Tạp Bút Năm Quý Dậu 1993

vietmessenger.com

Vương Hồng Sển

(Viết ngày 22-12-1993)

Post by Sơn râu 22 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu

Phần 50 – Cuối

Nhớ Hai Bạn Đồng Niên 1902 Và Nhắc Lại Vài Chuyện Cũ Về Tết Ta, Tết Tây

Tôi chưa dám xưng là nhà cầm bút, và đã đậy nắp lọ mực và đậy nắp đánh chữ xập-ký-nìn (viết ra Hán-tự là thập-kỷ-niên), sắp sửa dọn bụng để chờ ăn một bữa “dạ hội” (réveillon) năm ni đưa năm 93 lận đận chờ rước mừng tân niên Tây 94. Năm 1993 của lịch Tây là năm Giáp Tuất của ta.

Tuất là con chó, khiến tôi nhớ lại vài chuyện cũ vào đời còn Tây ở đây, sẵn dịp tôi nhắc lại đánh dấu cầu may năm mới sáng sủa hơn năm cũ.

Tôi có hai bạn đồng hương (sanh ở Sốc Trăng) và đồng niên (sanh 1902, Nhâm Dần), có tên trong bộ dân Pháp là Emile và Etienne, muốn cho gọn dễ viết, xin gọi Minh và Chênh (chênh chênh bóng nguyệt). Vốn là song sinh, và giống nhau như đúc, giống cả giọng nói, giọng cười, khi lớn lên vóc giạt y nhau, có thói quen như nhau, đều chơi túc cầu trong tỉnh có danh, đánh trai lăn bi-da là số dách, và cả hai đều hảo ngọt thêm giàu tiền, mèo cả lố, và hai đứa lúc bé, rắn mắt không ai bì kịp. Khi còn nằm trong nôi, chính mẹ ruột cũng khó nhìn đứa nào là anh đứa nào là em, nên để cho chắc ăn, bèn xỏ tai đứa nhỏ cho đeo khoen vàng nơi trái tai tả, khi trộng người em tháo khoen, duy còn lại một thẹo rất khó thấy, khiến sự lầm lộn huynh-huynh đệ-đệ trở lại như xưa. Chính tôi là bạn thân, nhưng khi vắng gặp ít lâu, cũng vẫn xảy ra vài ngộ nhận, bắt tay thằng anh để lấy tâm sự thằng em ra kể, khi khác nắm tay thằng em mà khai chuyện bê bối ăn hút thằng anh ra bàn.

Một chị sồn sồn ở Sốc Trăng làm nghề mai mối, một dịp tết Tây, chị đón một ả ở Cần Thơ xuống, chứa nơi nhà, mừng sắp được trúng số, nhắn cả hai cậu, khi nào rảnh rang thì chị có miếng ngon… và chiều lại trời vừa chênh chênh xế bóng, chị bỗng thấy dạng một người chắc da chắc thịt, cỡi xe hiệu Alcyon, hai bánh thật bự, mới toanh, chị khấp khởi ra đón, miệng cười tay chỉ: “…Ở trong buồng kia kìa!!” Người cỡi xe xuống xe, không nói không rằng, dựng xe khóa lại, chưn bước vào buồng, độ nửa giờ sau bước ra, liếc mắt cười thỏa mãn, lấy xe ra đường, đạp nhẹ như không. Chị chủ chứa không đòi không hỏi, dại gì đòn sớn sát, cậu giận mà khổ… Và tuy gần tối mà trời còn sáng hoắc, bữa cơm chiều chưa dọn, đồng hồ trên vách chưa gõ sáu giờ, bỗng lơn tơn có một cậu ngừng xe, cũng thì Alcyon bánh nơ công-pho (pneu confort) và đang dựng xe.

Chị chủ chứa mắng thầm: “Hứ. Cái quân ham ăn hốt uống, có ngày sẽ cỡi ngựa gió! Mới hồi nãy đây mà bây giờ đã trở lại! Đồ cường!!” Tội nghiệp cho cỏn ở trong buồng, cỏn cũng rủa thầm, nhưng ở ngoài nầy chị chủ chứa nhờ già kinh nghiệm, chị chủ chỉ kêu trời lầm thầm, thôi rồi, mình đã mắc tay bơm già, thằng Minh bao gái, thằng Chênh trút lọp, thằng em cướp nước nhứt, thằng anh trả tiền!

Chuyện ấy cũng không đáng kể làm chi, buổi đó là buổi binh Nhựt có mặt tại Sốc Trăng, Tết Tây như đám ma nhà héo… bỗng có giấy đòi người anh phải lên Sài Gòn nhập thành sơn-đá (trại II ^è. R.I.C. với chức lính tay trơn Đơ-dèm cùi bắp (soldat de deuxième classe), chữ II ^è R.I.C. là viết tắt, nguyên câu thật còn là “onzième Resgiment de l’Infanterie Coloniale”).

Nhắc lại người em, cùng một tuổi, cùng một ngày sanh thì cũng phải nhập ngũ vào thành sơn-đá, nhưng rất may cho người em là anh ta còn làm chủ mấy ngàn công ruộng, ruộng của anh thì anh đã bán nuôi gái hết rồi, và buổi đó thất mùa nặng nên người em được đặc ân cho miễn dịch về lo góp lúa trả thuế…

Tôi quên nói đoạn nhập ngũ, cả hai đều tạm trú ngụ nơi nhà người em rể, đường Kichtner gần bót Nhì Cầu Ông Lãnh và đã xảy ra lắm chuyện ngộ nhận buồn cười: anh và em, ngày chủ nhựt, ra nhà em rể cởi sắc phục lính lấy bộ đồ mát của em rể bận và đi hớt tóc, hớt y một chỗ, do một thợ, mỗi lần lấy thuốc vấn, ra hút thì y một hiệu thuốc như nhau, cái áo vải vá nơi vai, khi nảy nay lại hiện ra trên vai người nầy và tóc ở đâu mình vừa cắt nay lại bù-xù mọc sao mà mau thế, khiến anh thợ tay xắc kéo mà mắt ngó chừng sợ ma hớp hồn mà khốn.

Hãy để cho anh thợ sợ ma sợ cỏ ở đó, nhắc lại bốn tháng sau ngày nhập ngũ, người anh đang buồn phiền vì sao số phận không được mãn khóa về nhà như em, và Minh, tuổi chưa tới bốn mươi, thây mập cọp ăn không hết, bỗng đau ban cua chầu trời không kịp trối, và thi thể quàn nơi nhà thương Grall, có bốn sơn-đá đồng đội canh gác bồng súng đứng bốn góc quan tài, đèn điện sáng ngời, một mặt hỏa tốc đánh điện tín báo tin cho Chênh ở Sốc Trăng tự sự.

Tôi nay còn nhớ buổi ấy ét-xăng kiếm sứt mũi không ra vì có bao nhiêu, binh lính Nhựt đã tóm thu hết, và xe đò đưa khách hiệu Thuận Hưng, khởi hành từ châu thành Sốc Trăng chạy thẳng thét đến bến chót là chợ Bến Thành thì vừa là mười hai giờ khuya, cũng may lúc đó không có thiết quân luật, và đáng thương cho cậu Ba Chênh, nóng lòng tủi cho anh mất mà không kịp vuốt mặt, nên cũng không về nhà em rể làm chi, bèn nhảy lên một chiếc xe kéo tay, bảo người kéo xe kéo lẹ lại dưỡng đường Đồn Đất Grall. Giấy tờ hợp lệ, việc cho vào cửa dễ dàng trong giờ nghiêm khắc, cậu Chênh mình mặc bộ đồ kaki sơn-đá, trên tay xách một va-li nhỏ, Chênh nện gót giày thật mạnh chậm rãi bước qua khỏi cửa nhà để xác.

Trong nầy, bốn anh lính đứng gác quan tài, đứa thì ngủ gục, đứa thì mắt mở mắt nhắm lim dim, thoạt nghe tiếng cửa sắt động mạnh có người bước vào, lúc ấy, tám con mắt trồng trắng nhiều hơn trồng đen, da chúng đứa đen đứa trắng, đứa Chà Mạt-ti-ních đứa cù-lao Cọt, thảy đều bất phân đen trắng, quần ướt mông c. muốn lòi ra, chưn cứng đờ không chạy được, còn mặt thì không còn một chút máu. Tuy vậy, cả bốn đứa, không hẹn mà nên, bỗng nghe bốn cây súng trường cùng chào một cái “rụp” rồi bốn cây súng ấy cùng hạ xuống mặt gạch lót nhà xác nghe một cái “rột”, y như bốn cái máy tự động, mà xin độc giả đừng hỏi tôi đó là máy gì!

Cậu Ba Chênh khóc thút thít, đứng ngó ngay quan tài người anh, rồi không kể đang mặc sắc phục nhà binh, bỗng sụp lạy hai lạy theo nghi lễ người mình, lạy xong, mới đứng thẳng mình, gõ mạnh hai giày chạm nhau theo quân pháp.

Anh cầm đầu bốn sơn-đá, hườn hồn hay làm gan, hỏi bằng tiếng Tây:

– Chúng tôi hân hạnh chào ai đây?

– Etienne Penne, em ruột người quá vãng.

– Xin thành thật chia buồn. Chúng tao vẫn tưởng mới liệm hồi sáng nay hiện hồn về.

Cũng năm ấy hay lối đó, nay đã không dám chắc, nhơn dịp bà xã cho về Sốc Trăng lo việc đi thâu lúa ruộng, tôi như sút chuồng bèn cặp một bồ và đưa nhau đến xem xi-nê rạp Eden chờ giờ 12, chuông Nhà Thờ Đức Bà đổ báo tin Chúa giáng sing thì mặc sức xem tín đồ xinh đẹp thế nào và lễ dạ hội thế nào. Vì là đến giờ xả hơi ăn-trắc, hai tôi ra khỏi rạp chớp bóng và kéo lại ghế xi măng nơi hông nhà hát Tây ngồi nghỉ chơn. Có một bụi đời đã ngủ nơi góc ghế, quanh mình như con tôm, tay cầm một bó hoa, vì tục dạy bán được hoa dịp nầy là hậu hỉ. Bỗng tôi thấy trong câu-lạc-bộ Tây Đại-Lục Continental hiện ra một Pháp nữ kiều diễm, mặc đại lễ tươi như tiên nữ xuống trần theo sau là sáu hay bảy trai-lơ mặc áo smoking, cà vạt trắng phếu, nàng không qua rạp Eden mà rảo bước lại ngay đứa bụi đời đang ngủ và tay vói nắm chùm hoa chưa kịp đứng lên thì răm rắp sáu bảy anh chàng thanh niên kia, không hẹn mà cử chỉ như nhau, mỗi người rút bóp lấy giấy bạc (giấy một trăm đồng (100$00) nhét vào giày chú nhỏ bụi đời, rồi cả thảy biến vào rạp Eden mất dạng. Anh đi sau rốt, lấy chưn khều nhẹ vào mông chú nhỏ, vừa cười: “Dậy đi! Bon Noel, bao nhiêu đủ rồi!”

Tiền cho không đáng quí, quí hay chăng là cử chỉ nhã vào dịp Tết Tây nầy.