Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 17 Jun 2025

40. Lê Bình

Trong bài nói về Văn Trí và bài Hoài Thu (đăng trên báo Người Việt) người viết có nhắc tới tác giả ca khúc Đường Lên Sơn Cước và tuy trong đầu vẫn nhớ là Lê Bình nhưng tay lại gõ vào máy chữ “Văn”, chỉ khi báo in ra rồi mới biết (tuổi già có những nỗi buồn như vậy) xin được nói lại ở đây và thành thật xin tác giả Lê Bình và quý vị độc giả tha lỗi.

Trí nhớ mòn mỏi, lại không có tài liệu gì trong tay, nghĩ tiếc những cái mình đã được nghe, được đọc, thấy hay, quý, muốn ghi lại, nhắc nhở các bạn trẻ, chưa biết, biết rằng, chúng ta có những tác phẩm như thế, đã được lưu hành một thời, có thể tìm nghe, đọc … Đất nước chúng ta bị chiến tranh tàn phá, ý thức hệ chi phối, nên có những tác phẩm khi bị cấm ở chỗ này, lúc bị cấm ở chỗ khác, bị bỏ quên, bị đốt, bị hủy bỏ, cố tình làm cho mất tích, những việc làm như thế cần phải được xét lại, đánh giá lại, nếu không, chúng ta có thể bị rơi vào tình trạng những cái đáng giữ lại để mất, đi giữ những cái không đáng giữ.

Trở lại với “Đường Lên Sơn Cước” của Lê Bình. Bài hát đã được phổ biến cách đây bốn năm mươi năm rồi, không thấy tác giả cho ra đời thêm một bài nào khác, vậy tạm coi như Đường Lên Sơn Cước là tác phẩm duy nhất của ông.

Rừng núi gây cảm hứng cho rất nhiều nhạc sĩ của chúng ta. Dĩ nhiên mỗi người viết về rừng núi một khác. Nhưng cũng có mấy bài nội dung hơi giống nhau, có thể gọi chung là tình ca, đó là các bài: Thiếu Nữ Trên Ngàn của Ngọc Bích, Nụ Cười Sơn Cước của Tô Hải, Sơn Nữ Ca của Trần Hoàn, Trăng Sơn Cước của Văn Phụng, Đường Lên Sơn Cước của Lê Bình … ghi lại bước chân phiêu lãng của các chàng trai thành phố, tới một miền sơn cước nào đó, và để lại đấy một mối tình.

Thiếu Nữ Trên Ngàn của Ngọc Bích là một bài thơ lục bát được phổ nhạc:

Nhà em ở tận nẻo xa

Có cây bên suối có nhà sàn bương

Quanh co độ mấy thôi đường

Ven rừng, ven núi, ven nương, ven đồi

Nhà em ở một khoảng trời

Gió lùa hiu hắt, mây trôi êm đềm

Hôm qua anh đến nhà em

Thấy đôi mắt đẹp anh thèm muốn xin …

Nụ Cười Sơn Cước của Tô Hải là một bản tình ca bình thường, nếu có một chút ý tuyên truyền nào đó thì cũng mờ nhạt thôi:

Tôi nhớ mãi một chiều xuân chia phôi

Mây mờ buông xuống núi đồi

Mà trong lòng mơ hơn ở ngoài trời

Cỏ cây hoa lá thương nhớ mãi người đi

Và dâng sầu lên khóe mắt người về

Ngơ ngẩn đàn chim ngừng tiếng hót …

Nếu mấy ca khúc của Ngọc Bích, Tô Hải, Lê Bình đều được viết theo nhịp, valse chậm, thì Trăng Sơn Cước của  Văn Phụng được viết bằng nhịp rumba rộn ràng, vui hơn, vàcó vẻ như đây là một trong những ca khúc Văn Phụng đã “tung hoành” khi viết lời ca:

Lòng còn hoài mơ một đêm

Điệu nhạc rền vang rừng thẳm

Rượu cần càng vui càng uống

Đắm say men nồng tình duyên

Cùng nàng ngồi bên bờ suối

Hẹn hò một duyên tình mới

Nàng ngồi lặng nghe chẳng nói

Khẽ rung rinh đôi làn môi …

Trong “Sơn Nữ Ca” Trần Hoàn thì đã có bóng anh “du kích” rồi:

Có cô sơn nữ miệng cười khúc khích

Ngắm anh du kích rồi lòng bâng khuâng …

Theo tin mới nhất thì Trần Hoàn, từng làm Bộ Trưởng Văn Hóa của Việt Cộng, đã chết tại Hà Nội ngày 23 tháng 11/03.

Nếu Ngọc Bích, Tô Hải, Văn Phụng cho người nghe cảm tưởng, khi viết những ca khúc đó các tác giả chìm sâu trong cảnh thì Đường Lên Sơn Cước của Lê Bình lại cho người nghe cảm tưởng hình như tác giả ở ngoài cảnh (ở ngoài núi rừng) chỉ đang trên đường nhập lại. Vì, âm điệu của bài hát tuy vẫn toát ra cái chất hoang vu của cao nguyên, nhưng “sáng” hơn, cho người nghe cảm tưởng ấy, và ca từ [cũng] xác định điều đó.

Đường lên sơn cước

Đường lên núi rừng sao hãi hùng

Ôi! Gió lộng, muôn lá động, cành trong

bóng thê lương

Chiều nay gió ngừng bên núi rừng

Giăng nước bạc, nghe tiếng nhạc

Hồn vương bóng cố hương

Mây bay về đâu?

Chim bay về đâu?

Xin cho tôi nhắn với nàng đôi câu

Ra đi vì đâu?

Chia ly vì đâu?

Khăn tay còn thắm lệ sầu

Tôi mơ giọng hát thanh thanh những chiều

Tôi mơ bóng dáng yêu kiều

Xa trông rừng núi, trời sương khói mờ

Sầu vương vấn trên đường tơ

Chiều nay hướng về mái tóc thề

Và đây những lời tôi nhắn người

Đang ước mộng xây đắp một trời hoa

ngát hương đời

Thanh Lan