Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 23 Jul 2025

77. Phan Ni Tấn

Chủ nhật đầu tháng 10/05, tại trụ sở báo Người Việt, Phan Ni Tấn đã tổ chức một buổi ra mắt tập tình khúc và một CD nhạc mới hoàn thành của mình. Rất nhiều thính giả và các bằng hữu của Phan Ni Tấn đã đến dự và tham gia trình

diễn giúp vui cho buổi họp mặt này.

Phan Ni Tấn đã được MC, Châu Bá Thông [giống hệt tên một nhân vật Kim Dung] giới thiệu như một người:

“Bố Nam, mẹ Trung, sinh tại Ban Mê Thuột, cưới vợ Rạch Giá” không nhớ rõ lời MC, nhưng đại ý là vậy, nghĩa là Phan Ni Tấn “gom” gần hết cái hay cái đẹp của đất nước về phần mình. Thêm vào đó, những người bạn Ban Mê

Thuột của anh đã lên sân khấu hát nhạc Phan Ni Tấn, hát một cách nhiệt tình, thuộc lòng, chứng tỏ họ đã biết và yêu nhạc Phan Ni Tấn từ lâu, với cả chút hãnh diện đã có cùng một thời thơ ấu với tác giả tại cái xứ “Buồn Muôn Thuở” xa xưa đó, làm cho buổi gặp gỡ thêm phần cảm động. Theo “tự sự” của tác giả [in trong tập nhạc] Phan Ni Tấn đã làm thơ gần 40 năm nay. Nhưng nhạc của anh gây nhiều ấn tượng trong lòng mọi người nhiều hơn:

Kính thưa thầy, đây bài chính tả của con

Bài chính tả viết về nước Mỹ

Con viết hai lần sai hai chữ: A-mê-ri-ca

Con viết hai lần sai chữ: com-muy-nít

Con viết hai lần sai hai chữ: li-bớc-ti

Làm sao được khi anh con vừa chết!

Ca khúc này, không biết có phải là sáng tác đầu tay của Phan Ni Tấn không, nhưng người ta được nghe vào khoảng trước khi cuộc chiến chấm dứt ít lâu, và nhất là, sau ngày 30 tháng 4/75 một thời gian, giới trẻ, trong những lúc

gặp mặt lén lút hát cho nhau nghe. Nỗi buồn do cuộc chiến gây ra chưa xong, đời sống lại rơi vào một thời tối tăm, mù mịt dưới chế độ mới, nghe những người trẻ hát ca khúc này, đôi lúc người ta thấy buồn hơn cả cái chết.

Đây là một bài hát hình như Phan Ni Tấn phổ từ một bài thơ của một tác giả, có lẽ cũng cùng lứa tuổi với Phan Ni Tấn khi ấy, nghĩa là trên dưới 20, đăng trên Báo Văn thì phải.

Ngoài bài thơ Phan Ni Tấn phổ nhạc đó, trong một số báo xuân của trường Trưng Vương cùng thời gian, người ta còn được đọc một bài thơ khác của Đỗ Vân Thảo, cũng cho thấy một bộ mặt bi thảm khác của tuổi trẻ Việt Nam một thời:

Chúng tôi có hai mươi năm làm tuổi trẻ

Chưa bao giờ hưởng trọn một ngày vui

Khi lớn lên quê hương trùng lửa đỏ

Tuổi thanh xuân mà lỡ mất nụ cười

Cũng lứa tuổi ấy, sau ngày 30 tháng 4/75, chưa kịp vui mừng cho đất nước thoát khỏi chiến tranh, đã cùng với các người thân bị đưa vào các trại cải tạo, bị đuổi ra khỏi các học đường, chết trong rừng, chết dưới biển, trên đường vượt biên.

Gặp nhau ở cái xứ người này, người già hơn rất nhiều cái lứa trẻ năm nào, nay nếu còn, cũng không già hơn nhau bao nhiêu nữa: tất cả tóc đều đã bạc.

Ba mươi năm sau cuộc chiến, cộng với ba mươi, bốn mươi năm tuổi đời trước đó, bây giờ người ta đã trên dưới sáu mươi, bẩy mươi, còn có sự khác biệt nào nữa đâu?

Cái nỗi đau của tuổi trẻ “chưa bao giờ hưởng trọn một ngày vui” qua những năm tù rồi cuộc chạy trốn ra khỏi đất nước, tâm sự ê chề, gặp lại nhau, cứ nhìn những vết da nhăn nhúm, những đôi mắt “nhìn không ra” sau các cặp kính lão, kính cận, chẳng cần nhắc lại chuyện cũ cũng đủ biết cái khoảng cách bấy nhiêu năm không thấy nhau, hẳn không có mấy điều vui để kể lại.

Cái nỗi đau rách da cháy thịt của bài chính tả viết sai năm nào hình như đã thành sẹo.

Nhạc của Phan Ni Tấn dường như dành hết cho tình và nỗi tư hương. Cái quê hương không còn bị đạn bom tàn phá nữa, nhưng cũng không còn hy vọng được sống lại một thuở thanh bình, vì còn chút thanh bình nào nữa đây mà ao ước? Từng căn nhà, từng thành phố, từng khóm cây, ngọn cỏ, núi rừng, sông rạch, mỗi người một kỷ niệm ràng buộc với quê hương, cái quê hương người ta không dám ở lại nữa, nhưng cũng chẳng thể ngừng yêu, thôi nhớ, đem nhập tất cả các cái tình nửa vời ấy vào một người, vào ngày sinh nhật của cây đàn, thắp lại hy vọng, thắp lại ao ước … Ôi cái quê hương người ta mong ước cho hết chiến tranh, giờ chiến tranh đã không còn nữa, người ta sợ hãi bỏ chạy, nay muốn nhìn lại đã có thể trở về nhìn lại, nhưng nhìn lại rồi lại bỏ đi một lần nữa, tình như thế mà gọi là tình yêu sao?

Vì thế, nhạc của chúng ta, thơ của chúng ta, càng gần với người, càng gần với đất, hình như càng đau xót. Và đó có lẽ cũng là cái Phan Ni Tấn gọi là cây đàn ngậm trong miệng, tình yêu ngậm trong miệng đó chăng?

Xin trích dẫn sau đây ít câu trong bài tình ca điển hình  của Phan Ni Tấn, cung cách viết ca từ vừa cũ vừa mới, đôikhi mộc mạc, đôi khi kiểu cách:

Chia Áo Người Yêu Xa

Nghe những nụ tàn phai

Lăn trên vai em gầy

Vay mấy sợi đàn đau

Tôi phủ dụ lời mình

Tôi hái vội mùa thu

Sau mây nhanh phong mù

Nghe có trời mưa qua

Chia áo người yêu xa!

Thương dáng đứng chơ vơ

Em chờ ai về nối lại

Lồng ngực tình lên nhanh

Ôi lồng ngực tình mong manh

Thương mái tóc thôi bay

Em chờ ai về nối lại

Lời mặn nồng năm xưa

Ôi lời mặn nồng yêu xưa

Tôi hái vội mùa sau

Chợt nghe rơi mấy ngọn sầu

Theo cuối ngày tàn mau

Lời tôi ngủ mãi trăm năm

Tôi hái vội ngày mai

Chợt nghe rơi mấy ngọn gầy

Quên chút tình không may

Lời tôi nằm khuất trong cây

Chia xa ..trọ giữa lòng tay

Tôi về ở đậu trên mây trời buồn

Nhớ người lạc cuối mùa thương

Câu kinh chợt rụng nửa đường tình duyên

Rơi mù giọng buồn tôi lên

Ru em ngủ giữa buồn tênh mắt người

Em nay trọ giữa bờ mi

Tôi về ở đậu trong bi kịch buồn

Tay người ở với tình thương

Tim tôi về trọ giữa buồng ngực em

Nhớ ngày hạnh ngộ tôi đi

Ru em vùng nở từ bi tháng ngày

Tôi hái vội mùa sau

……………………………….

Ru em vùng nở từ bi tháng ngày

Tôi hái vội mùa thu

Sau mây nhánh phong mù

Nghe có trời mưa qua

Chia áo người yêu xa!

Khánh Ly

Bài hát học trò

Phan Ni Tấn

Kính thưa thầy đây bài chính tả của con

bài chính tả viết về nước Mỹ

con viết hai lần sai chữ America

con viết hai lần sai chữ Communist

con viết hai lần sai chữ Liberty

làm sao được, làm sao được, bởi anh con vừa chết

Kính thưa thầy, đây bài luận triết của con

Một căn nhà và một trái phá

Một đám cưới hồng bên cạnh một đám ma

Một nếp sống tàn bên cạnh người no ấm

Ôi tiếng hát nào bên lệ em tuôn mau

làm sao thuộc bài con học để vinh thân đời sau

Kính thưa thầy đây là bài toán của con

Những đường cong đường thẳng đều có gài mìn

đường vào thành phố có bar, có Mỹ, có con gái học trò

đường vào làng có hầm hố cá nhân

đường vào đời có đao kiếm căm hờn

Con đã chứng minh nhiều lần

đường ngằn ngoèo qua Mỹ, qua Paris thật ngắn

nhưng không thể nối liền Sài gòn – Hà Nội

nhưng không thể nối liền thành phố với làng quê

Con không đậu tú tài để đi sĩ quan Đà Lạt

Con không đậu tú tài để làm bác sĩ kỹ sư

Kính thưa thầy đây bài thuộc lòng của con

Tổ quốc Việt Nam bốn ngàn năm văn hiến

Một trăm năm Pháp thuộc

hai mươi năm đọa đày

Làm sao con thuộc được truyện Kiều Nguyễn Du

Kính thưa thầy đây là quyển vở của con

suốt một năm không hề có chữ

con để dành ép khô những giòng nước mắt

của cha con, của mẹ con, của chị con, và của

…chính con

Elvis Phương