Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 10 Jun 2025

30. Hoàng Trọng

Những năm gần đây, chúng ta đã mất đi nhiều nhạc sĩ. Thế kỷ chấm dứt như mùa thu hái đi những lá vàng. Cũng có thể nói, trong số các nhạc sĩ chúng ta đã mất đi đó, không ai là người chết yểu. Thế nhưng nỗi tiếc thương không thể nào tránh khỏi. Nói chung các ngành nghệ thuật, giữa nghệ sĩ và người thuởng ngoạn, có lẽ nhạc sĩ và thính giả có sự gần gũi mật thiết hơn cả.

Tiếng hát là nhu cầu thứ hai của con người sau tiếng nói. Những vui buồn, khổ đau, gian nan, vất vả của kiếp người, đều có nhạc đi theo. Nhạc dân gian, truyền khẩu của chúng ta, cũng có từ những bài hát ru đến tiếng hò đưa linh, nghĩa là nhạc đón chúng ta vào đời và đưa ra khỏi. Một trong số những nhạc sĩ chúng ta đã mất đi là Hoàng Trọng, một người gần như đã cống hiến cả đời mình để làm giàu cho âm nhạc của đất nước. Hoàng Trọng thuộc thế hệ nhạc sĩ thứ hai của chúng ta sau lớp thứ nhất là những Lê Thương, Thẩm Oánh, Dương Thiệu Tước …

Ngoài sáng tác, Hoàng Trọng còn là một nhạc sĩ chơi được nhiều nhạc khí, viết hòa âm và điều khiển ban nhạc. Ban Nhạc Tiếng Tơ Đồng của ông, đã một thời, làm say mê thính giả của các đài truyền thanh, truyền hình ở Sài Gòn, trước năm 1975. Những bản hợp ca Hoàng Trọng viết bè cho các giọng nữ như Châu Hà, Kim Tước, Mộc Lan, Mai Hương, Quỳnh Giao và Anh Ngọc hát, đã gây ấn tượng mạnh đối với người nghe. Những ca khúc như Thiên Thai của Văn Cao, hay Tiếng Sáo Thiên Thai của Phạm Duy, qua nghệ thuật viết hòa âm của Hoàng Trọng, được trình bầy bằng nhiều giọng, dường như đã có thêm một linh hồn mới. Người nghe có thể thấy rõ Hoàng Trọng cân nhắc từng hợp âm trước khi quyết định dùng. Nhạc Hoàng Trọng dễ hát, dễ thuộc. Người ta có cảm tưởng như tâm hồn ông là một suối nhạc vô tận.

Ông viết đủ các thể loại nhạc và du nhập một cách nhuần nhuyễn các nhịp điệu của Tây phương vào nhạc của ông, Việt Nam hóa và biến chúng thành một cái gì đó của riêng ông, của riêng Hoàng Trọng. Nhạc Hoàng Trọng thuần nhất và xuôi chảy, tựa hồ bài nào ông cũng chỉ viết một hơi là xong. Câu nọ tiếp nối câu kia, âm này gọi lại âm khác, kết hợp uyển chuyển, hài hòa. Thật lạ lùng.

Và, nếu không đúng như thế, nghĩa là nếu Hoàng Trọng cũng gặp những nỗi khó khăn, đứt đoạn, phải viết đi viết lại, mà các ca khúc của ông vẫn giữ được cái vẻ thuần nhất như thế, lại càng lạ lùng hơn nữa. Nhạc Hoàng Trọng trong sáng dù nó có buồn đến như các bản Nhạc Sầu Tương Tư hay Buồn Nhớ Quê Hương chẳng hạn. Nghe nói, Hoàng Trọng gặp trở ngại trong việc viết lời ca. Quả thật, nếu kiểm lại những ca khúc của ông, người ta sẽ thấy hầu hết là do Quang Khải, Quách Đàm, Hoàng Dương, Nguyễn Túc, Hồ Đình Phương viết lời. Chắc chắn trở ngại này đã hạn chế sức sáng tác của Hoàng Trọng không ít. Thế nhưng tổng số các ca khúc Hoàng Trọng đã tung ra đời, thính giả đã được nghe, đủ để có thể gọi là rừng nhạc Hoàng Trọng. Có thể nói, không một ca sĩ nào của chúng ta lại đã không có lần hát nhạc của ông. Trong số hàng trăm ca khúc của Hoàng Trọng chúng ta đã được nghe đây đó, trong suốt nửa thế kỷ vừa qua, bài nào có thể coi là kiệt tác của Hoàng Trọng? Không, Hoàng Trọng không có kiệt tác. Hay nói đúng hơn, toàn bộ tác phẩm của ông là kiệt tác của ông. Nhạc sĩ nào hình như cũng có những bài hay hoặc dở hơn những bài khác của mình. Nhạc Hoàng Trọng có một sự đồng đều, tựa những đứa con được ban phát tình yêu thương không khác gì nhau.

Đã có một thời, những người yêu nhạc, không ai không thuộc ít nhất là một bài hay một vài câu nhạc Hoàng Trọng. Gần đây, nhạc của ông ít được hát hơn, nên cũng ít được nghe hơn. Lòng người ta đã thay đổi hay nhạc Hoàng Trọng không đủ sức bền vững với thời gian? Không, hiện tượng chỉ có thể

là sự lãng quên trong chốc lát. Quê hương xa cách lâu người ta còn có lúc quên nói chi những cái khác. Rồi người ta sẽ phải nhớ lại. Và nhạc Hoàng Trọng sẽ được hát lại, nghe lại. Cũng như tình quê hương không thể tắt hết trong lòng tất cả những người Việt Nam. Vì, cứ nghe lại nhạc Hoàng Trọng mà xem, người ta sẽ nhận ra, tình quê hương chan chứa trong từng mỗi âm thanh của ông, dù ông có nói tới điều gì chăng nữa. Tình yêu có phải cũng chỉ là tình hoài hương thu nhỏ? Xin cảm ơn Hoàng Trọng đã cho chúng ta hiểu rõ thêm điều ấy. Cảm ơn những Gió Mùa Xuân Tới, Nhạc Sầu Tương Tư, Phút Chia Ly, Lạnh Lùng …

Lạnh Lùng (Lời của Quách Đàm)

Chiều nay gió may vi vút về lạnh lùng

Từng hồi mưa reo buồn ngoài trời

Vài con chim non thu mình trong lá xác xơ

Nhìn chân trời xa mờ trong khói

Chiều nay ai thấu cho cùng nỗi đau xa nhà

Tê tái bao ngày thiếu ấm cúng

Còn nhớ năm xưa ngày xa quê nhà

Tay rời tay mắt còn vời trông

Hôm nay đây dưới gió mưa bùi ngùi

Xa đưa tiếng sáo than tình quê

Nào còn đâu bao ngày gần nhau

Bên than hồng êm ấm

Ta xum vầy sung sướng

Thôi mong chi ngày trở về quê hương

Đón gió tưng bừng trong nắng hanh vàng

Ngoài hiên còn gió mưa

Đêm nay nơi chân trời xa xăm

Có chăng ta nhớ thương

Duy Trác