện, tại sao nó có cái biệt danh Sơn Fulro. Nóng lòng, tôi nhắc khéo nó.

-Chắc cuộc sống khổ cực, hành quân liên miên, dãi dầu mưa nắng, da của mày đen sạm nên mày có tên là Sơn Fulro, phải không?

Sơn cười, tiếng cười như mắc nghẹn trong cổ.

-Nếu cứ có làn da đen vì sạm nắng sẽ bị gọi là Fulro, thì lính Việt Nam Cộng Hòa sẽ có hàng trăm ngàn ông lính mang tên Fulro.

Sơn lấy một cái chén, loay hoay lúi húi múc cho tôi một ít lá rừng còn nóng hổi.

-Thử đi mày, nếu không quen sẽ không ăn được đâu, rán tập đi, độn cho nó đầy cái dạ dày lép kẹp, tụi tao sống nhờ nó đó.

Tôi bưng chén lá rừng, khói còn bốc lên nghi ngút, gắp một mớ lá nhai thử. Tôi nhai hoài, nhai muốn trẹo quai hàm giống như mấy con bò nhai lại cỏ, lá rừng dai vì có nhiều xơ, vị của nó nhân nhẫn lại thoang thoảng khai mùi nước tiểu. Người ta thường nói ngậm bồ hòn làm ngọt, tôi đang ở trong trường hợp đó. Phun ra không được sợ buồn lòng bạn, tôi nhắm mắt cố nuốt thật nhanh mấy cọng lá rừng, nếu để chậm chút nữa chắc tôi phải ói ra mất.

Sơn nhìn tôi rồi nói.

-Cứ từ từ mà ăn, vừa ăn vừa nghe tao kể chuyện. Mày muốn biết tại sao tao có tên là Sơn Fulro phải không? Fulro là mấy mẫu tự đầu của năm chữ tiếng Pháp, đại khái nói về phong trào đòi tự trị của những bộ tộc thiểu số ở cao nguyên, và những sắc dân Chăm, Cam Bốt. Tao không muốn dài dòng về nguồn gốc, sự hình thành và quá trình hoạt động chiến đấu của họ. Tao nghĩ mày cũng như dân Miền Nam đều hiểu rõ về Fulro. Tao chỉ nói đến chuyện có liên quan đến tao. Tháng 2 năm 1969, sau nhiều lần thương thuyết thất bại, lực lượng Fulro đồng ý về hợp tác với chính quyền Việt Nam Cộng Hòa. Một buổi lễ long trọng được ký kết giữa lãnh tụ Fulro và Bộ trưởng Sắc tộc Việt Nam Cộng Hòa, dưới sự chứng kiến của Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu. Theo đó với sáu ngàn người trong lực lượng Fulro, trong đó có hơn hai ngàn binh sĩ của họ, sẽ sáp nhập vào lực lượng Địa Phương Quân của mình. Dĩ nhiên họ sẽ được hưởng đầy đủ mọi quyền lợi, như một quân nhân của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Tuy nhiên, có một chi tiết quan trọng là những binh sĩ Địa Phương Quân Fulro, sẽ được đặt dưới sự chỉ huy của sĩ quan Fulro chứ không phải sĩ quan Việt Nam.

Tôi nói với Sơn:

Hình minh họa

-Nếu vậy thì có cũng như không.

Sơn cười.

-Mày nói sai rồi, thêm bạn bớt thù mà, có còn hơn không mới đúng. Bởi vậy cho nên giữa Fulro và tao mới có một mối duyên kỳ ngộ. Vào một buổi trưa nọ, khoảng cuối năm 1969, tao đang ngồi phè cánh nhạn, nhậu lai rai ba sợi với mấy tên đệ tử. Mồi nhậu ê hề, ba con cá lóc to bằng bắp tay vừa mới câu được ở hồ Lăk đem nướng trui, một tô nước mắm với đầy đủ ớt, tỏi, chanh, đường. Nguyên một con gà luộc vàng hườm, mỡ tươm đầy da, đưa cái mỏ nhọn hoắc với đôi mắt đục ngầu nhìn tao. Một anh lính thuộc loại đệ tử ruột của thần lưu linh, hắn trịnh trọng quay cái đít con gà về phía tao rồi nói “Nhất phao câu nhì đầu cánh, ông thầy nhắp một chút rượu đưa cay, xong rồi làm một miếng phao câu, là thấy đời lên hương ngay.” Nói xong hắn từ tốn rót một ly rượu nếp than thơm lừng, đưa cho tao “Mời ông thầy uống trước”.

Sơn ngưng kể chuyện, hắn đứng lên rồi chửi thề.

-Mẹ nó, trong quân đội Miền Nam chuẩn úy Bộ binh là ông quan hạng chót, kinh nghiệm trận mạc thì không có vậy mà lúc nào đụng trận cũng thấy hắn ở hàng đầu, xung phong giết giặc phải chạy trước lính. Nếu có ông chuẩn úy nào miệng hô xung phong mà chạy sau lính, cuộc đời binh nghiệp của hắn ta kể như chấm dứt, bị đặt vô cái thế chẳng đặng đừng, cho nên có chết chuẩn úy cũng đành chết trước luôn. Đánh nhau thì như vậy, về hậu cứ uống rượu đương nhiên phải uống trước lính. Tao mới bưng ly rượu chưa kịp nhắp miếng nào, bất ngờ tên đệ tử thân tín xuất hiện phá bỉnh, báo cho tao biết phải lên trình diện Trung úy Đại đội trưởng ngay lập tức. Tên lính nói mà mặt mày hớt hơ hớt hải như chuyện trời sắp sửa sụp không bằng, miệng hắn lắp bắp “Ông thầy à, hình như ông thầy bị thuyên chuyển đi đơn vị khác”. Tao gắt với tên đệ tử “Bị cái con mẹ gì, ở đây với địa ngục có gì khác nhau đâu, đi khỏi địa ngục thì phải gọi là được mới đúng. Đợi tao uống xong ly rượu đã.” Tuy nói như vậy nhưng tao biết, chuyện gì còn có thể chần chờ được chứ gặp hung thần mà chậm trễ, ổng đì cho sói trán. Tao đặt ly rượu xuống mà như còn tiếc nuối cái gì đó, không có thì giờ suy nghĩ, tao lại bưng ly rượu lên nốc một hơi rồi co giò phóng như bay, quên mẹ nó luôn cái phao câu béo ngậy của con gà.

Tôi đùa với Sơn.

-Trời đánh tránh bữa ăn, mày cứ từ từ cưa vài ly rồi mới đi gặp Đại đội trưởng, không được hay sao?

Sơn chậm rãi nhai mớ lá rừng. -Ngày đó, tao chưa dám giỡn mặt với sếp. Trung úy Đại đội trưởng với nét mặt nghiêm nghị, giọng nói rõ ràng là đang ban lệnh hành quân “Chuẩn úy lo sắp xếp mọi thứ, đi biệt phái cho một Đại đội Fulro, thời gian là hai tháng. Đi theo ông sẽ có một binh sĩ truyền tin, và một đệ tử lo chuyện ăn uống cho ông. Nhiệm vụ của chuẩn úy là, giúp Đại đội trưởng Đại đội Fulro theo dõi đường đi, chấm tọa độ đóng quân, điểm kích đêm cũng như tác xạ tiên liệu, xin pháo binh yểm trợ khi đụng trận. Bên đó họ cần ông, bởi vì sĩ quan Fulro không quen sử dụng địa bàn và bản đồ. Người Thượng Fulro, có thể đi trong rừng ngày này qua tháng nọ không cần bản đồ và không bao giờ bị lạc, nhưng nếu xin pháo binh yểm trợ mà không rành tọa độ, không giỏi bản đồ, sẽ bị lạc đạn như không.” Trung úy Đại đội Trưởng ngừng một lúc như đợi cho tao hiểu rõ nhiệm vụ, ông nói tiếp “Chuẩn úy có gì thắc mắc không?”. Tao hỏi ông ta “ Trung úy có thể nói cho tôi biết, tại sao lại là tôi phải đi biệt phái, trong khi đại đội của mình còn mấy sĩ quan thâm niên hơn tôi.” Trung úy Đại đội trưởng xuống giọng với tao “Bởi vì chuẩn úy là người giỏi địa bàn và bản đồ nhất, trong mấy ông sĩ quan. Hơn nữa, ông cũng vừa học xong khóa Điều chỉnh tác xạ pháo binh, cử ông đi là phải rồi.Với lại ông cũng nên biết, bồng em thì khỏi xay lúa.” Tao nói với Trung Úy Đại đội trưởng “Đánh nhau với Việt cộng tôi không sợ, vậy mà lại ớn mấy ông kẹ Fulro, mỗi khi không vừa lòng chuyện gì lại nổi loạn, trói cổ mấy

thầy trò của tôi lại, đe dọa cắt cổ mổ bụng, để yêu sách với Tiểu khu.” Trung úy Đại đội trưởng an ủi tao, giọng nói yếu xìu như cái lốp xe bị xì hơi, ông nói mà như tiễn đưa tao về miền miên viễn “Chắc không sao đâu, mình cứ sống hết lòng với họ là được rồi.”

Hình minh họa

Sơn nhấc cái nồi lá rừng để xuống đất, vừa làm hắn vừa nói với tôi.

-Mày biết không, hồi đó chỉ nghĩ đến chuyện phải sống với mấy ông Fulro hai tháng, là tao sợ muốn đái trong quần.

Tôi đặt cái chén lá rừng xuống, rồi nói với Sơn.

-Tao có chút thắc mắc, mày nói với tao có hơn hai ngàn hai trăm binh sĩ Fulro về hợp tác với Việt Nam Cộng Hòa. Mày đi tăng phái cho một đại đội Fulro, vậy còn hơn hai ngàn binh sĩ Fulro nữa, họ ở đâu?

-Chuyện đó tao không biết, tao chỉ nghe nói lại thôi không tận mắt chứng kiến. Khi về hợp tác với mình, lực lượng Fulro được tái tổ chức theo kiểu mẫu của Địa Phương Quân Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Họ bị chia thành bốn tiểu đoàn, một tiểu đoàn có bốn đại đội. Sau khi gởi đi thụ huấn, Địa Phương Quân Fulro được đưa về các tiểu khu ở cao nguyên Trung phần như Tiểu khu Darlac, Tiểu khu Pleiku, Tiểu khu Kontum, và Tiểu khu Tuyên Đức. Hình như mỗi tiểu khu tiếp nhận một tiểu đoàn Fulro. Khi về tiểu khu, họ bị phân tán mỏng, tùy theo tình hình địa phương mỗi quận nhận một đại đội. Quận Lạc Thiện của tao có một Đại đội Fulro về đó. Và tao lãnh nhiệm vụ đi biệt phái cho họ.

Tôi hỏi Sơn.

-Nếu vậy còn phải có chừng hai chục ông sĩ quan, đi biệt phái cho những Đại đội Fulro khác. Đúng không?

Sơn nhíu mày như cố nhớ lại chuyện xưa.

-Chuyện đó tao chịu thua, chỉ biết trường hợp của tao thôi, chuẩn úy chứ đâu phải chuẩn tướng, làm sao mà tao biết hết mọi chuyện được. Ngay buổi chiều hôm đó, khi mà lá rừng của núi đồi cao nguyên chìm trong hoang lạnh, bầu trời đầy mây xám, tao cùng hai ông đệ tử, mỗi thằng bảy ngày lương khô, ba lô súng đạn đầy đủ dẫn nhau đi biệt phái cho Đại đội Fulro, mà quân số của họ một trăm phần trăm là người Thượng. Cá nhân tao, ngoài khẩu súng ngắn colt 45 đeo xề xệ bên hông, tao thủ thêm cây súng dài M16 và mấy trái lựu đạn M26 cho chắc ăn.

Sơn im lặng một chút, rồi đột ngột hỏi tôi.

-Mày có biết tại sao tao mang hai cây súng không?

-Tại mày sợ quá chứ gì.

Sơn cười.

-Đúng một phần thôi, một phần nữa là do hồi nhỏ tao bị ảnh hưởng phim “Bảy người hiệp sĩ” của Nhật, do tài tử Toshiro Mifune thủ vai chính. Hình ảnh của ông ấy với hai thanh kiếm, một dài một ngắn, giắt ngang hông, đứng một mình trong mưa chuẩn bị đánh một trận sinh tử với lũ giặc cướp. Cái oai phong lẫm liệt của một người sẵn sàng hy sinh vì đại nghĩa, bảo vệ dân lành chống lại bọn thổ phỉ, đã khắc sâu vào tâm khảm của tao. Mẹ nó, phim hay đến độ nó báo hại suốt ba ngày kế đó, sáng nào tao cũng ôm cái bụng đói đi học.

Tôi thấy có cái gì đó lấn cấn nên hỏi Sơn.

-Tại sao mày không ăn sáng rồi đi học, bộ mày bị tiêu chảy hả?

Sơn giải thích.

-Không tiêu mà cũng không chảy, ba ngày nhịn ăn sáng, tao để dành được sáu đồng đủ để mua một vé cine, coi lại phim “Bảy người hiệp sĩ” thêm một lần nữa.Và tao đem theo trong đầu ông hiệp sĩ với hai thanh kiếm giắt ngang hông, cho đến khi có cơ hội là tao chơi liền hai cây súng. Mày biết không, mang tâm sự của những người đi biệt phái cho Fulro, giống như tâm sự kẻ sang Tần, tuy không nói ra nhưng tao biết cả ba thầy trò đều lạnh cẳng, cùng có một tâm trạng giống nhau, từ đây giữa chốn gió cát mịt mù, chuyện sống chết rủi may đành phó mặc cho số phận. Đại đội của tao cũng giống như đa số đại đội Địa Phương Quân trên vùng cao nguyên, tệ lắm cũng có phân nửa quân số là người Kinh, đây là yếu tố tâm lý rất quan trọng, nó giúp mình an tâm, gặp khi nguy khốn còn có chỗ mà dựa. Anh chàng truyền tin coi bộ yếu bóng vía nhất trong bọn, hình như ớn cho cái cảnh cô đơn lạc lõng giữa rừng người Thượng Fulro, bịn rịn không nỡ chia tay với đại đội cho nên cứ “Bước đi một bước, giây giây lại dừng.” Hắn ta nói với tao, giọng nói nghẹn ngào như là muốn khóc “Ông thầy ơi, nếu mà Fulro có giở quẻ, khi ông thầy chạy nhớ dẫn thằng em theo với.” Nhìn anh ta mà lòng đầy thương cảm, tao còn biết nói gì hơn là nhắc lại lời của Trung úy Đại đội trưởng.

Hình minh họa

“Chắc không sao đâu.”

Tôi hỏi Sơn Fulro.

-Tại sao mày không đổi anh chàng truyền tin khác, gan dạ hơn?

Sơn nhìn tôi.

-Mày ngon thì tới đó mà đổi.

Nói xong, Sơn Fulro tà tà kể tiếp.

-Tụi tao trình diện ông Đại đội trưởng Fulro, khi ông ta đang ngồi dựa lưng vào một gốc cây rừng. Vừa nhìn thấy ông, bao nhiêu lo âu phiền muộn mang nặng trong lòng vụt tan biến, trước mặt tao một người Thượng mặt mày phương phi, sáng sủa, cặp lông mày rậm đen nằm trên đôi mắt to có màu xanh lờn lợt, da vàng, mũi cao chứ không tẹt như đa số người Thượng. Tay phải của ông đại úy cầm cái kéo bé tí xíu, tay trái với tấm gương soi mặt tròn và nhỏ nằm gọn trong lòng bàn tay, ông ta đang ung dung nhàn nhã, tỉa bộ râu mép màu nâu đậm. Ông đại úy bận một bộ đồ rằn ri với ba cái bông mai vàng sáng chói nơi cổ áo, thêm cái tên Y Gul trên túi áo phải. Ở đại đội tác chiến, quân nhân mang lon màu đen, tao không biết tại sao ông đại úy này lại mang lon màu vàng. Từ con người của ông ta toát ra một vẻ thanh thoát, thân thiện, ông niềm nở bắt tay tao rồi nói “Chuẩn úy ngạc nhiên lắm phải không? Tôi lai Tây, đã học hết lớp đệ tứ ở trường trung học Ban Mê Thuột, ba tôi là thư ký đồn điền cao su nhưng ông ta đã về Pháp từ lâu rồi. Dăm ba năm, ông gởi cho mẹ con tôi tí tiền, mà tôi đoán là chút tình còn sót lại khi nhớ đến giọt máu rơi ở Việt Nam”. Sau cái bắt tay thân mật đầy tình người, với giọng nói cởi mở, ông cảm ơn ba đứa tao đã đến đây giúp đỡ ông. Sau đó, ông ra lệnh cho anh lính Fulro chỉ cho tụi tao chỗ nghỉ tạm qua đêm. Anh lính yên lặng dẫn tụi tao đi vòng vo, băng qua nhiều giao thông hào, hầm hố, vọng gác, cuối cùng anh ta dẫn tụi tao vào trong một cái hầm rất kiên cố được xây bằng xi măng, không có người ở, nóc hầm được bao phủ bằng nhiều lớp thân cây rừng mà chu vi của nó khoảng một vòng tay ôm, rồi đến hàng chục lớp bao cát xếp chồng lên nhau. Bên trong căn hầm chỉ có chút ánh sáng mặt trời xuyên qua khung cửa hẹp, làm cho căn phòng chìm trong bóng tối, xòe bàn tay chỉ thấy mờ mờ. Anh lính Fulro chỉ cho tụi tao cái chõng tre ở một góc của căn hầm rồi lặng lẽ bỏ đi. Sau này tao được biết, ngày xưa đây là một trong hàng chục trại nội địa  của Lực Lượng Đặc Biệt, nó nằm sâu trong lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa, khác với trại Lực Lượng Đặc Biệt Biên phòng, khi Lực Lượng này rút đi, họ bàn giao căn cứ lại cho Địa Phương Quân của Tiểu khu Darlac. Tao bật cái đèn pin, quét một vòng quanh tường rồi đưa mắt quan sát khắp nơi.

Sơn ngừng nói, hắn hỏi tôi, câu hỏi không liên quan gì đến chuyện đang kể.

-Mày đã thấy con bọ cạp bao giờ chưa?

Sau một lúc suy nghĩ, tôi trả lời Sơn.

-Cách đây mấy tuần, khi đi làm lao động bên ngoài trại, lúc làm cỏ chung quanh cái hàng rào vỉ sắt PSP tao có thấy một chú bọ cạp nằm trong kẹt đá, đó là lần đầu tiên trong đời tao thấy con bọ cạp.

Hình minh họa

Sơn cười khoái chí.

-Tao cũng vậy, khi tao chiếu đèn pin lên vách tường căn hầm, một cảm giác lành lạnh rợn người chạy khắp thân mình. Từ nhỏ đến lớn, đó là lần đầu tao thấy bọ cạp, không phải một con mà mấy chục con đang bám đầy trên vách tường xi măng thô nhám. Tất cả đều nằm yên không nhúc nhích, khiến tao có cảm tưởng đó là những con bọ cạp làm bằng nhựa dẻo, mà ai đó đã dán lên vách để trang trí cho vui. Đang miên man suy nghĩ, tao tự hỏi làm sao có thể ngủ với một bức vách đầy bọ cạp như vậy? Tên đệ tử của tao đốt một cây đèn cầy, hắn gắn cây đèn lên đầu cái chõng tre đặt cách vách tường chừng hơn một gang tay rồi nói lớn “Chuẩn úy, ông có thể ngủ trên cái chõng tre này.” Tao nói với tên đệ tử, giọng nói đầy giễu cợt “Tao còn yêu đời không muốn chết vì bị bọ cạp cắn”. Tên đệ tử chỉnh tao “Bọ cạp chích chứ không có cắn, nơi đuôi của nó có một cây kim, khi chích nọc độc từ trong thân con bọ cạp theo cây kim này truyền sang sinh vật mà nó chích. Đám bọ cạp đang bám trên tường, nếu ông thầy không đụng chạm tới nó, thì sẽ không bao giờ bị chích. Tui sẽ kéo cái chõng tre cách xa tường chừng một thước là an toàn.”  Nói xong tên đệ tử cúi người, tay kéo cái chõng miệng nói như để trấn an tinh thần của tao “Ngày mai tui sẽ bắt độ chục con bọ cạp, nướng lên cho ông thầy ăn với cơm.”

Sơn đột ngột vỗ vai tôi.

-Mày nghĩ coi, chắc tên đệ tử tưởng tao là dân của những bộ tộc bán khai bên Phi Châu, cho nên nó đòi nướng bọ cạp cho tao ăn. Tuy bực trong lòng nhưng tao cũng đùa với nó “Tao không thích ăn bọ cạp nướng.” Tên đệ tử vội vàng nói không suy nghĩ “Nếu ông thầy không thích bọ cạp nướng thì tui làm bọ cạp chiên giòn, thứ này nhậu với rượu đế cũng bắt lắm đó ông thầy.” Tới đây thì tao giận thiệt nên nói “Mẹ nó, bọ cạp nướng với chiên, ăn xong để rồi lăn quay ra chết phải không?” Tối hôm đó tao nằm ngủ dưới hầm, bên cạnh bức tường đầy bọ cạp. Trong giấc ngủ chập chờn đầy ác mộng, nửa đêm tao chợt giật mình thức giấc, giữa cái vắng lặng của đêm đen sâu thẳm, tao bật cái quẹt zippo mồi thuốc, ánh lửa vàng vọt bùng cháy soi sáng một góc hầm. Tao nhìn lũ bọ cạp trên vách mà nhớ đến quán cà phê ở thành phố Ban Mê Thuột, quán có cô thu ngân đẹp như tranh vẽ, ngồi mơ màng bên dàn máy Akai M9, với cặp loa 100 watts treo trên tường phát ra những bản nhạc thời trang lãng mạn, ướt át, làm mê mẩn lòng người.

Tôi kéo Sơn ra khỏi cái thế giới đầy mơ mộng của hắn.

-Bọ cạp ăn được đó mày, mấy ngày trước tao thấy một thằng trong tổ của tao, nó chộp được con bọ cạp, nướng lên rồi xơi ngon lành.

Sơn nhìn tôi nói.

-Đồng ý là ăn được nhưng mà…

Hắn nhăn mặt rồi kể tiếp.

-Khi mà mặt trời rọi những tia nắng đầu tiên vô hầm, lúc đó ba thầy trò tụi tao đang bắt đầu ngồi thưởng thức bữa ăn sáng. Hai bịch cơm sấy lớn, một gói mì làm canh, một hộp thịt ba lát thêm ly cà phê đen. Tụi tao phải ăn thật no, nhét cho đầy bụng để có sức mà lội. Vừa dứt buổi ăn sáng, cũng là lúc ông lính Fulro dẫn đường cho tụi tao ngày hôm qua, tới kêu đi họp. Đứng trước hàng quân, tất cả mọi quân nhân đều mặc áo quần rằn ri, nên tao cứ tưởng mình đứng trước một Đại đội Biệt Động Quân. Tao không biết Tiểu khu Darlac lấy áo quần rằn ri ở đâu, để trang bị cho những ông lính Fulro này. Thêm một điều nữa khiến tao thắc mắc là, tao ước chừng có khoảng trên hai chục sĩ quan đủ các cấp từ đại úy xuống đến chuẩn úy, đang đứng trong hàng quân, trên cổ áo của họ là một rừng mai vàng nở rộ cứ như là Tết. Tao nghĩ nhiều đến cấp số sĩ quan đầy đủ của một Tiểu đoàn Biệt Động Quân, cũng chỉ đạt đến chừng đó mà thôi. Sau này tao được biết thêm, sở dĩ có nhiều sĩ quan được đồng hóa cấp bậc trong một Đại đội Địa Phương Quân Fulro, vì đó là điều kiện khi họ về hợp tác với Việt Nam Cộng Hòa, và yêu sách đó đã được chấp thuận. Đại úy Y Gul giới thiệu tao với các sĩ quan và binh sĩ trong đại đội, khi ông ngưng nói, ba đứa tao đã nghiễm nhiên trở thành binh sĩ của Đại đội Fulro.

Hình minh họa

Mỉm cười nhìn tôi, Sơn nói.

-Tới đây, mày biết tại sao tao có cái tên Sơn Fulro rồi chứ gì?

Tôi gật đầu.

-Bây giờ mới biết.

Sơn Fulro tiếp tục câu chuyện.

-Với người Thượng núi rừng là nhà, hành quân trong rừng giống như chuyện họ đang sống trong nhà. Hai tháng biệt phái, hơn một tháng rưỡi bọn tao hành quân trong rừng sâu núi thẳm, lặn lội trong dãy Trường Sơn âm u hiểm trở, nơi đó những dãy núi xếp nếp tiếp nối nhau tưởng như không bao giờ dứt. Địa bàn hoạt động của Đại đội Fulro, trải dài từ buôn Don, cho đến những dãy núi cao chập chùng chớn chở, vây quanh đỉnh Chư Yang Lăk với độ cao 1650 mét, mà người Thượng gọi là đỉnh núi nhiều mây trắng. Có lần tụi tao đã tốn gần hai ngày mới lên đến đỉnh Chư Yang Lăk, mà mục đích là lục soát vùng đặt súng cối 82 ly của Việt cộng. Mỗi người lính vai ba lô với bảy ngày lương khô, súng M16 với một cấp số đạn, lựu đạn, mìn claymore, thêm bốn bi đông nước, bám theo sườn núi dựng đứng mà leo lên, vừa leo vừa sợ nếu có Việt cộng ở trên, chỉ cần năm, sáu tên ném đá cục xuống cũng chết sạch cả đại đội, nói gì chuyện họ bắn và quăng lựu đạn xuống. Khi tao và Đại đội Fulro đến nơi Việt cộng đặt súng cối, họ đã rút đi mất từ hôm trước, dấu vết còn lại chỉ là mấy cái bếp lửa giấu kín trong hang đá, một tờ giấy vở học trò gấp làm bốn dằn dưới một hòn đá. Có một điều lạ là họ không gài mìn. Đại úy Y Gul đọc xong những gì viết trong tờ giấy, ông đưa cho tao “Chuẩn úy coi lại, tụi Việt cộng nói gì, nét sơn là ai mà thua rồi ?” Tao nhìn hàng chữ viết nguệch ngoạc trên tờ giấy, nét chữ lúc thì té bên đông, khi thì trượt bên tây mà ớn cho mấy ông Việt cộng. “Tại sao bọn ngụy tụi bây không nghe đài bbc, nét sơn đã thua rồi”. Giống như Đại úy Y Gul, tao cũng không biết nét sơn là thằng mắc dịch nào. Trao tờ giấy lại cho Đại úy Y Gul, tao tính nói với ông là tao cũng không biết, cùng lúc ấy đột nhiên một tia sáng lóe lên trong đầu, tao đoán rằng người viết dòng chữ này là một tên Việt cộng ở miền Bắc cho nên khi nói đến Tổng Thống Mỹ Nixon, hắn nói là nét sơn. Nói sao hắn viết như vậy. Tao cười với Đại úy Y Gul “Tụi nó nói Tổng Thống Mỹ Nixon đó”. Gật gù cái đầu ra chiều đắc ý, đưa tay vuốt bộ râu mép, Đại úy Y Gul nói với tao “Vậy mà tôi nghĩ không ra”.

Sơn ngưng nói, hắn nhìn quanh rồi đưa tay vơ lấy tấm ván nhỏ đậy lên nồi lá rừng. Xong xuôi hắn mới  tiếp tục kể chuyện.

-Đứng ở lưng chừng núi Chư Yang Lăk, nhìn xa hơn nữa, xa thật là xa về hướng Đông, Chư Yang Sin mới là đỉnh núi vô địch trong vùng với cao độ 2442, cao nhất vùng cực Nam của dãy Trường Sơn. Tụi tao chưa bao giờ bén mảng tới vì quá xa, ngoài tầm hoạt động của Đại đội Fulro. Khi hành quân lúc nào thầy trò tao cũng đi cùng với bộ chỉ huy đại đội, sát cánh với Đại úy Y Gul. Tao là cái máy đo tọa độ, xác định điểm đứng, điểm đóng quân đêm, tác xạ tiên liệu gởi về chi khu và cả phòng ba của tiểu khu. Một lần nọ tại điểm dừng quân, tọa độ mà tao gởi về chi khu không được Đại úy Y Gul đồng ý, ông ta cho rằng tao chấm tọa độ sai. Hai cái tú tài ban toán hạng bình thứ, những bài học địa hình ở Trường Bộ Binh Thủ Đức, gần một năm kinh nghiệm lội suối băng rừng ở Lạc Thiện, làm sao tao có thể chấm tọa độ sai được. Tao yêu cầu Đại úy Y Gul hãy cùng tao kiểm soát lại tọa độ điểm nghỉ quân. Với những phương pháp cơ bản về bài học địa hình ở Thủ Đức, tao để tấm bản đồ xuống đất, đặt cái địa bàn lên trên rồi xoay tấm bản đồ, cho đến khi hướng Bắc của bản đồ trùng với mũi tên chỉ hướng Bắc của địa bàn. Sau khi đã định hướng được bản đồ, tao chỉ Đại úy Y Gul về phía hướng Đông, cách điểm đóng quân khoảng hai trăm mét là ngã ba nơi hai con suối nhỏ gặp nhau. Sĩ quan mới ra trường nhắm mắt chấm tọa độ cũng đúng, huống gì là sĩ quan có kinh nghiệm như tao. Tao gọi pháo binh ở chi khu xin một trái khói, chừng hơn năm phút sau một làn khói trắng bốc lên cao, cách xa đại đội khoảng hơn trăm thước, ngay hướng Đông. Một nụ cười tươi rói nở trên gương mặt Đại úy Y Gul, ông ta đưa ta vuốt bộ râu mép rồi nói “Chuẩn úy giỏi thiệt”.

Sơn lim dim đôi mắt, hắn nói chuyện với tôi mà như nhớ về dĩ vãng.

Hình minh họa

-Hồi đó được khen tao khoái quá chừng, quên mẹ nó hết mọi khổ cực. Những ngày sau đó Đại úy Y Gul luôn tỏ ra thân thiện với tao, khi đứng trước hàng quân ông thường gọi tao là Chuẩn úy Y Son, rồi nói rằng, ông rất bằng lòng với những gì mà tao đã giúp cho đại đội khi đi hành quân.Đại úy Y Gul còn dành nhiều ưu ái cho tụi tao, ưu ái đến độ ông muốn xin tiểu khu cho tao về làm sĩ quan cơ hữu của Đại đội Fulro do ông chỉ huy.  Cách duy nhất mà tao có thể từ chối tấm lòng yêu mến của ông Đại úy Fulro, là tao phải đưa ra một ví dụ thực tế nhất, để ông ta hiểu rõ vấn đề một cách thấu đáo. Tao nói “Đại úy thích sống nơi núi rừng, làm bạn với chim muông cây cỏ, ông ở trong rừng giống như con cá sống dưới nước. Nếu đại úy là con cá đang bơi dưới suối, tôi đem quăng ông lên bờ, ông có chịu không?” Đại úy Y Gul trả lời tao “Không được đâu.” Tao vin ngay vào câu trả lời của ông rồi nói “Tôi quen sống ở thành phố, bắt tôi bỏ vô rừng cũng giống như đem con cá vất lên bờ, nó sẽ giãy đành đạch rồi chết. Tôi đi biệt phái cho đại úy, đặt dưới quyền chỉ huy của ông, tôi là thuộc cấp của ông, quyền sinh sát nằm trong tay của ông. Đại úy bắt tôi ở lại với ông, tôi phải ở lại, cho về, tôi mới được về.” Đại úy Y Gul đưa tay vuốt bộ râu mép, gật gù “Chuẩn úy nói đúng, khi hết hạn tôi sẽ trả ông về đơn vị cũ.” Những ngày sau đó, trong những bữa ăn khi hành quân, Đại úy Y Gul thường cho tao khi thì miếng thịt heo rừng, lúc thì chút thịt nai, mà lính của ông vừa mới săn được trong rừng. Thời gian trôi mau như cánh chim bạt gió, vừa thấy đó đã mất hút ở cuối trời, ba đứa tao sống với Đại đội Địa Phương Quân Fulro mới đó mà đã được hai tháng. Ngày mà tao mãn hạn lưu đày, Đại úy Y Gul với đôi mắt ươn ướt, bắt tay tao siết mạnh rồi từ tốn nói “Người Thượng chúng tôi nói một là một, hôm nay tôi trả chuẩn úy về với đơn vị cũ của ông, đúng như tôi đã hứa trước đây”. Đại úy Y Gul nói trả nhưng giọng nói đầy bịn rịn nghe cứ như là muốn giữ tao lại. Lòng bồi hồi xúc động trước cái chân tình của Đại úy Y Gul, tao ôm chặt lấy ông rồi hỏi nhỏ “Đại úy à, ông có còn ý định giữ tôi ở lại đại đội này với ông không?” Gương mặt của Đại úy Y Gul đang buồn bã bỗng dưng vụt sáng, ông hấp tấp hỏi “Chuẩn úy chịu ở lại với tôi, có đúng không?” Tao nhìn vào đôi mắt sâu thăm thẳm của Đại úy Y Gul rồi cười thoải mái “Hai tháng nữa thôi nghe đại úy, chỉ một mình tôi thôi còn hai người lính phải được thay thế”. Và bài học quý giá nhất mà tao học được nơi núi rừng hoang dã của cao nguyên là những loại lá rừng nào ăn được, loại lá nào có thể dùng làm thuốc.

Sơn cúi đầu như nhớ về những ngày tháng cũ.

-Bây giờ thì mày hiểu tại sao mấy tháng trời ở trong trại tù Sông Mao này, tao ăn đủ mọi thứ lá rừng mà không bị đau hay ngộ độc.

Sơn ngừng nói, hắn nhíu mày như đang suy nghĩ.

-Mày còn nhớ không, hôm trước trong trại của tụi mình, khi một toán tù nhân Fulro khoảng hơn chục người nhập trại, tao nhìn họ và tin rằng, có thể họ là những binh sĩ Địa Phương Quân Fulro năm xưa. Những tù nhân Fulro này hôi hám bẩn thỉu, áo quần lôi thôi nhếch nhác, hai tay của họ bị khóa chặt trong cái còng số 8, dưới chân là một sợi xích sắt to và dài hàng chục thước cột họ lại với nhau. Tất cả cúi đầu đi chầm chậm trong im lặng, kéo lê từng bước chân mệt nhọc đến nhà giam. Cảnh đó giống hệt như những tên nô lệ của Âu châu thời Trung cổ, mày thấy tao nói có đúng không?

Tôi nói với Sơn.

Hình minh họa

-Cùng một chuyện về tù Fulro nhưng đó là cách nhìn của mày, tao có cái nhìn của tao. Khi thấy đoàn tù Fulro đi qua, hàng chục người bị cột chung với nhau bằng một sợi xích sắt dài, khiến tao nhớ lại đâu khoảng năm tao còn học đệ nhất, lần đầu tiên bất ngờ nghe được bản nhạc “House of the rising Sun”, do ban nhạc The Animals trình diễn. Khi anh ca sĩ cất giọng, toàn thân tao chợt như đóng băng, lặng người đi, sửng sờ như bị hớp hồn bởi giọng ca truyền cảm đầy ma quái của anh ta. Hấp lực của nó mạnh đến độ đầu của tao muốn vỡ tung. Khả năng Anh ngữ của tao lúc bấy giờ chỉ nghe câu được câu mất, không làm sao hiểu trọn vẹn đầy đủ lời ca của bản nhạc.  Cũng may âm nhạc thì không có biên giới, nên tao vẫn có thể cảm nhận cũng như thưởng thức được cái hay của nó. Khi đến gần cuối bản nhạc, bất chợt tao nghe được câu “wear that ball and chain” thì hình ảnh của nước Mỹ thời lập quốc, thời Nam Bắc chiến, thời chinh phục miền Tây, thời đãi cát tìm vàng của hơn vài trăm năm trước, hiện về ngay tức khắc trong tâm trí của tao. Những người nô lệ da đen, rồi những tù nhân chân mang sợi xích với trái banh bằng sắt, làm lao động khổ sai lấp sông, phá núi, làm đường xe lửa, họ chậm chạp kéo lê những bước chân nhọc nhằn mệt mỏi trong cái nắng như thiêu đốt của miền Tây nước Mỹ. Đoàn tù Fulro mà sợi xích sắt dài như vô tận cột hơn mười trái banh người, xâu thành một hàng di chuyển trước mắt tao, hình ảnh đó còn dã man tàn bạo, man rợ hơn nước Mỹ thời Nam Bắc chiến gấp ngàn lần. Cùng là thân phận tù đày, cùng chung một trại giam, nhưng những người tù Fulro bị biệt giam trong một căn nhà với sợi xích sắt to, xiềng họ lại với nhau, khi cần di chuyển hơn mười trái banh người phải cùng đi một lần. Sau đó những người tù Fulro được đưa đi đâu mất, trả tự do hay đem đi xử bắn, điều đó tao không biết được. Với Việt cộng câu nói mà ai cũng biết “Thà giết lầm hơn bỏ sót.” Quá khứ đã chứng minh, Việt cộng thà giết lầm hơn sáu ngàn thường dân ở Huế trong Tết Mậu Thân, chớ quyết không bỏ sót bất cứ một tên Ngụy quân, Ngụy quyền nào hết. Như vậy số phận của những người tù Fulro này, chắc không được sáng sủa cho lắm.

Sơn lo thu dọn mấy cái chén miệng nói với tôi, giọng nói nhỏ lại, nhỏ thật nhỏ.

-Có điều này, tao cần phải nói với mày, ngày xưa khi không biết gì về “Phong trào tự trị Fulro” tao nhìn họ với đôi mắt đầy kỳ thị. Với tao Fulro đồng nghĩa với nổi loạn, Fulro là chống đối. Sau mấy tháng sống chung với họ nơi núi rừng cao nguyên đèo heo hút gió, tao hiểu ra người Thượng Fulro yêu thiên nhiên, yêu cái hoang sơ của núi rừng Trường sơn, yêu đất đai nơi mà cha ông của họ đã sống tự ngàn xưa. Y hệt như người dân Miền Nam , từ sông Bến Hải cho đến mũi Cà Mau, họ yêu sông nước Miền Nam , yêu con sông Hàn ở Đà Nẵng, sông Côn ở Bình Định, sông Ba ở Tuy Hòa, yêu sông Cửu Long ở Nam kỳ lục tỉnh, yêu ruộng đồng, yêu mồ mả ông cha, yêu tự do. Kể từ cuối năm 1969 cho tới ngày 30 tháng 4 năm 1975, hơn hai ngàn binh sĩ Địa Phương Quân Fulro đã sát cánh với quân nhân của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa, cùng nhau chiến đấu để bảo vệ Miền Nam chống lại sự xâm lăng của Cộng sản Bắc Việt. Rồi cái lệnh đầu hàng nghiệt ngã của Tổng Thống Miền Nam đã lùa sĩ quan bọn mình vô tù. Riêng binh sĩ Địa Phương Quân Fulro vẫn còn tiếp tục chiến đấu, bằng cớ là cho đến mấy hôm trước, tụi mình mới thấy hơn chục binh sĩ Fulro bị bắt vào đây. Tao tin rằng sau hơn bảy, tám tháng đánh nhau, không có tiếp tế, súng ống và đạn dược của họ đã cạn kiệt, chuyện bị bắt không chóng thì chày phải đến thôi.

Giọng nói của Sơn bỗng trở nên nghiêm trọng.

-Những gì tao vừa kể cho mày nghe về cái tên Sơn Fulro của tao, mày hãy giữ kín miệng giùm. Khi vô đây tao giấu biệt, không nói cho một ai biết về chuyện tao đã từng có thời gian sống với Fulro.

Tôi nói.

-Bên tổ 38 của mày, tụi nó vẫn thường gọi mày là Sơn Fulro mà?

Sơn cười.

-Tao nói láo với bọn nó là tao đen giống người Thượng, nên bị bạn bè đặt tên là Sơn Fulro.

-Vậy tại sao mày lại nói sự thật với tao?

Sơn hơi ngập ngừng.

-Hôm trước nói chuyện với mày, tao biết rằng mày là thằng có thể tin được.

Tôi nói với Sơn.

Hình minh họa

-Chuyện này thì tao hứa với mày, sẽ tuyệt đối giữ bí mật.

Trong ánh lửa sắp tàn, chỉ còn lại chút tro than âm ỷ cháy giữa đêm đen, Sơn với nét mặt đăm chiêu, tư lự, hắn nói mà như không muốn nói.

-Còn một điều này nữa, mấy tháng trường ở trong tù đói ăn thiếu mặc, đã nhiều lần vì quá đói tao phải tìm lá rừng mà ăn thêm. Khi cầm trong tay ba tán đường mày cho, tao cảm động đến muốn khóc, không ngờ rằng trong tận cùng của địa ngục đói khát, lại có người dám cho mình không phải một mà tới ba tán đường. Tao dự tính, đến tối sẽ cùng với hai thằng bạn trong nhóm nấu một nồi chè đậu đen, ăn cho bỏ những ngày thèm khát. Chuyện đời có mấy ai ngờ, trưa hôm đó khi gặp đoàn tù Fulro với cái sợi xích sắt dài hàng chục mét, cột họ lại thành một xâu, khiến tao nhớ lại thời mình còn ở chi khu Lạc Thiện. Nhớ lại chuyện tao với những người Thượng Fulro có một thời là chiến hữu, từng sát cánh bên nhau chống lại Cộng sản. Nghĩ đến ân tình mà ông Đại úy Fulro có cái tên là Y Gul đã dành cho tao, khi ông thân mật gọi tao là Y Son. Không một chút đắn đo, tao trở về phòng, lấy ba tán đường đem cho mấy người tù Fulro, vừa cho vừa run vì sợ bị lính gác phát hiện. Thật lòng mà nói, tao không có tốt bụng đến như thế đâu, nhưng nền giáo dục Nhân bản của Việt Nam Cộng Hòa đã ăn sâu vào tiềm thức, khiến tao có hành động như vậy. Và kể từ ngày bước chân vào tù cho đến hôm nay, tao không biết cái vị ngọt của tán đường nó như thế nào, dám nó sẽ làm tê dại đầu lưỡi của mình như chơi. Phải không mày?

Đại sự

sangtao.org

Hồ Đình Nghiêm

Posted 29/06/2017 

Post by Sơn râu 15 Mar 2024

Mùa hè tới, có tin vui. Nguyễn cùng Trần đi hai tiểu lộ riêng biệt đã chính thức nhập vào một đại lộ sáng đèn. Không ai đi đường mà chẳng bắt gặp trạm nghỉ chân. Không dong buồm nào mãi dật dờ, thuyền phải có khi tấp vào một bến đậu, thả neo. Bậc trưởng thượng đã mang hai lá số tử vi nhờ thầy sáng mắt xem giùm. Đã an tâm khi biết ra thiên thượng hoả chẳng ngán trường lưu thuỷ dập tắt và thằng tuổi Mùi coi bộ hợp tạng, chẳng xung khắc với con Hợi. Thậm chí người lớn tuổi của hai họ đã định vị được cái nhà hàng có lối trang hoàng rất tốt về mặt phong thuỷ. Rường cột phông màn quanh năm đều phủ tuyền một sắc đỏ. Ôi, nếu gắn thêm một miếng gỗ chạm trổ hai chữ song hỷ thì chốn ấy rõ là nơi thích hợp để cho đôi trẻ tới sum vầy, sắc cầm hoà hợp long phụng giao duyên ghẹo nguyệt giỡn mây. Mắt phượng mày ngài rạng rỡ nụ cười ra mắt quan viên hai họ và thân thích bà con bằng hữu.

Mọi thứ đâu ra đó, y như kịch bản vở hài kịch luôn chấm dứt bằng một hôn lễ. Phức tạp đi dần về giản đơn, lu bu riết rồi phải có khi khoanh tay ngồi thở dốc. Chú rể tương lai giao việc cho thằng em út bị nó có năng khiếu về lãnh vực còm-píu-tờ, nhờ trình bày rồi lay out ra một cái thiệp cưới quyết không đụng hàng. Em của cô dâu tương lai vì quen sinh hoạt đình đám ca-ra-ô-kê đã thỉnh được ông Ngọc chuyên trị làm MC có biệt tài kể chuyện tục và giả được giọng nói ba miền, đi theo ông là một bộ phận không nhỏ ca sĩ nghiệp dư ăn vận thông thoáng mặn những tình khúc bô-lê-rô có khả năng làm người ta khóc trong tiệc cưới. Nhất nhất thảy đều ra đầu ra đũa, tường lửa nào cũng vượt qua, họ quyết không để “bó tay chấm com” can dự tới.

Thiệp in trước cả tháng để khách mời từ phương xa dễ thu xếp lịch trình, mua vé máy bay về dự tránh cảnh nước tới chân mới nhảy. Các tiểu bang trên toàn lãnh thổ Hoa kỳ nếu có thân bằng quyến thuộc ngụ rải rác đều đồng thuận gật đầu “see you soon”, ngay cả ở Việt Nam, xa hơn tràng giang cách trở sóng lớn, cuống rốn ngàn dặm cũng kêu: Chiện nhỏ, cho người ra phi trường rước tui thì ô-kê ngay. Kiểm lui dò lại khách mời lên tới hai trăm, nhà hàng chứa tới ba trăm chỗ ngồi phòng hờ có trường hợp khách kéo rốc toàn gia phô trương lực lượng đình đám đổ bộ. Những cụ hom hem thường bảo “nghĩa tử nghĩa tận” thì đã là ngày vui cũng nên xí xoá những chuyện bất ưng, chộn rộn chỉ một lần chơ mấy! Bồ hòn có lúc phải ngọt, mặt mày cô dâu chú rể cứ nhăn nhó ngó sao đặng, vô tư đi bà con cô bác!

Người ta cũng thường ngôn: Ba người Việt chụm đầu lại đã thành một cái chợ. Trẻ lên năm cũng tường hai trăm người tụ họp thì hổng chừng biến ra thứ siêu thị đang nhập hàng tươi giá on sale chen chúc nhặng xị. Ai cũng có thể nhập vai trưởng ty thông tin văn hoá, chí ít cũng từng tác nghiệp qua chức phóng viên chuyên đưa tin nóng. Nhập tiệc đúng như giờ in trong giấy mời thì chẳng nói gì, chờ lâu quá ắt đâm buồn miệng, lý lịch ba đời của Nguyễn và Trần bị mang ra luận bàn. Nhiều tình tiết hấp dẫn vây quanh người làm bố cô dâu, rằng sở dĩ cô ấy có dung nhan kiều diễm là bởi cô giống bà hai chứ hai đứa con của bà chính thì trông quê mùa lắm. Ủa, hoá ra anh Năm có hai bà vợ luôn sao cà? Ừa, bà một làm giấy bảo lãnh cho cô em ở bên nhà qua, chốn lạ chưa quen với phong thổ thì sa chân vào cạm bẫy ông này bày ra, làm ngày không đủ tranh thủ làm đêm, làm vượt mức quy định để phải cháy hợp đồng mà thành quả là quy hoạch được bụng mang dạ chửa. Bà vợ, cũng là người chị vò đầu bức tóc cảnh nhân tình thế thái, đâm tâm đắc câu ngạn ngữ của người Li Băng: “Sẽ dễ chịu nếu có một ngàn kẻ thù đứng ngoài vây khốn còn hơn là chỉ một đứa ẩn náu trong nhà ta”. Đó là lý do hôm nay đằng nhà gái thiếu mặt bà lớn cùng hai đứa con. Ngoảnh mặt làm ngơ, ném lui một cục lơ. Vui gì chốn ấy hý lộng cùng ai? Chửi thề thì hoá ra ta là người kém văn hoá! Muốn giữ nếp sống lành mạnh thì phải biết tôn trọng tập thể. Tính ưu việt nằm ở chỗ ấy, im lặng đồng nghĩa với khinh khi.

Vậy thì phía đàng nhà trai? Ừa thì họ cũng từng kinh qua nỗi đau của sự bội phản. Bà ngoại chú rể trước đây từng đào hầm trong nhà dấu nuôi mấy chú du kích đặc công, ngày thắng lợi đến được cách mạng cấp cho tờ giấy chứng thực má đây là “mẹ anh hùng” rồi ngày một ngày hai đuổi “mẹ” đi chỗ khác chơi, soán đoạt căn nhà biểu là thuộc diện quy hoạch biến đổi thành viện bảo tàng khắc dấu nơi đây chiến sĩ ta từng trường kỳ nằm gai nếm mật sinh mệnh như ngàn cân treo sợi tóc. Giờ đây “ngoại” có thể sửa đổi câu ngạn ngữ nọ thành: Sẽ dễ chịu khi cả đại đội nguỵ đứng ngoài còn hơn dấu che một thằng vi-xi ở ngay trong nhà.

Câu chuyện sẽ miên man chẳng dẫn tới hồi kết nhưng những cái bao tử mốc meo đã đến lúc trễ hẹn lại lên. Dĩ thực vi tiên, đóng hai trăm bạc tiền lì xì nên ăn hối ăn hả được thức gì tốt thức đó, dộng vào cho đỡ xót ruột cả nghĩa bóng lẫn nghĩa đen. Mùa này lobster đang sale mà sao chúng dọn hai đĩa ngó eo xèo quá, mình mẩy thì ít mà chân cẳng thì phì nhiêu, thật khó nhá. Quây tròn một vòng không hiểu chân cẳng ấy biết âm thầm bò đi đâu? Thực khách ngoài việc ăn còn sung việc quậy, cứ ngứa tay cầm đũa gõ chén gõ ly liên hồi kỳ trận. Hai nhân vật chính cứ thế mà siêng bú mồm nhau. Trước khi cắt may đóng bộ, y phục của hai trẻ ắt phải mặc thử qua lắm bận trông cho sít sao. Vậy thì đôi uyên ương kia có từng làm nháp khi giờ này diễn tuồng hôn hít rất đạt, vượt quá mức quy định. Siêu sao màn ảnh rộng hôn kiểu gì họ hôn kiểu đó, coi mòi ướt át gợi cảm hơn. Đê mê, chú tâm, dán chặt, nhắm mắt; bỏ ngoài tai lời rì rào của bọn dư luận viên, chẳng màng ánh mắt của ông già bà cả lúc nào cũng đề cao mấy chữ thuần phong mỹ tục. Dại dột cho bọn trẻ người non dạ khi chúng chẳng biết giữ gìn sức khoẻ, còn nước còn tát kiểu đó đến khi cần kíp điệu võ dương oai thì xí quách đâu nữa mà nhá, mà ăn tươi nuốt sống, mà thề nguyền chuyện đầu bạc răng long. Bắt đền anh đó. Em sẽ hờn dỗi phụng phịu vì anh chỉ dắt em đi có nửa đường rồi vật mình xuội lơ cẳng cò. Chẳng ra ngô ra khoai, không ra đầu ra đuôi. Thiên thượng hoả đang phừng phừng lửa ngọn mà trường lưu thuỷ… chơi kiểu gì kỳ dậy cha!

Mưa không ướt đất!

Không chắc là cô dâu chú rể sẽ đi đúng kịch bản động phòng sau buổi liên hoan tiệc tùng. Thường thì họ suốt ngày đã mệt phờ râu, đã bở hơi tai, đã mặt cắt không còn giọt máu cho bao thủ tục buộc phải tuân theo, đến tối chỉ có nước leo lên giường ngồi đếm tiền hối hả moi ra từ thùng phước sương. Lời ăn lỗ chịu và kinh doanh kiểu thành hôn thì đa phần đều gạt lệ thua buồn. Thằng Út trước khi rời khỏi nhà hàng, vì trọng trách được uỷ thác, tuy say chếnh choáng cũng đủ dũng lược để trao vào tay anh cái máy tính bảng đã sắp lập trình chi ly, rất ư khoa học minh bạch bao mục phí tổn từ a tới z, rõ ràng như 2 + 2 = 4. Chị dâu của Út chỉ việc ngồi làm phép cộng, sau đó thì lấy số lớn mà trừ cho số nhỏ thì… rõ như ban ngày, không có gì ẩn nấp dưới ánh mặt trời.

Nhưng ban trưa, cái váy cưới cầu kỳ của cô dâu vô tình là nơi ẩn nấp của một chú sâu đi lạc. Bóng dâm mát mẻ hay do một mùi hương lạ rù quến để chú vui chân đi khám phá? Hơi bị nhột, lát sau hơi bị ngứa. Cô vừa ngồi xuống ở một triền cỏ mượt tạo dáng cho gã chụp hình luôn tay bấm máy. Thử dậm cẳng, thử khép chặt hai bắp đùi, thử nấp sau vai chồng đưa tay mang găng trắng muốt gãi nhẹ qua bao lần vải dày nhiều nếp gấp. Ui, sướng quá, nàng ngậm miệng chẳng biểu tỏ. Nếu công viên không bóng người, nàng sẽ lật tốc cái váy lên để bắt anh chồng son trẻ thò năm ngón vụng dại vào thăm dò cào cấu cho hả giận. Hình như chỗ ấy đã tấy sưng nụ nhỏ. Con mèo con chó có lông, con sâu cái kiến vẫn đông bụi bờ. Giá mà vắng ngắt như tờ, bà đây đờ đẫn tay rờ đùi sâu.

Trước khi nai nịt ra ôm chú rể chào đón khách để chụp hình lưu niệm, cô dâu trấn thủ trong nhà vệ sinh rõ lâu, chốt cửa lại, gát chân lên, vén áo và săm soi tì vết. Ơn trời, con sâu cái kiến này thuộc loại hiền, cắn mà chẳng nhiễm độc tấy sưng. Không phơi xác cũng chẳng rõ nó lưu lạc ẩn trốn ở vùng miền nào. Y phục vướng víu chứ không thì đã dội qua miếng nước cho mát mẻ, vệ sinh mụt nhọt nổi mận bất ngờ. Chàng có vẻ nóng ruột, phóng tia mắt mang nhiều tra vấn, chùm bông gắn bên ve áo vest coi mòi cũng buồn nhiều hơn vui tuỳ người đối diện. Nàng ghé tai thầm thì, em bị sâu cắn anh ạ! Hồi nào? Ở đâu? Khi trưa hết nằm đến ngồi tạo dáng ngoài công viên cỏ mượt ấy, bi chừ mới thấy nhức nhối gần chỗ nhạy cảm ấy. Anh có bị kiến cắn không? Bị em ngọt như cục đường vậy vẻ chi! Anh đâu đủ tư cách để chúng nặng lòng đến thăm. Nàng ôm bó hoa tươi áp vào trũng ngực, sau khi để mắt dòm chừng có loài ký sinh trùng nào ẩn thân. Chiếc áo khoét rộng cổ, thợ may khéo ở chỗ nó ôm chật chội vòng một làm tôn tạo những thứ cần phơi bày. Chàng từng tuyên bố hùng hồn, anh là thằng giặc Trung quốc bành trướng luôn muốn giữ chủ quyền hai hòn đảo bồng bềnh kia. Mai này con chúng ta mặc sức mà măm không lo thiếu hụt lương thực. Đồ quỷ nà! Nàng mắng chàng. Ba phần nũng nịu bảy phần khoan khoái. Ảnh nói vậy thôi chứ tui nào lạ gì miệng mồm ảnh, hư lắm, ham hố lắm, đa sự lắm lắm.

Nhà gái cử một người cực tín nhiệm trông coi cái thùng cạc-tông đựng lễ vật của bá tánh mừng ngày thành hôn đôi trẻ. Cái thùng ấy được bảo mật đem dấu thu sau khi biết chắc chẳng còn thực khách đến viếng và 1 giờ sáng nó được mang vào thang máy, lên tầng ba, vào phòng 301 nằm ngay trên đại sảnh của nhà hàng. 1.30 AM, cô dâu lột bỏ chiếc áo dạ vũ xuống, leo lên giường nệm dầy ngồi xé băng keo dán quanh thùng giấy. Cô hít hơi sâu, nghiêm túc như một nhân viên ngồi kiểm phiếu trong cuộc bầu cử tìm người tài giỏi cho liên bang nước nhà. Trong mỗi phong bao đa phần là tiền mặt, phần còn lại thì ký tấm ngân phiếu. Chú rể từ phòng tắm bước ra, phong phanh cái khăn lông quấn quanh bụng tợ mặc xà-rông thiếu vải. Cần anh phụ không? Chú nói rồi ngồi bên mép giường, chú lựa cái bì thư xem chừng hơi cộm phồng. Một tờ giấy học trò gấp làm tư nhét thêm ba tấm ảnh màu. Tay chú có hơi run: “Em yêu dấu, như thề nguyền, anh giữ lời bỏ đi xa để thế một lời chúc không thực lòng: Cầu mong em hạnh phúc. Đi xa có nghĩa là chết, chẳng biết anh có là bóng ma kỷ niệm mà em muốn quên. Anh thì mãi thương nhớ em, những tấm ảnh này là một bằng chứng. Hình bóng em đã ăn sâu vào trí não, vào con tim anh. Đi xa cũng không có nghĩa là chết, chỉ thoi thóp hụt hơi để trông đợi một bình minh biết đâu sẽ tới với đôi ta. Hôm nay ngày cưới em, năm sau đúng vào ngày này anh sẽ trở lại thành phố này, sẽ âm thầm dọ tìm ra tung tích em chẳng thể nào là bóng chim tăm cá. Dù em có trải qua hai ba đời chồng, anh tự hào mình là người đầu tiên, và hắn nguyện yêu em đến mãn đời. Người không thể gọi em bằng hai tiếng: Mình ơi!”

Ba tấm ảnh chụp cảnh nóng, cảnh bức xúc, cảnh đồi truỵ giữa cô dâu trần như nhộng (nằm dưới) đang giao hoan với một phản lưng bóng nhẫy mồ hôi mồ kê (nằm trên, không thấy mặt). Người nằm dưới chừng bỏ hết tinh thần, mọi giác quan vào cuộc truy hoan nên chẳng hay biết có một ống kính bí mật đang chạy ngấc tự động rec. Ba tấm này được cắt ra từ thước phim ám muội đó. Thành tâm mà nói, đứa gửi thư chẳng phải mang hậu ý tống tiền, nhưng rõ là chơi trò black mail vì tự cổ chí kim chưa ai đi mừng tiệc cưới bằng cái phong bì trời sầu đất thảm kiểu nọ. Chú rể xô cô dâu nằm ngửa ra nệm, hung hãn mạnh tay tuột nội y cô ấy ra. Anh làm gì thế? Say rồi à? Tôi muốn nhìn rõ chỗ ấy? Cô dâu vùng vẫy: Đã êm rồi, hết ngứa rồi, đã thoa kem rồi… Nếu nó không chảy máu thì có nghĩa… Thì đã bảo là con sâu này thuộc dạng hiền, không làm tấy sưng, khỏi nhờ anh gãi… Vậy ư? Tôi không gãi được vì đã có thằng khác hơn một lần làm sâu cắn đê mê, có đúng thế không?

Những tờ giấy bạc tung lên, vung vãi đầy tapis. Ba tấm ảnh cùng trang thư vẫn nằm chết lặng. Nước mắt cô dâu ướt đẫm và người chồng mới cưới say cơn phẫn hận, trút bao thù hằn xuống thân thể mãi co quắp, mãi đối kháng. Lạ lùng thay, khi chồng không xem đối tượng là vợ mình, trò cụp lạc chừng như diễn tới thiên thu. Chưa bao giờ, chữ động phòng lại mang đủ nội hàm đến vậy. Chăn chiếu tơi bời, tiếng rên la thế đồng hồ gõ nhịp: Đã ba giờ sáng. Thanh minh, kể rõ ngọn ngành, thú tội… ích gì cho buổi ấy! Lời hoặc lỗ cũng chưa tính xong sổ sách. Mai này anh đường anh tôi đường tôi, tình nghĩa đôi ta có thế thôi? Biết đâu đấy! Chuyện đại sự mà.

Hồ Đình Nghiêm

Con mất mẹ

sangtao.org

Hồ Đình Nghiêm

Posted 08/06/2018 

Post by Sơn râu 15 Mar 2024

Nhà bố mẹ ở hướng Đông, cách chỗ anh ngụ mất khoảng 7 tiếng lái xe. Nối liền hai nơi, duy chỉ có một con đường xắn núi men khe lên bờ xuống ruộng: Xa lộ số 66.

Cái gì cũng thế, vì độc cô, chẳng lựa chọn được, nên xài nó hoài cũng đến lúc nhìn ra sự mòn hao, hư hỏng. Hắc lộ 66 cũng lâm vào tình cảnh nọ, từ êm ái phẳng phiu đến dằn xóc lượn sóng ổ gà lỗ hê lỗ hủng là điều dễ hiểu. Người ta đổ thừa vào xe tải hạng nặng, vào băng tuyết, vô thời tiết hà khắc mai nóng mốt lạnh nên mọi thứ tốt đẹp xuống sắc thành xấu xa chẳng mấy lâu. Và nạn kẹt xe diễn ra khi phu phen lục lộ gia công chỉnh sửa tân trang mặt nhựa đường lại, xắn làm hai, nay ủi bên này ngày kia trải nhựa bên kia. Thân đường ví xẻ làm hai, nửa đắp da láng nửa mụn nhọt dậy thì. Dẫu xấu hay tốt thì giao lộ này vẫn thường khi xẩy ra cảnh xe đụng nhau, bị lật chỏng gọng hoặc không dưng lạc tay lái đâm đầu xuống đầm lầy. Tai nạn như cơm bữa, nhiều đến nỗi một đôi kẻ luôn tin vào chuyện dị đoan đã thêu dệt: 666 là số của quỷ cha và 66 đích thị là con quỷ vậy! Cha nào con nấy! Trường hợp này không nên nói: Con hơn cha là nhà có phúc.

Bố anh mất. Nghe hung tin, phận làm con phải lo thu xếp mọi chuyện để về chịu tang dù anh luôn đón nhận tai tiếng “hiếu thảo gì thằng đấy, nó chỉ biết ôm đít con vợ thôi”. Tình ngay, lời ong ve kiểu đó dấy lên ở thập niên trước cơ. Mười năm nay anh vô phúc đâu còn thứ gì để mà ôm. Một ngày xấu trời vợ anh đường đột xách đít một đi không trở lại, gởi lui câu thoại xanh rờn: Lấy chồng người Việt chán thấy mẹ! Hèn nhát, không đáng mặt đại trượng phu. Ích gì để bỏ công nâng khăn sửa túi? Thế đấy, nàng từng sang ngang, sang sông, vượt biển rồi cuối cùng tự tay lật sang trang đời khác. Mà nói nào ngay thoạt kỳ thuỷ vợ đâu có nông nổi thốt lời thề non hẹn biển. Nàng cũng chẳng ngôn có hoạ cùng gánh có phúc cùng hưởng. Vợ bảo: Môi hở răng lạnh là cái đếch gì! Rồi nàng bỏ đi. Khổ thế. Nàng dạy anh bài học căn bản của môn vạn vật: Không cứ là gà mái, gà trống cũng biết nuôi con vậy! Đừng nên phân biệt giống cái giống đực mà mất linh cuộc đời. Ở đời, anh cố sống mà quyết không cầu xin sự ban ơn của Chúa, Phật. Hơn một lần, anh từng bị đóng đinh: Đồ bất hiếu.

Anh xem báo, thấy các chuyên gia nghiên cứu, đúc kết rồi phát ngôn như đinh đóng cột: Người già dễ bị ảnh hưởng vào mùa màng. Số tử vong cao nhất thường xẩy tới ở cuối Thu và đầu Đông. Cảnh buồn người có vui đâu bao giờ? Vui mới ham sống chứ buồn quá đành nghỉ chơi? Bố anh thoi thóp khi có cơn bão từ phương Bắc hăm doạ tràn về, trời cau có xám xịt. Bão gây thiệt hại nặng nề, mất điện ba ngày, cả trăm gia cư bị tróc nóc. Chợ búa bị trộm tung hoành vào tha từng xe lương thực đông lạnh, chở đi bất chấp gió giật sứt cọng gãy càng. Khi báo đài loan tin mọi thứ đã êm thì bố anh xuôi tay. Người thân thích an ủi: Vậy là đẹp quá rồi, chứ đang trong cơn bão mà ra đi thì vô cùng trở ngại, đơn giản như chuyện viếng thăm, lúc ấy có con ma nào mà về được! Hoạ là tài thánh!

Vì đường xa, thằng con anh nguyện làm bạn đường. Hắn quyết định ngày giờ khởi hành sau khi vào lưới, chúi mũi vào máy vi tính theo dõi từng diễn biến cơn giận của ông bà Trời. Đường 66 đã giải quyết xong những vướng mắc, thu dọn bao cây ngã cột điện gãy cũng như vừa làm sạch toàn bộ cái Motel bị bão mang ra đặt nằm tơi tả ngoài lộ. Con anh thắc mắc, không biết bà nội hồi nào mới lên đường? Rồi đưa cảm nghĩ, ván bài này ông nội quả là biết ăn gian, chưa ngả ngũ đã vội chuồn, vất bà nội ở lại mình ên thu vén bạc lẻ. Anh làm thinh, bận hình dung một mai anh qua cơn mê, hổng biết thằng này có chịu đứng ra lo hậu sư? Chí ít thì phải biết nói câu: Tang gia bối rối, có điều gì sơ xuất, xin quý vị niệm tình thứ tha.

Sau cơn mưa trời lại sáng, nhưng chốn này giông bão đã yên mươi ngày nửa tháng mà trời cứ một mực ui ui. Thằng con hỏi:

Ui ui nghĩa là sao?

Ở trường mày từng chọn bộ môn vẽ. Ui ui kiểu như pha giữa đen và trắng. Toàn màu xám, nắng cũng không mưa cũng chẳng có.

Ví von sai lạc, vì chẳng ai vẽ nắng bằng ba màu đó cả, bố ơi.

Căn bản là vậy nhưng khi mày bệt một nhát cọ màu trắng rồi hô là nắng trưa thì ai cấm?

Bố đã xem đoạn video thực hiện riêng cho bản nhạc Empty Rooms nổi tiếng của Gary Moore chưa? Người ta không dùng màu sắc, thời lượng là năm phút để chuyển tải nó chỉ tuyền đen xám trắng. Bố hiểu rồi chứ? Một căn phòng trống vắng vì người ấy đã bỏ đi thì tâm trạng kẻ đang gánh sự đơn lẻ phải… ui ui mới chất chứa và chuyển tải hết nỗi lòng. Màu nắng sẽ vô can, không nên tham dự vào.

Tự dưng mày liên tưởng tới empty room là có ý gì? Bố hỏi thật nhé, lâu nay mom có liên lạc gì với mày không?

Thỉnh thoảng. Chỉ email qua lại, thường không dài. Bả cho hay, tiếng Anh chẳng hề là thứ ngôn ngữ mà bả quan tâm. Lời thư trật vuột như cóc nhảy, loạn cào cào thật khó thông hiểu.

Thế hiện giờ bả ở đâu?

Thì vẫn đóng đô ở Đài Loan, bị lão ấy đứng ra trông coi một công ty trách nhiệm hữu hạn nào đó mà bả thì làm tới chức phó giám đốc.

Có nghĩa là cuộc sống thong dong, sáng lạn… Cũng nên mừng cho bả.

Bố nói thế có thực lòng không?

Thì mày cứ nhìn con đường mà nãy giờ ta băng qua, hoang tàn đổ nát đã bớt vương vãi đó đây dù cảnh quang vẫn còn tiêu điều.

Tựu trung vẫn ui ui?

Biết làm sao hơn? Người tính chẳng bằng trời tính. Mà đôi khi ui ui là do bởi lòng người bội bạc gây nên.

Ở Đài Loan còn đỡ chứ xem ảnh bả chụp ở Bắc Kinh, toàn bộ bầu trời đều ui ui. Mây dồn cục, sa sầm tầng khí quyển đầy khói ám, ngột ngạt. Thời khắc chốn đó ngó bất minh, chẳng rõ sáng hay chiều.

Bả có sang tham quan xứ lạ nữa cơ à?

Đi giao lưu chuyện mần ăn tiếp thị gì đó. Hôm sinh nhật vừa rồi, bả có gửi tặng cái đồng hồ Rolex, làm phải đóng thuế một nạm tiền khi nhận lãnh. Bố biết sao không, kẹt tiền mang đi dọ giá chúng nó kêu made in China, hèn gì mang vào mà ngứa cổ tay. Thứ này bên New York bán 20 đô khắp chợ Tầu. Bố có thích thì lấy làm kỷ niệm, dù gì bả cũng ân cần chính tay lựa chọn mẫu mã.

Mày cho hình ảnh mới nhất của bả thì bố lấy, vì dù sao cũng là người thật ảnh thật, chứ đồ hàng nhái thì bố mày chúa dị ứng.

Bố thấy gì không?

Thấy gì? Hình như căn nhà bị bay mái đó là nơi chứa máy phát điện dự phòng.

Lề đường bên này nè. Tấm bảng ghi số sixty-six bị lật ngược thành ninety- nine.

Mày nên siêng năng đàm thoại với bố để bớt quên tiếng mẹ đẻ. Về dự đám tang ông nội mà cứ cà lăm cà cặp hoặc nói nửa nạc nửa mỡ như thế thì bà con lại trách thằng bố này vô giáo dục.

Ô kê. Tấm bảng ghi số 66 bị bay bớt ốc vít làm lộn đầu chúc ngược thành 99. Ngon cơm chưa? Ông nội chết mà cháu cứ cà lăm là quá hợp tình rồi chứ đòi hỏi gì? Muốn diễn sâu phải tập chảy nước mắt nữa kìa.

Bố nói điều này có thể mày cho tao dở hơi, mát giây, hoặc crazy. Bố mong mày học giỏi tiếng mẹ đẻ là có lý do, bởi không chừng mai này tiếng Việt sẽ trở thành thứ ngoại ngữ hàng đầu ở Việt Nam.

Mẹ đẻ tui ra hiện ở Đài Loan, bả cũng từng xúi nên bỏ công học tiếng Trung đặng có ngày mẹ con đoàn viên khỏi mất công ông nói gà bà nói vịt. Crazy thật đó bố à. Không dám đâu.

Một con số lộn đầu. Một tấm bảng đường thôi nguyên vẹn. Ngộ thật.

Ông nội sống được mấy tuổi thì chết?

Ổng hưởng thọ ở tuổi 80. Mọi người nói, số đẹp quá rồi mặc dù họ không hay biết là ông nội ước mong nhìn nghe quê hương có đổi thay trước khi lìa đời.

Có nghĩa là ổng thác mà chẳng nhắm mắt?

Mồ tổ mày. Nói thật khó nghe. Nhưng nghiệm ra cũng chẳng mấy sai. Hôm nào mày cho bố địa chỉ email của bả nghe.

Chi vậy? Gửi thư tán tỉnh như hai người thuở còn xanh tóc hả?

Bố tính là nhỡ có ngày về Việt Nam, giả dụ mang tro cốt của ông nội về đổ biển trôi sông chẳng hạn, dụ khị bả đi theo để khi qua cửa khẩu bọn an ninh phải lé mắt, cung kính không bằng phụng mạng cong lưng. Làm Việt kiều đôi lúc mất phẩm giá, sánh không bằng nhân dân của đất nước đàn anh vĩ đại hữu hảo.

Bố nói cũng phải. Cũng cờ đỏ sao vàng nhưng cả đống sao thì ắt sẽ khinh như mẻ cái thằng sở hữu chỉ một sao. Chuẩn tướng thì phải nghiêm cẩn nhìn lên chào Thượng tướng cho gãy tay.

Xe tấp vào một khoảng sân rộng. Nó nuốt cũng được gần nửa đoạn đường trường. Đồng hồ đo mực xăng hao hụt xuống thấp.

Đói bụng rồi ư? Sao không tìm tới quán ăn? Bố tính làm gì?

Mày không buồn tiểu à. Căng quá, bố vào đi đái đây.

Ông nội chết, không biết bà nội có đủ thời gian để nấu phở cho bố con mình ăn không nhỉ?

Fuck you.

Ấy chết, ngôn ngữ nào mà lạ thế. Bố cần phải trau dồi tiếng Việt cho nhiều vào để khỏi hư thân.

Con bà mày. Đúng là mẹ nào con nấy.

Hồ Đình Nghiêm

Chơi kiểu ‘Kampuchia’!

Đoàn Xuân Thu

baotreonline.com

February 3rd, 2021

Post by Sơn râu 15 Mar 2024

Tui nhớ Quái kiệt Trần Văn Trạch (1924 – 1994). “Triệu phú đến nơi. Năm mươi đồng thôi. Mua lấy xe nhà. Giàu sang mấy hồi… Mua số mau lên. Xổ số gần đến. Mua số mau lên. Xổ số gần đến!”.

Chuyện triệu phú kiểu nầy theo ông Trần Văn Trạch nói là xưa quá là xưa, là lạc hậu quá rồi, giờ đã nằm im trong cổ tích. Vì bây giờ ông nào trong nước, sáng dắt vợ con một bầy đi ăn phở Bắc móc xỉa một triệu đồng là chuyện thường ngày ở huyện. Bà con ‘Mít kiều’ trên thế giới thấy vậy đều lé mắt hết ráo!

o O o

Tui nhớ sau 75, CS bắt đổi tiền tới 2 lần để ăn cướp tiền mồ hôi nước mắt của thiên hạ. Ðộc đáo ở chỗ là có tiền mới có tờ 30 đồng nữa đó nhe. Thiệt là thiên tài xuất sắc của đảng ‘ta’! Vì không có nước nào trên thế giới lại in tiền ‘ngu’ như vậy.

Rồi: “Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay!” Ðói chết mồ tổ mà cứ nổ; cứ dóc tổ không hè!

Sau mấy chục năm, ăn cướp được miền Nam trù phú, với cái tài kinh tế, kinh đến thế, xà quay, xà quần, xàng tới, xàng lui, cuối cùng đảng ta cũng thực hiện được lời hứa với nhân dân: ai cũng là triệu phú, dù đói lòi hai cái lỗ tai, đói lòi bản họng!

Dân chí thú làm ăn, đầu tắt mặt tối thì triệu phú tiền đồng. Còn quan chí thú làm ăn (cắp) thì triệu phú tiền đô la Mỹ.

Bị bà con mình chê rậm rề, tiền gì như giấy vàng mã! Quan anh chạm tự ái, tức quá bèn hô biến, biến bà con trong nước ngay cả mấy ông chạy xe ôm, ai cũng là triệu phú hết trơn, hết trọi.

Không ai thèm tiền xu, tiền cắc nữa. (Con nít nó quên luôn cái trò chơi chọi đáo của những ngày xưa thân ái ấy). Chỉ xài tiền giấy Polymer do thằng Úc nó in giùm 10, 20, 50, 100, 200, 500 ngàn đồng.

o O o

Tui có thằng bạn nhậu là triệu phú đô la Úc. Giàu nhưng nó chơi hơi bần. Mời tui đi nhậu xong là nói chơi kiểu ‘Kampuchia’, nghĩa là ‘chia’ nhau mà trả tiền.

Tui thì giữ cái phong tục của ông bà mình để lại: Ai mời nhậu thì thằng đó móc xỉa. Hổng có tiền thì đừng có kêu réo um sùm. Rồi bắt khách mời phải chơi kiểu ‘Kampuchia’. Làm như vậy không có văn nghệ văn gừng gì ráo trọi, coi sao đặng nè?

Thì thằng chả chống chế rằng: “Hồi từ trại tị nạn Bidong Mã Lai mới qua Úc, anh của chú mầy cũng khổ lắm đó. Phải chạy chiếc xe cà tàng, giá chỉ một trăm đô, đi giao bánh ‘pizza’ mỗi tối. Một hôm được một em ‘Mít kiều’ cảm thương chàng Trần Minh khố chuối (không có cái quần mà mặc) bèn cho tiền ‘tip’ được 5 đô. Anh của chú mầy ghé qua quầy vé số mua một tấm. Tối trúng được 20 triệu đô Úc.

Tui xỏ ngọt: “20 triệu đô Úc với hối suất bữa nay một đô Úc ăn 77 xu Mỹ thì anh cũng được hơn 15 triệu đô Mỹ rồi còn gì. Nếu chuyển qua tiền đồng của CS Việt Nam thì anh là tỉ, tỉ phú rồi đó cha nội!”

Anh giàu mà rít, keo kiệt quá! Thôi đừng hú mời tui nhậu nữa. Viết báo nghèo sặc gạch thì tiền đâu để tối nào cũng được anh mời nhậu rồi phải ‘Kampuchia’ với anh.

Ðể tui đi Mỹ kiếm một ông ở tiểu bang Michigan, thị trấn Novi, ngoại ô phía bắc Detroit vừa trúng 1 tỉ đô hôm tối thứ Sáu rồi. Thằng chả chắc ăn như bắp (nướng) là không bắt tui phải chơi kiểu Mỹ hay theo kiểu ‘Kampuchia’ như của anh đâu.

Tranh Bảo Huân

o O o

Bà con mình bên Mỹ ai cũng biết vé số ‘Mega Millions’ chỉ 2 đô một vé. Trời độ cho mình trúng, rinh về một tỉ đô, phải mướn cả chục chiếc xe hàng chở tiền mới hết thì ai hổng ham hè?

Sỡ dĩ lô độc đắc lên tới 1 tỉ đô, nhiều thứ hai kể từ trước tới nay, vì 36 lần trước hổng có Chú Sam nào trúng hết ráo.

Thằng ông nội nầy nếu lãnh một lần, trừ thuế rồi vẫn còn được tới 530 triệu đô. Xài tới đời con, đời cháu, đời chắt, đời chít chắc cũng còn một ít.

Ngủ một đêm, sáng dậy từ một đứa ra đường ai cũng kêu bằng ‘thằng’ bỗng chốc nhảy tót lên: Một cũng ‘Sir’; hai cũng ‘Sir’!

o O o

Tuy nhiên thói đời mà! Giàu là đổi bạn; sang là đổi vợ. Nhưng cái nầy thì ngược lại: Trúng số rồi thì vợ bỏ chồng đi theo thằng mắc dịch, mắc phong!

Nên chuyện rằng: Một em về nhà đậu xe cái ‘kít’, chạy vào nhà la toáng lên. “Anh yêu chuẩn bị hành lý mau lên. Em vừa trúng số độc đắc!”

“Ối giời ơi đã quá xá đã! Mang theo quần áo nào?  Ði biển hay đi lên núi? Ði Mỹ tới New York, thủ đô tài chánh của toàn cầu hay đi Châu Âu tới Paris, kinh đô ánh sáng?”

“Quần áo ư? Anh mang theo cái nào cũng được rồi cút ra khỏi cái nhà nầy ngay!”

Lớn đầu cha nội nầy đâu có dại, nó đi thưa. Ông Tòa bèn phán rằng:“Râu tôm nấu với ruột bầu. Chồng chan vợ húp; gật đầu khen ngon!” Sao ‘con nữ’ không nghĩ tới thuở hàn vi, cục muối chia hai, cục đường em lủm hết hả? Nghèo thì cả hai cùng chịu; giờ giàu nhờ trúng số độc đắc thì phải ‘chai hia’ theo kiểu ‘Kampuchia’.

Sau khi bị em yêu đối xử tàn nhẫn (nại) như vậy, chàng dứt áo ra đi! Ôm tiền về xứ Mẹ, rước một em ‘Mít’ thơm như múi mít, qua để phụ chàng xài tiếp.

Thiệt là quá đã! ‘Kampuchia’ lô độc đắc với người xưa. Giờ thêm một lô độc đắc chân dài tới nách.

o O o

Ông bà mình từng dạy rằng: “Tiểu phú do cần cù; đại phú do Thiên”. Cần cù để làm giàu mệt lắm nên thú thiệt với bà con là tui hổng có ham. Tui thích ‘đại phú’ do Thiên hơn; vì không cần làm gì hết ráo. Và cũng có câu rằng: “Hay không bằng hên!”. Tui chọn hên cho nó ‘phẻ’.

Mà đang nghèo sặc gạch, muốn giàu, chỉ còn cách trúng số mà thôi. Vậy là tui ráng dành dụm chút đỉnh tiền đủ mua miếng thịt heo về luộc, cúng ông Thần Tài và van vái: “Con là Tèo! Nghèo quá xin ông Thần Tài ‘xóa đói giảm nghèo’ bằng cách cho con trúng số độc đắc, chừng vài chục triệu đô la Úc thôi cũng được!”

Cúng xong; rinh miếng thịt xuống, xắt mỏng, cuốn với rau sống, bánh tráng chấm mắm nêm đưa vô miệng. Cầm cái ly hột mít rượu ‘Hennessy’, quất nghe cái ót, trôi xuống cần cổ cho đời bớt khổ!

Nhưng chờ hoài mà không được; nên một hôm hơi quá chén, tui đâm hỗn, cự nự rằng: “Nè ông Thần Tài! Ông mà không cho thằng Tèo nầy trúng số là từ rày về sau không cúng kiếng gì ráo; cho ông đói nhăn răng ra để thông cảm với kẻ nghèo!”

Bất ngờ từ bàn thờ Thần Tài, một tiếng vang rền như sấm động:“Tổ cha cái thằng kia! Nghèo mà còn ngu, ngu mà còn dám hỗn ẩu với ta. Mi cầu xin ta cho trúng số thì ít nhứt mi phải mua vé số đi chớ!”

Vậy là tui quày quả đi mua ngay một tờ vé số! Chiều xổ trật lất. Té ra ông Thần Tài chơi trác, chơi ác cho Tèo tui leo cây thoa mỡ bò!

o O o

Em yêu của tui vốn là người không có máu cờ bạc, đổ bác, cười khè khè phán rằng: “Vé số là cái trò đểu cáng của chánh phủ đánh lên đầu mấy đứa nào Toán dở như hạch để anh vui vẻ móc túi ra mà không càm ràm gì sất!”

Theo xác suất thống kê chỉ rõ ra rằng: “Trúng gió còn dễ hơn trúng số nhiều! Xác suất trúng độc đắc của giải Mega Millions bên Mỹ là 1 trên 302 triệu.

Rồi xác suất bị trời đánh ‘ngỏm củ từ’ trên đường đi mua vé số còn cao hơn là trúng số!”

Em yêu của tui hổng mở miệng ra thì thôi. Mà mở miệng ra nói cái gì cũng đúng hết ráo hè! Tuy nhiên tui lại thấy có cái còn khó hơn trúng số. Ðó là cãi lộn với em yêu. Mua vé số còn cơ hội tới số; còn cãi nhau với em yêu là không có cửa ăn, thua chắc 100%!

ĐXT

Cho gửi chút hồn ta

baotreonline.com

Đoàn Xuân Thu

Post on April 27th, 2020

Post by Sơn râu 15 Mar 2024

“Trong kiêu dũng mày cho gửi chút hồn ta!”  – thơ Trương Tịch

Ngày 31, tháng Ba năm 1968, Mỹ ngưng ném bom miền Bắc. Bốn bên: Mỹ, Việt Nam Cộng Hòa một bên; Bắc Việt và Việt Cộng một bên, lục tục đến Thủ đô Paris của Pháp hòa đàm … tìm cách giải quyết chiến tranh.

Nhưng chỉ cãi nhau toàn những chuyện ‘vớ vẩn’ về cái bàn ngồi họp. Hình tròn, hình vuông, kiểu nầy kiểu kia. Cứ đánh đánh đàm đàm. Bàn Hội nghị cứ cãi và chiến trường thì cứ đánh! Xương máu của người lính ở chiến trường được đem ra trên bàn Hội nghị ở Thủ đô hoa lệ Paris mà cò kè bớt một thêm hai?!

Sau những trò cam kết rồi lật lọng của Bắc Việt, với chánh sách cây gậy và củ cà rốt của Mỹ, ngày 18, tháng Chạp, năm 1972, Mỹ cho máy bay B–52 ném bom rải thảm Hà Nội, Hải Phòng …

Đợt ném diễn ra trong 12 ngày (18 tháng 12 đến 30 tháng 12), đó là Chiến dịch Linebacker II.

(Bom nổ ở Hà Nội! Sài Gòn cửa kính có rung rinh?)

Bắc Việt ‘rét’ mới chịu trở lại bàn Hội nghị và ký tắt Hiệp định ngày 23, tháng Giêng, năm 1973 tại Paris và bắt đầu có hiệu lực vào thứ Bảy, 27 tháng Giêng, năm 1973.

“Quân đội Mỹ và các đồng minh nước ngoài phải rút khỏi Việt Nam. (Bắc Việt được ở lại miền Nam Việt Nam).

Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu được quyền tồn tại trong một giải pháp hoà bình.

Trao trả tù binh không điều kiện trong vòng 60 ngày.”

***

Cả tiểu đoàn 2, sinh viên sĩ quan trừ bị trường Bộ binh Thủ Đức khóa 4/72 đang thụ huấn, chiều 6 giờ, nghe tin trên Đài phát thanh Sài Gòn… ‘hurrah’ mừng rỡ?!

Thứ Sáu, ngày 26, tháng Giêng, năm 1973, các Tiểu đoàn Sinh viên sĩ quan Thủ Đức lên đường đi chiến dịch Hiệp định Paris.

Mỗi sinh viên sĩ quan được cấp số đạn đầy đủ và hai trái lựu đạn M 67. Đại đội 4 Tiểu đoàn 2 được đưa về Tiểu Khu Kiến Hòa. Trung đội 242 của tôi được xe nhà binh GMC 10 bánh từ Tiểu khu Kiến Hòa chở ngược ra Tân Thạch, cầu bắc Rạch Miễu để 4 giờ chiều xuống mấy Tiểu đỉnh của Giang đoàn xuôi dòng sông Mỹ Tho ra biển, về quận Bình Đại.

Đêm tối dần trên mặt sông. Hồn tử sĩ gió ù ù thổi. Mặt chinh phu trăng dõi dõi soi. Tiếng máy tàu chạy rầm rì giữa dòng sông lặng, để tránh đạn B 40 của VC.

Mấy con tép bạc xin của dân đóng đáy, luộc lên màu đỏ ối, chấm nước mắm. Một nồi cơm nguội. Nhắm chút rượu trong cái chén mẻ miệng, khè một tiếng, cho ấm bụng! Rượu trong veo như nước mắt quê hương, rót ra từ một can 4 lít, mua ở bến phà Rạch Miễu…

Và bài thơ của tôi như vầy nè:

Tám giờ đêm tàu ủi bãi.

Đạn lên nòng súng cầm tay, ta về quê em: Bình Đại.

Bình Đại buồn, thu nhỏ lại trong đêm.

Ánh đèn vàng hiu hắt, ly cà phê chát ngắt,

cho ta trắng đêm nay, cho em hầm trú ẩn.

Tiếng đạn giặc bay bay, em nghe riết quen rồi!

Em thức giấc sáng mai, hỏi ai còn, ai mất?

Ai còn, rũ khăn sô, ai mất, vùi dưới mộ!

Đêm qua rồi đêm nay, ngàn đêm như thế đó!

Bình Đại buồn, thu nhỏ lại trong đêm!

Ta yêu vô cùng Bình Đại chân quê!

Xin quán em mở khuya thêm chút nữa.

Hãy khêu lên bếp lửa, đến đối ẩm cùng ta.

Zhivago, Lara trong cách mạng Mười Nga điên loạn!

Ta, đời lính, cạn ngàn ly rượu đắng!

Hiệp định Paris; ngày mai ngừng bắn?

Chiến tranh? Hòa bình? Chết? Sống? Hư không!

Buồn chi em! Vạn thọ đã vàng bông!

Trời cuối năm, giáp Tết. Sống sót đã là may!

Ly rượu này, cạn hết! Cùng ta say đêm nay!”

Chiều đầu tiên nằm trên nắp hầm truyền tin trong đồn nghĩa quân Tân Phú Trung kề con hương lộ buồn thiu như dế kêu. Nhìn phía xa, phía quê nhà ráng chiều đỏ rực cháy chân mây!

Sao nhớ Má, nhớ em biết bao nhiêu!

Về Bình Đại, về Tân Phú Trung, về một vùng quê không yên tĩnh… lần đầu giáp mặt gần hơn với cuộc chiến tranh kinh khiếp nầy. Đời lính, thực tế chiến trường khắc nghiệt làm sao để sống còn… để trở về với má, với em… Chàng tuổi trẻ từ trường đại học, bạch diện thư sinh, dù muốn dù không cũng bờm xờm râu tóc, đã nhuốm phong trần trong lửa đạn.

Niềm ước vọng về Hiệp định Paris sẽ có ngưng bắn, sẽ có hòa bình da beo, ai ở đâu ở đó… không kéo dài được bao lâu đã lụi dần rồi vỡ tan do các cuộc xâm phạm, giành dân lấn đất của Bắc quân… Dù trên Đài phát thanh Quốc gia vẫn còn:

Rồi có một ngày. Sẽ một ngày chinh chiến tàn. Anh chẳng còn chi, chẳng còn chi. Ngoài con tim héo em ơi. Xin trả lại đây, bỏ lại đây. Thép gai giăng với lũy hào sâu. Lỗ châu mai với những địa lôi. Đã bao phen máu anh tuôn. Cho còn lại đến mãi bây giờ.

Trả súng đạn này. Khi sạch nợ sông núi rồi. Anh trở về quê, trở về quê. Tìm tuổi thơ mất năm nao. Vui cùng ruộng nương, cùng đàn trâu. Với cây đa khóm trúc hàng cau. Với con đê có chiếc cầu tre. Ðã bao năm vắng chân anh. Nên trở thành hoang phế rong rêu.

Rồi anh sẽ dựng căn nhà xưa. Rồi anh sẽ đón cha mẹ về. Rồi anh sẽ sang thăm nhà em. Với miếng cau, với miếng trầu. Ta làm lại từ đầu. Rồi anh sẽ dìu em tìm thăm.  Mộ bia kín trong nghĩa địa buồn. Bạn anh đó đang say ngủ yên. Xin cám ơn! xin cám ơn! người nằm xuống.

Ðể có một ngày. Có một ngày cho chúng mình. Ta lại gặp ta, còn vòng tay. Mở rộng thương mến bao la. Chuông chùa làng xa, chiều lại vang. Bếp ai lên khói ấm tình thương. Bát cơm rau thắm mối tình quê. Có con trâu, có nương dâu….

Thiên đường này mơ ước bao lâu?!”

(Nhạc Trịnh Lâm Ngân)

Thiên đường này mơ ước bao lâu?

***

Sau 4 tháng đi chiến dịch, tháng Sáu, năm 1973, trở về, ra trường, tứ tán người đi mỗi ngả.

Binh quân chết ở chiến trường!

Tướng công chết ở trên giường thê nhi!

Ra mặt trận chẳng bao lâu là thằng Khôn ngã xuống ở Cái Côn, thằng Tuấn chết trận ở Thuận Nhơn, Phong Dinh và nhiều nhiều nữa trong cuộc lui binh bất ngờ hai năm sau đó.

Tháng Giêng, năm 75, mình mất Phước Long. Tháng Ba mình mất Ban Mê Thuột dẫn tới cuộc triệt thoái kinh hoàng của Quân đoàn 2 trên liên tỉnh lộ 7B được xem là một cuộc lui binh bi thảm nhất trong suốt chiều dài cuộc chiến.

(Liên tỉnh lộ 7 B là hành lang máu, con đường đầy nước mắt, xương máu trong 9 ngày đêm của thường dân và binh lính miền Nam.)

Đánh Nguyệt Chi theo quân năm trước.

Toàn đạo binh bị diệt trên thành.

Hán, Phiên vắng bặt tin anh.

Cho dù sống chết cũng đành xa nhau.

Màn trướng nát không ai thu lượm.

Ngựa trở về cờ phướn rách tan.

Cúng anh, nghi vẫn sống còn.

Chân trời xa tắp, khóc trông quê nhà!

Thổ Phồn chiếm cứ Tây Châu.

Ngoại vi mất hết còn đâu lũy thành …

Kỵ binh giặc tới bất kỳ.

Dân tình hết vía chuyển di luôn ngày

…Vùng ven chém giết bão giông.

Chiến binh giáp trận chết không vẹn hình*

Quân cứ triệt thoái hoài, đoạn chiến mà không hiểu tại vì sao?!

Người lính luôn cô đơn, chỉ biết tuân lịnh, xưa giờ cũng vậy:

“Ngựa qua uống nước sông Thu!

Nước sông lạnh, gió vù vù cắt da”

Rồi cùng nhau ngã xuống cho một thiên đường mơ ước bao lâu?!

“Cổ kim cát bụi chôn vùi!

Chỉ còn xương trắng ngậm ngùi cỏ lau”**

Bến phà Rạch Miễu phía Tiền Giang

Tháng Tư lại về trên quê người viễn xứ, đốt lò hương cũ, đọc thơ xưa, nhớ một thời giầy sô áo trận, dù ngắn ngủi, nhưng dễ gì quên!

“Anh nhớ tình năm cũ, nước mắt và tháng Tư.

 Già rồi… anh hay khóc, khóc tình cũ, em xưa!

Anh rót đầy ly rượu, cạn hết nổi đắng cay, của một người mất nước.

Mất hết… còn cơn say …”

Đêm nay, gần 45 năm, sau ngày thất trận đó… ly hương và tha phương… lại nhớ về bè bạn cũ mà tuổi xanh của chúng ta vốn đẹp biết bao đã cháy rụi… tàn trong cơn binh lửa.

‘Thở thật dài vào thinh không bát ngát.

 Theo gió về động lá cánh rừng xa.

Này thằng lì còn chơi miền gió cát.

Trong kiêu dũng mày cho gửi chút hồn ta!’*

Đoàn Xuân Thu.

Melbourne, Úc

*thơ Trương Tịch.

** thơ Vương Xương Linh

***thơ Cao Tần.

Cám ơn kỷ niệm nuôi em lớn

dongsongcu.wordpress.com

Hai Quê

Posted on March 10, 2024 

Post by Sơn râu 15 Mar 2024

Mười mấy năm nay, mỗi khi Tết đến, bà con cô bác trên dưới cả ngàn người tụ về rạp hát Opéra de Massy, ngoại ô Paris, dự hội Tết do Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam tại Paris (nói tắt Tổng Hội) tổ chức. Trước để vui xuân với những gian hàng Tết, sau xem văn nghệ, một chương trình kéo dài khoảng 4 tiếng.

Đại diện 4 thế hệ Tổng Hội sau buổi biểu diễn ngày 18.02.2024 – Ảnh PTH   

Chương trình này quy tụ sự tham gia của trên dưới 60 thanh thiếu niên và nhi đồng, chia làm nhiều màn nhưng luôn được dàn dựng trên một trục dẫn chính: tuổi trẻ Việt Nam sinh trưởng ở Pháp tìm về nguồn cội.

Đặc biệt, cho hoạt cảnh thiếu nhi, từ việc tập họp các «diễn viên nhí» đến việc tìm chủ đề, xâu các mảng ca, múa, kịch, thành một chuỗi mạch lạc, và tập dợt cho các cháu đến việc chuẩn bị trang phục, đạo cụ, hình ảnh làm phông nền cho sân khấu đều do chị Nguyễn Thị Tố Lan đảm trách.

Vì chị chỉ muốn âm thầm làm việc nên nhiều đề nghị phỏng vấn đã không thành. Năm nay, nhân kỷ niệm 60 năm thành lập Tổng Hội (1964-2024), chúng tôi cố thuyết phục chị chia sẻ việc làm tràn đầy nhiệt huyết, hầu mong ngọn lửa cho một tình yêu chung sẽ tiếp tục được giữ lâu và chuyền xa hơn nữa.

Hỏi: Chị bắt đầu đảm nhiệm “show thiếu nhi” cho văn nghệ Tết năm nào? Cái duyên nào đã đưa chị vào vai trò này?

Đáp: Thời sinh viên, Hoàng và Lan đã từng đến sinh hoạt với Tổng Hội. Khi 2 con đầu lòng lên tiểu học, vì nghĩ rằng các cháu ngoài việc học nên có sinh hoạt cộng đồng và để các cháu có bạn Việt, hiểu biết văn hóa Việt, tiếp tục nói tiếng Việt, vợ chồng Lan đưa các cháu đến với Tổng Hội. Năm ấy (2005), các cháu được chị Phương Khanh, một trong những trụ cột của Tổng Hội dạy hát và diễn màn Em Bé Quê. Năm sau, chị Khanh nhờ Lan lo màn thiếu nhi và Lan đã nhận lời. Lần đầu tiên ấy, Lan tập cho các cháu diễn màn Thằng Bờm.

Hỏi: Chị có thể kể những tuồng tích đã dàn dựng? 

Đáp: Lan chọn đề tài lịch sử và những truyện cổ tích có ý nghĩa, nói lên lòng yêu nước, quý trọng ông bà tổ tiên, yêu thương cha mẹ, anh em. Các cháu đã diễn Lạc Long Quân- Âu Cơ, Sơn Tinh Thủy Tinh, Thạch Sanh-Lý Thông, Tấm Cám, sự tích Trầu Cau, Phù Đổng Thiên Vương, Đinh Bộ Lĩnh, Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung … Năm nay, Lan chọn Hội Nghị Diên Hồng vì muốn nói đến sự đoàn kết, «vua tôi một lòng », tất cả các thế hệ cùng nỗ lực chống ngoại xâm. Riêng với Tổng Hội, năm nay mừng 60 năm thành lập, từng đó tuổi đời là nhờ sự đồng lòng của nhiều thế hệ tiếp nối nhau giữ lửa.

Tố Lan mặc áo dài, đứng ngoài cùng, bên phải – Ảnh PTH

Hỏi: Xin chị chia sẻ một vài niềm vui và khó khăn trong những năm tháng dẫn dắt các cháu.

Đáp: Vui nhất là nhìn thấy các cháu bé tí, lần đầu đến tham gia văn nghệ bỡ ngỡ, rụt rè nhanh chóng trở nên tự tin, kết bạn với nhau, ngày càng thân thiết và cứ như vậy mà lớn lên mỗi năm, trở thành thiếu niên, thanh niên, tiếp tục hoạt động và quan tâm đến nguồn cội.

Khi còn nhỏ, các cháu được tập hát tiếng Việt, chúc Tết, múa, đóng kịch … Lớn hơn, tiếp tục các màn dành cho «các anh chị lớn». Một nhóm các cháu lớn đảm trách luôn màn múa, tự tìm nhạc Việt (từ nhạc dân ca, tiền chiến đến hip-hop). Với nhóm lớn nhất này, Lan chỉ theo dõi, cố vấn. Ngoài văn nghệ ra, nhiều cháu muốn học nấu món Việt, tìm hiểu thêm về phong tục tập quán quê cha đất tổ. Một số khác muốn biết chuyện gì đang xảy ra bên nhà, và muốn lên tiếng cho tự do, dân chủ. Nhiều cháu đã gia nhập vào ban chấp hành. Khi các hội đoàn ở Paris tổ chức «Lễ vinh danh 70 năm cờ  vàng», các cháu tham gia rất hăng hái.

Lan cũng vui khi được gặp gỡ, kết bạn với phụ huynh của các cháu. Trong lúc sửa soạn, tập dợt, cảm tưởng như đây là một đại gia đình. Rồi đến ngày trình diễn, càng vui thêm khi thấy khán giả đến xem rất thích thú. Ông bà, cha mẹ, cô chú đều hãnh diện vì thấy con cháu mình và tuổi trẻ Việt Nam dù sinh trưởng ở Pháp vẫn lưu luyến quê nhà. Đó là một niềm an ủi lớn lao.

Về khó khăn thì các phụ huynh phải chịu khó đưa đón con mỗi chiều Chủ Nhật, tập dợt liên tục nhiều tháng. Nhiều bố mẹ về nhà tiếp tục giúp các con tập dợt trong tuần.

Phần Lan cũng vậy, trong vòng 4 tháng, phải vội vã rời bữa cơm trưa với đại gia đình để đi tập. Từ tháng Chín, phải  suy nghĩ tìm chủ đề, viết kịch bản, tìm nhạc cho phù hợp với câu chuyện, sắp xếp vũ điệu, tìm hình ảnh minh họa, v.v. Lan tìm được bộ Sử Việt Bằng Tranh (soạn giả Bùi Văn Bảo-nhà xuất bản Quê Hương-Toronto) ở Thư Viện Diên Hồng nên nhờ đó có nhiều tranh để minh họa cho các hoạt cảnh. Khi không đủ thì Lan tự vẽ. Trang phục phần đông là gom góp của hội nhưng lâu lâu cũng phải may thêm. Đạo cụ thì tự làm khá nhiều như kết hoa, làm diều, cung kiếm, rồng, voi, trâu bò… Cũng may, Lan được phụ  huynh giúp nhiều. Cách làm việc thì phải tập dợt theo từng nhóm, từng độ tuổi, thật vững rồi mới ráp vô. Làm việc với trẻ con thì vui nhưng phải kiên nhẫn vì tính tình mỗi cháu mỗi khác, hơn nữa, mùa đông trời lạnh, các cháu dễ đau ốm, vắng mặt.

Cô Tố Lan đang tổng dợt màn chúc Tết với các cháu, 18.02.2024 – Ảnh HQ

Hỏi: Chị có nghĩ các cháu bé hôm nay theo chị múa hát tiếng Việt một khi trở thành bố mẹ sẽ tiếp tục dạy con cháu chúng nói tiếng Việt, đọc sử Việt, nghe cổ tích Việt ?

Đáp: Lan hy vọng như vậy. Chắc chắn các cháu sẽ không nhớ được hết những gì Lan giải thích nhưng các câu chuyện đó sẽ đi vào ký ức. Một khi lớn lên, các cháu đã có sẵn chút vốn để tìm hiểu tiếp. Một số bé ngày xưa đến múa hát cho Tổng Hội bây giờ đã trở thành những bậc phụ huynh đưa các con đến sinh hoạt. Thật đáng mừng!

Hỏi: Ngoài trọng trách “bầu show”, chị còn là một trong những giọng solo chính của chương trình văn nghệ Tết. Xin chị kể tên một số bài đã hát. Các ca khúc này được chọn lựa với sở thích cá nhân, một cách ngẫu nhiên hay có cân nhắc cho phù hợp với tình hình thời sự, chính trị trong nước?

Đáp: Lan từng hát Mẹ Việt Nam Ơi, Chúng Con Vẫn Còn Đây (Nguyễn Ánh 9), Tình Ca (Phạm Duy), Đêm Chôn Dầu Vượt biển (Châu Đình An), Người Di Tản Buồn (Nam Lộc), Một Đời Áo Mẹ Áo Em (Trầm Tử Thiêng), Ai Về Xứ Việt (Phan Văn Hưng), Triệu Con Tim (Trúc Hồ), Anh Là Ai (Việt Khang), Con Đường Tự Do (Việt Khang). Những bài này được chọn để minh họa cho một trong những màn kịch. Đồng thời, bản thân Lan cũng rất thích hát nhạc quê hương và tranh đấu cho Tự Do, Nhân Quyền.

Bác sĩ Tố Lan trên sân khấu Tổng Hội – Ảnh TL

Hỏi: Qua Pháp từ bé, ngày giờ này, sự thấm nhập ngôn ngữ và văn hoá nơi trú quán đã vượt xa sinh quán nhưng chị vẫn yêu tiếng Việt, văn hoá Việt và kiên trì truyền lại cho con cháu tình yêu đó. Có phải nhờ ảnh hưởng của thân mẫu, cô Phạm Thị Nhung, cựu giáo sư Việt văn trường Gia Long?

Đáp: Lan qua Pháp năm tám tuổi rưỡi (1975). Được bố mẹ dạy dỗ và khuyến khích nói tiếng Việt, Lan lần lượt theo học các lớp Việt văn của thầy Phúc ở trường trung học Louis-le-Grand và cô Mai ở Institut Franco-Vietnamien. Bố mẹ Lan cũng muốn các con tìm đến với cộng đồng Việt Nam. Vì vậy, Lan đã đi sinh hoạt tại một số hội đoàn như Thư Viện Diên Hồng,  Hội Ái Hữu Orsay, Tổng Hội … Cho tới bây giờ, gia đình vẫn luôn cổ vũ Lan sinh hoạt trong vai trò dẫn dắt con cháu.

Sống ở Pháp từ nhỏ nên đương nhiên Lan rất quan tâm đến tình hình xã hội Pháp và làm được gì thì làm. Nhưng Lan vẫn thấy mình cũng cần quan tâm và làm gì đó cho cộng đồng và quê hương Việt Nam. Người Việt trong nước hiện giờ vẫn không được nói điều họ muốn nói. Bản thân mình có điều kiện hơn, có thể giúp họ lên tiếng, mình nên lên tiếng.

Hỏi: Là một bác sĩ, thời giờ đối với chị rất quý, vì sao không dành để nghỉ ngơi mà lại miệt mài lo “việc chú bác”? (cười)

Đáp: (cười) Siêng việc chú bác, nhưng không nhác việc nhà đâu nhe! Lan cũng dành nhiều thì giờ cho gia đình lắm. Nhưng ngoài công việc và gia đình ra thì Lan thấy hoạt động cộng đồng đem lại nhiều niềm vui. Đó là đời sống Lan chọn. Rất may là Hoàng và các con đều có máu văn nghệ và cũng thích hoạt động hội đoàn như Lan.

HQ

(*) Cảm ơn kỷ niệm nuôi em lớn: thi từ Du Tử Lê

Chóe-Nhà hí họa bút sắt số một Việt Nam

Post by Sơn râu 15 Mar 2024

D-Chóe tự họa theo dòng thời gian

E-6 bức vẽ cuối cùng tại Virginia.

Vẽ buổi sáng 18/1/2003 sau khi Chóe được bác sị chích thuốc phục hồi thị lực và nhìn thấy trở lại khoảng gần nửa giờ đồng hồ.

Đây là phần cuối trong quyển sách Tử Tội của Họa sĩ Chóe như tựa trong phần trình bày: Nhà họa sĩ bút sắt số một Việt Nam: Chóe-Nguyễn Hải Chí xin chia sẽ cùng tất cả bạn đọc.

Sơn râu

Triển Lãm Nhiếp Ảnh Lê Văn Khoa

baotreonline.com

Ian Bùi

Post on March 8th, 2024

Post by Sơn râu 14 Mar 2024

Sắp tới đây, tại thành phố Allen sẽ có một cuộc triển lãm của nhiếp ảnh gia kiêm nhạc sĩ Lê Văn Khoa (sn 1933), nhân dịp ông đến Dallas tham dự chương trình nhạc giao hưởng Việt do dàn nhạc đại hoà tấu Allen Philharmonic và Symphony Chorus trình diễn — như đã nói trong vài bài trước. Trong số này chúng tôi xin giới thiệu đến quý độc giả vài tác phẩm trong số ảnh triển lãm.

Thiện và Ác (2007)

Theo dự tính, cuộc triển lãm sẽ bắt đầu vào khoảng một hoặc hai tuần trước đêm nhạc ngày 6 tháng Tư, và có thể kéo dài vài tuần lễ sau đó. Chúng tôi sẽ thông báo với cộng đồng một khi nhận được lịch trình chính thức từ thành phố. Địa điểm triển lãm sẽ là Gallery Blue House Too, 988 Village Green Dr., Allen, Texas.

Mẹ Già (2019)

Các tác phẩm trong cuộc triển lãm lần này có thể phân ra làm ba thể loại. Thứ nhứt là Ảnh Mỹ Thuật (Pictorial Photography), thường được gọi là Ảnh Đẹp. Thứ nhì là Ảnh Biến Đổi (Transforming Photography) tức chụp cái này ra cái khác – như chụp hình người từ vỏ cây trong bức “Thiện và Ác” mà Lê Văn Khoa bắt đầu làm từ thập niên 1960 cho tới nay. Thứ ba là Ảnh Thực Nghiệm (Experimental) tuy đẹp nhưng khó thực hiện. Bức ‘Bến Thuyền’ chụp ở Huế này là một ví dụ.

Bến Thuyền (1963)

Đi Vào Cơn Lốc (1972)

Chụp ở vùng ngoại ô Biên Hoà khi chiến cuộc đang bước vào giai đoạn khốc liệt, tác giả đã dùng các kỹ xảo phòng tối hết sức nhiêu khê để kiến tạo những vòng xoáy nhằm mô tả một cơn lốc. Hình ảnh người phụ nữ cầm chiếc thúng được giữ thật căng nét trong lúc mảnh giấy in ảnh được từ từ xoay xung quanh nàng. Các chi tiết đời thường như bụi chuối và cây lá phía bên trái giúp làm tăng vẻ siêu thực của bức ảnh.

Thống Khổ (1982)

Lê Văn Khoa kể, khi ông mang bức này đi dự thi nhiếp ảnh ở Mỹ, các giám khảo đã chưng hửng không biết phải làm gì với nó vì không biết nó là cái gì và phải liệt vào thể loại nào. Ông nói để làm nên bức này, ông đã phải dùng vaseline bôi lên mặt, xong lấy giấy in ảnh úp lên mặt mình để tạo ra những vùng sáng tối lồi lõm trên giấy trước khi nhúng vào hoá chất để hiện hình. Làm nhiếp ảnh nghệ thuật vào cái thời chưa có PC hay máy ảnh digital sao mà cực quá!

Đồng Đội 1973

Tuy không phải là một phóng viên chiến trường, nhưng cơ duyên run rủi đã đưa Lê Văn Khoa đến gần một trận chiến ở Bình Dương. Tấm này được chụp chỉ trong tích tắc, sau một tiếng nổ lớn bất thần làm ông té bò lăn dưới đất. Chưa kịp hoàn hồn thì ông nhìn thấy cảnh này và liền giơ máy lên chụp – một cú duy nhất. Năm 2021, tác giả George Veith đã xin dùng bức này làm bìa cho quyển sách về chiến tranh Việt Nam của ông, tựa là “Drawn Swords In A Distant Land”, sau khi lựa từ vô số hình ảnh khác mà không thấy tấm nào vừa ý.

Hồi Nhớ (1974)

Chụp trên xa lộ Biên Hoà, Lê Văn Khoa đã sử dụng một kỹ thuật gọi là Phân Sắc Độ (Posterization) để tạo nên các tông màu khác biệt khi in ảnh ra giấy. Đây là một kỹ thuật tương đối xa lạ với giới nhiếp ảnh gia thời đó. Khi dùng posterization người ta thường chỉ phân sắc ra ba tông đen, trắng và xám. Trong bức này, nếu để ý kỹ ta sẽ thấy có đến bốn tông màu khác nhau. Ngoài trắng đen ra, tông xám cũng được chia thành hai lớp đậm và nhạt.

Hoà Bình và Chiến Tranh (1970)

Chụp tại một bãi rác ở ngoại ô Sài Gòn trong một buổi săn ảnh cùng vài người bạn, Lê Văn Khoa kể trong khi những người kia không muốn đến gần vì nó hôi thúi quá thì ông vẫn tiến vào. Nhờ đó mà ông bắt gặp một con bồ câu trắng bên cạnh xác răng cưa của chiếc bánh xe tăng. Bức ảnh nói lên mơ ước hoà bình trong một bối cảnh chiến tranh đầy máu me và chết chóc. “Rất tiếc máy ảnh không chụp được mùi,” ông ngậm ngùi nói.

Tương ớt ‘Con Gà’ của thuyền nhân David Trần không còn ‘mãi đỉnh’ nữa, vì sao? – NV

dongsongcu.wordpress.com

nguồn: nguoiviet.com

Posted on March 13, 2024 by dongsongcu

Post by Sơn râu 14 Mar 2024

LOS ANGELES, California (NV) – Chai tương ớt “Con Gà,” theo cách nói bình dân của người Việt, là một sản phẩm thành công vượt bậc của một người tị nạn Việt Nam sống tại khu vực Los Angeles. 

Cứ một trong 10 nhà bếp ở Mỹ là có một chai tương ớt có nắp màu xanh hiệu “Sriracha HOT Chili Sauce,” và nếu nói sản phẩm của hãng Huy Fong này thành công “vượt không gian” thì cũng không ngoa vì có phi hành gia từng đem theo sốt gia vị này lên trạm Vũ Trụ Quốc Tế.

Những chai tương ớt “Con Gà” từng một thời hiện hữu khắp các nhà bếp và nhà hàng ở Hoa Kỳ và một số quốc gia. (Hình minh hoạ: Scott Olson/Getty Images)

Khoảng Tháng Sáu, 2023, “fan” của tương ớt “Con Gà” nhốn nháo vì giá một chai tương đang từ dưới $10 bất thình lình leo lên tới $80 trên các trang thương mại online với tin đồn “thất mùa ớt.”

Theo tạp chí Fortune, câu chuyện không chỉ là “thất mùa ớt” vì tác động của thiên nhiên trong năm 2023, mà bắt nguồn sâu xa hơn, từ năm 2016, liên quan đến câu chuyện về hai người bạn hàng thân thiết gần 30 năm, cùng đưa nhau lên đỉnh cao trên thương trường, sau cùng trở thành đối nghịch.

Tình bạn mất, cơ nghiệp bị đe dọa, thậm chí “đế chế” tương ớt “Con Gà” đang bị lấn mất “thị phần” trước các “quái thú” khổng lồ khác trong kỹ nghệ thực phẩm.

Khi biết thêm về nguồn gốc, hoàn cảnh tạo dựng nên một thương hiệu thực phẩm được ưa chuộng tầm cỡ thế giới, sự nể phục tăng nhưng càng thấm thía trước bài học cay đắng của những người trong cuộc.

Di dân gốc Việt trở thành “ông hoàng” kỹ nghệ thực phẩm

Ông David Trần, 78 tuổi, chủ nhân công ty Huy Fong, đã xây dựng một “đế chế” với món tương ớt “Con Gà” Sriracha nổi tiếng, được xếp hạng trong số ba thương hiệu tương ớt hàng đầu ở Mỹ. 

Sau khi Sài Gòn thất thủ năm 1975, ông David, từng phục vụ trong QLVNCH, về quê trồng ớt để sinh sống. Dưới sự kiểm soát “chuyên chế” của chính quyền CSVN trong thời gian đó, ông bắt đầu làm tương ớt rồi “lén lút” đến gõ cửa từng nhà để bán, theo lời kể của ông trong chương trình Chuyện Kể Lịch Sử Người Mỹ Gốc Việt của trường đại học UC Irvine. 

Ông David và gia đình mang theo 100 cây vàng đựng trong các lon sữa đặc rời khỏi Việt Nam cùng làn sóng Hoa Kiều vượt biển theo diện đi “bán chính thức.” Năm 1979, gia đình ông David đến Los Angeles.

Vào những năm 1980, ông David thuê một địa điểm đóng chai công nghiệp gần Chinatown ở Los Angeles, thành lập công ty Huy Fong Foods. 

Huy Fong là tên chiếc tàu hàng Đài Loan vớt gia đình ông trên đường vượt biển.

Ban đầu ông David chỉ nhắm đến việc phục vụ người tiêu dùng gốc Việt và gốc Hoa, tuy nhiên, theo thời gian món tương ớt “Con Gà” vượt qua mọi kỳ vọng, trở thành món ăn nổi tiếng toàn nước Mỹ dù ông không tốn một xu để tiếp thị.

Phải nói rằng sự thăng tiến của một di dân, từng phải bán tương ớt “lậu” ở Việt Nam, để rồi sau này trở thành ông “hoàng tương ớt,” nhà triệu phú, là minh chứng cho sự kiên cường, tinh thần kinh doanh của ông David và hiện thực của “Giấc Mơ Mỹ.” Câu nói dân gian “Giàu vì bạn…,” luôn có ý nghĩa nhất định. Sự vững chãi của thương hiệu “Sriracha HOT Chili Sauce” trong 30 năm qua nhờ có một yếu tố không thể thiếu đó là sự ổn định nguồn vật liệu chính: Ớt. 

Ông David Trần, tổng giám đốc Huy Fong Foods, tại xưởng sản xuất ở Irwindale, California, năm 2014. (Hình: David McNew/Getty Images)

Người cung cấp ớt cho công ty Huy Fong Foods là ông Craig Underwood, một nông gia thế hệ thứ tư ở California. Sự hợp tác giữa hai bên được khởi xướng từ năm 1988 khi ông Underwood trở thành người trồng và cung cấp ớt đỏ độc quyền cho ông David.

Đến lúc khẩu vị người Mỹ phát triển sở thích về ẩm thực cay và mang tính quốc tế, mối quan hệ giữa “ông hoàng” và “nông dân trồng ớt California” càng phát triển mạnh mẽ, dẫn đến vụ thu hoạch cao điểm là 100 triệu pound ớt vào năm 2015.

Đáp số Underwood trong phương trình chiến thắng của Huy Fong Foods

Khi bắt đầu mở lò sản xuất tương ớt tại khu Chinatown ở Los Angeles hồi năm 1980, thời điểm mà người Mỹ bản xứ chưa có khẩu vị thưởng thức vị cay nồng trong ẩm thực, ông David chỉ nhắm đến số khách hàng tiêu thụ trong cộng đồng di dân gốc Việt và gốc Hoa tại khu vực.

Huy Fong làm ba loại tương ớt nhưng loại tương ớt “Con Gà” mới thực sự được thị trường ưa chuộng, bắt đầu từ cộng đồng người nhập cư ở California, sau đó lan ra ở quy mô rộng lớn hơn toàn nước Mỹ.

Với nhu cầu tăng cao, thách thức lớn cho ông David là tìm được nguồn cung cấp ớt jalapenos đỏ tươi ổn định, vì theo công thức chế biến, độ tươi của ớt là chìa khóa tạo nên hương vị cho loại tương ớt của Huy Fong. 

Lúc đầu, ông David dựa vào các siêu thị và nhà bán buôn địa phương tại vùng Los Angeles. Nhưng các nguồn cung cấp này không ổn định và thời điểm cần nhận hàng khó khăn. Hầu hết ớt jalapeno được bán khi còn giòn và xanh, nhưng tương ớt “Con Gà” đòi hỏi trái ớt cần chín “một tí” để có vị ngọt hơn, cần thu hoạch vào thời điểm ớt xanh vừa chuyển sang màu đỏ vì ớt khi chín quá sẽ mềm.

Các yếu tố khó khăn này đòi hỏi “ông hoàng tương ớt” David phải tìm được nguồn trực tiếp từ nông gia để có các trái ớt được thu hoạch đúng thời điểm, giao kịp thời cho lò Huy Fong.

Đáp án cho câu hỏi hóc búa trên xuất phát từ lá thư của một nông gia California.

Ở Ventura County, gần Los Angeles, ông Craig Underwood, một nhà nông, đang phải đối mặt với những cơn gió ngược để duy trì trang trại của gia đình. Trong lúc phải tính toán thay đổi loại nông sản nào để phù hợp với thị trường đang thay đổi hồi năm 1988, ông Underwood nghe một nhà cung cấp hạt giống kể về một anh chàng người Châu Á ở Los Angeles muốn “đập vỉa hè” lấy đất trồng ớt làm tương.

Dây chuyền sản xuất tương ớt ở Huy Fong Foods. (Hình: David McNew/Getty Images)

Nông gia Underwood nhớ lại: “Tôi đã viết một lá thư cho David hỏi ‘Ông có muốn tôi trồng một ít ớt không?’”

Thế là ông David chớp ngay “lời giải,” ký hợp đồng để ông Underwood trồng 50 mẫu ớt, và bắt đầu một quan hệ làm ăn tốt đẹp song phương kéo dài ba thập niên.

Theo thời gian tính bằng hàng chục năm, họ đã trở thành, nếu không muốn nói là bạn thân, thì ít nhất là cộng sự gần gũi, đôi bên trong mối quan hệ lâu dài này đều cùng nhau chứng kiến các thời điểm đáng ghi nhớ khi con cháu họ trưởng thành.

Vào năm 2013, thành phố Irwindale nỗ lực (nhưng không thành công) đóng cửa lò làm tương ớt Huy Fong Foods, với lý do hơi ớt bốc ra làm cay mắt mũi cư dân, thì con nhà nông bốn đời Underwood đến điều trần bênh vực ông David tại cuộc họp hội đồng thành phố.

Mối quan hệ độc quyền và cộng sinh tan vỡ không thể cứu chữa

Mối quan hệ kinh doanh kéo dài hàng thập niên giữa Huy Fong Foods và Underwood Ranches của hai ông David và Underwood đột ngột kết thúc đầy cay đắng vào Tháng Mười Một, 2016, khiến cả hai bên đều choáng váng và dẫn đến một cuộc chiến pháp lý ngày càng dữ dội làm chấm dứt sự hợp tác.

Mối quan hệ mua bán với Huy Fong đưa Underwood Ranches phát triển từ một trang trại gia đình rộng 400 mẫu vào những năm 1980 thành một trang trại rộng 3,000 mẫu trên khắp hai quận hạt bên ngoài Los Angeles, bây giờ sụp đổ qua một cuộc tranh cãi nảy lửa về việc chi trả cho vụ mùa sắp tới.

Sau khi hoàn thành vụ mùa thu hoạch ớt thành công vào năm 2016, hai ông thảo luận kế hoạch cho năm tiếp theo, Huy Fong thỏa thuận số tiền trả cho nhà nông để có được hàng chục triệu pound ớt cho vụ mùa kế.

Cũng như mọi khi, hợp đồng bạc triệu giữa hai bạn hàng 30 năm chỉ là cái gật đầu, bắt tay nhau không cần một bản hợp đồng với chữ ký đôi bên hoặc sự hiện diện của luật sư.

Những làn sóng xung đột của sự chia rẽ này được cảm nhận từ cả hai phía. 

Phía Underwood dễ bị tổn thương hơn do phần lớn công việc kinh doanh tùy thuộc phía Huy Fong đặt hàng, ban đầu gặp khó khăn trong việc cố gắng hiểu được vì sao mối quan hệ tốt đẹp lại kết thúc một cách đột ngột: “Cơ bản là David muốn tiêu diệt tôi, ông ấy không cần biết tôi và gia đình tôi sẽ khốn khó ra sao hay cũng không đếm xỉa gì đến mối quan hệ bấy lâu nay.” 

Phía bên kia, ông David cảm thấy bị phản bội, bị che mắt trước những cáo buộc rằng mình đã có hành vi gian dối.

Trong gần ba thập niên, ông David nói rằng mình luôn trung thành và giữ Underwood là nhà cung cấp ớt duy nhất và mỗi năm đều trả trước hàng triệu đô la theo lời hứa thu hoạch, một cử chỉ mà ông David coi là một hành động dựa trên niềm tin. Giờ đây tất cả niềm tin đó đã sụp đổ trong một cuộc tranh cãi nhỏ nhặt về tiền bạc.

“Ông hoàng tương ớt” tin rằng ông Underwood đang cố đẩy mình đến bờ vực phá sản, sau đó cướp công việc kinh doanh làm tương. 

“Tôi đã giúp ông ấy vì trồng ớt cho tôi,” ông David nói. “Ông ấy kiếm được tiền, sở hữu đất đai. Nhưng không phải là đủ cho ông ấy. Ông muốn chiếm luôn công việc kinh doanh của tôi.” 

Còn bà Donna Lâm, em dâu ông David và là giám đốc điều hành của Huy Fong, mô tả tình huống này giống như bị “đâm sau lưng.”

Các nỗ lực thương lượng giữa hai bên không thành công, dẫn đến các vụ kiện vào năm 2017. Huy Fong Foods khởi kiện để đòi lại khoản chi vượt mức cho vụ thu hoạch năm 2016, còn Underwood Ranches kiện ngược lại, cáo buộc gian lận và vi phạm hợp đồng. 

Cuộc chiến pháp lý dẫn đến việc bồi thẩm đoàn ủng hộ ông Underwood, trao cho ông $13.3 triệu tiền bồi thường thiệt hại và $10 triệu tiền phạt. 

Ngoài ra, Underwood Ranches được lệnh hoàn trả $1.4 triệu số tiền mà Huy Fong trả quá cao cho mùa trồng ớt năm 2016.

Mặt tiền trụ sở công ty Huy Fong Foods ở Irwindale, California. (Hình: David McNew/Getty Images)

Những chi tiết bên lề

Mối quan hệ độc quyền và cộng sinh giữa Huy Fong Foods và Underwood Ranches, được nêu bật trong bộ phim tài liệu Sriracha, thực hiện năm 2013, giờ đây đã rạn nứt. Bộ phim tài liệu khắc họa mối liên hệ cảm xúc giữa người làm nước sốt và người nông dân, đóng vai trò như một mối quan hệ đã trở nên chua chát theo thời gian.

Tuy nhiên câu hỏi vẫn còn đó: Làm thế nào mà mối quan hệ hợp tác tưởng chừng như không thể phá vỡ lại sụp đổ nhanh chóng và tàn bạo đến vậy? 

Các tài liệu của tòa án tiết lộ câu chuyện căng thẳng gia tăng bắt đầu từ năm 2015 khi niềm tin giữa hai công ty bắt đầu bị xói mòn. 

Khi công việc kinh doanh của Huy Fong phát triển, nhu cầu về số lượng lớn ớt của công ty tăng lên và Underwood đã mở rộng các cánh đồng tiêu của trang trại. 

Cũng trong năm 2015 đó, ông David thành lập một công ty con, ChiliCo, để mua bán ớt. 

Phía ông Underwood không muốn làm việc với ChiliCo vì sợ công ty này không có đủ tài sản để bảo đảm các thanh toán. Tệ hơn nữa, ông Underwood nói, ông David và bà Donna nhiều lần thất bại trong việc tìm cách thuê ông Jim Roberts, giám đốc điều hành Underwood Ranches, về làm việc cho ChiliCo. (Bà Donna Lâm nói rằng những lời đề nghị thuê dành cho ông Roberts để giúp tăng thu nhập cho người này chứ không phải để “giật người” của Underwood).

Mọi chuyện trở nên căng thẳng vào một buổi chiều của Tháng Mười Một, 2016. Những hồi ức khác nhau nhưng điều được thống nhất là thế này: Vào ngày 9 Tháng Mười Một, ông Roberts lái xe đến nhà máy của Huy Fong theo yêu cầu của ông David để xem một số máy móc. Ông David và bà Donna gọi ông Roberts vào văn phòng để nói chuyện, để rồi sau đó mọi việc trở thành tệ hại.

Những câu chuyện nhức đầu là: Hai anh em ông David tỏ ý bất đồng về mức giá mà Huy Fong phải trả trước cho số lượng ớt mùa tới, việc có thể mua những quả ớt jalapeno đó từ nước ngoài rẻ hơn hay không, liệu ông Roberts có nên chấp nhận lời đề nghị làm việc cho ChiliCo hay không, và liệu Huy Fong có trả quá cao cho mùa ớt năm 2016 hay không.

Cuộc cãi vã cứ tiếp diễn. Nhiều điều đã nói ra không thể rút lại được. 

Để rồi vào thời điểm ông Roberts bước ra văn phòng của Huy Fong vài giờ sau đó, mối quan hệ kinh doanh kéo dài 28 năm kết thúc.

“Quái thú” lấn sân “Con Gà” trong mặt trận tương ớt Sriracha

Tabasco, công ty thực phẩm khổng lồ sản xuất tương ớt của thị trường Mỹ, bắt đầu sản xuất loại tương ớt Sriracha giống như “Con Gà” vào năm 2014. Nhưng sản phẩm Sriracha của Tabasco chỉ khởi sắc mãnh liệt vào năm 2022, và ông Lee Susen, giám đốc thương vụ và tiếp thị của McIlhenny, công ty mẹ của Tabasco, giải thích: “Đó là việc lấp đầy ‘khoảng trống trên kệ’ do sự thiếu hụt sản phẩm của Huy Fong để lại.”

Giao diện trang web srirachashortage.com của hãng Tabasco. (Hình: Chụp từ trang web srirachashortage.com)

Tận dụng Huy Fong bị khủng hoảng sản xuất, vào Tháng Chín, 2022, Tabasco mở trang web srirachashortage.com với trang chủ hiển thị dòng chữ lớn “Đang Tìm Kiếm Gì Đó?” kèm trên nền bức hình một chai tương ớt Sriracha của Tabasco nhô lên, thoạt nhìn trông giống như chai “Con Gà” của Huy Fong nhưng với nắp vòi có màu xanh ô liu thay vì xanh lục sáng.

Ông Susen nói, trước đây thách thức mà Tabasco phải đối mặt với loại tương Sriracha là “hầu hết người tiêu dùng coi Sriracha là một thương hiệu. Họ không nhận ra nó là một loại sản phẩm.” 

Khi những chai tương ớt “Con Gà” mang tính biểu tượng của Huy Fong biến mất trên các kệ trong chợ và được thay thế bằng nhiều loại tương ớt khác, suy nghĩ của người tiêu dùng bắt đầu thay đổi: Đây cũng chỉ là một loại tương trong tủ lạnh. 

Lòng trung thành với thương hiệu tương “Con Gà,” từng là mũi nhọn kinh tế của Huy Fong, cách nói kinh doanh để chỉ lợi thế cạnh tranh mà một công ty nắm giữ trong lĩnh vực của mình, bắt đầu bị xói mòn.

Và đó là lúc thương hiệu nước sốt cay lớn nhất nước Mỹ nhảy vào và giành lấy vương miện. 

Theo NielsenIQ, công ty nghiên cứu thói quen người tiêu dùng, Tabasco có loại Sriracha bán chạy nhất cả nước Mỹ trong nửa cuối năm 2023. 

Theo công ty nghiên cứu thị trường Circana, sản phẩm Sriracha đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết — hiện tại có mặt ở một trong ba căn bếp ở Mỹ — nhưng phần lớn sản phẩm này không phải của Huy Fong. 

Người xưa đâu?

Khi Tabasco thắng, lấn lướt thị trường, hệ quả dễ hiểu là Huy Fong mất thị phần.

Sự thành công của Huy Fong là một câu chuyện rực rỡ của “Giấc Mơ Mỹ” nhưng lại là một cái kết thúc đáng buồn cho một mối quan hệ kinh doanh 30 năm giữa một người tị nạn gốc Việt chăm chỉ và một nông dân chân chất ở California.

Cả ông David và ông Underwood đều có những phẩm chất tuyệt vời cho mối quan hệ hợp tác, đó là, sự can đảm, sáng tạo, đam mê, và tham vọng. 

Nhưng những kỹ năng và ý chí cần thiết để khởi nghiệp thành công hoàn toàn khác với những năng lực mà những người điều hành các đại công ty cần có.

Giáo Sư Maurice Schweitzer, trường kinh doanh Wharton thuộc đại học University of Pennsylvania, cho biết nhiều nhà sáng lập các đại công ty sau này đều mở rộng qua việc bán cổ phần hay nhận đầu tư để thu hút thêm các đối tác có kinh nghiệm để mang lại sự ổn định cho công ty.

“Các mối quan hệ giữa con người với nhau rất khó khăn và hầu như luôn bao gồm yếu tố cạnh tranh. Nếu không được kiểm soát, khả năng cạnh tranh đó có thể phát triển như cỏ dại và chiếm ưu thế, đặc biệt khi doanh nghiệp đang mở rộng nhanh chóng. Sẽ có một số điểm xích mích, sẽ có một số thông tin sai lệch,’” Giáo Sư Schweitzer nhấn mạnh. “Chúng ta cần một số cơ chế để khắc phục điều đó và đưa nó trở lại đúng hướng.”

Nông gia Underwood nói: “Không ai có thể hiểu được mọi chuyện xảy ra như thế nào. Trong vụ này này, hóa ra mọi người đều là kẻ thua cuộc.”

Khi được hỏi có nên hợp tác với Huy Fong nữa không, ông Underwood đáp: “Không, trừ khi Huy Fong bán cho người khác.”

Khi đặt câu hỏi tương tự cho phía bên kia, ông David trả lời: “Tôi cần ớt. Nhưng tại sao phải làm việc với ông ấy?”

“Không có ớt của ông ấy, chúng tôi làm ra tiền ít hơn. Nhưng, câu trả lời là Không! Cái gì mất, đã mất. Hãy nhìn về tương lai,” bà Donna Lâm nói dứt khoát. (MPL) [đ.d.]