Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 11 Oct 2025

90. Trần Thị Ngh.

Lạc Đạn được ghi chú là truyện dài, nhưng chỉ gồm 70 trang. Cộng thêm 10 truyện ngắn, sách dày 166 trang. Những trang in lời bạt không đánh số. Sách in đẹp, nhưng chữ nhỏ, quá nhỏ đối với những người lớn tuổi, thị lực yếu. Trần Thị Ngh. được người đọc chú ý ngay từ những truyện ngắn đầu tiên cho đăng rải rác trên các tạp chí ở Sài Gòn khoảng đầu thập niên 70.

Với một bút pháp ngắn gọn, những ý tưởng thông minh, ngổ ngáo, đôi khi tàn nhẫn, Trần Thị Ngh. được coi là mới nhất trong số các nhà văn nữ của chúng ta lúc bấy giờ. Chữ mới ở đây, vừa được hiểu theo nghĩa người đến sau, vừa khác lạ.

Không khí truyện của Trần Thị Ngh. là một không khí u uất, lúc nào cũng ngầy ngật như một cơn sốt dưới da. Người đọc theo dõi các nhân vật một cách mệt nhọc. Các nhân vật sống một cách khó khăn. Một sự khó khăn không có lý do. Chẳng hạn như nhân vật Nguyệt trong Lạc Đạn, ba lần đi với ba người đàn ông khác nhau vào khách sạn, không vì tiền, không vì tình, cũng không cả vì dục vọng nữa.

“Tôi nằm ngửa, ngó ngược lên trần căn phòng. Đêm ngoài tầm hiểu biết”.

Nếu có một chút tình nào đó với người đàn ông thứ nhất, thì đấy là những gì Nguyệt nói về cái đêm đầu đời của mình. Sau đây là điều Nguyệt nói về Tấn, người đàn ông thứ hai:

“Tôi là cái chuông Tấn biết cách rung”.

Còn người đàn ông thứ ba thì như thế này:

“Trường nói về tình yêu và sự chết. Chàng nói tình yêu là một sự lừa dối và cái chết là sự cải chính. Dầu muốn dầu không, em đã làm mọi chuyện hỏng bét hết rồi Nguyệt, trừ phi em muốn cải chính tất cả”.

Đại để tình yêu trong các truyện của Trần Thị Ngh. Là như vậy. Các nhân vật làm đủ chuyện trước khi kịp hiểu nó như thế nào. Họ triết lý trước khi sống và đã biến đời sống thành những cuộc phiêu lưu trật nhịp hay lỡ trớn.

Ở trang 65 tác giả viết:

“Trưa mát mẻ với Trường ngày cuối năm, vẫn còn làm tôi chưng hửng. Sự nhớ lại lộn xộn làm suy nghĩ không kịp. Mà dường như bao giờ trong những dịp tương tự như thế, tôi ít khi kịp suy nghĩ được chuyện gì. Lần nào tôi cũng đầy ứ, chết trân, không phản ứng”.

Các nhân vật hình như không sống mà trôi trong đời sống, mặc dầu lúc nào họ cũng muốn tỏ ra mình sáng suốt. Họ mỉa mai, hay ít nhất, nhìn một cách chua chát cách người khác sống và mỉa mai chính bản thân. Dư vị đắng đót là những gì rõ ràng nhất, người đọc cảm thấy, sau khi đọc bất cứ truyện nào của Trần Thị Ngh. Thế nhưng tất cả các vị mỉa mai đắng đót ấy lại có sức hấp dẫn đối với một số người đọc.

Nhận xét về tập truyện Lạc Đạn, Lương Thư Trung đã viết trên tạp chí Phố Văn, số 7, tháng 3, năm 2001, như sau:

“Thông thường các nhà văn đều cho rằng truyện của mình đều hoàn toàn là hư cấu. Hư cấu từ cốt truyện cho đến các nhân vật. Nhưng có lẽ trong truyện của Trần Thị Ngh., từ cốt truyện đến các nhân vật, tác giả đã hư cấu thật khéo léo và, nhờ tác giả sở trường trong cách dùng chữ, mà nhất là trong cách đối thoại, vừa dí dỏm vừa tự nhiên, nên người đọc tưởng truyện của tác giả rất gần với các nhân vật ở đời thường. Đọc truyện của Trân Thị Ngh. xong, không chỉ để giải trí mà còn để suy gẫm nữa, suy gẫm ngay cái cốt truyện vừa đọc, suy gẫm về cuộc đời chung quanh và suy gẫm với chính mình”.

Người đề bạt cho cuốn sách Trần Sa đưa ra nhận xét:

“Trong vài chục năm qua, tiếng nói đối kháng đòi nữ quyền khắp nơi trên thế giới đã có nhiều tiếng vang và đem lại nhiều thay đổi tích cực cho đời sống còn nhiều khuyết lầm. Lạc Đạn và 10 truyện ngắn là một tập sách quan trọng của người Việt cấp tiến, không phân biệt giới tính, đã từ lâu chờ đợi”.

Có một điều phải ghi nhận là, trong các truyện được sáng tác những năm gần đây, các tác giả, nhất là các tác giả trẻ, ít nói đến hoàn cảnh đất nước, hoặc chỉ nhắc phớt qua. Họ muốn trung thực với mình, không nói đến những điều mình không hiểu rõ hoặc giả coi văn chương không có khả năng giải quyết gì hết nên tránh, hay nhìn nó như một vấn đề thời sự không có tính bền vững nên bỏ qua?

Đó là điều người đọc nhiều khi thắc mắc tự hỏi.