Mấy Người Con Trai Vương Long

vietmessenger.com

Pearl S. Buck

Nguyễn Thế Vinh dịch

(Tái bản)

Post by Sơn râu 28 Jun 2025

Chương 16.

Thằng nhỏ đi tắt qua cánh đồng, về quê, về nhà nó. Nó trút bỏ bộ quần áo lính, mặc quần áo nhuộm chàm, nước da bánh mật, mặt rỗ chằng rỗ chịt, trông đúng một thằng bé nhà quê, đúng cháu nội của Vương Long. Nó cưỡi con lừa trắng, gập một chiếc áo rách lót ngồi thay yên, thỉnh thoảng lấy hai chân thúc bụng lừa cho nó đi mau. Ai trông thấy thằng bé, có khi ngủ gà ngủ gật trên mình lừa dưới ánh nắng gay gắt của mặt trời mùa hạ, có thể nào tưởng được thằng bé ấy đi công cán để tải về 3000 khẩu súng cho một vùng yên tĩnh như vùng này không? Khi nào không ngủ, nó hát một bài quân ca hành khúc, thằng này mồm lúc nào cũng lắp bắp thích hát. Một nông phu đang lom khom, làm đồng nghe tiếng hát, bực mình khó chịu, ngửng đầu nhìn thằng nhỏ nói lớn:

– Ma hôn quỷ ám vào mày hay sao, mày hát bài của tụi lính hở? Ý mày muốn lũ quạ đen bay về bâu ở đây hở?

Thằng nhỏ vô tư lự, vui vẻ, thản nhiên, lúc nào hứng chí lại véo von hát bài quân hành ca, thỉnh thoảng nhổ một bãi nước bọt tỏ ý không cần ai khen chê. Thực ra ngoài bài quân hành ca, nó học lỏm được của tụi lính, nó cũng không còn biết bài gì mà hát. Tụi lính cũng chỉ biết có một bài này mà nghêu ngao, còn những bài phong tình, hay làm đồng áng, họ không biết.

Ba hôm sau, buổi trưa, về đến quê, nó tụt xuống lưng lừa ở ngã ba đường làng, ở đấy có một phố nhỏ nằm song song với một phố lớn. Thằng anh em thúc bá với nó (con anh Cả) đứng chơi ở đó, thốt nhiên thấy thằng Rỗ, mở tròn xoe hai mắt, đang định ngáp, ngậm miệng thôi không ngáp, hỏi móc máy:

– Ê mày! chưa làm tướng à?

Thằng Rỗ nhanh nhảu trả lời, có vẻ láu lỉnh:

– Chưa làm tướng, nhưng phải biết tao đã lên lon rồi nghe không?

Nó nói thế ngụ ý chế nhạo, bới móc thằng anh em họ nó vì ai cũng biết vợ chồng ông đại điền chủ họ Vương đi khoe khắp xóm làng định cho cậu quý tử này làm một văn nhân, sang mùa tới tấp tểnh lều chõng đi thi để đỗ đạt thành tài nên danh nên phận. Nhưng qua mùa này sang mùa khác, năm qua, năm tới cậu ấm vẫn không thấy đi thi. Thằng Rỗ biết cu cậu không học hành gì chỉ lai vãng các cao lâu, tửu quán, mà có lẽ cu cậu vừa mới ngủ dậy, đêm qua chắc mò mẫm suốt đêm. Cậu ấm con ông đại điền chủ họ Vương trông ra dáng lắm, có vẻ khinh khỉnh, nhìn thằng Rỗ từ đầu đến chân rồi nói:

– Ừ thì mày lên lon, làm ông tướng đệ nhất cấp, sao một mảnh lụa phủ lưng không có, hở mày?

Nói xong không cần thằng Rỗ trả lời quay lưng khệnh khạng đi, xúng xính trong chiếc áo lụa màu lá liễu non, hai tà áo tung tăng, có vẻ ta đây lắm.

Thằng Rỗ nhăn mặt, thè lưỡi nhìn theo, thủng thẳng dắt lừa về nhà.

Khi bước chân vào nhà, nó thấy vẫn y nguyên như ngày nó ra đi, không có gì thay đổi, khác lạ. Lúc đó đang bữa cơm trưa, cửa trong nhà mở rộng, cha nó ngồi ăn ở bàn, lũ em nó vừa ăn vừa chạy tung tăng khắp nhà, mẹ nó đứng ở bực cửa, tay cầm bát cơm, tay cầm đôi đũa, vừa nhai, vừa và, vừa nói chuyện với bà hàng xóm, chắc bà này đến xin tí chanh hay tí  ớt, hai người đang tíu tít nói chuyện về con cá khô hôm qua mèo tha mất, con cá đã buộc cẩn thận lên xà nhà mà mèo cũng vồ được.

Sực thấy con, mụ nói:

– Chà, mày về may quá, đúng bữa, vào ăn cơm đi, con.

Nói xong lại tiếp chuyện bà hàng xóm. Thằng nhỏ nhìn, chào mẹ, cười, đi vào trong nhà. Thấy nó, cha nó hơi ngạc nhiên, đầu gật gù. Thằng nhỏ chào cha xong, lấy một cái bát, một đôi đũa, xới đầy cơm, gắp  thức ăn, kéo chiếc ghế, ngồi nghiêng về một bên (theo tục lệlễ nghi, khi ngồi ăn có bậc huynh trưởng, thúc phụ phải ngồi xế về một bên).

Khi cha nó ăn xong, rót luôn nước trà vào bát vừa ăn cơm, tính không muốn rườm rà, làm cái gì tiện việc thì thôi, uống xong bát nước quay lại hỏi con:

– Mày về có việc gì?

– Có, nhưng nói ở đây không tiện, ba ạ.

Nó nói thế vì các em xúm quanh nó, mắt hau háu nhìn nó như người nào xa lạ, nó nói gì cố vểnh tai nghe. Mẹ nó vào xới cơm, ăn khỏe và ăn lâu lắm, chồng ăn xong đã đứng dậy chị ta còn ngồi khề khà, nhìn con vừa nhai vừa nói:

– Ừ, tao trông mày nhớn bổng lên, làm sao mày ăn mặclôi thôi, rách rưới thế hở, muốn chừng chú mày không may mặc cho phải không? Thế nào, họ cho mày ăn uống gì mà nhớn như thổi, chắc hẳn rượu thịt, cậu chén đẫy hử?

Thằng nhỏ nhoẻn miệng cười, bảo mẹ nó:

– Quần áo đẹp con có nhiều, nhưng đi chuyến này con không mặc, còn thịt thà bữa cơm nào cũng có.

Nghe thấy con nói ngày nào cũng được ăn thịt, cha nó lấy làm lạ, uể oải hỏi:

– Thế nào Rỗ, ngày nào chú ấy cũng mua thịt cho lính ăn à?

Thằng Rỗ vội vàng trả lời:

– Không phải đâu, bây giờ lính họ phải tập luyện để đi đánh nhau, chú ấy cho họ ăn uống tử tế để lấy sức chiến đấu. Con không ăn chung với lính, mâm cơm chú thím ấy ăn còn thừa dọn lại cho con và đám lính thân tín.

Mẹ nó chụp được câu “thím ấy” hỏi dồn thằng nhỏ:

– Thế nào … thế nào … mày nói thím ấy là thế nào? Lạ quá, nó cưới vợ bao giờ mà không thấy mời mọc gì.

Anh chồng trả lời ngay để chấm dứt, chứ không mụ vợ còn kéo câu chuyện này dài bất tận:

– Có, có, nó có mời, tôi trả lời bận không đi được. Nếu vẽ ra, để mẹ nó đi ăn cưới, phải may mặc tốn lắm.

Nghe chồng nói thế, mụ vợ gân cổ, gào lên:

– Được rồi, ông chỉ tính chuyện keo bẩn, từ rày tôi thề không bao giờ đi đâu.

Anh chồng đằng hắng, bảo con:

– Đi lại đằng này với tao, ở nhà thêm rắc rối.

Nói xong anh ta đứng dậy nhẹ nhàng mở cửa đi ra, thằng con theo sau.

Hai cha con đi ra phố đến một phòng trà, chỗ này ít khi  hắn lui tới, tìm một bàn khuất ở trong một góc phòng. Giờnày trong phòng trà vắng khách, các nông dân bán thóc xong trở về nhà, khách ở tỉnh không có ai, vì hãy còn sớm, quá trưa về chiều phòng trà mới đông khách. Khi hai cha con ngồi yên, thằng Rỗ đem câu chuyện công cán của nó kể cho cha nó nghe.

Anh chăm chú để hết tâm trí nghe con nói không bỏ sót một lời, nét mặt điềm tĩnh. Nếu phải anh Cả đại điền chủ, có nghe câu chuyện này thì trợn tròn hai mắt, chối bai bải không thể nào, không có cách gì, làm được. Anh Hai bây giờ giàu lắm mà giàu ngầm, không có việc gì có lợi mà anh kêu là khó, nếu anh còn ngập ngừng là anh còn tính toán xem việc đó làm có lợi hay không? Anh có tiền đặt lời khắp nơi, dân làng vay mượn anh nhiều lắm, anh cho cả nhà sư ở chùa vay tiền, anh bắt viết giấy, bắt thế ruộng hậu nhà chùa.

Hồi đó thiên hạ ít người mộ đạo, ít khi lên chùa lễ bái, chỉ có mấy bà già còn năng lên chùa, vì thế nhiều chùa nghèo lắm, am thanh cảnh vắng ít khách thập phương. Anh  lại còn có tiền hùn vốn ở các tàu chạy sông, chạy biển, có cả cổ phần ở đường thiết lộ, lại còn chung vốn mở nhà hồng lâu trên tỉnh, anh không bao giờ bước chân vào xóm yêu hoa, anh Cả đến chơi nơi đó cũng không ngờ của chú hai khuếch trương.

Nhà hồng lâu đã đem lại mối lợi lớn cho anh, anh biết tính toán, gãi đúng nhu cầu của con người. Tiền anh cho lưu  thông, khác nào nước chảy vào hàng trăm ống nước đặtngầm, nếu nhất đán anh hãm mạch, hàng ngàn  người sẽ phải đói khổ, cơ cực.

Tuy giàu có súc tích như thế, ăn anh cũng không ăn hơn, mặc anh cũng không mặc hơn, anh không chơi bời phóng túng, con cái cũng không gấm vóc lượt là, cứ xét bề  ngoài cách ăn không ai có thể tưởng tượng được anh cónhiều của đến thế. Nên khi nghe nói 3000 khẩu súng hàng ngoại hóa, anh thản nhiên, nếu vào anh Cả thì hốt hoảng, la ó.

Nếu ai gặp anh Cả, anh Hai ở ngoài phố thì ai cũng bảoanh Cả, nhà đại điền chủ giàu, anh tiêu tiền như cỏ rác,  người mỗi ngày một béo ụ, áo vóc, áo lụa, xúng xính, con cáingười nào cũng gấm vóc lượt là, chỉ trừ có thằng Bướu năm nay đã lớn vẫn ở với Hoa Lê, với thời gian, ai cũng lãng quên còn có nó.

Anh ngồi suy nghĩ một lúc, hỏi:

– Thế chú mày có nói cách thức bảo đảm thế nào không? Tao không phải xuất một số tiền rất lớn để mua 3000 khẩu  súng mà mày cũng biết thứ đó là đồ quốc cấm.

Thằng Rỗ trả lời:

– Chú ấy bảo: Nói với ba, ruộng nương đất cát chú ấy gửi  ba, lấy cái đó làm đảm bảo nếu ba không tin chú ấy. Khi nào chú ấy đủ tiền gửi về chuộc lại hết. Chú ấy còn bảo, thuế má, lợi tức cả vùng đó ở cả trong tay chú, nếu bây giờ xuất ra món tiền lớn mua súng, chú không có gì nuôi lính.

Anh Hai suy nghĩ một lúc rồi nói:

– Tao không cần ruộng nương gì cả, năm ngoái ở đây mất mùa, dân suýt chết đói, ruộng bây giờ rẻ như bèo, mà ruộng của chú ấy tính theo thời giá chưa đủ. Chú ấy cưới vợ độ nọ đã sạt hết bao nhiêu ruộng rồi.

Thằng Rỗ nét mặt nghiêm trang, hai con mắt tí hin long lanh trên khuôn mặt, nói như van lơn, cầu khẩn:

– Ba ạ, con nói đúng, bây giờ chú con khá lắm, rồi ba xem cả vùng ấy, ai trông thấy chú con cũng phải e sợ. Tuy thế tính chú con cũng tốt, không có giết bậy ai bao giờ cả ông Tổng đốc trên tỉnh cũng vì nể. Chú con gan dạ ghê lắm, ba xem có ai dám lấy một người vợ mà ai cũng cho là chồn cáo không? Nếu ba mua cho chú con số súng ấy, thanh thế chú con còn to hơn nữa. Kể ra mấy lời của thằng nhỏ cũng không thể làm xúc cảm được lòng người cha, như anh Hai, một con buôn biết  tính toán kỹ lắm, song anh cũng nhận có một phần sự thực ở trong. Anh nghĩ nếu em là một ông tướng có thế lực cũng có lợi, có khi phải nhờ đến hắn. Mấy năm nay vẫn có một tin đồn có một thế trận to lắm, nếu mà chiến cuộc lan tràn đến đây, mà nói cho cùng ai mà có thể biết trước được nó sẽ lan tràn đến đâu, thì của cải của hắn nếu không bị lính tráng thì bọn cùng đinh, khố rách áo ôm nó hủy diệt, vơ vét bằng hết. Hắn bây giờ của chìm ít mà của nổi nhiều, ruộng đất không có mấy, chỉ có nhà, cửa hàng, tiền cho vay, đặt lời, một cái gia tài như thế dễ bị phá lắm, một người đang giàu có rất có  thể chiều hôm sớm mai còn hai bàn tay trắng, nếu không có một lực lương nào hùng mạnh làm hậu thuẫn, bảo trợ antoàn tính mệnh, tài sản.

Thời buổi bất trắc, biết ngày nào, giờ nào, nó sẽ đến. Dự đoán xa gần như thế, anh nghĩ những súng đó biết đâu một ngày kia chả là bùa hộ mệnh cho chính anh, gia đình anh. Suy đi xét lại, anh thấy cũng có lý, bây giờ anh còn lo cách thức mua bán, vận tải thứ vũ khí quốc cấm này. Anh nghĩ cũng có thể vì hiện nay anh có hai chiếc tàu thủy chạy biển vẫn chở gạo ra bán ở ngoại quốc.

Xuất cảng gạo ra ngoại quốc hồi đó bị cấm thế mà anh cũng lén lút làm được, đã thu được mối lợi không nhỏ. Tuy luật cấm song anh đút lót các viên chức, họ cũng nhắm mắt làm ngơ về hai chiếc tàu nhỏ của anh. Họ thi hành gắt gao luật lệ đối với thương thuyền ngoại quốc hay các tàu bè khác vì không có xơ múi gì, anh nghĩ đến hai chiếc tàu của anh chở gạo ra ngoại quốc, lúc trở về tàu không, hay có ít bông, vải hay hàng lặt vặt ngoại hóa, rất có thể xếp súng ống lẫn vào hàng, anh cho mại bản ít tiền họ sẽ câm miệng, mà dù nhà chức trách có khám phá ra được, anh đút lót rồi cũng êm ru. Nghĩ như thế chắc chắn có thể làm được, anh nhìn xung quanh không có ai, tửu bảo hay khách hàng, anh nói sẽ với con, anh nói không thấy môi mấp máy:

– Tao có thể tải súng về đến bến hay một chỗ nào có đường xe lửa đi ngang, gần nhất chỗ chú mày ở, nhưng từ đấy về đến trại chú mày ít nhất cũng mất một ngày đường. Việc chuyên chở chỉ có đường bộ, xếp lên lưng lừa, ngựa hay thế nào?

Về điểm này Vương hổ tướng không nói gì với thằng nhỏ, nên khi nghe cha nó hỏi thế, nó luống cuống không biết trả lời thế nào, gãi đầu, gãi tai nói:

– Thế con phải về ngay hỏi chú con xem sao?

– Mày bảo với chú mày tao xếp súng giấu trong các bọc hàng, tao biên nhiều địa chỉ, chú mày chỉ đúng chỗ nào tao cho đem đến, rồi chú mày định liệu lấy, khuân vác về.

Sáng sớm hôm sau, thằng nhỏ trở về, đem lời cha dặn nói với chú. Đêm hôm đó nó ngủ nhà, mẹ nó đã làm cho một món ăn nó thích nhất, những chiếc bánh nhỏ nhân thịt với tỏi. Nó ăn cho thật thích còn bao nhiêu gói đem đi đường. Leo lên mình lừa, thằng Rỗ thẳng đường về với Vương hổ tướng.