Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 26 Aug 2025

22. Huy Trâm.

Huy Trâm đã được biết đến  rất nhiều từ thập niên 50 ở trongnuớc. Ông sáng tác đều đặn và có lẽ cho đến nay, trong số các nhà văn của chúng ta ở hải ngoại nói  chung, Huy Trâm vẫn là một trong những người còn viết được đều đặn nhất. Chỉ riêng từ năm 1992, nghĩa là sau những năm ở tù cải tạo, qua được Hoa Kỳ, ông đã cho xuất bản 4 tập thơ, 2 tập truyện ngắn, 3 tập tiểu luận, phê bình [thơ] và 1 tập nhận định về âm nhạc. Giới thiệu tập truyện ngắn Thương Nhiều Nhớ Nhiều của Huy Trâm, nhà xuất bản Hương Văn viết:

“Đọc truyện của Huy Trâm chúng ta bắt gặp những nỗi niềm trăn trở có phần giống tâm trạng của mình trong đời ly hương.

Từ chuyện ông già học lái xe hơi đến chuyện xẩy ra trong ‘sốp’ may, trong ngân hàng Mỹ hay chuyện vợ chồng thôi nhau, ông đã viết một cách trung thực và sâu sắc về cảnh sống cùng những suy nghĩ thầm kín nơi những mảnh đời trôi giạt, sau cuộc biển dâu 1975″.

Gần đây, đọc những sách mới xuất bản, đọc những truyện ngắn, truyện dài đăng trên các tạp chí, đôi khi người ta ngỡ như mình không còn phân biệt được đó là những truyện dịch hay sáng tác. Từ cú pháp, từ ngữ đến bố cục và ngay cả nội dung câu chuyện, các nhân vật có hoàn toàn là người Việt Nam, chuyện Việt Nam chăng nữa, người đọc có thể nhận ra ngay, người viết không lớn lên từ Việt Nam. Không phải người viết muốn làm mới cách viết, mà đó là cách viết tự nhiên xuất phát từ môi trường sống, ngôn ngữ, văn hóa họ hấp thụ. Những vấn đề họ gặp phải, tự nó, khác với những gì đã có trước. Ngay cả cách thức các nhân vật ngày nay yêu nhau cũng đã khác xa với các nhân vât của Khái Hưng, Nhất Linh hay Võ Phiến, chẳng hạn. Ở đây chúng tôi chỉ muốn làm công việc ghi nhận chứ không phê bình hay đánh giá. Giữa cuộc đổi thay ấy, Huy Trâm là một trong những người cứ nhẩn nha làm công việc của mình. Hình như ông không màng tới tính mới/cũ trong cách viết của mình. Truyện của ông là những chuyện nhỏ nhặt xẩy ra hàng ngày trong đời sống, chuyện một người đi xin việc làm rồi bỏ việc ngay trong cái buổi xin được việc ấy chẳng hạn. Nỗi buồn trong các truyện của Huy Trâm không liên quan gì đến những vấn đề to lớn của triết học, chính trị hay tôn giáo …

Nhưng làm thế nào mgười ta thoát ra khỏi tất cả các vấn đề ấy? Trong truyện của Huy Trâm con người chịu đựng hết thẩy các ảnh hưởng ấy một cách tự nhiên tựa hồ những người lính trong chiến tranh, hiểu hay không hiểu những ý nghĩa cao xa của chính cuộc chiến ấy, người ta vẫn phải tham dự vào đó bằng chính đời sống và cái chết của mình.

Truyện ngắn Ngày Vui có thể coi như điển hình cho cách viết truyện của Huy Trâm. Bà Lương mở một cuộc tiếp tân tại nhà để ăn mừng cô con gái tên là Kristine đậu bác sĩ.

Ở trang 119 [TNNN] Huy Trâm viết:

“Kristine nhớ lại những gì đã xẩy ra giữa cha và mẹ khi bắt đầu qua Mỹ. Bà Lương khuyên chồng nên đi học lại. Ông đã từ chối viện cớ tuổi cao, trí cùn không thể học hành gì được nữa. Thế rồi vấn đề đi làm và kiếm sống cũng gây ra căng thẳng giữa hai vợ chồng. Bà Lương đến nhà một người quen may từ sáng đến tối, kiếm mỗi tháng ngót một ngàn đồng, trong lúc ông Lương không tìm đâu ra một việc thích hợp.

Đám anh em bên bà Lương nhìn ông như một người quê mùa, thất học. Những gì ông có trước kia, địa vị, kinh nghiệm kể như bỏ. Đây là xứ Mỹ, không tính quá khứ. Chỉ tính ngày hôm nay mà tính bằng đô la. Trớ trêu là đám anh em bên bà Lương lại có ảnh hưởng rất mạnh với bà. Điều này làm ông Luơng buồn. Ông biết mình thất thế, không kiếm ra tiền, nên bị coi thường, không nghe theo điều gì. Sau nhiều lần cãi cọ và tự ái bị va chạm,

ông Lương bèn nín thinh, không có ý kiến về việc nhà nữa. Ông nhường mọi quyền quyết định cho bà vợ để nhà cửa được yên.

Vì lỡ thời, lỡ vận và cô đơn, ông sống như người mất hồn. Ông hay đi lang thang trong các vườn hoa hay tìm đến những chỗ thật vắng lặng”.

Huy Trâm viết tiếp:

“Không ai biết được những u uẩn trong lòng ông Lương. Da một ngày một khô, tóc ngày một bạc, ông Lương bắt đầu suy sức. Kristine cũng biết, chính là nhờ vào những năm tù đầy của cha dưới chế độ cộng sản mà cả nhà qua được bên này. Nhưng một hôm có người nhắc đến sự kiện này, thì bà

mẹ Kristine vội nói: ‘Ôi chao! Chính vì ông ấy đi tù nên tôi mới sang trễ thế này. Đi vượt biên năm 79, 80 thì bây giờ đâu đến nỗi khổ. Ông Lương mất. Và theo cách nói của bà Lương thì bà chỉ hơi buồn là ông chồng mới qua Mỹ được vài năm, chưa được hưởng gì đã vội chết. Người ta đau dằng dai

năm sáu năm thì không sao, ông chỉ bị nóng gan cấp tính có hai ngày mà không cứu được”.

Qua Mỹ chồng không còn khả năng làm việc, một tay người đàn bà nai lưng nuôi con ăn học, thành đạt, quả thật là một điều đáng vui mừng, hãnh diện.

Nhưng nghĩ về người chồng như vậy, thì hình như niềm vui cũng không trọn, niềm hãnh diện cũng không vẹn. Nhưng trọn vẹn với ai đây? Có một điều gì đó nghẹn ngào trong tất cả các truyện ngắn của Huy Trâm, cái nỗi nghẹn ngào người ta thường phải chấp nhận khi nhìn thấy và biết rằng, không phải mọi chuyện ở đời đều suông sẻ.