Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 9 Sep 2025

50. Nguyễn Thụy Long

Thuở Mơ Làm Văn Sĩ là tự truyện của một nhà văn kể lại cái thời còn đang mơ làm nhà văn của mình, hay đúng hơn đang bắt đầu viết lách, đang sửa soạn để nhận lấy định mệnh của mình. Nói cách khác, chẳng có sự sửa soạn nào cả, người ta không thể lựa chọn định mệnh của mình. Mọi sự diễn ra tự nhiên như vậy. Viết văn không phải là một cái nghề. Mặc dầu nếu không học thì người ta không viết được. Nhưng chỉ học không thôi, người ta cũng không trở thành văn sĩ được. Vì, như người ta thường nói, chỉ thi sĩ mới làm được thơ. Làm thơ không trở thành thi sĩ được. Làm nhà văn ở Việt Nam lại còn nhiều cái khó khăn, phức tạp hơn nữa. Bởi số phận của các nhà văn Việt Nam gần như gắn liền với những biến chuyển chính trị trong nước. Dưới chế độ cộng sản thì giá trị của một nhà văn có khi chẳng liên quan gì tới văn chương, mà lại tùy thuộc những tiêu chuẩn khác. Bị xếp vào hàng ngũ nhà văn ngụy thì gần như người ta chẳng cồn giá trị gì, nếu không muốn nói đến việc còn phải nhốt tù nữa. Nghe nói, sau khi đọc cuốn Loan Mắt Nhung của Nguyễn Thụy Long, Tố Hữu đã nói với Chế Lan Viên rằng:

“Đây là một cây bút hiếm có của dân tộc ta”. Và, nói tới Tố Hữu và Chế Lan Viên là nói tới những người có quyền hành của chế độ. Thế nhưng cuốn Loan Mắt Nhung vẫn bị liệt vào loại văn chương đồi trụy, cấm lưu hành và Nguyễn Thụy Long đã bị bắt.

Nguyễn Thụy Long được coi như nhà văn chuyên viết về đời sống của các nhân vật, trước đây, ta quen gọi là giang hồ, hảo hán, những người sống trong các ngõ hẻm tối tăm, bến cảng, nhà ga, ổ điếm, những kiếp người lầm than. Ông có một bút pháp khỏe mạnh. Đọc ông, người ta có cảm tưởng ông sống như lăn vào cuộc sống. Hay nói theo Nguyễn Mạnh Trinh thì, Nguyễn Thuy Long như đang trong cơn ‘phê’ ma túy văn chương khi sáng tác.

Đọc Thưở Mơ Làm Văn Sĩ chúng ta có cái thích thú được biết thêm về các nhà văn bây giờ đã trở thành các nhân vật danh tiếng như: Dương Nghiễm Mậu, Trần Dạ Từ, Lê Đình Điểu, Tú Kếu, Nguyễn Đức Sơn, Dương Hùng Cường, Duyên Anh, Đỗ Quý Toàn, Đằng Giao … tất cả đã có một thời kỳ khởi nghiệp, một thời mơ làm văn sĩ.

Nguyễn Thụy Long kể về Lê Đình Điểu:

“Trong căn phòng nhỏ của Lê Đình Điểu, bút hiệu Y Dịch, người bạn học với tôi, trang hoàng một cách hết sức trẻ con. Trên tường, ngay trước bàn học của Điểu, có hàng chữ cắt màu đỏ bằng giấy thủ công học trò ‘Trụ sở thi văn đoàn Lãng Bạc. Trên bảng đen ghi chương trình phiên họp hàng tuần của thi văn đoàn cùng tên các bạn thành viên trong nhóm. Điều quan trọng trên hết là trong chương trình có ghi mục bình văn bài tùy bút của tôi”.

Về buổi đầu tiên gặp Trần Dạ Từ, Nguyễn Thụy Long đã hỏi Lê Đình Điểu: ‘Đó là nhân vật nào?’.

Lê Đình Điểu nói:

“Hắn di cư vào đây có một mình, một thi sĩ có tài, thơ anh ta đăng rất nhiều trên các báo, chẳng được xu teng nào hết, vẫn phải sống bằng nghề bán báo và bỏ báo tư gia, vẫn đi học, học hành có vẻ bấp bênh. Nhưng nghe nói hắn thông minh tuyệt vời, học gì chỉ thoáng cái là hiểu … Hiện đang ở trại học sinh Phú Thọ”.

Và sau đây là hình ảnh Dương Nghiễm Mậu cũng trong những ngày ấy, được Nguyễn Thụy Long vẽ lại:

“Anh em chúng tôi vui mừng mời Hương Việt Hương lên gác nói chuyện văn nghệ. Chúng tôi nói về truyện dài của anh đăng từng kỳ trên tờ Văn Nghệ tuần san, ghê chưa! Hương Việt Hương sắp thành nhà văn thực thụ rồi. Anh được tờ báo mời viết và có trả nhuận bút đàng hoàng và từ nay anh làm việc thường xuyên cho tờ báo đó. Anh đã là văn sĩ rồi, không chỉ mơ làm văn sĩ như chúng tôi. Anh đổi bút hiệu là Dương Nghiễm Mậu, nhiều năm liền anh thành công với bút hiệu này”.

Những người Nguyễn Thụy Long nêu tên trong cuốn sách có thể nói, sau biến cố 75, hầu hết đã trải qua những ngày tù tội, cũng có người may mắn ra được khỏi nước sau hay trước ngày 30 tháng 4, một số vẫn còn lại ở trong nước, một số đã chết như: Dương Hùng Cường, Duyên Anh, Lê Đình Điểu.

được nữa.

Có điều đặc biệt là những người còn lại, hình như không ai bỏ nghề cả. Ây là nói những người đã ra khỏi nước. Những người còn lại ở trong nước thì chúng ta không thể biết được, những ai còn viết nữa, những ai không. Một mình Nguyễn Thụy Long có tác phẩm xuất bản ở nước ngoài, nên chúng ta được đọc. Đọc và phải nói rằng sách nào của ông cũng rất buồn. Hình như người ta đã phải sống một đời sống không thể sống.

Buồn như những dòng chữ Nguyễn Thụy Long viết về người bạn Thưở Mơ Làm Văn Sĩ của ông như sau:

“Hôm rồi, những ngày mưa gió, tôi đi đón hài cốt của Lê Đình Điểu hồi cố hương, như lời nhắn nhủ của anh với gia đình. Nắm xương tàn của anh về an táng ở quê hương xứ Hà Đông xa xôi … Tôi ngồi ở chùa An Lạc nghe kinh siêu thoát cho Điểu. Trong mấy chục năm qua, nhiều người bạn đã ra đi. Lê Đình Điểu là bạn tôi từ những ngày đầu ‘thuở mơ làm văn sĩ’. Nay anh đã nằm xuống rồi … ”.