Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 7 Jun 2025

21. Đức Huy

Đức Huy thường được nhớ tới, nhắc tới, như một tác giả trẻ. Kể về tuổi tác, cả tuổi đời cũng như tuổi sáng tác, Đức Huy cũng không còn trẻ lắm đâu. Nhưng nhạc của ông luôn luôn đem đến cho người nghe cảm tưởng trẻ trung. Có lẽ vì, khi sáng tác, Đức Huy đã nhắm thẳng vào đối tượng thuởng ngoạn của mình là những người trẻ, nên nhạc của ông như một tiếng nói riêng đối với lứa tuổi ấy. Ngoài lứa tuổi này, người ta nghe nhạc Đức Huy như một cách nghe ké.

Và, người ta nghe nhạc Đức Huy vì, hình như, nó gợi lại tuổi trẻ của mình. Gợi lại thôi, vì cái tình trong nhạc của Đức Huy đầy tính cách riêng tư. Người ta hát nhạc ông, nghe nhạc ông, như mượn cánh để bay về cái cõi riêng của mình. Âm điệu và lời ca của Đức Huy là lực đẩy, để cho tưởng tượng của người nghe, lọt vào chốn mơ ước mình đã rời xa, đã để lỡ hay đánh mất.

Nếu chúng tôi nhớ không lầm thì ca khúc đầu tiên của Đức Huy cho lưu hành là bản Cơn Mưa Phùn. Đây là một ca khúc nhỏ thôi. Nhỏ nhưng rất đẹp. Cũng như thành phố Đà Lạt, nơi nghe nói, Cơn Mưa Phùn đã được Đức Huy viết ra,lúc ông còn rất trẻ. Dù Cơn Mưa Phùn có không phải được viết ra ở đấy, nghe ca khúc này, người ta vẫn cứ thấy như đang đi, đang sống ở Đà Lạt. Đằng sau những đám mưa phùn là những rừng thông, những thung lũng và màu vàng của các bụi dã quỳ hiện ra trong cái rét của Đà Lạt:

Ngàn cánh chim bé nhỏ

Chiều nay nhiều mây xám

Bay theo những cơn mưa phùn

Cơn mưa phùn

Bay qua thành phố nhỏ

Đèn đêm lặng lờ

Tình trên hè phố

Một ngày buồn đã qua

Người con gái khóc một mình

Đời úa tàn theo cuộc tình …

Dường như ngay từ khi bắt đầu chơi nhạc, Đức Huy đã làm quen ngay với phong trào nhạc trẻ Tây phương. Ông không qua giai đoạn chuyển tiếp của nhạc Việt Nam. Nên những sáng tác đầu tay của Đức Huy, gần như không có dấu vết ảnh hưởng của nhạc Việt Nam. Những sáng tác sau 1975 của Đức Huy thì ảnh hưởng này có đấy, nhưng nó giống như một cuộc lộn trở lại của Đức Huy chứ không phải dấu tích của lúc khởi hành. Những ý nhạc, âm điệu được lập lại, lời ca được nhắc lại, biến đổi đi đôi chút, vừa ghi khắc, vừa tẩy xóa ấn tượng của người nghe, là lối viết ca khúc thịnh hành ở Âu Mỹ chứ không phải ở Việt Nam lúc bấy giờ. Cảm xúc để tạo ra các ca khúc như: Cơn Mưa Phùn hay Bay Đi Cánh Chim Biển, tuy có hơi phù phiếm nhưng cũng rất chân thật. Cả sự phù phiếm cũng chân thật. Bởi vì, khi người ta còn trẻ, người ta có thể suy nghĩ, rung động như thế. Nó là một hình thức làm dáng nhưng có duyên. Tuổi trẻ hỗ trợ sự duyên dáng đó. Nó không làm người ta khó chịu. Tất cả hợp thành cá tính Đức Huy và tạo cho tác phẩm một cái gì đó hoàn toàn là của ông. Do đó, cũng có thể nói, Đức Huy đã đóng góp thêm cho âm nhạc Việt Nam một cách thức viết ca khúc mới.

Em đã muốn ra đi nhiều lần

Trời lên tiếng kêu gào

Và gió réo tên em

Trùng dương sóng vỗ về

Để đón bước chân em

Quay mặt lại

Nhìn nhau một lần cuối

Giấc mơ của tôi

Là cánh chim hải âu

Bay ra khỏi tầm tay

Và tiếng sóng

Điểm đặc biệt nữa của ca khúc Đức Huy là ông đã dung những tiếng nói bình thường hàng ngày để viết lời ca. Và trong một chừng mực nào đó, ông đã thành công. Chúng ta đều biết rằng, dùng ngôn ngữ bình thường, không có nghĩa là lược bỏ phần văn chương, mà ngược lại, đó còn là cách văn chương hóa tiếng nói. Đây là một việc rất khó. Vì, chỉ cần xẩy tay một chút,

các câu chữ sẽ không còn là bình thường nữa mà sẽ rơi xuống chỗ tầm thường. Nhưng nếu thành công, nó sẽ làm cho những điều được nói đến trong nhạc gần với người nghe hơn, tình gần hơn, cảnh cũng gần hơn. Những vật nhỏ bé thông thường nhất cũng trở nên đáng yêu hơn. Và cuộc đời vì thế bỗng dường đầy ân sủng.

Hình như nhóm Abba đã có lần nói rằng, Thiên Đường xa quá không tới được, nên họ dùng âm nhạc kéo Thiên Đường xuống cho gần trần thế.

Đức Huy chỉ nói đến những chuyện trong trần thế này thôi, một cơn mưa, một chiếc quần jean, một quãng đường, một lời dỗ dành, năn nỉ và làm cho tất cả những điều ấy, vật ấy, lấp lánh hạnh phúc, cũng là một cách kéo Thiên Đường xuống thấp chứ sao?

Nếu có một điều gì đáng tiếc trong các ca khúc của Đức Huy thì đó là, thỉnh thoảng ông vẫn bị cái gọi là văn chương cám dỗ. Từ văn chương ở đây hiểu theo nghĩa ước lệ, chúng ta thấy nhan nhản ở khắp mọi nơi, trong thơ văn, trong âm nhạc, thứ văn chương làm giảm văn chương. Thường thì đó chỉ còn là những xác chữ, mọi ý nghĩa đã bị vắt hết từ lâu. Phải dùng đến những chữ nghĩa ấy là dấu hiệu của sự cạn kiệt.

Rất may là Đức Huy không bị sa đà trong đó. Những từ ngữ kênh kiệu không thích hợp với cách viết của ông, không nhất quán với tâm hồn ông.

Cái thú vị nhất trong sự thưởng ngoạn nghệ thuật là những nét đặc thù người ta tìm thấy ở tác giả [ở trong tác phẩm, không giống ai]. Nét đặc thù của Đức Huy là, qua mắt ông, mọi vật đều đẹp, chỉ có những cái đáng yêu được nói lại, được xưng tụng, một cách tự nhiên. Nhạc của ông nhảy nhót [rythmic] tựa hồ một người trong lòng lúc nào cũng rạo rực tình yêu, không thể bước đi những bước bình thường. Có lẽ vì thế, lúc nào người nghe cũng có cảm tưởng ông còn rất trẻ dù đã hơn ba chục năm qua cộng với khoảng hai mươi năm trước nữa, khi Đức Huy viết những ca khúc đầu tiên của ông.

Thật thích thú khi thấy trong một cuộc phỏng vấn, Đức Huy đã khẳng định là, ông chủ trương dùng những tiếng nói thường ngày để viết lời ca. Như thế, ông hoàn toàn ý thức công việc của mình.

Bài Khóc Một Dòng Sông cùng với bài Và Tôi Cũng Yêu Em đều là những ca khúc rất hay của Đức Huy viết theo chiều hướng này. Nhạc và lời tuôn chảy nhẹ nhàng như những dòng suối, vui hay buồn đều chan chứa tình yêu

thương. Theo dõi cuộc đời nghệ thuật của ông, ngoài một Đức Huy nhạc sĩ, chúng ta còn biết một Đức Huy ca sĩ nữa. Giọng hát của ông như một lời thủ thỉ, một nụ cười mỉm với cuộc đời mà ông hết lòng yêu mến.

Thay mặt cho hết thẩy những người yêu nhạc ông, nhất là các thính giả trẻ, chúng tôi xin gửi tới Đức Huy bông hồng tạ ơn, và xin chúc ông giữ mãi được sự trẻ trung để tiếp tục công việc của mình.

Bay Đi Cánh Chim Biển

Bay đi cánh chim biển hiền hòa

Chẳng còn giấc mơ nào

Để giữ đôi chân em

Chẳng còn tiếng nói nào

Để trách cứ em

Khi mặt trời mọc trên đôi cánh vỗ

Theo tiếng hát của người thủy thủ

Lượn trên sóng vỗ về

Ghềnh đá chim bay qua

Lang thang cánh gió chiều

Biển trắng men san hô

Đất trời rộng sao em không bến đỗ

Giấc mơ của tôi

Là cánh chim hải âu

Bay xa khỏi tầm tay và tiếng sóng

Em đã muốn ra đi nhiều lần

Trời lên tiếng kêu gào

Và gió réo tên em

Trùng dương sóng vỗ về

Để đón bước em

Quay mặt lại nhìn nhau một lần cuối

Bay đi cánh chim biển hiền lành

Chẳng còn giấc mơ nào

Để giữ đôi chân em

Chẳng còn tiếng nói nào

Để trách cứ em

Khi mặt trời mọc trên đôi cánh vỗ

Giấc mơ của tôi

Và cánh chim hải âu

Bay ra khỏi tầm tay và tiếng sóng

Đức Huy