Banco Papillon Giang Hồ Tung cánh

vietmessenger.com

Henri Charrière

Dịch giả: Đinh Bá Kha

ĐỜI MỚI xuất bản 1974

Post by Sơn râu 12 Sep 2025

2. Vùng Mỏ

NHỜ bức thư giới thiệu của Prospéri, người Corse bán chạp phô, tám ngày sau tôi được thâu nhận vào làm ở mỏ vàng La Mocupia. Thế là tôi phụ trách điều hành các chiếc bơm hút nước từ các đường hầm.

Mỏ vàng giống một mỏ than đá. Cũng những đường hầm dưới đất vân vân… Không có các mạch vàng, rất ít vàng cục thiên nhiên. Vàng hỗn hợp với đá cứng. Người ta dùng thuốc nổ bắn đá rồi lấy búa đập các cục quá to. Các viên đá có trộn vàng được để vào những chiếc xe, người ta dùng cần trục đưa các xe lên mặt đất. Máy cán biến những viên đá thành một thứ bột nhỏ hơn cát. Trộn vào nước, bột ấy trở thành một loại bùn lỏng, được các chiếc bơm đẩy vào những thùng lớn như các thùng lọc dầu hỏa, có chứa chất cyanure. Vàng tan thành một chất lỏng nặng hơn nước và chìm xuống đáy thùng. Người ta nung nóng, chất cyanure bốc lên, kéo theo những phân tử vàng đông đặc lại và dính vào các tấm lọc. Vàng ấy được gom lại, biến thành khối, tuổi vàng 24 carats được kiểm soát rất kỹ rồi người ta để nó vào một kho canh gác rất chu đáo. Nhưng ai là người canh kho ấy? Tôi không thể ngờ được! Đó là một người tù khổ sai vượt ngục, Simon, bạn vượt ngục của Charlot.

Sau giờ làm việc, tôi đến hưởng cảnh này: nhìn trong kho một đống lớn vàng khối do tay Simon sắp rất ngay ngắn, Simon, một cựu tù nhân. Không có được một phòng kiên cố, chỉ một buồng bằng xi măng, vách không dày hơn thường bao nhiêu, một cánh cửa bằng gỗ.

– Khỏe chứ Simon?

– Khỏe. Còn mày thế nào, Papillon. Ở nhà Charlot vui vẻ chứ?

– Ừ, tốt lắm.

– Tao không biết mày ở El Dorado, nếu biết tao đã đến kiếm mày.

– Cảm ơn mày. Ở đây mày thích chứ?

– Mày biết không, tao có mái nhà không lớn bằng nhà của Charlot, nhưng nhà tao bằng gạch với xi măng. Chính tay tao xây cất. Vợ tao trẻ, dễ thương, vợ chồng tao có hai bé gái. Khi nào tiện, mày đến nhà tao chơi, nhà tao là nhà của mày. Charlot cho tao biết thằng bạn mày đau. Vợ tao biết tiêm thuốc, khi nào cần mày cứ đến.

Chúng tôi nói chuyện. Hắn hoàn toàn sung sướng. Hắn cũng không nói đến nước Pháp, đến Monmartre là nơi hắn đã sống. Chẳng khác nào Charlot. Dĩ vãng không còn nữa, chỉ có hiện tại là đáng kể, vợ, con, mái nhà. Hắn nói hắn lĩnh lương mỗi ngày hai chục đồng bạc. Cũng may là vợ chồng hắn ăn trứng chiên làm bằng hột gà nhà và gà giò là sản phẩm cây nhà lá vườn, nếu không thì thằng Simon với gia đình hắn khó sống đàng hoàng lắm.

Tôi ngắm đống vàng để đó, hết sức cẩu thả, đằng sau cánh cửa gỗ và bốn bức vách dày ba mươi phân. Một cánh cửa mà chỉ cần nhấn chiếc kềm lớn hai lần là mở ra êm như ru. Đống vàng giá mỗi gam là ba đồng bạc hoặc mỗi once là ba mươi lăm mỹ kim, vị chi ba triệu năm trăm ngàn đồng bạc Venezuela hoặc một triệu mỹ kim. Và tài sản khổng lồ ấy ở ngay tầm tay! Đánh cắp nó là một trò chơi con nít.

– Đống vàng khối sắp xếp ngay ngắn ấy đẹp thật, phải không Papillon?

– Có lẽ nếu bọc lại kỹ lưỡng thì sẽ đẹp hơn. Thật là nhiều của!

– Có lẽ, nhưng không phải của mình. Rất thiêng liêng vì người ta giao cho tao giữ.

– Giao cho mày chứ không giao cho tao. Phải công nhận quả là hấp dẫn khi thấy một núi của như vậy bỏ hoang.

– Không phải bỏ hoang vì chính tao canh giữ.

– Có lẽ, nhưng mày không ở đây luôn hai mươi bốn giờ trên hai mươi bốn.

– Không có, chỉ từ sáu giờ tối đến sáu giờ sáng. Nhưng ban ngày có một tên khác giữ, có lẽ mày biết nó. Thằng Alexandre, thủ phạm vụ bưu phiếu giả.

– Thế à, tao biết nó. Thôi, chào mày Simon. Chuyển lời tao thăm gia đình mày.

– Mày đến thăm gia đình tao chứ?

– Rồi!

Tôi đi gấp, rất gấp khỏi nơi quyến rủ ấy. Thật không tưởng tượng nổi! Hình như chúng nó muốn để cho người ta lấy trộm. Một nhà kho không vững vàng gì hết, lại thêm hai tên gian hùng có hạng để giữ kho vàng! Trong cuộc đời giang hồ của tôi, chưa từng thấy chuyện lạ như vậy!

Tôi chậm rãi lần bước trên con đường dốc đi về làng. Tôi phải đi ngang qua hết ngôi làng trước khi đến mỏm đất có nhà của Charlot. Tôi hơi kéo lết đôi chân, vì đã làm việc suốt tám giờ trong ngày rất vất vả. Ở trong đường hầm thứ hai dưới đất, mặc dù có quạt máy, không khí có phần ít, ẩm thấp và nóng. Mấy chiếc bơm hư ba bốn lần, phải sửa luôn. Bây giờ là tám giờ rưỡi và tôi đã chui xuống đất lúc trưa. Tôi đã lãnh mười tám đồng bạc. Nếu tôi có óc công nhân, tiền lương ấy không đến nỗi nào. Mỗi ký thịt giá 2 đồng rưỡi, đường 7 cắc, cà phê 2 đồng. Rau cũng không đắc: 5 cắc 1 ký gạo, đậu khô cũng giá ấy. Đời sống rất rẻ, thật vậy. Nhưng tôi có đủ hiền đức để chấp nhận nếp sống ấy không?

Vừa lên con dốc nhiều sạn lởm chởm một cách dễ dàng nhờ có giày bự đế đinh của hầm mỏ phát cho, dù không muốn và dù cố không nghĩ đến, tôi vẫn thấy hiện ra khối một triệu Mỹ kim bằng thoi vàng chỉ chờ một người gan dạ cướp lấy. Một việc không khó, nhất là về đêm, bất ngờ chụp lấy Simon và cho nó thuốc mê. Sau đó công việc dễ dàng như trở bàn tay, vì họ vô trách nhiệm đến độ để nó gửi chìa khóa của kho vàng phòng khi mưa nó vào trong ấy núp. Quả là vô ý thức! Chỉ còn việc chở hai trăm thoi vàng ra ngoài vùng mỏ để trên một cỗ xe nào đó, xe cam nhông hoặc xe ngựa. Phải sắp sẵn nhiều chỗ giấu trong rừng, dọc theo đường cái, mỗi nơi cất các thỏi vàng chia thành lô nhỏ, mỗi lô một trăm ký. Nếu là một xe cam nhông, một khi đã xuống hàng rồi, phải chạy xa chừng nào hay chừng ấy, tìm một chỗ rất sâu của con sông rồi cho nó nhào xuống đó. Nếu là một xe ngựa thì sao? Ở chỗ chợ không thiếu gì loại xe ấy. Ngựa khó tìm hơn, nhưng không phải không kiếm ra. Giữa tám giờ tối và sáu giờ sáng, một đêm mưa giông lớn, sẽ đủ thì giờ để làm mọi việc, còn có thể về nhà ngủ một giấc ngon lành.

Tôi bước vào vùng ánh sáng ở giữa làng, thế mà tôi vẫn tưởng tượng vụ đánh cắp vàng thành công và tôi đã về nằm trên chiếc giường lớn ở nhà Charlot.

– Chào anh Pháp! Một nhóm người ngồi trước quán rượu trong làng chào tôi.

– Chào các anh! Chào tất cả các anh.

– Hãy ngồi lại với chúng tôi một lúc. Anh uống bia ướp lạnh chứ?

Nếu từ chối sẽ khiếm nhã. Tôi nhận. Thế là tôi ngồi với những con người hiền hòa ấy, hầu hết là thợ mỏ. Họ muốn biết tôi có bình yên không, tôi đã tìm ra một thiếu nữ nào chưa, Picolino có được Conchita săn sóc tử tế không, tôi có cần tiền để mua thuốc men hay mua sắm đồ đạc không. Lòng tốt hồn nhiên ấy lôi tôi về với thực tại. Một người tìm mỏ vàng đề nghị nếu tôi không thích làm ở đây và nếu tôi chỉ làm việc nào mình thích, thì hãy đi với anh ta: “Vất vả thật, nhưng kiếm được nhiều tiền hơn. Và có cơ làm giàu”. Tôi cảm ơn tất cả mọi người và ngỏ ý mời họ một tuần rượu.

– Không được, anh là khách. Đợi một ngày khác khi nào anh giàu có. Xin Chúa phù hộ cho anh.

Tôi đi về “lâu đài” của Charlot. Vâng, thật là một điều dễ dàng nếu muốn trở thành một người khiêm nhường và lương thiện giữa những con người như thế này, sống không cần gì nhiều, hạnh phúc giản dị, và chấp nhận một người mà không cần biết người ấy từ đâu đến, trước đó đã làm gì.

Conchita đón tôi. Chỉ một mình nàng ở nhà. Charlot ở ngoài mỏ. Tôi từ mỏ đi ra thì hắn vào. Conchita hết sức vui vẻ và niềm nở. Nàng đưa guốc tôi mang cho khỏe đôi chân phải mang giày nặng nề.

– Bạn anh ngủ. Anh ấy ăn ngon và tôi đã đi bưu điện gửi thư yêu cầu người ta nhận anh ấy vào nằm bệnh viện tại một thành phố nhỏ cách đây không xa, thị trấn Tumereno.

Tôi cảm ơn rồi ăn bữa cơm nóng sốt đã dọn sẵn. Cách tiếp đón thân mật, giản dị và vui vẻ làm cho tôi thoải mái và bình tâm cần cho tôi sau khi bị đống vàng một tấn quyến rủ. Cánh cửa mở ra.

– Chào tất cả mọi người.

Hai thiếu nữ vào trong phòng rất tự nhiên. Một người tóc hung, dáng mảnh mai, tên là Graciela. Nàng thuộc giòng giống Gitan vì cha nàng người Tây Ban Nha. Cô kia tên Mercedes. Ông nội người Đức nên da nàng trắng và tóc vàng rất mịn. Graciela có đôi mắt đen của người xứ Andalousie pha một chút hương vị nhiệt đới, còn Mercedes thì cặp mắt xanh lục gợi tôi nhớ đến Lali, người thiếu nữ da đỏ, Lali… Lali và em nàng Loraima, bây giờ nàng ở đâu? Bây giờ tôi đã trở về xứ Venezuela, có nên tìm gặp hai chị em nàng không? Lúc bấy giờ vào năm 1945, mười hai năm đã trôi qua. Xa quá rồi, nhưng qua bao nhiêu năm tháng, tôi vẫn cảm thấy nhói ở tim khi nhớ đến hai người đẹp ấy. Từ ngày đó chắc hẳn họ đã làm lại cuộc đời với một người đàn ông cùng chủng tộc. Không, nếu có lương tri, tôi không có quyền làm cho cuộc đời mới của họ bị xáo trộn.

– Conchita, bạn của chị đẹp rạng rỡ! Cảm ơn chị đã giới thiệu.

– Tôi biết các cô ấy còn tự do, chưa có vị hôn phu.

Đêm qua mau. Tôi và Conchita đưa các cô ấy về đến đầu làng và tôi cảm thấy hai cô tựa mạnh vào tay tôi. Trên đường trở về Conchita cho tôi biết cả hai cô đều thích tôi: “Anh thích cô nào?”, nàng hỏi tôi.

– Conchita, cả hai đều dễ thương, nhưng tôi không muốn gây rắc rối.

– Anh gọi làm tình là rắc rối à? Ái tình không khác gì ăn với uống. Anh muốn sống không ăn không uống à? Tôi thì khi nào tôi không làm tình, tôi sinh đau ốm, thế mà tôi đã hai mươi hai tuổi. Anh thử tưởng tượng đối với các cô ấy chỉ mới 16, 17 tuổi thì thế nào? Nếu họ không hưởng thụ thân xác của họ, họ sẽ chết.

– “Thế còn cha mẹ họ?” Rồi nàng lập lại những điều José đã nói, rằng con gái xứ này yêu để mà yêu. Một cách hồn nhiên, trọn vẹn, họ dâng hiến cho người đàn ông họ thích mà không đòi hỏi gì hơn là làm cho họ rung cảm.

– Conchita, tôi hiểu. Như bất cứ ai, tôi cũng muốn làm tình vì tình yêu. Tuy nhiên nhờ chị nói các cô bạn của chị rằng một cuộc phiêu lưu tình ái với tôi sẽ không ràng buộc tôi gì cả. Một khi đã biết trước như vậy thì là chuyện khác.

Trời ơi! Không dễ gì thoát khỏi tình huống này. Charlot, Simon, Alexandre, có lẽ nhiều người khác nữa đã bị mê hoặc. Bây giờ tôi hiểu tại sao họ hoàn toàn sung sướng trong lòng một dân tộc bao dung và vui vẻ khác hẳn dân tộc chúng ta. Rồi tôi thiếp ngủ.

– Papillon, thức dậy đi, đã mười giờ rồi! Có người đến thăm mày.

– Xin chào ông.

Một người trạc năm mươi, tóc hoa râm, đầu không nón, cao lớn, đôi mày rậm trên cặp mắt ngay thẳng, chìa tay cho tôi.

– Tôi là bác sĩ Bougrat 1. Tôi đến vì được nghe người ta nói một trong hai anh bị bệnh. Tôi đã gặp bạn anh. Nếu không đem nó vào bệnh viện ở Caracas thì vô phương. Và cũng khó chữa cho nó lành bệnh.

– Bác sĩ dùng cơm với chúng tôi chứ, Charlot mời, không kiểu cách.

– Xin nhận, cảm ơn nhiều.

Rượu hồi được đem ra. Vừa nhắm rượu, Bougrat hỏi tôi:

– Papillon, bây giờ kể chuyện cho nghe đi nào.

– Có gì đâu, bác sĩ, tôi tập đi những bước chân đầu tiên trong cuộc đời. Tôi cảm thấy mới vừa sinh ra. Đúng hơn, như một đứa trẻ thơ, tôi bị lạc lõng. Tôi không biết nên đi con đường nào.

– Con đường đi giản dị lắm. Nhìn chung quanh sẽ thấy. Trừ một hai người còn thì tất cả bạn cũ của chúng ta đều đã theo con đường chính đạo. Tôi ở Venezuela từ năm 1928. Theo tôi biết, không người cựu tù nhân nào phạm tội ở đây hết. Hầu hết đã có vợ, có con và sống lương thiện, được xã hội thừa nhận. Họ đã quên quá khứ, đến nỗi có người không thể kể lại cho anh nghe một cách rõ ràng vụ án đã đưa họ vào tù tội. Chuyện cũ quá lu mờ, quá xa vời, đã bị chôn vùi trong một dĩ vãng đen tối, không quan trọng chút nào.

– Bác sĩ ạ, đối với tôi có phần khác. Tôi phải đưa một bản tổng kết khá dài cho những đứa đã làm tôi bị tội oan: mười ba năm tranh đấu và đau khổ. Để bắt chúng trả món nợ này, tôi phải trở về Pháp và phải có nhiều tiền. Nếu chỉ làm thợ thì tôi không thể nào để dành đủ tiền trả lộ phí khứ hồi, nếu có vòng về, chưa kể số tiền cần thiết để thực thi kế hoạch của tôi. Vả lại, kéo dài cuộc đời trong thôn xóm hoang vu hẻo lánh này….. Đô thành Caracas quyến rủ tôi hơn nhiều.

– Anh tưởng chỉ có một mình anh có món nợ phải trả sao? Anh nghe câu chuyện sau đây của một thanh niên tôi quen biết. Nó tên Georges Dubois. Một thiếu niên của xóm lao động La Villette. Ông cha nghiện rượu, lâu lâu bị bắt giam vì mê sảng, bà mẹ với sáu đứa bé sống cùng khổ trong các quán rượu của người Ả Rập trong khu phố. Từ lúc lên tám, Jojo, tục danh của nó, hết ở nhà trừng giới này đến nhà trừng giới khác. Nó bị tội đã nhiều lần ăn cắp trái cây bày bán tại các tiệm. Ban đầu thì bị giữ tại nhà trừng giới của Cha Rollet, rồi đến mười hai tuổi, bị bỏ vào một nhà trừng giới nghiêm khắc hơn. Không cần nói anh cũng biết, đến tuổi mười bốn, chung đụng với bọn thanh niên mười tám tuổi, nó phải lo bảo vệ thân xác nó. Vì gầy ốm, nó chỉ còn biết tự vệ bằng khí giới. Một nhát dao găm vào bụng một trong những thằng con nít hư hỏng, là đủ nhà chức trách đưa nó vào nhà trừng giới nghiêm khắc, nhà trừng giới của những đứa trẻ bất trị ở Esse. Cho đến năm hai mươi mốt tuổi! Tóm lại, tám tuổi bước vào vòng lao lý, rồi cũng được thả ra lúc 19 tuổi, nhưng với một tờ thông hành phải lập tức gia nhập các tiểu đoàn trừng giới ghê gớm ở Phi Châu. Bởi vì, với quá khứ của nó, nó không có quyền đi thẳng vào các đơn vị quân đội chính qui. Người ta cho nó một ít tiền túi và tống khứ nó đi! Khốn nỗi là thằng bé có một tâm hồn. Có lẽ quả tim nó đã chai cứng, nhưng vẫn còn những góc cạnh mềm yếu. Đến nhà ga, trên một đoàn xe lửa, nó thấy tấm bảng đề: Ba Lê. Chẳng khác nào một lò xo bung ra, nó liền nhảy vào toa xe lửa và đến Ba Lê. Khi nó từ ga bước ra, trời đổ mưa. Nó núp dưới một mái hiên để nghĩ đến cách đi đến khu La Villette. Cùng đứng dưới mái hiên, một cô gái cũng đụt mưa. Cô gái nhìn nó với đôi mắt đầy cảm tình. Về đàn bà, nó chỉ biết bà vợ to béo của ông quản đốc nhà trừng giới Esse và những gì mà bọn lớn tuổi ở đó kể cho nhau nghe. Chưa có ai nhìn nó như cô gái này và hai người hỏi chuyện nhau:

– Anh từ đâu đến đây?

– Từ tỉnh lên.

– Tôi mến anh lắm. Tại sao chúng mình không đến khách sạn? Em sẽ chìu anh và chúng ta sẽ sưởi ấm cho nhau.

Jojo hết sức xúc động. Cô gái là một cái gì kỳ diệu, lại thêm nàng đặt bàn tay mềm mại trên bàn tay của nó. Đối với nó, tình yêu vừa khám phá quả là chói lọi. Cô gái trẻ và đam mê. Sau khi đã thỏa mãn, hai người ngồi trên giường để hút một điếu thuốc, cô gái hỏi nó:

– Đây là lần đầu tiên anh ngủ với đàn bà phải không?

– Phải, nó thú nhận.

– Tại sao anh đợi lâu vậy?

– Anh ở trong nhà tù thiếu nhi.

– Lâu không?

– Rất lâu.

– Em cũng đã ở trong nhà trừng giới. Em bỏ trốn.

– Em bao nhiêu tuổi, Jojo hỏi.

– Mười sáu.

– Ở khu nào?

– Khu La Villette.

– Đường nào?

– Đường Rouen.

Jojo cũng ở đường ấy. Nó sợ phải hiểu sự thật. Nó la lên: Em tên gì?

– Ginette Dubois.

Đúng là em ruột nó. Cả hai đều xao xuyến, nổi lên khóc vì xấu hổ và vì cùng cực. Rồi mỗi đứa kể nổi gian truân của mình. Ginette và mấy chị em khác cùng một cảnh ngộ như nó: vào ra nhà trừng giới. Bà mẹ vừa ra khỏi nhà dưỡng lão. Người chị cả làm điếm trong một nhà thổ dành cho người Ả Rập ở khu La Villette. Hai đứa rủ nhau đến thăm người chị.

Vừa ra đến đường phố, một cảnh sát viên mặc sắc phục gọi cô gái:

– Này, con điếm kia, tao không bảo mày đến quấy tao trong vùng này. Rồi hắn bước đến chỗ hai người.

– Đồ bẩn thỉu, lần này tao đánh mày!

Jojo hết chịu nổi. Sau những gì đã xảy ra, nó không biết gì nữa. Nó rút con dao nhiều lưỡi vừa mua để đi vào quân ngũ, đâm vào ngực người cảnh sát. Bị bắt, kết án tử hình bởi một phụ thẩm đoàn mười hai người “đầy đủ thẩm quyền”, nó được Tổng Thống ân xá và đày đi biệt xứ.

Papillon, anh biết không, nó đã vượt ngục, đã lập gia đình và hiện đang sống tại một hải cảng khá lớn, hải cảng Cumana. Nó làm nghề thợ giày, có chín đứa con, ăn mặc tươm tất, đều đi học đàng hoàng. Năm vừa rồi đứa lớn đã vào đại học. Mỗi lần đi qua Cumana, tôi đều ghé thăm nó. Thật là một tấm gương tốt, phải vậy không? Thế mà nó cũng có những món nợ nần phải trả cho xã hội, anh tin tôi đi. Papillon, anh thấy không, anh không phải là một trường hợp ngoại lệ. Đa số trong chúng ta có lý do để trả thù. Không đứa nào từ bỏ xứ này để đi làm việc ấy. Papillon, tôi tin tưởng nơi anh. Nếu thích đô thị Caracas thì anh cứ đến đó, nhưng tôi hy vọng anh biết sống cuộc sống thời thượng ở đó mà không rơi vào cạm bẫy.

Mãi đến chiều tối Bougrat mới ra đi. Gặp anh ấy, tôi hết sức xúc động. Tại sao anh ta làm tôi xao xuyến quá vậy? Dễ hiểu quá! Trong những ngày tự do đầu tiên, tôi đã gặp những cựu tù nhân đang sống hạnh phúc, hòa hợp với hoàn cảnh, nhưng dù sao đời họ không có gì đặc biệt. Chỉ là một đoạn cuối cuộc đời ngoan hiền và khiêm tốn. Họ ở vào địa vị những người nửa công nhân nửa nông dân tầm thường. Bougrat thì không phải như vậy. Lần đầu tiên tôi gặp một cựu tù nhân khổ sai nay trở thành một người có địa vị. Chính điều này làm tôi xúc động. Rồi tôi, tôi sẽ có địa vị hay không? Đối với một bác sĩ, việc ấy tương đối dễ. Đối với tôi, có lẽ sẽ khó hơn, nhưng dù hiện giờ chưa biết làm thế nào cho được, một điều chắc chắn là một ngày kia tôi sẽ trở nên một người có địa vị.

Ngồi trên ghế, cuối đường hầm số 11, tôi canh chừng các chiếc bơm hôm nay chạy đều đặn. Hòa với nhịp máy chạy, tôi lặp lại lời nói của Bougrat: “Tôi tin tưởng nơi anh, Papillon! Hãy coi chừng cạm bẫy của đô thị”. Chắc chắn là cạm bẫy phải có, và thay đổi tâm địa con người không phải là chuyện dễ. Bằng chứng là mới hôm qua đây, nhìn thấy kho vàng là tôi xúc động ngay. Tôi chỉ mới được tự do mười lăm ngày và trong khi bước trên con đường dốc, chưa chi đã chóa mắt vì đống của ngang tầm tay ấy và đã nghĩ cách chiếm đoạt nó. Trong thâm tâm tôi chưa dứt khoát để cho đống vàng được yên.

Đầu óc tôi ngổn ngang trăm mối. “Papillon, tôi tin tưởng nơi anh”. Nhưng tôi có chấp nhận sống như các bạn tôi không? Tôi không tin như vậy. Dù sao, cũng còn nhiều cách để kiếm nhiều tiền. Không bắt buộc phải chấp nhận cuộc sống quá nhỏ bé này. Tôi có thể tiếp tục cuộc phiêu lưu mạo hiểm, trở thành một nhà tìm vàng, tìm kim cương, đi vào rừng sâu để một ngày kia trở ra với một số tiền tương đối lớn hầu tạo một địa vị khả quan.

Vâng, tôi nghĩ từ bỏ phiêu lưu mạo hiểm không phải là chuyện dễ. Tuy vậy, mặc dù đống vàng quyến rủ, nếu mày suy nghĩ lành mạnh, mày không nên làm, mày không thể làm việc như vậy, mày không có quyền làm. Một triệu Mỹ kim… Papillon, mày thấy không? Nhất là vụ này dễ như trở bàn tay. Không cần phải nghiên cứu, chưa bắt đầu đã thấy xong, không thể nào thất bại. Quả thật là hấp dẫn. Trời hỡi! người ta không có quyền để dưới mũi một thằng gian hùng cả một núi vàng hầu như bỏ hoang và nói với nó:“Mày nên nhào vô đi”. Một phần mười số lượng vàng ấy đủ tôi hoàn tất mọi chuyện, kể cả việc trả thù, đủ để cụ thể hóa những gì tôi đã ước mơ trong suốt mấy ngàn giờ tôi bị chôn sống.

Đến tám giờ, chiếc thang máy đưa tôi lên mặt đất. Tôi đi quanh để khỏi đi qua trước kho vàng. Càng ít thấy nó chừng nào càng hay. Tôi đi nhanh về nhà, ngang qua làng, tôi chào mọi người, xin lỗi những người muốn chận tôi lại nói chuyện, lấy cớ rằng tôi bận việc. Conchita đang chờ tôi, vẫn đen và vui vẻ.

– Anh Papillon, khỏe chứ? Anh Charlot bảo tôi đem rượu hồi ngon cho anh uống trước bữa ăn. Charlot nhận thấy anh có điều gì lo nghĩ ấy… Có chuyện gì vậy, anh Papillon? Anh có thể nói chuyện ấy với tôi, vợ của bạn anh. Anh muốn tôi gọi Graciela hay Mercedes nếu anh thích? Anh không nghĩ đó là một điều tốt hay sao?

– Conchita, viên ngọc đen của xứ Callao, chị thật là kiều diễm và tôi hiểu tại sao Charlot quí chị. Có lẽ chị có lý, để cho trí óc tôi thăng bằng, phải có một người đàn bà bên tôi.

– Nhất định rồi. Trừ phi Charlot có lý.

– Xin chị nói rõ thêm.

– Này nhá! Tôi thì nói điều cần là yêu và được yêu. Charlot thì bảo nên chờ trước khi đặt một thiếu nữ vào giường anh, vì có lẽ có chuyện khác.

– Chuyện gì khác?

Nàng ngần ngại một lúc, rồi đột ngột nói: “Mặc kệ, nếu anh nói lại với Charlot, anh ấy sẽ cho tôi một tát tai”.

– Tôi sẽ không nói lại, xin hứa chắc.

– Thế này, Charlot nói anh không thích sống một cuộc sống giống như anh ấy và các anh Pháp khác ở đây.

– Còn gì nữa? Conchita nói hết đi.

– Anh ấy nói chắc anh nghĩ rằng ở cái hầm mỏ này có quá nhiều vàng và anh sẽ dùng vàng ấy vào một việc hay hơn. Vậy đó! Anh ấy nói thêm, anh không phải hạng người sống mà không xài phí nhiều, và anh có một mối thù không thể quên được, mà muốn trả thù phải có nhiều tiền.

Tôi nhìn thẳng vào mắt nàng.

– Conchita, anh Charlot của chị đã cho ngón tay vào mắt! Chính chị mới có lý. Tương lai của tôi không có vấn đề gì hết. Chị đoán đúng, tôi cần yêu một người đàn bà. Tôi không dám nói nhiều về điều này vì tôi nhút nhát.

– Anh Papillon, tôi không tin.

– Được! Chị đi tìm cô tóc vàng cho tôi rồi chị sẽ thấy tôi có vui hay không sau khi đã yêu!

– Tôi đi liền.

Nàng đi vào buồng để mặc một chiếc áo tươi hơn.

– Chắc Mercedes sẽ mừng lắm.

Vừa lúc nàng mặc áo xong, có người gõ cửa. Conchita nói: “Cứ vào”.

Cửa mở và tôi thấy Maria bước vào, có phần e ngại.

– Maria hả, sao em đến giờ này. Quí hóa quá! Conchita, xin giới thiệu Maria, người thiếu nữ đã đón tôi vào nhà khi tôi với Picolino vừa đến Callao.

– Em cho chị hôn em, Conchita nói. Em quả đẹp như lời Papillon.

– Papillon là ai?

– Papillon là anh đó, Henri hay Papillon cũng như nhau. Ngồi bên anh trên chiếc đi văng này và kể cho anh nghe đi.

Conchita cười ranh mãnh nói: “Có lẽ em không cần đi nữa”.

Maria ở lại suốt đêm. Nàng tỏ ra một người yêu còn rụt rè, nhưng toàn thân nàng rung động vì mỗi cử chỉ âu yếm. Tôi là người đàn ông đầu tiên đến với nàng. Bây giờ nàng ngủ, thỏa thích. Hai ngọn đèn cầy tôi thay vào ánh sáng sống sượng của ngọn điện, bắt đầu tàn lụi. Ánh sáng kín đáo càng làm nổi bật vẻ đẹp của thân hình trẻ thơ và ngực nàng còn mang dấu hằn của giờ phút yêu đương. Tôi nhẹ nhàng đứng lên để pha cà phê và xem giờ. Đã 4 giờ. Tôi làm rơi chiếc nồi, khiến Conchita thức dậy. Nàng mặc áo ngủ, từ buồng đi ra.

– Anh uống cà phê?

– Vâng.

– Có lẽ chỉ cho anh thôi, vì cô nàng còn đang ngủ với những thiên thần anh đã đem đến cho nàng.

– Conchita, chị thạo lắm.

— Chủng tộc của tôi có lửa chạy trong huyết quản. Đêm nay chắc anh đã nhận thấy. Maria có một phần da đen, hai phần da đỏ, phần còn lại là Tây Ban Nha. Nếu sự tổng hợp ấy không làm cho anh hoàn toàn sung sướng thì anh nên tự tử cho rồi! Nàng nói thêm và cười tươi.

Mặt trời huy hoàng và khá cao chào mừng Maria thức giấc. Tôi đem cà phê đến giường cho nàng. Tôi nôn nả hỏi:

– Ở nhà, người ta có lo sợ về việc em vắng nhà không?

– Bọn em của em biết em đến đây, như thế là một giờ sau ba em đã biết. Hôm nay anh không đuổi em chứ?

– Em yêu, không bao giờ. Anh nói với em anh không muốn lập gia đình, nhưng từ việc ấy đến việc đuổi em, nếu em ở lại không hại gì, hai việc khác nhau. Em muốn ở lại bao lâu cũng được.

Gần trưa rồi, tôi phải đi ra hầm mỏ. Maria định đón một chiếc cam thông về nhà và tối sẽ trở lại.

– Bạn ơi, thế là bạn đã tự tìm lấy cô gái bạn thích. Cô bé quả là đẹp, tôi khen bạn đó.

Charlot mặc áo ngủ, đứng nơi ngưỡng cửa, nói với tôi bằng tiếng Pháp. Hắn nói thêm, ngày mai là chủ nhật, chúng ta sẽ uống mừng cuộc hợp cẩn này. Tôi đồng ý.

– Maria, cô nói với ông già và các em cô, ngày chủ nhật đến đây ăn mừng chuyện này. Còn cô thì muốn trở lại lúc nào cũng được. Nhà này là của cô. Papillon, chúc anh một ngày lành. Xem chừng chiếc bơm số 3 và sau buổi làm việc, không cần phải đến chào Simon. Không thấy nó canh giữ rất hớ hênh, ta sẽ ít tiếc hơn!

– Mày thật là một thằng gian hùng. Không, tao sẽ không đến thăm Simon. Yên trí, bạn ơi. Chào mày!

Maria với tôi đi ngang qua làng, hai đứa ôm nhau khắn khít để tỏ cho các cô gái trong xóm biết nàng là vợ tôi.

Các chiếc bơm chạy tuyệt hảo, kể cả chiếc số 3. Nhưng cả không khí nóng bức và ẩm ướt, cả tiếng kêu của máy móc cũng không ngăn cản tôi nghĩ đến Charlot. Nó hiểu tại sao tôi có thái độ suy tư quá vậy. Là một tay gian hùng có hạng, nó không cần đợi lâu ngày mới phát giác ra rằng thủ phạm là đống vàng. Dĩ nhiên là cả Simon nữa, thằng này có lẽ đã nói với nó câu chuyện giữa tôi với hắn. Quả là những thằng bạn tốt! Chúng sung suớng thấy tôi đã có một người đàn bà! Chúng kỳ vọng với món quà diễm tuyệt trời cho ấy, tôi sẽ quên câu chuyện đống vàng.

Nhờ lật qua lật lại các ý nghĩ ấy trong đầu, tôi trở nên minh mẫn hơn đối với tình thế. Hiện giờ những người ấy hết sức lương thiện và sống một cuộc đời không chê vào đâu được. Tuy nhiên, mặc dù sống cuộc đời rất lương thiện, họ vẫn còn tâm địa của người trong giới giang hồ và họ không thể tố cáo một người với cảnh sát, dù rằng họ đoán biết ý đồ của người ấy và tin chắc người ấy sẽ đem đến cho họ nhiều phiền lụy. Trong trường hợp xảy ra vụ đánh cướp, hai người bị chú ý trước tiên là Simon với Alexander là hai tên canh giữ kho vàng. Cả Charlot nữa cũng sẽ bị phiền lụy vì tất cả các cựu tù nhân, không trừ ai, đều sẽ bị bắt. Lúc đó sẽ giã từ cuộc sống yên lành, nhà cửa, vườn tược, vợ, con, gà, dê, lợn. Tôi hiểu rõ rằng những cựu tù nhân ấy đã run sợ không phải cho họ mà cho gia đình họ khi nghĩ đến lúc công việc làm của tôi sẽ đạp đổ tất cả những thứ ấy xuống đất. Có lẽ họ tự nhủ: “Miễn sao thằng ấy đừng làm rắc rối cuộc đời mình”. Tôi tưởng tượng họ hợp nhau lại thành một hội đồng an ninh nho nhỏ. Tôi muốn biết họ đã đưa vấn đề và giải quyết như thế nào.

Dứt khoát rồi. Tối nay tôi sẽ đến nhà Simon mời nó cùng gia đình đến dự buổi tiệc mừng trong ngày mai và nhờ nó mời Alexandre. Tôi sẽ cho mọi người cảm thấy rằng, đối với tôi, có một người yêu như Maria là nhất thế gian rồi.

Chiếc thang máy đưa tôi trở về với không khí trong lành. Tôi gặp Charlot sắp sửa bước xuống. Tôi nói với hắn: “Tiệc mừng không gì thay đổi chứ bạn?”

– Chắc rồi, Papillon. Hơn lúc nào hết.

– Tao sẽ mời Simon với gia đình nó. Cả Alexandre, nếu nó đến được.

Charlot thật quá quắt. Hắn nhìn thẳng vào mắt tôi rồi nói với giọng chế diễu:

– Kia, thật là một cao kiến.

Rồi, không chờ tôi nói gì, hắn chui vào thang máy để đi xuống nơi tôi vừa bò lên đây. Tôi tạt qua chỗ kho để vàng, chào Simon:

– Khỏe chứ?

– Khỏe.

– Tao đến, trước để chào mày và sau nữa để mời mày ngày mai chủ nhật, đến ăn trưa với chúng tao. Dĩ nhiên là mời luôn vợ mày.

– Sẵn sàng. Mày ăn mừng chuyện gì vậy? Mừng được tự do hả?

– Không, đám cưới của tao. Tao tìm được người vợ. Maria ở Callao, con của José.

– Tao thành thật mừng mày. Tao thành thật chúc mày hạnh phúc.

Nó siết tay tôi thật mạnh rồi tôi đi. Đến nửa đường, tôi gặp Maria đến đón tôi. Và hai đứa tôi ôm lưng nhau đi về “lâu đài” của Charlot. Ông già nàng và các em nàng sẽ đến đó lúc 10 giờ để giúp sửa soạn bữa tiệc.

– Càng hay, bởi vì chúng ta sẽ đông hơn đã dự định. Ba em nói gì không?

– Ông ấy bảo: “Ba chúc con hạnh phúc, nhưng không nên có ảo tưởng về tương lai. Chỉ nhìn, ba đủ biết con người như thế nào. Người đàn ông con chọn thật tốt, nhưng nó sẽ không ở đây. Không phải hạng người bằng lòng với một cuộc sống đơn giản như chúng ta”.

– Em trả lời như thế nào?

– Rằng em sẽ làm mọi cách để giữ anh lâu chừng nào hay chừng ấy.

– Maria, lại đây anh hôn, tâm hồn em rất đẹp. Chúng ta hãy sống cho hiện tại, chuyện về sau sẽ do tương lai định đoạt.

Sau khi ăn qua loa, chúng tôi đi ngủ, vì ngày mai còn phải dậy sớm để giúp đỡ Conchita làm thịt thỏ, nướng một chiếc bánh lớn, đi mua rượu vân vân… Đêm hôm nay lại càng đẹp hơn, đam mê hơn, say đắm hơn đêm đầu. Quả thật Maria có lửa trong huyết quản. Nàng mau biết kích thích và gia tăng nỗi khoái lạc của nàng thụ hưởng. Chúng tôi yêu nhau quá mãnh liệt đến độ hai đứa ôm nhau ngủ mùi mẫn.

Ngày hôm sau, chúa nhật, buổi tiệc mừng thành công rực rỡ. José chúc chúng tôi yêu nhau và các cô em Maria rỉ vào tai nàng những câu hỏi mà tôi đoán rất tò mò. Simon đến với cả gia đình. Alexandre cũng có đến, nó đã nhờ người khác thay nó canh giữ kho vàng. Một người vợ dễ thương, một đứa con trai và đứa con gái ăn mặc tươm tất theo nó. Món thịt thỏ rất ngon và ổ bánh ngọt to lớn chỉ trong nháy mắt đã hết nhẵn. Mọi người cũng có ôm nhau nhảy theo tiếng nhạc của máy thu thanh, của một máy hát và một cựu tù nhân đã chơi phong cầm các bản nhạc khiêu vũ cách đây hai mươi năm.

Sau tuần cà phê, tôi tấn công bằng tiếng Pháp các anh cựu phạm:

– Ý kiến các anh thế nào? Các anh có tin rằng tôi âm mưu một chuyện gì không?

– Có, bạn ạ, Charlot nói. Nếu không phải chính mày gợi vấn đề ra, thì không ai nói với mày chuyện này. Mày có ý rinh tấn vàng đi, chuyện ấy chắc quá, phải không? Papillon, mày nên trả lời thẳng thắn đi.

– Các anh cũng biết tôi nghiền ngẫm ý chí phục thù từ mười ba năm nay. Thử nhân 13 năm với 365 ngày, rồi với 24 giờ và mỗi giờ nhân với 60 phút, các anh vẫn chưa có đủ số lần tôi tự hứa phải bắt người ta trả món nợ đau khổ của tôi. Vì thế khi thấy đống vàng trong một chỗ như vậy, đúng, tôi liền nghĩ đến một kế hoạch công tác.

– Rồi sao nữa, Simon hỏi.

– Nhưng sao lại, nhận định tình thế dưới mọi khía cạnh và tôi cảm thấy xấu hổ có lẽ suýt nữa tôi làm tiêu ma hết những gì các anh đã xây cất. Hạnh phúc các anh đang hưởng và tôi hy vọng sẽ hưởng một ngày nào đó, tôi hiểu nó quí hơn tiền của. Thế nên ý đồ lấy cắp số vàng ấy đã bay đi rất xa. Tôi thề với các anh, xin các anh tin chắc rằng ở đây tôi sẽ không làm đâu.

– Được rồi! Charlot vui vẻ nói. Chúng ta có thể ngủ kỹ và yên tâm. Lòng tham sẽ không đánh ngã một cựu tù nhân trong bọn chúng mình đâu. Papillon muôn năm! Maria muôn năm! Tình yêu và tự do muôn năm! Và hiền đức muôn năm! Trước kia chúng ta là gian hùng, chúng ta vẫn là gian hùng, nhưng chỉ với bọn cảnh sát. Bây giờ, kể cả Papillon, tất cả chúng ta đều đồng ý.

Tôi ở đây đã sáu tháng. Charlot có lý. Ngay tiệc mừng, tôi đã thắng trận chiến đầu tiên chống lại sự quyến rủ làm điều bậy. Chắc chắn là sau khi đã trốn thoát khỏi “con đường ô nhục”, tôi đang đi xa dần con đường ấy. Nhờ tấm gương của các bạn, tôi đã thắng một trận chiến quan trọng đối với tôi: từ bỏ ý định chiếm hữu một triệu Mỹ kim ấy. Một điểm không thể chối cãi là trong tương lai không dễ gì tôi bị lôi cuốn vào một vụ mạo hiểm nữa. Sau khi đã từ khước một núi của như vậy, khó mà có một điều gì làm cho tôi đổi ý kiến. Thế nhưng tôi không hoàn toàn yên tâm với chính tôi. Đồng ý là tôi phải kiếm cho ra tiền bằng một cách nào khác hơn phải trộm cướp, nhưng tôi phải có đủ số tiền cần thiết để có thể đi Ba Lê thanh toán món nợ. Việc ấy đòi hỏi phải có một khoản tiền lớn.

Các chiếc bơm của tôi không ngớt hút nước tràn ngập mấy đường hầm. Nóng bức hơn bao giờ hết. Mỗi ngày tôi ở tám giờ trong lòng hầm mỏ. Hiện giờ tôi trực từ 4 giờ sáng đến trưa. Hôm nay, sau khi ra khỏi đây, tôi phải đến nhà Maria ở Callao. Picolino đã ở đó từ một tháng bởi vì ở đó ông bác sĩ có thể thăm nó hằng ngày. Nó đang được chữa trị và được các chị em Maria săn sóc tận tình. Thế nên tôi đến đó thăm nó và làm tình với Maria vì đã tám ngày không gặp nàng, tôi đang cần nàng cả về thể xác lẫn tinh thần. Tôi tìm được một chiếc cam nhông chở tôi đi.

Trời mưa như thác đổ khi tôi đẩy cửa vào nhà lúc một giờ. Mọi người ngồi chung quanh chiếc bàn, trừ Maria đứng tựa cửa chờ đợi.

– Sao anh không đến sớm hơn? Tám ngày lâu quá chừng! Anh ướt hết. Đi thay áo trước đã.

Nàng lôi tôi vào buồng, cởi quần áo cho tôi và lấy một chiếc khăn lớn lau cho tôi.

– Anh nằm lên giường đi anh, nàng nói.

Chúng tôi yêu nhau tại đó, sau cánh cửa ngăn cách chúng tôi với những người đang chờ chúng tôi, mà không bận tâm đến họ đang sốt ruột chờ chúng tôi ra. Chúng tôi ngủ luôn và chính Esmeralda, cô em có đôi mắt xanh lục, mãi đến chiều tối mới vào dịu dàng đánh thức chúng tôi dậy.

Sau bữa ăn tối chung với cả nhà, ông José đề nghị đi dạo một vòng.

– Henri, anh có viết thơ cho ông Chỉ huy hành chánh để ông xin với Caracas chấm dứt thời kỳ quản thúc của anh, phải vậy không?

– Đúng vậy.

– Ông ta đã được Caracas phúc đáp.

– Tốt hay xấu?

– Tốt. Thời kỳ an trí của anh đã hết.

– Maria biết chưa?

– Rồi.

– Nàng nói gì?

– Rằng anh vẫn nói với nó anh không thể ở Callao.

– Anh định khi nào đi, ông hỏi tôi sau khi ngưng một chút.

Mặc dù rất xúc động vì tin ấy, tôi suy nghĩ và nói mau:

– Ngày mai. Chiếc cam nhông đưa tôi đến đây cho biết ngày mai đi luôn đến Ciudad Bolivar.

José cúi đầu.

– Anh giận tôi?

– Không, Henri. Anh vẫn nói anh sẽ không ở đây lâu. Nhưng khổ thân cho Maria và cũng khổ thân cho tôi.

– Tôi xin đi ra để dặn người tài xế nếu tìm được anh ta.

Tôi đã tìm gặp anh tài xế, ngày mai sẽ đi lúc chín giờ. Vì đã có một người hành khách nữa, nên Picolino ngồi trong phòng lái, còn tôi thì ngồi trên các thùng sắt không. Tôi chạy đến văn phòng ông chỉ huy hành chánh; Ông trao cho tôi các giấy tờ; vốn là người rất tốt, ông khuyên tôi vài điều và chúc tôi may mắn. Rồi tôi đi một vòng thăm hết những người ở đây đã có lòng mến tôi và giúp tôi.

Trước hết tôi đến Caratal để lấy đồ đạc. Gặp Charlot, chúng tôi hôn nhau, cảm động. Vợ Charlot khóc. Tôi cảm ơn hai vợ chồng đã quá tốt với tôi.

– Có gì đâu, bạn! Địa vị mày cũng sẽ làm như vậy đối với tao. Chúc mày may mắn! Và nếu mày đi Paname, nhớ chào Montmartre.

– Tao sẽ viết thư.

Rồi tôi đến thăm bọn bạn cựu phạm, Simon, Alexandre, Marcel, André. Xong gấp, tôi về Callao, chào tất cả anh em thợ mỏ, những người tìm vàng hay tìm kim cương đều là bạn bè trong hầm mỏ. Tất cả, đàn ông lẫn đàn bà, đều có một câu thân tình để chúc tôi may mắn. Tôi rất cảm kích và càng hiểu thêm rằng nếu tôi sống chung với Maria, như Charlot và những anh khác, không bao giờ tôi rứt ra khỏi cảnh Địa đàng này.

Đau lòng nhất là từ biệt Maria.

Đêm yêu đương cuối cùng, sung sướng pha trộn với nước mắt, thật là mãnh liệt vô song. Những ve vuốt vẫn xé lòng. Điều bi đát là tôi phải cho nàng hiểu tôi không hy vọng trở về. Trong công việc thi hành mưu đồ của tôi, làm sao biết được số phận của tôi sẽ ra sao?

Một tia sáng mặt trời đánh thức tôi dậy. Đồng hồ chỉ tám giờ. Tôi không đủ can đảm ở thêm trong buồng, dù là trong một lúc để uống cà phê. Picolino ngồi trên ghế, khóc rưng rức không thôi. Esmeralda đã thay áo và rửa cho nó. Tôi tìm các cô em của Maria mà không thấy. Họ đã trốn để khỏi chứng kiến cảnh tôi ra đi. Chỉ có ông José đứng trước ngưỡng cửa. Một tay bắt tay tôi, tay kia ôm vai tôi (theo kiểu người Venezuela) ông siết chặt tôi, cảm động không kém tôi. Tôi im lặng và ông chỉ nói một câu:

– Đừng quên chúng tôi, vì không bao giờ chúng tôi quên anh. Vĩnh biệt! Xin Chúa phù hộ anh.

Picolino đã sắp quần áo sạch sẽ vào trong một cái bao, giờ đang khóc lu bù, nhìn cử chỉ bối rối và nghe tiếng kêu ồ ồ nó phát ra, người ta hiểu nó rất đau khổ vì không thể nói ra hàng triệu lời cảm ơn ấm ức trong lòng. Tôi kéo nó đi.

Chúng tôi đến nhà chủ xe cam nhông với hai bao hành lý. Cuộc hành trình vĩ đại đã thất bại! Chiếc xe bị hỏng máy ngày hôm nay không thể đi được. Phải chờ có một bình xăng mới. Không có giải pháp nào khác, tôi và Picolino phải trở về nhà Maria. Người ta có thể tưởng tượng tiếng reo hò của họ khi trông thấy chúng tôi trở lại.

– Henri, trời có mắt nên đã làm hỏng chiếc xe. Để Picolino ở đây rồi trong lúc em nấu ăn, anh đi một vòng vào làng. Lạ thật, nàng tiếp, hình như số anh không được ở Caracas.

Vừa bước đi tôi vừa nghĩ đến lời nói của Maria. Tôi hơi giao động. Caracas, tôi chưa biết đô thị thực dân ấy, nhưng tôi có thể tưởng tượng vì đã được người ta đã nói đến. Hẳn là nó quyến rủ tôi, nhưng một khi đến đó rồi, tôi sẽ làm gì và làm cách gì để sống?

Tôi chậm rãi bước trên công trường thành phố Callao, hai tay để sau lưng. Trời nắng như thiêu như đốt. Tôi đến gần một cây to lớn cành lá sum xuê để tránh ánh nắng bất nhân. Dưới bóng cây một ông già nhỏ bé đang lấy đồ đạc từ lưng một con lừa. Tôi nhận thấy những cái rây của những người tìm kim cương, những thùng gỗ lọc cát vàng của những người tìm vàng, giống những chiếc nón của người Tàu, dùng để rửa bùn có vàng. Vừa ngắm những vật dụng xa lạ ấy, tôi tiếp tục mơ mộng. Trước cảnh sống cổ xưa êm ả thanh bình ấy, không có một tiếng động nào khác ngoài tiếng động của tạo vật hoặc của một cảnh đời thuần phác, tôi liên tưởng đến đời sống sôi động của đô thành Caracas đang mời gọi tôi. Tất cả những điều tôi được người ta mô tả đã trở thành những hình ảnh rõ rệt. Đã mười bốn năm rồi tôi không thấy một thành phố lớn! Bây giờ tôi có thể làm theo ý muốn của tôi, nhất định tôi sẽ đến đó, rất gấp.

——————————–

1          Thủ phạm một vụ án đại hình nổi tiếng ở Marseille vào những năm 1930. Một người đàn ông đã nằm chết trên tủ phòng mạch của y. Bougrat biện minh rằng đó là một lỗi lầm về nghề nghiệp, vì họ đã chích thuốc quá định phân. Tòa án thì cho rằng một vụ mưu sát. Bị kết tội khổ sai chung thân, y đã vượt ngục Cayenne và lập lại một cuộc đời rất đàng hoàng ở Venezuela.