Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 10 Jun 2025

29. Hoàng Thi Thơ

Những người quen biết Hoàng Thi Thơ cho hay, ông bắt đầu sáng tác từ năm 1945. Nhưng đối với phần lớn các thính giả, ông chỉ thực sự nổi tiếng với tư cách là một tác giả kể từ sau 1954.

Cũng vẫn theo những người quen biết ông, riêng về nhạc, Hoàng Thi Thơ có khoảng 500 sáng tác gồm: ca khúc, trường ca, truyện ca, nhạc cảnh, nhạc kịch. Như thế, ngoài các thân nhân của ông, chắc chưa ai được nghe hết các tác phẩm của Hoàng Thi Thơ. Đã có một thời, ở miền Nam, đi đâu người ta cũng nghe thấy nhạc của ông. Rất nhiều ca khúc của Hoàng Thi Thơ còn được “dân gian” bịa đặt thêm lời ca, thường là có tính hài hước, tinh nghịch, để hát. Người ta gọi đó là những dị bản. Trong sinh hoạt âm nhạc của chúng ta, một bài hát khi đã có những dị bản như thế là dấu hiệu đích thực nó đã được yêu thích và phổ biến rộng rãi. Nhiều ca khúc của Hoàng Thi Thơ còn gắn liền với tên tuổi của một vài ca sĩ, chẳng hạn như nay, nếu có dịp nghe lại hoặc chỉ nhớ lại ca khúc Trăng Rụng Xuống Cầu, người ta không thể không liên tưởng tới cặp song ca Ngọc Cẩm, Nguyễn Hữu Thiết, dù họ không còn nữa:

Ai đang đi trên đường quê

Tai lắng nghe muôn câu hò đê mê

Vô đây em

Dù trời khuya anh sẽ đưa em về

Chuyện Tình Người Trinh Nữ Tên Thi [?] lại khiến người ta nhớ tới tiếng hát Sơn Ca.

Thuở ấy xa xưa có một nàng

một nàng thiếu nữ

Một đóa hoa hồng tình phơi phới

tuổi mới trăng tròn

Cuộc đời hồng nhan cay và đắng

Sao mà lắm trái ngang

Bao nhiêu trai làng yêu nàng

Đi theo xin nàng tim vàng

Nàng vẫn không màng

Nàng đã trót yêu, yêu một chàng

một chàng nghệ sĩ

Tình quá éo le vì chàng đã có

đã có gia đình

Người đời cười chê

coi tình đó

như là gió với trăng

E sao duyên mình không thành

Như bao cô nàng thất tình

Nàng khóc một mình

Nhiều người chia nhạc Hoàng Thi Thơ làm hai loại: quê hương và tình ca. Phân biệt như vậy không có gì khiên cưỡng. Thực tế Hoàng Thi Thơ chỉ viết tình ca. Ông yêu quê hương, nhạc của ông tràn đầy những hình ảnh quê hương nhưng ông viết tình ca chứ không phải dân ca. Lời ca của ông trau chuốt, có cái đẹp gần với thơ nhiều hơn ca dao. Ông lại thường có lối viết lập đi lập lại một vài nốt, vừa là cái duyên riêng vừa làm cho người nghe dễ nhận ra nhạc của ông.

Nàng đã trót yêu yêu một chàng

một chàng nghệ sĩ

Tình quá éo le vì chàng đã có đã có gia đình

Nói chung, nhạc Hoàng Thi Thơ ngọt ngào, giản dị, dễ hát, dễ thuộc. Nếu mai ngày, có một vài ca khúc nào đó của ông trở thành dân ca thì cũng không phải chuyện lạ.

Nữ danh ca Thái Thanh còn ở lại Việt Nam một thời gian sau biến cố 30 tháng 4/75, khi qua được Mỹ, đã chọn bài Đường Xưa Lối Cũ của Hoàng Thi Thơ, hát, để đánh dấu ngày trở lại với âm nhạc của mình:

Đường Xưa Lối Cũ

Đường xưa lối cũ, có bóng tre,

Bóng tre che thôn nghèo

Đường xưa lối cũ, có ánh trăng,

Ánh trăng soi đường đi

Đường xưa lối cũ, có tiếng ca,

Tiếng ca trên sông dài

Đường xưa lối cũ, có tiếng tiêu,

Tiếng tiêu ru lòng ai

Đường xưa lối cũ, có em tôi

Tóc xanh bay mơ màng

Đường chiều dịu nắng, bóng em đi,

Áo nâu in đường trăng

Đường xưa lối cũ, có me tôi

Run run trong hôn hoàng

Lòng già thương nhớ, nhớ đến tôi

Lom khom đi tìm con

Khi tôi về, bồi hồi trong nắng

Tưởng gặp người em

Hân hoan đứng đón tôi về

Nào ngờ người em sang ngang khi

Xuân chưa tàn

Con đò nào đây đưa em tôi

vào xa vắng

Khi tôi về nghẹn ngào trong nắng

Tưởng gặp mẹ tôi rưng rưng

đứng đón con về

Nào ngờ mẹ tôi

ra đi bên kia cuộc đời

Không lời biệt ly

trước khi phân kỳ

Chạnh lòng thương nhớ, những phút

xưa, phút xưa qua qua rồi

Lạnh lùng tưởng nhớ, bóng dáng ai

In sâu trong lòng tôi

Đường xưa còn đó, nắng vẫn lên,

vẫn trăng treo ven đồi

Mà hình bóng cũ, thiếu trong tôi,

mỗi khi nghe chiều rơi

Hoàng Thi Thơ sinh năm 1928 tại Quảng Trị. Ông mất ngày 23 tháng 9, 2001 tại California, Hoa Kỳ. Hiền thê của ông là nữ ca sĩ Thúy Nga.

Con trai trưởng của hai ông bà là Hoàng Thi Thi, hiện cũng đang là một trong những nhạc sĩ danh tiếng của chúng ta tại Mỹ.

Thái Thanh