Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam
Post by Sơn râu 9 Aug 2025

110. Xuân Lôi

Trên nhật báo Người Việt ra ngày hôm qua, 30 tháng 8, 2006, độc giả được biết tin giáo sư Đào Mộng Nam đã qua đời. Tấm hình in kèm với bản tin, nhiều người quen biết ông trước đây, nhưng đã lâu không được gặp lại, khó khăn lắm mới nhận ra ông, phần vì hình chụp không được rõ, phần vì tuổi tác làm ông thay đổi khá nhiều. Giáo sư Đào Mộng Nam có nhiều công trình nghiên cứu quan trọng về Hán Nôm. Bộ sách dạy cách tự học chữ Hán soạn năm 1960 của ông đã giúp rất nhiều người học được thứ văn tự vốn bị coi là khó khăn, rắc rối này, nhờ cách chỉ dẫn giản dị, rõ ràng của ông. Nhưng công trình lớn lao nhất của ông có lẽ là tập “Chu Thần Toàn Tập” gồm trên 3000 bài thơ của Cao Bá Quát ông đã sưu tầm và dịch ra Việt ngữ.

Sáng sớm ngày 31/8/06 người ta lại được tin nhạc sĩ Xuân Lôi mất. Đã đến lúc một lớp văn nghệ sĩ của chúng ta, trong lứa tuổi nào đó, rơi rụng lả tả. Làm sao khác?

Xuân Lôi sinh năm 1918 [1919?] và là bào huynh của nhạc sĩ Xuân Tiên.

Như lời kể lại của nhạc sĩ Xuân Lôi thì cả hai anh em  đã được học nhạc từ khi còn nhỏ và có thể xử dụng được tất cả các nhạc khí cổ truyền Việt Nam như sáo trúc, đàn tranh,đàn bầu, đàn nguyệt. Về các nhạc khí Tây phương họ có thể chơi được guitar, flute, violon, trumpet, saxophone, clarinet.

Ngoài ra khi còn nhỏ hai anh em đã được theo thân phụ qua Cao Mên khi ông qua đó làm việc, và nhờ đó họ có dịp học và xử dụng hầu hết nhạc cụ cổ truyền của các xứ Chùa Tháp, Thái Lan, Lào.

Những người làm việc tại đài phát thanh Quốc Gia và các đài truyền thanh, truyền hình khác ở Sài Gòn xưa, chắc không ai quên dáng dấp hai anh em Xuân Lôi, Xuân Tiên, tuy không cao lớn, nhưng bắp tay cuồn cuộn, ngực căng phồng dưới lớp áo mặc sát, hệt những huấn luyện viên thể thao.

Nếu thập niên 50 được coi như một trong những thời kỳ rực rỡ của tân nhạc Việt Nam thì người ta không thể không kể đến sự đóng góp tích cực của hai ông vừa với tư cách nhạc sĩ trình diễn, vừa với tư cách nhạc sĩ sáng tác.

Trước 1975, họ cộng tác với hầu hết các ban nhạc chính của các đài truyền thanh, truyền hình tại Sài Gòn và, tuy xử dụng được nhiều nhạc khí khác nhau, nhưng cả Xuân Lôi và Xuân Tiên vẫn được coi như những nhạc sĩ chơi kèn clarinet & Saxo xuất sắc nhất của miền Nam lúc bấy giờ.

Ít thấy có anh em nào thân thiết với nhau như hai ông. Ngoài dáng dấp, khuôn mặt khá giống nhau, họ lại thường xuất hiện chung một lúc, một chỗ, vì nhu cầu công việc, nên đối với bằng hữu và những người quen biết, họ như hình và bóng, hễ nhớ người này người ta cũng lập tức nhớ tới người kia.

Như thế, ngoài cái tang một người anh, hình như Xuân Tiên còn phải mang thêm nỗi buồn của một người mất bóng nữa.

Nói tới các sáng tác của Xuân Lôi, phải nói ngay rằng, dù am hiểu nhạc lý Tây phương, nghiên cứu và thông thạo nhạc của nhiều dân tộc khác, nhưng các ca khúc của ông, gần như vẫn giữ nguyên được cái hồn Việt Nam, cho dù ông có dùng những nhịp điệu đặc thù của âm nhạc Âu Mỹ như Fox, Guaracha, Tango … để viết. Chính vì vậy, năm 1958, thời Đệ Nhất Cộng Hòa, ông đã được trao tặng giải nhất trong cuộc thi sáng tác âm nhạc toàn quốc, do Bộ Thông Tin tổ chức với bài “Tiếng Hát Quê Hương”.

Sau đây là nguyên văn bài Nhạt Nắng của Xuân Lôi do Y Vân viết lời ca.

Y Vân đã rời bỏ chúng ta từ lâu. Giờ thì Xuân Lôi chắc sẽ được gặp lại bạn.

Nhạt Nắng

Tôi thương miền quê

nhớ hoàng hôn trên đất xưa

Nghe tiếng tiêu mơ màng chiều hè

Tôi yêu người xưa

áo nâu hương duyên thật thà

Đời mặn nồng hồng lên đôi má

Nhưng thôi giờ đây

nắng tàn phai trên khóm tre

Bao áng mây bên trời mịt mờ

Thương ai nhạt môi

mắt sâu lắng như đêm dài

Đời cần lao khoác lên mình trai

Hoàng hôn phai nắng

Chân trời xa vắng

Còn đâu tiếng tiêu xưa

Chiều tà mênh mông

Thoáng bên đồi nương

Có tiếng ai thở than

Tôi thương làng xưa

Mái nghèo không manh liếp che

Tia nắng phai mau ngoài đầu hè

Tôi thương miền quê

Khóm tre xác xơ tiêu điều

Người buồn u uất ôm tình sâu

Thanh Thúy