Mấy Người Con Trai Vương Long

vietmessenger.com

Pearl S. Buck

Nguyễn Thế Vinh dịch

(Tái bản)

Post by Sơn râu 17 Jun 2025

Chương 5.

Trong khi người tráng sĩ sửa soạn quân đội bản bộ rút khỏi miền Nam, mở một cuộc viễn chinh riêng của chàng, một ngày kia, ở quê, người anh Hai bảo với anh Cả:

– Sáng mai, nếu có rỗi, bác lại tiệm trà phố Hồng Ngọc chúng ta cần phải thảo luận về hai việc.

Nghe thế, người anh Cả không khỏi ngạc nhiên vì anh chỉ biết có một việc là ruộng đất, còn việc nữa anh không hiểu là việc gì, nên hỏi lại:

– Chắc chắn mai tôi đến, nhưng chú nói còn việc nữa ngoài việc ruộng đất chẳng hay là việc gì?

Anh Hai trả lời:

– Tôi vừa nhận được thơ của chú Ba, xem thơ lạ quá, chú khẩn cầu xin mấy đứa con trai lớn của tôi và bác, định khuếch trương một việc gì lớn lắm, cần có người nhà máu mủ ruột thịt, vì chú ấy chưa có con.

Anh Cả hết sức ngạc nhiên, mồm há hốc, mắt trợn tròn, nhìn anh Hai thốt ra một câu:

– Xin mấy đứa con trai!

Anh Hai nhún đầu nói:

– Phải!Thật ra tôi cũng chưa đoán được ý chú Ba định làm gì. Thôi để mai ra tiệm trà ta sẽ bàn luận xem sao.

Anh Hai đi bán thóc về, tình cờ gặp anh Cả ở giữa đường nói chuyện qua loa, hẹn mai sẽ gặp, nói xong quay người định đi.

Anh Cả không thích nói vắn tắt quá, bây giờ rảnh rang lắm, bất cứ việc gì cũng muốn biết đến ngọn ngành; độ này anh vui lắm, đã nắm được phần gia tài trong tay, anh giữ anh Hai lại và nói:

– Có cái gì là khó, mà chú ấy lo không có con trai. Để tôi kiếm cho chú ấy một con vợ.

Nói xong, anh lim dim hai mắt, ý muốn nói câu gì bóng gió, bóm hỉnh.

Anh Hai hiểu ý, cười nhạt, nói mát:

– Ai cũng còn bận công, bận việc, có rảnh đâu được như bác mà lúc nào cũng hú hí với vợ.

Anh vừa nói vừa rảo bước đi, không muốn để anh Cả ba hoa tâm tình giữa đường giữa phố, kẻ qua người lại nhỡ lọt vào tai họ. Sẵng hôm sau, hai anh em gặp nhau ở tiệm trà. H  có ý chọn một cái bàn kê trong góc cùng, ngồi ở đấy họ có thể nhìn khắp gian phòng mà không sợ ai nghe được họ chuyện trò bàn tán gì. Anh Cả chễm chệ ngồi giữa, gọi tửu bảo đem đồ điểm tâm bánh mặn, bánh ngọt nóng hổi, một hũ rượu nóng, làm thêm vài món xào nấu đưa cay. Anh thích ăn ngon và sành lắm. Anh Hai ngồi yên, để tai nghe anh Cả phán huyên thuyên với tửu bảo. Thật anh ngồi không yên, trong bụng lo quá, không biết ăn xong ai chi tiền, anh vội vàng bảo anh Cả:

– Bác gọi nhiều quá để bác xơi, tôi thú thật không quen ăn sáng, mà có ăn cũng qua loa, không ăn được mấy.

Anh Cả, tính rộng rãi, hào phóng, trả lời:

– Hôm nay tôi mời chú, chú đừng quan tâm gì hết, tôi xin chu biện hết.

Được lời, anh Hai vững dạ, khi tửu bảo đem các mòn xào nấu lên, anh cố ăn cho thật nhiều, anh có cái tật chắt bóp, so kè, tiền có rất nhiều nhưng còn để dành, không dám bỏ ra tiêu pha mấy, việc gì bất đắc dĩ lắm mới bỏ tiền, mà giá không phải mất tiền thì hỉ hả lắm. Như người khác, quần áo rách, những đồ vật gì không dùng đến, bỏ xó, họ cho đầy tớ, đằng này anh thu vén, gói lại, lén đem bán cho hàng đồng nát được đồng nào hay đồng ấy.

Anh mà được ai mời ăn uống, anh cố “ních” cho thật nhiều, tuy người anh gầy còm khẳng khiu, bụng bằng một chét tay. Anh cố hết sức “ngốn” cho đẫy để hai ba hôm sau khỏi phải ăn cơm nhà. Trường hợp anh đúng vào bữa rượu sáng hôm đó. Hai anh em cúi đầu ăn uống không ai trao đổi một lời, mỗi lần chờ tửu bảo đem món ăn đến, cả hai đưa mắt nhìn ra ngoài, vì vừa ăn vừa nói chuyện mất ngon, mà dạ dày cũng khó làm việc tiêu hóa.

Cả hai cũng không biết, chính ở tiệm trà này xưa kia Vương Long thường năng lui tới, đã mê một kỹ nữ ở đây là Liên, rồi chuộc ra đem về làm nàng hầu. Vương Long cho tiệm này là bồng lai, là kỳ ngộ, trên vách tiệm treo tranh tố nữ. Trái lại hai anh em cho tiệm này xoàng nhất, vào ăn ở đây hơi sượng sùng, như một anh dân cày đứng giữa đám người tỉnh thành. Hai anh em đến đây mặc áo lụa, những người vào ăn, thấy hai chàng, đứng dậy chào. Các tửu bảo tíu tít hầu bàn. Lão chủ quán đi với tửu bảo, hai tay bê một hũ rượu tới bảo hai người:

– Rượu này. tốt lắm, vô vò để chỗ mát đã lâu, hôm nay có hai ngài lại, chính tay tôi nạy đất, mở nắp chắt ra.

Lão chủ quán, săn sóc, hỏi đi hỏi lại có thiếu thứ gì không? Các món có vừa ý không? Hai anh em con Vương Long hôm ấy ăn uống no say, mọi thứ hoàn hảo vừa ý cả. Chỗ hai chàng ngồi gần đó hãy còn treo bức tranh lụa vẽ hình Liên, một tố nữ hình vóc mảnh dẻ bàn tay búp măng cầm một bông sen. Xưa kia Vương Long ngắm bức tranh này say mê mệt, giờ đây Vương Long đã chết, Liên thì thân hình thay đổi. Bức tranh đó bây giờ ám khói đầy cứt ruồi muỗi không ai buồn nhìn mà cũng chẳng ai mà lại treo ở xó này? Hai anh em không biết, mà dù có biết, cũng không sao tưởng tượng được đó là Liên, không giống mụ hiện giờ một tí nào.

Cơm rượu xong, anh Hai lấy lá thơ gập nhỏ giắt cạp quần rút ở phong bì ra giải tấm giấy trên bàn; anh Cả cầm lấy, đằng hắng vài tiếng to, lẩm bẩm đọc một mình, nét chữ viết rắn rỏi, cứng cáp như tính tình người tráng sĩ phản chiếu vậy. Vài câu xã giao thăm hỏi ở trên, đây đoạn chính lá thơ:

“Tôi cần tiền lắm, phần gia tài của tôi, xin hai anh gửi gấp cho “càng nhiều càng hay. Nếu có thể, anh cho tôi vay thêm, hết bao “nhiêu lãi cũng được, tôi xin hoàn lại chu tất khi công việc của tôi “được thành tựu. Các cháu trai, trên mười bảy tuổi, hai anh cũng “gửi cho tôi. Tôi sẽ trông nom các cháu, rèn luyện sau này chúng sẽ “có một địa vị lớn, các anh không thể tưởng tượng được. Công việc “kế hoạch của tôi thực hành cần có những người ruột thịt, tâm phúc. Tóm tắt hai anh gửi cho tôi tiền và các cháu trai lớn, tôi mong lắm”.

Anh Cả đọc xong, đưa mắt nhìn anh Hai, hai anh em nhìn nhau chưa hiểu thế nào. Anh Hai có vẻ lạ lùng sửng sốt, thản nhiên nói:

– Chú ấy có nói chuyện với bác bao giờ không, hiện chú đang ở trong đạo quân của một lão tướng nào ở miền Nam.

– Lạ quá, nó không nói rõ, nó cần tụi con trai để làm gì.

Ai có hoài con mà cho đi, mà chẳng hiểu đi làm gì?

Cả hai anh em lặng yên suy nghĩ, cho là cả một sự lạ, cho con đi xa mà không hiểu để làm gì. Nhưng cả hai lẩn vẩn trong trí óc câu này: “Sẽ rèn luyện các cháu sau này chúng có một địa vị cao” cả hai cùng một ý nghĩ, hiện có một, hai đứa đã lớn, thử đánh bạo cho đi xem sao. Anh Cả sinh với người vợ lớn được sáu con, bỏ mất hai đứa khi còn bé. Vợ lẽ được một đứa mà mụ hiện đang có bầu, một, hai tháng nữa thì đẻ. Tất cả đều khỏe mạnh, duy có thằng thứ ba con của một nô tỳ, mẹ nó bỏ đi khi nó mới được một, hai tháng. Thằng bé này có một cái bướu ở sau lưng, gần vai, đầu thì to hơn người mà ở sát ngay cái bướu trông như đầu con rùa nấp ở trong cái mai.

Anh cũng đã có mời hai ông lang lại chữa và cúng vái ở ngôi đền Bà, cầu xin trả lễ một chiếc áo ngự nếu con anh tai qua nạn khỏi. Thật ra anh không tin, nhưng có bệnh phải vái tứ phương. Anh Hai có năm con, đứa đầu lòng và đứa rốt ổ là gái. Chị vợ coi hãy còn xuân lắm, tốt nái còn đẻ nhiều, đẻ cho đến đứng bóng mới thôi. Hai anh em suy nghĩ hồi lâu, rồi cùng một ý tưởng thầm nghĩ: Kể ra có thể đánh bạo cho một đứa đi cũng được.

Image from the Net collected by Sơn râu

Anh Hai ngước mắt nhìn anh Cả cất giọng hỏi:

– Bác bảo nên trả lời chú ấy thế nào?

Anh Cả ngập ngừng chưa biết nói ra sao, anh có phải người lanh trí việc gì có thể quyết đoán ngay được đâu, anh còn về bàn với vợ, hễ vợ bảo thế nào thì theo. Anh Hai hiểu ý vội nói:

– Tôi viết thơ trả lời: Anh gửi một cháu, tôi gửi một cháu, còn tiền tôi cố được bao nhiêu tôi sẽ gửi.

– Ừ, chú nói phải. Thế cũng nhẹ mình, tôi cho bớt một đứa đi. Ai lại nhà đầy trẻ con, quấy khóc suốt ngày, mấy đứa lớn chí chóe cãi nhau, thật không một phút nào tôi được ngồi yên. Tôi cho thằng hai đi, chú cho thằng lớn, nói dại nếu tôi có thế nào, tôi còn thằng lớn nó nối dõi sau này.

Câu chuyện thế là dàn xếp ổn thỏa, hai anh em ngồi uống nước một lúc.

Xong việc của chú Ba, bây giờ họ đem vấn đề ruộng đất ra thảo luận, xem thửa nào nên bán, thửa nào nên giữ lại. Đương xì xào bàn tán thì cả hai cùng sực nhớ lại câu chuyện cũ. Xưa kia, có một ngày, hai người cũng xì xào bàn tán bán ruộng, hồi đó Vương Long tuy đã già song hãy còn đủ sức, rón rén lại gần lén nghe. Còn nhớ lúc đó ở trong một thửa ruộng gần căn nhà đất. Mới thoáng nghe được hai câu “bán ruộng” ông già đã thịnh nộ hét lên:

– Đồ nghiệt tử, chúng mày mưu mô bán ruộng bán đất hở?

Ông ấy nói xong giận quá, suýt quy, nếu không có người đỡ. Để ông nguôi giận, hai người con luôn mồm:

– Không, không, không đời nào chúng con bán ruộng.

Vương Long lúc đó đã già quá, sợ ông giận quá phát uất, hai con ông cam đoan thề: Không bao giờ có chuyện bán ruộng, bán đất. Tuy nói thế hai người nhìn nhau mỉm cười, cùng thông cảm, một ngày kia ta sẽ trở lại vấn đề đó. Giờ đây, cả hai đều khao khát về tiền, nhưng hồi nghĩ lại chuyện xưa hình ảnh ông già hiện trong ký ức, bán ruộng cũng thấy ngại ngại thế nào, chứ không dễ dàng như họ tưởng. Trong thâm tâm cả hai cùng một ý nghĩ, không nên bán hết cả một lúc, ông già nghĩ cũng chí lý lắm, phải phòng xa những năm làm ăn khó khăn, những lúc gấp khúc còn có miếng mà ăn biết thế nào được ngày mai. Có thể một ngày kia, có một bọn thảo khấu, đánh phá chiếm cả vùng hay một thiên tai nào, ruộng đất thì không thể suy suyển, không ai khênh đi được.

Tuy nghĩ thế, nhưng lại tưởng đến món tiền lời lớn đặt lãi, họ tối mắt lại, phân vân quá, anh Hai hỏi:

– Thửa nào anh định bán?

Anh Cả trả lời khôn, giọng nước đôi:

– Xét ra tôi cũng không có nghề nghiệp gì như chú mà tôi cũng không biết làm gì ngoài cái chức vị điền chủ. Tôi cũng muốn bán một số lớn, sự thật tôi cần tiền, nhưng mà tôi cũng chẳng dại đem bán hết cả.

Anh Hai tiếp lời:

– Chúng ta phải ra ngoài cánh đồng, thực mục sở thị, xem ruộng nương thế nào, có nhiều miếng xa tít mù tắp, chỗ này một miếng, chỗ kia một miếng. Ông cụ ngày xưa tham, bạ đâu cũng tậu, mà tậu vào năm đói kém, giá rẻ mạt, thành ruộng rộng rải rác khắp vùng. Có lắm miếng chỉ độ một sào

hay hơn một sào. Nếu chủ tâm anh muốn làm điền chủ, phải có ruộng liền khu mới dễ trông nom chớ. Câu chuyện nghe rất hợp lý, cả hai đồng ý và thông cảm.

Anh Cả chi xong tiền tiệc rượu, cho tửu bảo vài đồng, hai người đứng dậy đi ra. Đi đến cổng tỉnh, anh Cả mệt lắm, gọi hai mã phu dắt hai con lừa, thắng sẵn yên cương. Hai anh em cỡi lừa ra khỏi tỉnh. Suốt cả ngày hôm ấy hai người đi thăm ruộng, buổi trưa nghỉ ở quán dọc đường. Họ đi coi xét kỹ từng thửa ruộng, để ý xem các tá điền làm ăn thế nào. Thấy hai ông chủ mới, bọn này khúm núm kính cẩn chào hỏi, anh Hai ghi chép từng mảnh cái nào nên bán, cái nào nên để. Còn số ruộng của chú Ba, anh bán hết, chỉ để lại một mảnh nhỏ ở cạnh gian nhà đất.

Cả hai đều đồng ý không đả động đến căn nhà đất và một mảnh ruộng có mộ Vương Long ở dưới gốc cây chà đà. Chiều tối họ trở về tỉnh, người, vật đều mệt nhoài, trả tiền thuê lừa theo giá đã mặc cả. Hai mã phu nài xin thêm ít tiền nước nôi, họ than phiền phải lẽo đẽo đi theo xa quá, đi hỏng cả đôi hài xảo. Anh Cả tính rộng rãi cho thêm, anh Hai nhất định không cho, bảo mã phu:

– Tôi trả anh đủ số rồi, còn hài xảo anh đi nó hỏng, dễ thường anh bắt đền tôi hả?

Nói rồi rảo bước lảng xa, không để ý hai mã phu chửi rủa sau lưng.

Về đến nhà, anh nào về căn ấy, cả hai cùng chung một ý chí, cùng chung một tâm sự. Anh Hai nói với:

– Mùng tám tốt ngày, tôi dắt hai đứa trẻ đi nhé?

Anh Cả gật đầu, mệt nhoài người, thật từ thủa bé chưa có ngày nào lại mệt đến thế. Anh nghĩ làm một anh điền chủ cực nhọc thật.