Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 18 Oct 2025

105. Vương Đức Lệ

Trong những năm gần đây, những người yêu thơ đều sợ, vì biết chắc rằng, mình không thể nào đọc hết được số thơ đã được xuất bản. Lại còn số lượng thơ lớn đáng kể khác, hay nói đúng hơn, số lượng thơ lớn hơn nhiều, hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng, được đăng trên trên các nhật báo, tuần báo, nguyệt san, đặc san v.v … người ta không thể nào có đủ để đọc.

Thơ là tinh hoa của ngôn ngữ. Mà những gì đã được coi là tinh hoa thì không thể nào có nhiều được. Thi sĩ như loài chim hiếm, chợt đến, chợt đi.

Người ta sợ vì đọc thơ không ra thơ sẽ làm nản lòng người yêu thơ. Nếu không đọc hết có thể lại bỏ sót những gì cần đọc.

Trong văn học sử Trung Quốc, không thiếu những thi sĩ, học giả, thiên kinh vạn quyển trong người, vậy mà cả đời chỉ làm được vài câu thơ rồi biến mất.

Nhị cú tam niên đắc

Nhất ngâm song lệ lưu

Ba năm mới làm xong được hai câu thơ, mỗi lần ngâm lên là hai hàng nước mắt chảy ra. Người yêu thơ nào không muốn mình là người thứ nhất được đọc những câu thơ như thế, tuyệt hơn nữa, khám phá ra những câu thơ như thế. Đó cũng là điều giải thích vì sao người ta vừa yêu thơ, vừa sợ thơ, vừa muốn đọc thơ vừa muốn tránh đọc thơ. Trong số các nhà thơ của chúng ta, có lẽ không ai chung thủy với thơ hơn Vương Đức Lệ. Kể từ tác phẩm đầu tay cho xuất bản tới giờ, ông không làm gì khác ngoài thơ, Ông không viết truyện ngắn, không cả bàn về thơ nữa. Ông làm thơ vần, tho tự do, thơ xuôi. Nhưng dần dà tới tập “Thơ Tình” vừa cho xuất bản lần này, Vương Đức Lệ có khuynh hướng nghiêng hẳn về lối làm thơ có vần điệu, thơ ngũ ngôn, thơ thất ngôn, thơ lục bát.

Ngay các bài làm theo thể thơ tự do, thơ xuôi của ông, với những câu ngắn dài không nhất định, người ta vẫn thấy ông tìm cách sắp xếp vào những khuôn, nhịp và cả với vần điệu nữa. Tuy được đặt tên là “Thơ Tình” nhưng bài thơ đầu tiên trong tập của Vương Đức Lệ bài “Âm Hưởng” lại không có vẻ gì là một bản tình ca cả. Vương Đức Lệ đã bầy tỏ cảm xúc của ông khi đứng trước bức tượng chìm nửa người trong cát ở Washington DC:

Nửa người vùi dưới đất đen

Bàn tay co quắp vươn lên với trời

Hỏi đâu chức phận con người

Ngàn thiên cổ lụy tiếng đời nỉ non

Vương Đức Lệ chỉ muốn làm thơ tình, nhưng hình như những cái không phải là tình đã xâm chiếm phần lớn những xúc động của tâm hồn ông. Cái vui không trọn, cái liều chẳng xong.

Trong thơ Vương Đức Lệ mọi sự dường đều ngừng lại ở nửa chừng. Ông chia nước mắt ra nhiều dòng, không khóc hết cho tình cũng không khóc hết cho quê hương, cho mình hay cho người khác.

Bài “Quán Nhỏ Chiều Mưa Tuyết” có thể coi là điển hình cho thơ Vương Đức Lệ:

Ngồi trong quán nhỏ chiều mưa tuyết

Gọi một ly sầu nhớ cố hương

Đã mấy ly rồi ta chẳng biết

Ngậm ngùi mái tóc điểm hơi sương

*

Ngồi trong quán nhỏ chiều mưa tuyết

Gọi một ly sầu nhớ cố nhân

Xuân ở bên này không có tết

Trời vô tâm đất cũng vô tâm

*

Ngồi trong quán nhỏ chiều mưa tuyết

Cạn mấy ly sầu nhớ diết da

Cạn mấy ly rồi ta chẳng đếm

Sầu tình nào phải của riêng ta

*

Ngồi trong quán nhỏ chiều mưa tuyết

Chợt nhớ em hay chợt nhớ mình

Rót chén cô đơn sầu chất ngất

Chân lê, trời lạnh, đất chông chênh

Tập “Thơ Tình” của Vương Đức Lệ dầy 220 trang, gồm 257 bài thơ. Có những bài chỉ có hai câu. Đọc những bài thơ ngắn, phần lớn là tứ tuyệt của ông, người ta có thể liên tưởng tới lối thơ haiku của Nhật Bản. Nhưng không phải như  vậy. Cách xử dụng chữ nghĩa, hình ảnh trong thơ ông là của riêng ông.

Cộng trừ rồi lại chia ư

Nhân lên sẽ thấy thừa dư ít nhiều

Em cười con mắt có đuôi

Người đời bảo đĩ còn tôi nhủ tình

Người ta cũng không thể nói những câu thơ như thế gần với ca dao. Thời cuộc cũng ghi nhiều ảnh hưởng trong thơ Vương Đức Lệ. Dĩ nhiên đối với những người phiêu bạt ở nơi chân trới góc biển này thì quê hương, đất nước chỉ còn là một nỗi buồn:

Cuối đời, đầu kiếp lưu vong

Hồn xiêu, phách vỡ, đèn chong bóng về

Chân dồn bước cuối đường mê

Trời quê xa lắc lòng tê tái sầu

Có người làm thơ để sống hết nỗi buồn của mình. Có người làm thơ để giải thoát mình ra khỏi nỗi buồn. Thơ Vương Đức Lệ hình như một nửa để nuôi sầu, một nửa để giải thoát.