Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 26 Jun 2025

58. Ngọc Bích

Hội họa, điêu khắc, nhiếp ảnh, âm nhạc của chúng ta, chỉ trong vài năm gần đây, đã mất đi nhiều nhân tài. Chúng ta lại vừa mất thêm Ngọc Bích. Nhạc sĩ của chúng ta, cùng lứa tuổi Ngọc Bích, đến lượt ông ra đi nữa, thì chỉ còn lại những chiếc lá cuối cùng.

Nhạc sĩ của chúng ta, có lẽ không có người nào không viết nhạc tình. Nhưng Ngọc Bích vẫn được coi là Hoàng Tử. Ông yêu không đắn đo, lấy yêu làm hạnh phúc, không trách móc, không hỏi tại sao, dù “mộng vàng phút tan theo gió chiều, biết em về đâu”. [Mộng Chiều Xuân].

Nhận định về Ngọc Bích có người cho rằng, không có nhạc sĩ nào biểu trưng cho tuổi trẻ thành thị một thời, cái thời ông gọi là “chiến chinh” nhưng lại “ngát hương thanh bình” [Trở Về Bến Mơ] bằng Ngọc Bích.

Yêu đương và lãng mạn. Và lãng mạn đã thăng hoa tình lên gấp đôi trong thập niên 40-50. Có thể nói, vào những năm ấy, không một cặp tình nhân nào lại không có lần nghe nhạc Ngọc Bích.

Nhạc của ông không phải là những đỉnh cao ào ào gió lộng. Lời ca của ông không phải là những câu thơ tuyệt tác chỉ những thi sĩ tài ba mới viết ra được. Nó chỉ giản dị như là những điều, khi yêu, người ta muốn nói như thế, muốn hát như thế. Và, nói được như thế, hát được như thế, người ta cảm thấy yêu nhau hơn, hạnh phúc hơn.

Ngọc Bích đã kéo dài thời trăng mật cho tình. Ông đã biến những cái phù phiếm của tình thành cái cần thiết, trở thành một thứ thực phẩm của tình. Vì thế, tình trong nhạc Ngọc Bích luôn có vẻ giàu có, tràn đầy. Ông đã kéo lại gần những khoảng tình cách xa và xích gần hơn nữa những cuộc tình đã kề sát. Ông không đẩy tình lên quá cao, cũng không dung tục hóa tình. Tình trong nhạc Ngọc Bích là tình trong tầm tay của tất cả mọi người. Nếu người ta yêu người ta sẽ cảm thấy như ông thôi.

Chẳng hạn như ông nói: “Yêu em thiết tha dù lòng nát tan” [Lời Hẹn Xưa] thì không phải chỉ khi đã mất người ta mới cảm thấy như thế, mà ngay khi còn đang yêu, đang sống trong tình, người ta vẫn có thể cảm thấy như thế.

Vâng, nhạc Ngọc Bích có thể gói gọn trong hai tiếng “tương tư. Lúc nào ông cũng tưởng nhớ.

Vì hoàn cảnh riêng, vì những công việc hàng ngày, Ngọc Bích viết nhiều loại nhạc. Ông cũng từng tham gia vào việc đóng kịch tại các sân khấu nhỏ, một vài ban hợp ca. Nhưng những hoạt động ấy không giữ phần quan trọng nào trong sự nghiệp của ông. Tình ca vẫn là phần chính những gì ông sáng tác. Nhờ ông, tuổi trẻ một thời đã được hưởng bao nhiêu ngày thêm phần hạnh phúc, dù cho đến hôm nay, giờ phút này đây, những người đã được thêm phần hạnh phúc ấy, ít nhất, một nửa đầu đã bạc và riêng ông không còn nữa.

Tuổi trẻ hôm nay, nói cho chính xác hơn, những người  hai mươi, ba mươi tuổi vào những năm 2000 này, có cònnhận được ở nhạc Ngọc Bích niềm hạnh phúc tương tự nữa hay không, chúng ta hãy cứ chờ xem. Các nhạc sĩ cùng lứa tuổi với Ngọc Bích, hiện còn lại những ai? Những người ấy đã để lại cho chúng ta những gì đẹp nhất của tâm hồn họ. Dù cũng như chúng ta, họ đã phải trải qua, phải chịu đựng bao nhiêu cuộc tang thương biến đổi của đất nước, và thử hỏi, liệu họ có được bao nhiêu ngày thực sự vui trong đời?

Vậy thì họ đã chắt ở đâu ra những mạch sống ngọt ngào đến thế để dâng tặng cho đời nhỉ?

Những người như Ngọc Bích, như Đoàn Chuẩn, Văn Cao, Phạm Đình Chương, Dương Thiệu Tước, Lê Thương, Vũ Thành … mất đi, hình như họ cũng mang thco những gì còn sót của một quá khứ. Cái quá khứ tan nát cùng với một đất nước tan nát. Và, đối với số người đã có chung một quá

khứ với họ, thì đời đã vắng vẻ lắm, chỉ còn lác đác những bóng hình.

Đời một phía ta trôi về một phía.

Có phải ta mù dở hay sương che?

Một trong những ca khúc của Ngọc Bích được nhiều người ưa thích là bản Đôi Chim Giang Hồ. Vâng, ca khúc này có đủ chất lãng mạn của không phải chỉ một mình tâm hồn Ngọc Bích, mà còn của cả một thời đại.

Đi!

Cuộc đời tù túng ngưới ta mơ ước những chuyến đi. Cuộc chiến tranh xẩy ra trên đất nước đã xua đuổi người ta đi. Nửa thế kỷ âm nhạc của chúng ta vừa qua cũng là nửa thế kỷ mệnh nước của chúng ta nổi trôi, vật vã.  Nhưng cũng chính trong khoảng thời gian ấy, không biếtbao nhiêu nhạc sĩ đã dâng hiến cho chúng ta những giai điệu thiết tha nhất, làm nên một phần ý nghĩa đời sống của chúng ta. Mặc dầu đó là những ngày tháng không được hạnh phúc. Nhưng giả thử nếu chúng ta không có những bài hát ấy để nghe và để hát thì, nỗi bất hạnh của chúng ta hẳn không chỉ có từng đó.

Đôi khi chúng ta cũng nghe nói đến những lo âu, về sự thay thế các nhân tài đã mất. Nhưng đó chỉ là một cách nói. Người chết là mất. Làm gì có sự thay thế. Mỗi thế hệ có công việc của mình. Công việc ấy làm nên ý nghĩa hiện sinh của từng người, từng thế hệ, tương quan với đất nước nữa.

Thuở Trăng Về

Thuở ấy trăng về tắm nắng mây

Rung theo nước gợn gió vươn dài

Muôn ngàn đợt sóng đua nhau múa

Để sóng loang vầng lốt bước ai

Thoảng gió đêm về với sắc trăng

Không trung nới rộng ánh tơ vàng

Đôi người nhẹ bước vui bên suối

Thổn thức đôi lòng hát mến thương

Thênh thang trăng vàng

Tràn lan mênh mông trên vòm cây thắm

tuôn chảy suối trăng

Em còn nhớ lại hay chăng

Nguồn vui bên suối dưới trăng đêm nào

Muôn ngàn lớp sóng nao nao

Lả lơi mơn trớn xô vào chân em

II

Lửa khói xông mùi khét chiến tranh

Đôi chim hoãn mộng rẽ đôi cành

Anh đền nợ nước theo chinh chiến

Phỉ chí tung hoành kiếp chiến binh

Đợi lúc qua mùa hết chiến chinh

Giang sơn sáng lạn khúc thanh bình

Anh về nhịp bước say công chiến

Để nối duyên hồng lúc thắm xinh

Mong khi thanh bình! Chờ qua đao binh

Quay về chung sống xây tổ ấm xinh

Anh về nhắc lại năm xưa

Lời thơ ân ái dưới trăng đêm nào

Cho lòng bớt chút thương đau

Thỏa khi đơn chiếc âu sầu xa em

Khánh Ly-Duy Trác-Lệ Thu