Mùa Xuân đen

vietmessenger.com

Hải Triều – Lê Khắc Anh Hào

Post by Sơn râu 14 Nov 2025

Phần 15

Tám Tàng giác ngộ cách mạng đen

Minh Khịt mặt mày lem luốc, mũi giải lòng thòng. Lớn đầu tới 15, 16 tuổi mà lúc nào người ta cũng thấy hắn dùng hai tay áo thay khăn để quẹt mũi. Hắn thường bỏ trâu ngoài đồng để mò vào các nhà quan xóm có lễ lộc cúng kiếng để kiếm ăn. Hễ thấy cái bản mặt lúc nào cũng khìn khịt mũi, gia chủ thường chụp vài cái bánh, chạy nhanh ra cửa:

– Này! Cho mày bánh và đồ ăn. Mày ra ngoài đồng ngồi ăn! Đi nhanh giùm tao!

Chả có gia chủ nào muốn bà con, thực khách của mình lợm giọng vì cái dơ dáy bày hày của Minh Khịt. Sự xuất hiện của hắn làm mất vẻ trang nghiêm của không khí giỗ chạp, làm con chó giữ nhà sủa la inh ỏi. Đến cả khi hắn chặt chặt lưỡi làm quen, mấy con chó cũng có vẻ không hài lòng. Dường như con chó cũng biết kỳ thị. Hắn cũng biết tính nết hắn, thân phận hắn. Thường thì hắn nhanh nhẩy nhận thức ăn và trở lại với mấy con trâu của mình. Gia chủ đôi lúc cũng nói vói theo:

– Minh Khịt, lần sau vô nhà ai kiếm ăn, mày chịu khó ra suối vục nước rửa cái bản mặt mày một chút có được không? Đồi quỷ! Bộ chăn trâu rồi cũng dơ như trâu sao!

Dường như hắn hài lòng với định mệnh, với cuộc đời, không buồn phiền những lời chê bai, trách nhiếc, và người ta những tưởng Minh Khịt sẽ sống bằng nghề chăn trâu suốt đời. Nhưng nào ai biết số hắn sinh vào giờ nào, tử vi của hắn ra sao, đời hắn sẽ về đâu, lên hay xuống, chỉ có trời biết. Một hôm hắn biến mất. Hắn đi làm “cách mạng cứu nước” vào một ngày phải gió trở trời nào đó, và người ta chỉ biết ra khi mấy con trâu hắn chăn ăn cả nửa đám mạ ông hàng xóm.

– Trời đất ơi! Bớ Minh Khịt! Mày đi đâu mà bỏ trâu ăn cả vạt mạ của tao! Trời ơi! Làm sao gieo mạ lại cho kịp vụ mùa hè trời! Chỉ còn một tháng nữa làm sao chạy kịp! Thằng ôn hoàng dịch lệ!

Mấy con trâu bị lùa ra đồng trống trở lại. Người ta chạy đi mắng vốn chủ trâu. Ông Ba Bé hầm hầm cầm theo cây roi tìm Minh Khịt. Người ta nghĩ hắn ngủ bờ ngủ bụi ở một xó xỉnh nào đó, nhưng ông Ba Bé tìm hắn cả ngày không gặp. Ông dắt trâu về cột trong chuồng và nghĩ hoài không ra.

– Cái thằng mắc dịch này lạ thật!

Ông nghĩ hôm sau thế nào Minh Khịt cũng về nhà . Ông la nó một hồi rồi cho nó ăn cơm, rồi nó lại dắt mấy con trâu ra đồng. Nó làm công cho ông cả bốn năm nay, lâu lâu nó giở chứng như vậy. Hai ba ngày sau đó, Minh Khịt vẫn biến mất như con ma. Ông cho người đến nhà mẹ nó, bà cũng không biết gì hơn. Minh Khịt vắng bóng trong xã từ đó. Và sau mấy tuần, chẳng ai còn nhớ Minh Khịt.

Minh Khịt vô bưng sau khi tiếp xúc với một người bạn cùng xóm bỏ nhà ra đi mà hắn không biết đi đâu. Hắn nào biết cách mạng là gì, du kích là gì, súng ống là gì, hắn chỉ nghe lời thằng Tám Tàng, bạn hắn tả con đường cách mạng thênh thang, có quần áo đen để mặc, có cái khăn rằn lau mồ hôi, có cơm cá ăn no bụng, không bị chủ la rầy, không phải chạy theo mấy con trâu, không phải len lén ăn chực ở mấy cái đám giỗ quanh xóm, và sau cùng là không bị mấy con chó rượt chạy vắt giò lên cần cổ. Nhìn lại thân thế mình, hắn thấy con đường Tám Tàng vẽ ra trước mặt có sức hấp dẫn lạ thường.

– Ừa, tao đi! Tao đi theo mà y cũng vui!

Thế là Minh Khịt đi làm cách mạng.

Mấy tháng sau, Minh Khịt trở thành một tên du kích hoạt động trong rừng mật khu Lê Hồng Phong. Mặt mũi phong sương, trưởng thành hơn. Ban ngày người ta dạy hắn về con đường cách mạng của “Bác” đi, và Minh Khịt là kẻ đang đi tiếp theo con đường của “Bác”, dù không biết ngày mai con đường “Bác” đi có bi đát hay vinh quang.

Cái đầu Minh Khịt đen kịt, không có chỗ nào trống để nhét mấy cái ý niệm giải phóng, đế quốc, áp bức, cách mạng, Mác Lê-nin, kể cả “Bác Hồ vĩ đại”. Những chuyện tầm thường bằng ngón tay út mà nhét vô đầu hắn cả tháng cũng không vô thì “Bác Hồ vĩ đại” chui vô sao được. Tỷ như chuyện tháo ráp cây AK mà hắn học cả ba tháng trời, tháo ra thì hắn tháo được, nhưng bảo ráp vào thì hắn lộn tùng xèo với một đống sắt.

Cách mạng như những thùng nước, mà cái đầu Minh Khịt là lá môn. Nói chuyện cách mạng với Minh Khịt như nước đổ lá môn… Đảng và “Bác Hồ” là chuyện nghe qua rồi bỏ, vô tai này nó chạy tuột qua tai khác.

Có những buổi trưa, hắn được phân công mò ra bìa rừng, nơi có thể nhìn ra quốc lộ 1, để quan sát, canh chừng hoạt động địch. Hắn chưa được phát súng, chỉ được chỉ thị giả dạng như người chăn trâu, làm rẫy…

Hắn lựa một bụi rậm mát, từ trên động cát, người dân gọi là động Thái An, nhìn xuống đồng bằng. Màu vàng của lúa làm hắn nhớ mấy con trâu, xe cộ dọc ngang trên quốc lộ 1 làm hắn nhớ nhà. Đó là những cảm giác đầu tiên gây nên cơn giông bão trong đầu hắn. Hắn bỗng nuối tiếc cái thời thơ ấu chăn trâu lem luốc. Hắn muốn bỏ rừng về nhà. Hắn nhớ bà già. Chưa bao giờ hắn nhớ nhà như lúc này. Đôi lúc hắn muốn chạy một mạch xuống đồng ruộng, nhưng hắn bỗng rợn người khi nhớ lại lời thằng Tám Tàng có lần nói với hắn sau khi đã ở trong bưng mấy tháng:

– Theo cách mạng mà bỏ về nhà là bị xử tử đó mày! Tao nói thiệt chứ không giỡn đâu!

– Xử tử là cái gì?

– ĐM sao mày ngu dữ dậy! Xử tử là mấy ổng bắn bể sọ mày, chặt cổ mày!

– Gì mà ghê dậy mày? Sao hồi đó gặp tao mày không nói trước?

– Nói trước thì làm sao mày dám đi! Con khỉ!

Lần đầu tiên hắn biết sợ. Biết sợ là một trong những thành quả mà hắn được Tám Tàng thay cách mạng đào luyện cho hắn. Dường như chỉ có điều này là còn dính chút xíu trong cái đầu đen kịt của hắn. Hắn nằm trên cát. Cơn nắng trải đều không gian, hừng hực đổ lửa trên những triền động. Hắn nhìn mấy con dông thềm chạy ngang dọc kiếm ăn. Hắn trở mình. Nghe tiếng động, mấy con dông ngẩng đầu lên dòm ngó, rồi chợt phóng nhanh như cắt xuống mấy cái hang. Dông là thức ăn thường ngày của hắn, Tám Tàng và những đơn vị du kích sống trong rừng mật khu Lê Hồng Phong.

Cơn gió mát hiu hiu đưa hắn vào giấc ngủ lúc nào hắn không hay. Chiều tối, có chiếc trực thăng đâu đó bay ngang, trên bầu trời lấp lánh sao, hắn giật mình thức dậy, lần lũi theo bóng đêm đang mờ dần. Phút chốc, bóng Minh Khịt biến mất trong rừng sâu.

Vào năm 1972, cường độ chiến tranh gia tăng, thỉnh thoảng Minh Khịt thấy một số bộ đội nói tiếng Bắc xuất hiện trong vùng du kích của hắn. Đa số bọn họ đều mang AK, và một hôm hắn được người ta dạy về cách tháo ráp, bắn súng, không phải loại AK mà là một cây súng bá đỏ, sau này hắn nghe gọi cây súng đó là cây CKC. Hắn được báo cho biết là hắn được cách mạng giao thêm trách nhiệm tác chiến. Hắn được giao cho cây CKC.

Xưa nay, những lý thuyết, những đêm học tập người ta nhồi nhét vào đầu hắn, nói chui từ lỗ tai này ra hết lỗ tai kia. Nó không có ký lô nào trong đầu hắn. Nay thì khác, cuộc đời hắn bắt đầu trĩu nặng, đầu tiên là sức nặng của cây súng. Nhiệm vụ tiên khởi của hắn, cũng như mấy lần trước, là ra bìa rừng quan sát và canh gác an toàn cho các đơn vị trong bưng, nhưng lần này lại có cây CKC kèm theo vai, lần này lại có cả Tám Tàng mang AK đi theo. Hai đứa ẩn mình trong bụi rậm kín đáo, tầm mắt hướng về quốc lộ 1.

Hai thằng giở cơm vắt ra ăn với cá khô. ăn xong, cả hai lại không hẹn, cùng nhau thiu thiu ngủ. Tám Tàng ôm cây AK dựa lưng vào gốc cây thả hồn theo cơn gió mát. Minh Khịt ngồi bên, mở mắt không lên, cũng ôm CKC ngủ tiếp. Chẳng biết hai đứa ngủ được bao lâu. Trên bầu trời xanh lộng gió bỗng vọng lại tiếng trực thăng, Minh Khịt nhướng mắt nhìn về hướng Sông Mao, hắn thấy đến hai chiếc, một chiếc lớn đang bay, câu theo một chiếc nhỏ tòn ten bên dưới.

Tiếng trực thăng càng lúc càng gần, hắn thấy cả hai chiếc càng ngày càng rõ trên vòm trời. Bỗng Minh Khịt nghe mát rượi khi một cơn gió mạnh thổi qua rừng. Trên trời, chiếc trực thăng nhỏ đeo bên dưới chiếc lớn chao xoay một vòng, chợt đứt giây rơi ào xuống đầu hắn. Minh Khịt hoảng hốt, chẳng biết làm sao mà hai viên CKC thay nhau ra khỏi nòng, hai tiếng nổ chát chúa, xẹt qua mang tai Tám Tàng cùng với tiếng rầm, ào ào cây đổ khi chiếc trực thăng hư bị đứt dây chạm đất.

– ĐM mày Minh Khịt! Trời ơi ! Sao mày bắn xẹt qua mang tai tao! Chút nữa tao bỏ mạng rồi! Kỳ dậy!

– Thấy nó thinh không xuống lẹ quá, tao giật mình chụp súng chớ có bắn hồi nào! Chẳng biết tại sao nó lại nổ hai phát! Súng gì kỳ vậy?!

Khi chiếc Chinook biến mất ở cuối chân trời thì Minh Khịt và Tám Tàng cũng rời vị trí để đến xem chiếc trực thăng. Nó trở thành một đống sắt vụn giữa rừng, không thấy một tên “giặc lái Mỹ xâm lược” nào chết.

Tháng 9 năm 1976, cả nước lọt vào vòng tay cộng sản hơn một năm. Người ta nghĩ sau khi cộng sản thắng ở miền Nam, từ Nam tới Bắc sẽ sống trong không khí hòa bình, tiếng sáo chiều, tiếng mục đồng êm ả… “đường ta ta cứ đi, nhà ta ta cứ xây, ruộng ta, ta cứ cày…” như trong một bài hát thời kháng chiến chống Pháp. Nhiều người bất mãn quốc gia, hay mê VC cũng vào bưng vì những ý nghĩ và giấc mơ đó. Nhưng tất cả đã lầm.

Năm 1976 là năm bắt đầu cao điểm của sắt máu, của trả thù, của trấn bức, của tịch thu tài sản. Cả miền Nam căng cứng những lo âu, sợ sệt, hận thù. Cả miền Nam, gần như gia đình nào cũng có thân nhân vào tù hay bị nhốt trong các trại cải tạo, ra đường cúm rúm, co ro. Đường ta đó, nhưng không có chuyện ta cứ đi. Đi một tấc đường là phải xin một giấy phép; nhà ta đó, nhưng cả nước đột nhiên nghèo thê thảm thì lấy gì xây; ruộng ta đó, nhưng làm sao cày khi nhà nước mới sung công đất ruộng, trâu bò vô hợp tác xã… rồi cả đám cùng làm mà chẳng có ăn!

Tất cả những cuộc đổi đời xuống dốc đó không ảnh hưởng chút gì vào cái đầu của Minh Khịt. Chiều nay, hắn và tên du kích xã, người chỉ huy hắn, được nêu tên tuyên dương “anh hùng diệt máy bay Mỹ” gì đó trong buổi lễ mừng ngày quốc khánh 2/9. Hắn bây giờ bệ vệ trong bộ áo mới, mặt vênh váo, hãnh diện.

Người ta khó mà nhận ra Minh Khịt khi chăn trâu bị chó rượt năm xưa với đồng chí Minh Khịt xã đội phó du kích bây giờ. Tiếng loa mời gọi mọi người tập trung tại sân lúa hợp tác xã để dự lễ mừng quốc khánh 2/9, đồng thời tuyên dương các đồng chí miền Nam chống Mỹ cứu nước. Buổi lễ có cả màn ca hát để dễ bề thu hút bà con.

Mặt trời lặn dần, những ánh nắng chiều vàng vọt vắt trên ngọn cây nhạt mờ dần. Sân đội tập trung khá đông người, cờ xí giăng đỏ dọc theo bờ ruộng từ quốc lộ 1 vô tới sân khấu. Buổi lễ được “đồng chí” huyện ủy chủ tọa đặc biệt. Lý do sự có mặt đặc biệt đó là lễ gắn huy chương anh hùng diệt Mỹ.

Mọi người im phắc khi tiến hô nghiêm vang lên. Một toán hát “quốc ca”, cờ đỏ kéo lên. Nghi thức chào cờ chấm dứt, xướng ngôn viên mời các “đồng chí” lớn và đồng bào an tọa. Để bắt đầu lễ gắn huy chương, người ta xướng danh một lô du kích tên tuổi lạ hoắc, song khi nghe đến tên đồng chí Minh Khịt, mọi người bỗng rồ lên nhốn nháo, xì xào:

– ĐM, thằng Minh Khịt chăn trâu mậy!

– Nó đi du kích hồi nào?

– Ai biết ! Nghe nói hồi trước “giải phóng”, nó đang chăn trâu rồi bỏ bọn chăn trâu, chăn bò vô rừng, sao bắn rớt máy bay cho được!

– Tí nữa nó lãnh huy chương xong mày hỏi nó!

– “Cách mạng” cho nó cái gì dậy?

– Ai biết! Tao nghe nói nó có thành tích bắn rơi chiếc trực thăng của Mỹ bằng cây súng bá đỏ gì đó. Tưởng như chuyện phong thần!

– Ngon vậy! Hồi trước, nó là thằng bèm nhèm, dơ dáy, gà mờ nhất, ai ngờ nó vô bưng!

Tiếng bọn trẻ xì xào bàn tán về thành tích Minh Khịt ngưng lại khi chúng nó nghe tới phần đọc bản tuyên dương công trạng. Minh Khịt được mời đứng dậy. Hắn cũng biết đứng nghiêm chỉnh trong cái giây phút nghiêm trọng mà hắn hãnh diện lần đầu tiên trong đời.

– Nay tuyên đọc công trạng! Đồng chí Minh Khịt đã giác ngộ theo con đường cách mạng vào năm 1972. Sau thời gian huấn luyện và học tập năng nổ, đồng chí Minh Khịt được đảng và nhà nước trang bị vũ khí chiến đấu. Trong một cuộc chạm súng với quân Mỹ Nguỵ trong mật khu Lê Hồng Phong, đồng chí Minh Khịt đã anh dũng dùng CKC bắn tan xác một máy bay lên thẳng của đế quốc Mỹ và giết chết một tên giặc lái. Thành quả của đồng chí Minh Khịt đã đóng góp một phần không nhỏ vào sự nghiệp giải phóng miền Nam của nhân dân ta. Nay nhân danh đảng và nhà nước, tuyên dương và cấp huy chương diệt Mỹ và bằng ban khen “chiến sĩ anh hùng” cho đồng chí Minh Khịt!

Trước khi người ta đưa hai cái tay ra vỗ một cách phản xạ một giọng nói đâu đó bỗng xé màn đêm sang sảng làm các tiếng vỗ tay lẹt đẹt trước đó ngưng bặt:

– Anh dũng cái con mẹ gì! Thành quả cái khỉ khô gì! Mẹ nó, nó đang ngủ mê man trong bụi với tui, máy bay Mỹ câu trực thăng bị gió xoáy đứt dây rớt xuống rừng, nó giật mình bóp cò sảng, đạn bay xẹt mang tai tui suýt chết, chứ có chạm súng cái con mẹ gì ! Mấy đồng chí vẽ bùa mà không tìm hỏi nhân chứng sống! Cách mạng gì kỳ dậy!

– Ai nói đó! Thằng nào vừa phát biểu phản động linh tinh đó? Các đồng chí an ninh bắt lấy nó! Bắt lấy nó! Tay sai điệp báo Mỹ Ngụy! Bắt lấy nó!

Đám đông bỗng như ông vỡ tổ, hỗn loạn, xì sầm. Bỗng có tiếng AK bắn chỉ thiên. Có tiếng chân du kích rượt theo một bóng đen đang chạy băng qua bờ ruộng. Một lúc sau, người ta áp tải một thanh niên mặt mày sưng vù vào sân hành lễ. Mọi người trong xã ồ lên:

– Tám Tàng!

Chỉ một giây phút bực tức nói lên sự thật, Tám Tàng sau đó bị kết tội là phản động, là CIA nằm vùng, và Tám Tàng bị đưa đi Sông Cái để tiếp tục điều tra và nằm tù cải tạo.

Cái tội của Tám Tàng vĩ đại đến độ hắn ra đi không có ngày về. Hắn bị “cách mạng”, các đồng chí cũ của hắn đập thê thảm. Trong lần khai thác cuối cùng, người ta hành hạ hắn tối đa để may ra tìm được trong lời khai của hắn một tin tức gì của Mỹ Nguỵ, của CIA để lại. Cơ thể hắn nhừ bân,sưng vù và hết cảm giác, như trong một sát na linh thiêng mầu nhiệm, thần trí hắn bừng sáng, hắn chợt hiểu ra sự thật, hắn chợt “giác ngộ một thứ cách mạng đen” mà hắn đã dại dột chui đầu vào.

Những giây phút cuối, hắn như một thiền sư đốn ngộ hốt nhiên tìm ra chân lý trong đáy cùng khốn nhục, đau đớn; một trạng thái tâm thần nửa tiên, nửa tục pha lẫn những uất ức dồn nén trong buồng tim còn đập những nhịp yếu dần, mắt hắn lờ đờ, môi hắn mấp máy. Người ta ngưng tay chờ hắn nói một lời thú tội quan trọng. Hắn thều thào nói lớn lời uất hận:

– ĐM! Cách mạng, bác Hồ như con C… tao!

Và hắn lăn ra chết. Đám công an đứng sững người trước lời nói sau cùng của người chết. Nếu quả trước khi chết người ta thường nói thật, thì lời sau cùng của Tám Tàng cũng có thể là chân lý . Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng dường chân lý này mới là thứ chân lý không bao giờ thay đổi.

Chẳng bao lâu sau, mộ hoang chôn xác Tám Tàng chưa xanh màu cỏ dại thì người ta “hồ hỡi” thống nhất hai miền Nam Bắc, giấc mơ một thiên đường xã hội chủ nghĩa, xe hơi, nhà lầu, công bằng tiến bộ mà một thời hắn được người ta nhồi sọ, một thời hắn cuồng nhiệt say sưa thổi vào lỗ tai Minh Khịt … cũng theo hắn chìm sâu trong lòng đất lạnh..

Em về, đất ngậm cơn đau

Hoa Xuân trổ những cánh sầu không tên

Em về, hoang lạnh miếu đền

Thấy cành Xuân đã mọc lên nhánh buồn.