Y Sĩ Tiền Tuyến – Người Đi Tìm Mùa Xuân

Tập San Y Sĩ Giới Thiệu

Tuyển Tập Nghiêm Sỹ Tuấn

Post by Sơn râu 9 Dec 2025

Viết Về Nghiêm Sỹ Tuấn

TRẦN MỘNG LÂM

Không hiểu sao, mỗi khi nói về anh Nghiêm Sỹ Tuấn, tôi lại luôn luôn liên tưởng đến một danh nhân khác của Việt Nam: Cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm. Cả hai người đều sống tại Việt Nam trong thời kỳ Nam-Bắc phân chia, cả hai người đều là những nhân vật có ảnh hưởng quan trọng tới văn hóa của dân tộc, nhưng điều kỳ lạ nhất là họ đều là những nhà tiên tri. Cụ Trạng Trình thì ta không còn lạ gì với những lời Sấm của cụ, còn Nghiêm Sỹ Tuấn thì trong một tác phẩm của anh, bài Những Người Đi Tìm Mùa Xuân, anh có đề cập tới một quốc gia, một lý thuyết không tưởng, nói đem lại Hạnh Phúc cho toàn dân, kết cục chỉ là, xin quý vị cùng tôi đọc lại:

“Biến loạn nổ bùng, lan nhanh như vết dầu loang trên giấy bản. Lần lượt, kho lương rồi kho vũ khí phủ Nguyên Soái, phủ Thủ Tướng rồi đến Hoàng Cung, loạn quân xông vào chiếm giữ. Bị tấn công bất chợt, binh lính trở tay không kịp, đều phải bỏ giáp quy hàng. Nguyên Soái lúc ấy đang dự cuộc chọi gà, Thủ Tướng đương hầu cờ Thiên Tử, nhà phú thương đương đánh Tổ Tôm và cố nhiên thi sỹ đang ngâm thơ, nàng nghệ giả đang múa hát. Dân chúng thừa cơ đốt phá, tràn vào cung điện, dinh thự như nước vỡ bờ. Trong đám gươm đao hỗn loạn, Vua, Hoàng Hậu, Nguyên Soái bị bằm nát như tương. Người ta sục sạo tìm giết Thủ Tướng, reo hò treo cổ phú thương. Có kẻ nói Thủ Tướng đã trốn thoát ra nước ngoài … “

Cảnh nào đây? Nếu không là Việt Nam trong những ngày sắp tới? Chế độ nào đây? Nếu không phải chế độ Cộng Sản mà tác giả đã mô tả như một thời Vua Chúa xa xưa? Anh Nghiêm Sỹ Tuấn là học sinh Chu Văn An, cùng trường nhưng không hiểu có cùng lớp với người anh ruột của tôi, anh Trần Mộng Hùng hay không. Trong nhóm bạn của anh Hùng, hay đến nhà tôi chơi thuở các anh còn ở Trung học, tôi có thể kể mấy người: Nghiêm Sỹ Tuấn, Mạnh Xuân Văn và hình như có cả Lê Sỹ Quang. Anh Hùng là người anh sát tôi, nên chỉ hơn tôi 3 tuổi. Mấy người bạn của anh, chắc cũng cùng tuổi, họ sinh vào những năm 1939 hay 1940. Tuy khoảng cách tuổi tác rất ít, nhưng giữa nhóm người này và tôi, quá xa. Thời ông anh tôi, trường còn dạy Hán Văn (Cổ Văn) năm Đệ Thất, nên mấy người này biết, không nhiều thì ít, chữ nghĩa của thánh hiền. Hồi tôi vào Trung Học tại trường Nguyễn Trãi Hà Nội, môn Cổ văn bị bỏ. Sau này khi trường chuyển vào Nam, tôi cũng chưa hề học tới Tam Tự Kinh (Gia – nhà, Quốc – nước, Tử – mất, Tồn – còn, Tiền – trước, Hậu – sau, Tử – con, Tôn – cháu v.v … ). Bởi vậy cho nên, hồi mới lớn, trong khi tôi đang còn say mê Sylvie Vartan (La plus belle pours aller danser), Françoise Hardy (Et mon amie la Rose), thì mấy ông anh tôi hay nói tới những chuyện đứng đắn hơn, như là sĩ phu, người quân tử, đến nỗi mấy đàn em chúng tôi xếp các anh vào nhóm các ông cụ non. Tôi không biết các ông Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm người ra sao, nhưng trong trí tưởng tượng của tôi, chắc anh Nghiêm Sỹ Tuấn cũng hao hao như vậy. Các anh không biết đến quần áo, đến thời trang và cách cắt tóc cũng, nói xin lỗi, chúng tôi xếp vào loại người hơi nhà quê.

Một sự tình cờ, nhóm những người anh nói trên, khi lên Đại Học, họ đều chọn Y Khoa, trừ anh Hùng tôi vào Nha Khoa. Mấy năm sau, tôi cũng theo chân các anh vào trường Y. Lúc này là vào những năm đầu của thập niên 60. Khi tôi lên năm thứ 3, thì tình hình Việt Nam trở nên sôi động. Sau nhiều năm tương đối ổn định, chính quyền ông Ngô Đình Diệm gặp sự chống đối mãnh liệt, kể từ khi có cuộc tranh đấu gọi là chống sự Đàn áp Phật giáo, với vụ Thích Quảng Đức tự thiêu, bà Trần Lệ Xuân đi giải độc tại Mỹ, ông Thích Trí Quang, ông Thích Tâm Châu, ông Mai Thọ Truyền …

Toàn những nhân vật mà sau này tên tuổi đi vào lịch sử, vang bóng một thời, thời của chúng tôi, khi còn ở đại học. Thành thật mà nói, tôi sống tại Sài Gòn, nơi trung ương, nên với sự thành thực, không thấy đàn áp gì cả, chỉ là, các bàn tay lông lá ở phía sau. Tình hình ngoài Trung thì tôi không biết, nên không dám nói. Ông Diệm bị lật đổ, sinh viên thở phào, vì có thể tiếp tục học hành, sau những vụ bãi khóa làm chúng tôi phải nằm nhà, tuy rằng lúc đó tôi cũng như một số các bạn như Phan Hữu Thành, Nguyễn Phúc Bình … chủ trương không nên đem chính trị vào học đường, như Trương Thìn, Huỳnh Tấn Mẫm. Sinh viên Y Khoa sau vụ này, ý thức được là nếu chúng tôi không quan tâm đến Chính Trị, thì Chính Trị một lúc nào đó, sẽ quan tâm đến chúng tôi. Tờ báo Tình Thương của Y Khoa ra đời. Chỉ đến lúc này tôi mới chú ý đến anh Nghiêm Sỹ Tuấn và những bài viết của anh. Lúc này tôi đã có đủ chín chắn để hiểu được một chút tâm tình của người đàn anh, luôn luôn muốn đi tìm Một Mùa Xuân vĩnh cửu cho nhân loại nói chung, dân tộc Việt Nam nói riêng. Tôi cũng có hân hạnh được đứng chung với anh trong tờ Tình Thương nhưng những bài viết của tôi thời bấy giờ vẫn chỉ dưới mặt đất với những nỗi thống khổ của người dân nghèo phải bán máu lấy tiền nuôi con, hay những cái chết của trẻ em trong Bệnh viện Nhi Đồng (Tại sao em chết?) trong khi anh Nghiêm Sỹ Tuấn luôn luôn có những bài viết để mổ xẻ, tìm giải pháp cho những vấn đề to lớn hơn. Nhờ những bài viết của anh, tôi ý thức được thế nào là Chính Trị và sự quan trọng của nó đối với Hạnh Phúc của đa số thầm lặng, luôn luôn bị bóc lột bởi một thiểu số nhân danh lý thuyết này, tư tưởng nọ nhưng sau cùng, tất cả chỉ là bánh vẽ. Lý thuyết Cộng Sản và cái gọi là Xã Hội Chủ Nghĩa hiện nay cũng không thoát ra được chân lý đó.

Chiến tranh trở nên ác liệt tại miền Nam với sự tấn công của phương Bắc, với những thanh niên miền Bắc vượt Trường Sơn, theo đường mòn Hồ Chí Minh đi giải phóng miền Nam để tránh việc mất nước về tay Mỹ. Éo le thay, chính họ đã xả thân xây dựng con đường cho Trung Cộng thôn tính Việt Nam ngày nay. Những cô cậu Quàng Khăn đỏ hồi đó ngày nay còn sống sót (trong đó có Huỳnh Tấn Mẫm) có tỉnh ngộ ra chưa, hay đợi tới phút cuối cùng như An Dương Vương đợi thần Kim Quy nói cho biết là kẻ thù là người ngồi kế bên mình? Dù sao chăng nữa, thì bom rơi, đạn nổ giữa những người Việt Nam với nhau đã cuốn theo Nghiêm Sỹ Tuấn vào cuộc chơi xương máu này. Cái mà tôi ngạc nhiên chút ít là không hiểu tại sao anh lại chọn binh chủng Nhảy Dù, khi anh người nhỏ bé, nho nhã, không thuộc loại chịu chơi như những ông sĩ quan Mũ Đỏ. Anh gần như lạc lõng nơi chiến địa với vóc dáng của một nhà nho, mà khí giới chỉ là ngọn bút.

Sau Tết Mậu Thân, đến lượt tôi khoác chiến y. Sau khi thụ huấn về quân sự tại trường Võ Bị Đà Lạt xong, chúng tôi về Sài Gòn chờ ngày chọn nhiệm sở ra đơn vị, trong thời gian chờ đợi đó, một hôm, tôi nhận được lệnh đi gác xác một đồng nghiệp vừa tử thương. Hỡi ôi, tôi vẫn còn lạnh người sởn gai ốc đến ngày hôm nay khi nghe tên người đàn anh: Nghiêm Sỹ Tuấn. Đêm hôm đó, quân phục chỉnh tề, tôi đứng nghiêm cạnh quan tài của anh hồi 2 giờ đêm, giàn giụa nước mắt, muốn xỉu mấy lần. Anh Tuấn ơi, sao anh lại bỏ đi giữa khi chúng ta vẫn còn chưa tìm được Một Mùa Xuân cho Dân Tộc, cho đất nước chúng ta.

Nửa Thế Kỷ đã qua kể từ khi chúng tôi không còn thấy nhau nhưng tôi vẫn không quên được anh, cũng như các anh khác. Họ cũng đã người trước, người sau theo anh về miền Tiên Cảnh. Đêm hôm nay, chỉ còn có tôi ngồi viết về các anh … chua xót vô cùng. Anh đi có bao giờ nhìn lại, chỉ còn tôi, còn tôi, im lặng đến tê người. (Phú Quang)

TRẦN MỘNG LÂM

Montréal, 28.08.2018