Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 21 Jul 2025

73. Phạm Ngữ

Trong số các nhạc sĩ sáng tác của chúng ta, có rất nhiều người chỉ viết có một bài, rồi thôi. Có thể họ đã viết nhiều

hơn nhưng không ai biết, tác phẩm bị thất lạc, nhất là vào thời kỳ việc ấn loát còn khó khăn, khoảng các năm 40.

Và trong số những bài hát như dấu vết duy nhất họ để lại ấy, riêng thời được gọi chung là tiền chiến, có ba bài còn

được truyền tụng tới hiện nay, đó là các bài Nhớ Quê Hương của Phạm Ngữ, Trào Lòng của Hữu Hiệp & Hữu Châu và Con Chim Lạc Bạn của Phạm Văn Chừng.

Trải qua một thời gian dài như vậy, đến nay vẫn còn các ca sĩ đem trình diễn, hẳn các ca khúc đó phải là những tác phẩm có giá trị.

Quả thật, nghe lại những ca khúc ấy, người ta có cảm tưởng được lùi sâu vào quá khứ. Giai điệu, hình ảnh, từ ngữ dùng để viết lời ca êm đềm, bình dị, chỉ có thể có được trong một thế giới an bình, trong lành, cái thế giới từ lâu chúng ta không còn nhìn thấy nữa, tìm thấy nữa.

Nhớ Quê Hương

Đến nay thu tàn                                                   

Phương xa kìa chiếc én bay về

Khuất sau non ngàn

Riêng ta nhìn đâu thấy bóng quê

Kìa mấy nếp tranh

Đằng xa luyến bao làn khói sương

Kìa bóng lá xanh

Còn vương lấy tiếng chuông chiều buông

Sống xa một mình.

Ta đau lòng nhớ tới quê nhà

Nước non bao tình

Sao tâm hồn ta thấy xót xa

Buồn nhớ cố hương

Lòng ta có bao giờ thắm tươi

Lúc ta mơ nhìn bóng quê người

Ôi quê hương biết bao tình mến

Ôi quê hương biết bao tình thương

Tuy phương trời xa không bao giờ quên

Bóng tre xanh ngắt khi sương chiều xuống

Ôi quê hương biết bao tình mến

Ôi quê hương biết bao tình thương

Thoáng xa xa tiếng sáo trong chiều êm

Tôi im ngồi nhớ quê hương những chiều

Lúc trăng đang dần

Nhô cao đầu sau khóm tre già

Chúng tôi quây quần

Vui nô đùa sau mấy khóm hoa

Hoặc lắng ý nghe

Buồn tiếng sáo mơ hồ ái ân

Ánh trăng quê nhà đã xa dần

Cái vầng trăng Phạm Ngữ nói tới trong nhạc của ông đã  chìm mất trong quá khứ. Vầng trăng chúng ta nhìn thấy sau đó, hình như đã bị những tiếng động, loa, trống, bom, đạn, kẻng … khua động, ngay cả tiếng hát cũng làm vầng trăng xao xuyến [Có tiếng hát xao xuyến ánh trăng vàng, Phạm Duy]. Thoáng nghe tưởng chừng một bài ca lãng mạn. Nhưng không. Dưới vầng trăng ấy là:

Người đi trên đống tro tàn

Thương em nhớ mẹ hương vàng về đâu

Chiều khô nước mắt rưng sầu

Tan thân thiếu phụ, nát đầu hài nhi

[Về Miền Trung, Phạm Duy]

Hay vầng trăng trong nhạc ngọc Bích:

Trăng lên mây tan

Sao trăng đẹp thế này

Mà trên sông vắng

Con đò cay đắng đưa xác người về đâu?

Ô hô!

Con ơi mười mấy tuổi đầu

Vì chưng đói rét ngậm sầu thác oan!

Thái Hiền