Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 5 Oct 2025

78. Tô Kiều Ngân

Tô Kiều Ngân là một người đa tài. Hình như ông không học ai cả, nhưng ngoài thổi sáo, ông còn có thể chơi được cả đàn tranh, đàn bầu, Tây-ban-cầm và dương cầm. Không xuất sắc lắm, nhưng cũng đủ để đệm cho các nghệ sĩ trong ban Tao Đàn chẳng hạn ngâm thơ, nếu chẳng may Ngọc Bích hay Phạm Đình Chương, bị kẹt xe hay vì lý do nào đó, không kịp có mặt trong phòng vi âm của Đài vào đúng giờ phát thanh hay thu thanh.

Cũng nên nhắc lại ở đây, trong rất nhiều năm chương trình của ban Tao Đàn cũng như các ban văn nghệ khác, của Đài đều được phát thanh trực tiếp. Chỉ mãi về sau này các chương trình mới được thu thanh [vào băng nhựa] trước.

Ông khởi sự viết từ năm 1950, cộng tác với các báo Đời Mới, Thẩm Mỹ, Sáng Tạo, Nghệ Thuật, Khởi Hành … và từng làm chủ bút các báo quân đội Chiến Sĩ, Tiền Phong, Văn Nghệ.

Tác phẩm của Tô Kiều Ngân đã được xuất bản gồm hai cuốn: “Người Đi Qua Lô Cốt” [tập truyện ngắn] và “Người Lính Việt Nam Cộng Hòa” [Thơ]. Dù Tô Kiều Ngân có viết gì chăng nữa, đối với các độc giả ông vẫn có vẻ là một nhà thơ nhiều hơn nhà văn. Tô Kiều Ngân thuộc rất nhiều thơ, thơ Việt Nam, thơ Đường, thơ Tây.

Những người quen biết ông nói rằng, có dịp được đi dạo chơi với ông, trong cảnh chiều, cảnh sáng, một cơn gió, một vạt nắng, một trận mưa, qua các kinh rạch, vườn tược, ở đâu dường như ông cũng đã có sẵn một vài câu thơ đọc cho nghe. Những câu thơ như thế qua giọng đọc của ông dễ dàng  thấm lan vào lòng người nghe cùng một lúc người ta có cảmtưởng như mọi vật trở nên đẹp hơn.

Người ta cũng cho rằng, nghe Tô Kiều Ngân ngâm thơ trên Đài khác với nghe ông đọc thơ bên ngoài. Ông thường đọc chứ không ngâm. Nhất là nếu lại được nghe Tô Kiều Ngân đọc thơ của chính ông thì quả là một điều thích thú, khó quên:

Này đây em con đường

Này đây em đồng cỏ

Này đây ánh tà dương

Đây vầng trăng mới nở

Này đây tiếng hồ cầm

Này đây hương suối tóc

Này đây tiếng em cười

Này đây lời em khóc

Màu áo em tím buồn

Bài thơ em vẫn thích

Ôi đây những con đường

Chiều mưa tuôn rả rích

Thôi rồi thôi rồi thôi

Anh trở về kỷ niệm

Ngồi đợi tháng năm tàn

Xóa phai tình thương mến

Tô Kiều Ngân còn dịch rất nhiều thơ Đường ra Việt ngữ.

Một trong những bài thơ dịch ông thường đọc cho các bằng hữu nghe là bài “Hoài Thương Biệt Hữu Nhân” của Trịnh Cốc:

Dương liễu giang đầu dương liễu xuân

Dương hoa sầu sát độ giang nhân

Sổ thanh phong địch ly đình vãn

Quân hướng Tiêu Tương ngã hướng Tần

Bản dịch của Tô Kiều Ngân như sau:

Đầu sông dương liễu xanh xanh

Hoa dương buồn chết lòng anh sang đò

Chia tay địch thoảng mơ hồ

Tiêu Tương bạn đến tôi vô xứ Tần.

Tô Kiều Ngân có đủ các điều kiện để có thể qua Mỹ theo diện HO, nhưng ông đã quyết định ở lại Việt Nam. Cấp bậc sau cùng của ông trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa là Trung Tá. Ông đã bị đi tù cải tạo nhiều năm.

Ông tên thật là Lê Mộng Ngân, sinh năm 1926 tại Huế.

Tô Kiều Ngân