Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 17 Aug 2025

5. Cung Giũ Nguyên

Độc giả Việt Nam ở hải ngoại vừa được đọc một bài viết lý thú của nhà văn Cung Giũ Nguyên. Được biết ông năm nay đã 93 tuổi [2004]. Ông nổi tiếng từ nhiều thập niên trước đây, nhưng ít người được đọc tác phẩm của ông. Lý do vì ông thường sáng tác bằng tiếng Pháp hoặc tiếng Anh. Ở Mỹ người ta đang cho tái bản cuốn tiểu thuyết dày 600 trang của ông, cuốn Thái Huyền nguyên tác bằng tiếng Pháp Le Boujoum, do chính ông dịch ra Việt ngữ. Gần đây nhất, độc giả Việt Nam được biết nhiều thêm về Cung Giũ Nguyên qua cuốn tiểu thuyết Kẻ Thừa Tự Của Ông Nam Hải, cũng được dịch từ nguyên bản tiếng Pháp Le Fils de la Baleine của ông, do nhà xuất bản Văn Học ấn hành.

Theo tư liệu của Nhật Báo Người Việt tại Quận Cam thì bộ thư mục đồ sộ của Cung Giũ Nguyên gồm trên 50 tác phẩm, được viết bằng ba thứ tiếng Việt, Pháp, Anh, trong đó có khoảng trên 40 tác phẩm chưa xuất bản.

Ông Cung Giũ Nguyên cho biết sự nghiệp văn chương của ông bắt đầu từ năm 1928, trên tờ Đông Pháp Thời Báo của ông Diệp Văn Kỳ tại Sài Gòn.

Trong một bài vừa được phổ biến ở hải ngoại, ông Cung Giũ Nguyên viết:

“Cái thích viết [cũng như vẽ] của tôi có từ lúc đang còn ở trường Quốc Học.

Nói cho nhanh và nói theo lối nhà phân tâm, thì việc viết văn của tôi là do nhu cầu nội tâm. Có thể liệt tôi vào loại rất xúc cảm [emotif], nhạy cảm, tình cảm, đa cảm, còn hiếu sắc, hiếu đẹp, hiếu khoái lạc, và phần nào lờ đờ [apathique], biếng nhác và thiếu ý chí. Và vì cũng cho vào hàng hướng nội [introverti], nên có khuynh hướng rút lui về mình, hướng về tư duy hơn là hoạt động, chịu ức chế và áp chế, đến nỗi chấp nhận đau đớn, và tìm khoái lạc cho đau khổ, thật sự hay tưởng tượng, của mình, nhưng vì theo luật thừa trừ hay bù đắp, lại có thôi thúc nghịch, sự tháo gỡ, hay bùng ra, và nếu khi cuốn vào bên trong quá lâu, quá nhiều, quá căng, thì sự bung ra có mãnh lực gia bội.

Có thể nhận thấy sự thô bạo hay hung bạo không diễn ra với những cử chỉ, mà có trong nhiều câu văn thâm độc với bề ngoài ngoan ngoãn hiền lành”. Một nhà văn tự phơi mở tâm hồn mình như vậy cũng là nhiều.

Chúng ta, những độc giả bình thường, đọc một tác phẩm, đôi lúc cũng thắc mắc tự hỏi, không biết tác giả có dựa vào một sự thật, một người nào đó trong đời sống, để viết ra chăng? Tại sao viết và viết để làm gì? Đó là những câu hỏi hầu như các nhà văn thường cũng tự đặt ra với mình. Họ có thể đều là những nhà văn danh tiếng, nhưng các câu trả lời có khi lại ngược hẳn nhau. Người cho rằng viết chính là để tìm hiểu xem tại sao mình viết.

Người nói viết văn như lắp đạn vào súng, phải nhắm mục tiêu rõ ràng để bắn, chứ không phải chỉ để tạo ra một tiếng nổ cho vui tai. Người thì bảo, với tư cách là nhà văn người ta chỉ có chữ, và không có chữ nào có thể làm một đứa trẻ khỏi chết đói. Nói cách khác, văn chương không giải thoát được thảm họa.

Còn nhiều, còn rất nhiều những ý kiến khác nữa. Có lẽ cũng giống như tình yêu, như đời sống, sở dĩ tồn tại được là vì, không bao giờ người ta có thể giải thích được hết ý nghĩa. Cũng vì thế chúng ta còn được đọc mãi những tác phẩm. Riêng ông Cung Giũ Nguyên cho biết lý do vì sao ông viết văn như sau:

“Có thể nói nôm na, là tôi cần đuổi con ‘ma’ ở bên trong ra ngoài, diễn tả thế giới mộng mơ của mình, phá vỡ tình trạng cô đơn của mình, dù lời của mình không có tiếng đáp [danh từ ngôn ngữ có hai phần: nói và đáp], nhưng đó là vì mặc cảm tự ti, hay còn nghi ngờ tự ngã mà nói thế, nhưng trong thực tế, nếu ta có ngôn ngữ, không chỉ là tiếng Tàu, tiếng Tây, mà cả hội họa, âm nhạc, hành vi, hoạt động, cũng là ngôn ngữ nếu ta biết xử dụng đúng quy phạm, thì tất nhiên có tiếng đáp. Kinh nghiệm bản thân cho thấy, những gì tôi muốn nói, dù cho tuế toái, dù cho bí hiểm, vẫn có, nếu không nhiều cũng được một vài tiếng vang. Tôi xem lời chê bai, tức giận hay mắng chửi cũng là một lời đáp”.

Ngoài viết văn, ông Cung Giũ Nguyên còn là một giáo sư sinh ngữ và triết rất được các học sinh, sinh viên ngưỡng mộ. Ông cho biết tình cờ hai công việc dạy học và viết văn của ông đã hỗ trợ cho nhau, không chỉ về mặt tinh thần hay tri thức mà ngay trong thực tế tầm thường. Nhờ dạy học ông mới có thì giờ và tâm trí để viết văn. Và chính việc viết lách đã giúp ông tiến thân trong việc dạy học.

Ông viết:

“Tôi chẳng có bằng tú tài, nhưng dạy những lớp thi tú tài và được cử đi chấm thi tú tài tại Nha Trang, Huế, Sài Gòn. Tôi được miễn xuất trình bằng cử nhân [có đâu mà xuất trình] để được bổ nhiệm làm hiệu trưởng một trường trung học đệ nhị cấp. Không ai hỏi bằng tiến sĩ của tôi để mời tôi dạy ở đại học hay chấm thi [về Pháp văn] cho tiến sĩ đệ tam cấp. Trên những giấy tờ chính thức, khi liệt kê tên tôi, nơi mục bằng cấp, thay vì đề ‘không’ họ có khi viết ‘học giả’ hay ‘văn sĩ’. Như vậy, sách vở của tôi đã giúp tôi thăng tiến trong nghề thầy”.

Bàn về sách vở của mình ông nói thẳng, một nhà văn không phải là người bán hàng hóa, nên chẳng cần rao hàng nịnh khách. Có những người than phiền đọc hai phần ba cuốn sách mà chẳng hiểu gì cả. Ông cho rằng, sự việc cũng giống như khi người ta vặn radio không đúng tần số làm sao nghe được gì?

Ông viết:

” … một quyển sách hay một đoạn văn là công trình của cả người viết và người đọc. Vì thế, từ lớp một cho đến lớp chót người ta đã dạy đọc và hiểu. Một tiếng vỗ tay cần có hai tay. Ta lấy một tay vỗ nơi đùi, nơi bụng, hay nơi khác, không nên nói là ta vỗ tay. Tôi không phải là con nhà mua bán. Tôi không có làm thứ văn ăn liền hay hiểu liền’, cốt có nhiều người mua để có

nhiều tiền. Tôi viết văn để nhắn gửi với ai một đôi điều, có đón nhận hay không tùy ý; nhưng tôi muốn tìm trong sự viết lách một lối giải tỏa tâm hồn hay tâm trí, và có an vui ngay trong khi tôi cầm bút “.