Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 8 Oct 2025

85. Trần Lam Giang

Bộ Cổ Tích Việt Nam của Trần Lam Giang gồm 3 quyển, tổng cộng dày trên một ngàn trang, do Trung Tâm Nghiên Cứu Văn Hóa Việt Nam xuất bản và Thư Viện Việt Nam phát hành. Được biết Trung Tâm Nghiên Cứu Văn Hóa Việt Nam và Thư Viện Việt Nam đều do chính Trần Lam Giang và các thân hữu đồng chí hướng sáng lập, hoạt động từ nhiều năm nay ở hải ngoại.

Bộ Cổ Tích Việt Nam là công trình đầu tiên của nhóm được công bố.

Ông Trần Lam Giang xuất thân Đại Học Văn Khoa Sài Gòn. Trước 75, ông dạy học. Môn dạy chính của ông là Triết và Quốc Văn.

Có thể coi lời dẫn nhập của cuốn sách, như tuyên ngôn của nhóm chủ trương:

“Trong nhiều năm qua, Trung Tâm Nghiên Cứu Văn Hóa Việt Nam đã tìm tòi, nghiên cứu, chắt lọc, để thu góp những gì là tinh hoa, là nền văn hóa đích thực của dân tộc. Nền văn hóa này, trong giai đoạn cận đại và hiện đại, đã bị xuyên tạc quá nhiều bởi tầng lớp trí thức Tống Nho, bởi các thế hệ ngoại nhập và một số trí thức bạc nhược chịu ảnh hưởng nặng nề các thế lực này. Những xuyên tạc này được coi như là một lớp bụi phủ mờ chiếc áo dân tộc. Công việc phải làm là giũ sạch lớp bụi này đi thì người Việt vẫn mãi mãi là người Việt”.

Trong lời nói đầu của bộ sách, ông Trần Lam Giang cũng minh định quan điểm cùng mục đích công việc của mình như sau:

“Thi thư Việt Nam bị ngọn lửa thực dân văn hóa thiêu cháy quá nhiều, nhưng tư tưởng minh triết, lời hay ý đẹp vẫn hiển hiện trong văn học dân gian. Văn học dân gian gồm cổ tích, tực ngữ và ca dao, là một thành trì văn hóa bất khả xâm phạm. Không lửa nào có thể đốt cháy, không bom đạn nào có thể phá hủy, không bạo lực xâm lược nào có thể cướp đoạt.

Trong hoàn cảnh lịch sử hiện tại, hơn hai triệu đồng bào tị nạn chính trị ở nước ngoài. Nhận thấy rằng, dù sống ở không gian nào, nếu giữ được văn hóa nhân bản của dân tộc, vẫn như sống trong lòng tổ quốc. Lại nhận thấy rằng, lớp người trưởng thành ở xứ người, trong khi tiếp nhận và hội nhập với phong tục tập quán mới, cần phải được biết văn hóa cội nguồn mới có thể biết đường về mái ấm chung của giống nòi”.

Như mọi người đều biết hầu hết cổ tích của chúng đều là những truyện truyền khẩu, người xưa để lại. Mỗi thế hệ thêm bớt để cho các câu chuyện toàn bích hơn theo quan niệm của mình.  Rất nhiều truyện Trần Lam Giang chọn đưa vào bộ sáchcó thể là những truyện người ta đã nghe kể, đã đọc rồi, được lời bàn, ông viết lại theo phong cách, quan niệm riêng ấy, kèm thêm lời bàn.

Truyện đầu tiên của tập sách Sự Tích Rồng Tiên, Trần Lam Giang kể có nhiều điều khác với những gì chúng ta đãnghe từ xưa. Cái khác lạ ấy chúng ta có thể nghe trong lời bàn, lời đúc kết của ông:

“Không cần sử sách, người Việt đời đời vẫn biết rằng giống nòi ta là một giống nòi cao quý. Cây muốn cao to thì gốc phải vững bền, sông mà sâu dài thì nguồn phải lớn mạnh. Giống nòi có giá trị thì tổ tông hẳn có công đức cao dày.

Tổ tiên ta bắt đầu từ Viêm Đế, họ Thần Nông, tìm ra ngũ cốc nuôi nhân loại. Đó là một công đức cực lớn. Dân Việt ta biết cấy cày là do tổ tông ta truyền dạy, nào phải nhờ đến thực dân xâm lược dạy dỗ ta đâu.

Tổ ông ta là Lạc Long Quân, tên húy là Sùng Lãm, có cha có mẹ là người, đội trời đạp đất, ban ơn đức cao dày cho khắp muôn dân, tài ba lỗi lạc siêu quần, được dân ví như Rồng trong đám đàn ông. Tổ mẫu ta là Âu Cơ, có cha có mẹ là người, đức hạnh, nhan sắc vượt trên mọi phụ nữ ở đời, nên được mọi người ví như Tiên trong đám phụ nữ.

Rồng Tiên chỉ là hình ảnh biểu tượng nào phải một con rồng dưới nước lấy cô tiên trên trời sinh ra dân tộc ta đâu. Có nhiều dân tộc có vật tổ. Riêng dân tộc ta tổ tiên là Người”.

Độc giả cũng như các thức giả có đồng ý với quan điểm mới về nguồn gốc dân tộc của Trần Lam Giang chăng, chắc cũng phải chờ thời gian mới biết được. Cũng như cách viết truyện Bích Câu Kỳ Ngộ của Trần Lam Giang chẳng hạn, trong đám cưới Tú Uyên và Giáng Kiều, khách đến dự có cả Tiên Dung Công Chúa tức Chử Đồng Tử phu nhân và Ngụy Giáng Hương tức Từ Thức phu nhân.

Đây là một ý tưởng táo bạo. Nó có thể làm cho các huyền thoại gần gũi với chúng ta hơn, nhưng cũng có thể có kết quả ngược lại. Nhưng nếu không dám mạo hiểm gì cả, không tự thấy mình khám phá chút gì mới lạ thì viết làm gì?