Tạp Bút Năm Quý Dậu 1993

vietmessenger.com

Vương Hồng Sển

(viết ngày 28-11-1993)

Post by Sơn râu 20 Jul 2024

Photo edit by Sơn râu

Phần 44

Luận Tiếp Về Thú Chơi Sách Và Chơi Cổ Ngoạn

(viết tiếp “Cua đinh bảy món” của Thái Bạch,

báo S.C.G.P. số 150)

Tôi có duyên nợ với Thái Bạch. Vừa rồi ảnh viết về bác sĩ Ngỡi ở Sa Đéc, tôi vuốt theo được số tiền khá khủm, nay gặp bài nói trên đây về Cua đinh, ngoài Bắc gọi con ba-ba, anh T.B. không giải nghĩa cua đinh khác con cua đơ là thế nào, sánh lại T.B. biết nhiều hơn tôi, và có lẽ chưa chịu cạn lời, trái lại tôi xin thanh minh lần nữa, tôi không giỏi gì hơn ai, duy được có phần còn lưu trữ nhiều sách cũ ít ai có. Gần đây có Trấn Chợ-đệm viết bài đề cao công lớn Trương Vĩnh Ký và bồi thêm ông Trần Bạch Đằng đề nghị trả tên Trương Vĩnh Ký lại cho trường trung học… Riêng tôi năm xưa lúc còn học nơi trường Chasseloup-Laubat, ngày 5-5-1921, nhơn được cho ra trường tôi đến nhà bán sách Huỳnh Kim Danh, đường Hai Bà Trưng ngày nay, tôi thời may mua được một bộ Thông toại khóa trình, cũng gọi Sự loại thông khảo, chỉ tốn có 2$50, sách đóng bìa sẵn trọn từ số 1 bắt đầu năm 1888 đến số cuối sách ngưng bản, năm 1889, nay đáng hơn bạc triệu, và nơi số 1, trang 9, có đăng bài tôi chép y nguyên văn như dưới đây:

Ca kiêng giống độc

“Rượu để bình đồng, ấm thiếc lâu,

“Gan bò một lá, với gan trâu,

“Giải ba chưn, cá lân không vảy,

“Dê một sừng, tôm chẳng có râu,

“Chó bốn đề, lươn vàng cất cổ,

“Gà năm sắc, ngựa trắng đen đầu,

“Cua sinh một mắt, lệch sao điếm,

“Vật ấy đừng dùng, kẻo lệ âu.

(khuyết danh tác giả)

Tôi xin dẫn giải và bàn rộng thêm:

Người xưa ham viết lối thi ca, vắn tắt nên tối nghĩa.

Theo như tôi hiểu, những loài thú, cầm, điểu, ngư nếu có vẻ lạ mắt, khi muốn làm món nhậu, phải đề phòng, tỷ như:

• Con cua đinh, ngoài ấy gọi con ba-ba, móng nó đếm bốn, phân minh, mới thật ba-ba. Con nào chỉ có ba chơn, hoặc chơn chỉ có ba móng, đó là con gọi “cua đơ” và tốt hơn tránh dùng thịt cua đơ, và tôi định chừng có lẽ nó lai hay lây có nọc như rắn.

• Câu 1, “rượu để bình đồng, ấm thiếc lâu” có nghĩa đồng (bronze), thiếc (fer), gặp chất alcool rượu, lâu ngày sanh ten, sét, rét, có chất độc giết người…

• Câu 2, con bò, con trâu mổ ra thấy chỉ có một lá gan, đó là bò bệnh, trâu độc.

• Con cá lân thường có vảy, khi cá lân không vảy, thì không nên dùng thịt nó.

• Dê có hai sừng, tôm luôn có râu, khi gặp dê một sừng và tôm không râu, nên chừa.

• Con chó có bốn đề nơi chưn, không nên dùng thịt. Con lươn vàng biết cất cổ lên cũng thuộc loại dị chủng, tôi xin thêm con cá nóc, con cóc, khi mổ làm giập mật và mật chảy ra thấm thịt cá nóc và thấm thịt cóc, thì nên bỏ hết đừng dùng.

• Câu thứ 6 nói vế con gà năm sắc, tôi không dám giải thích, và xin bắt quàng trớ qua con công, lông đuôi ngũ sắc, thì có câu cổ nhơn dạy lại khô lân chả phụng và khô công, làm gì có, nhưng mật con công nếu rủi làm giập chảy ra người, thì thịt không nên dùng… Con ngựa lông bạch đầu lông đen, thịt không nên dùng.

• Con cua vẫn có hai mắt, còn con lệch, một loại với lươn, nhưng nếu mình lệch lốm đốm có điểm chấm tròn như sao, có lẽ nó có nọc độc như rắn???

Các loại kê trên đây, khi đã biến tướng, thì đều là loại có nọc độc, tốt hơn nên chừa, đừng ăn.

Chúng ta sanh nơi đất nầy, ban đầu vẫn chê nhưng sau rốt ăn không chừa con sâu con bọ nào. Con đuông sống bằng chất non cổ hũ dừa, con nhộng tằm, con ve ve, con cà cuống (chữ gọi quê-đố) đều là quí phẩm xưa dâng vua ngự, nhưng ngày nay bao la thế giới, lên Lào ăn luôn con gián đất gián hôi, và bất kể con gì bắt được và cho vào hũ mắm, qua đất Miên ăn bò hóc nhớ đời đời, đất Việt là đất thiên đàng, dân Việt là dân trời sanh, không kiêng không cữ chi chi tất cả, không như người đạo Hồi, ăn con vật tự mình cắt cổ, và như vậy đâu còn thú vui thưởng thức tứ hải giai huynh-đệ, sang Tàu, xực mì, sang đất Chà hít hà cà-ri, nước mắt nước mũi chảy ròng ròng, mà phen sau, vẫn nài không ớt mất ngon, và tôi chưa lên buôn và vẫn biết da trâu phơi khô, để móc meo mặc kệ, khi uống rượu cần nhai khô trâu từ trong lửa đốt sạch lông, không cần biết dơ sạch, vẫn về đất kinh còn nhớ.

Thái Bạch nhơn huynh khỏe chứ? Còn nhớ chăng? Năm nào hai đứa mình, cặp bù kè, đi tìm thú đi mây về gió, tới một cao-trang nọ, anh bắt tôi lột giày xách tay leo lên chiếc thang tre, thang ọp ẹp nhún lên nhún xuống, tôi tức cảnh ngâm nho nhỏ: “Chích lý yên hà ngoại, ân cần cố quốc tâm”, Thái Bạch nhơn huynh hỏi tôi điển nào, tôi cười mà vẫn không đáp, kéo ba sợi đến nay còn khoái, chỗ ấy là chỗ nào, bây giờ anh chỉ cho tôi đi. Sao anh không nói trong bài món cà-ri cua đinh sở trường của ngự thiện đất Vĩnh Long, tôi thưởng thức một lần nhà cố phó t.t. Hương nay còn chưa quên.

Sển, 28-11-1993

Tái bút.

Tôi nói ra đây không sợ người nước Nhựt giận, vì đó là sự thật. Người Nhựt thua to, bị một trái bom nguyên tử bắt buộc phải đầu hàng vô điều kiện, nhưng họ sớm sáng mắt ra và họ chuyển bại thành thắng, mà cốt yếu là thay vì phát minh, họ chỉ ăn cắp nghề rồi làm giàu. Nay họ có xe hơi mau lẹ và rẻ hơn xe Mỹ lại ít hao xăng. Họ có máy ảnh hơn máy Thụy Sĩ, có máy nghe hơn của Marconi, họ đã từng cho đàn bà đi khắp thế giới nhưng khi nước khá có tiền, những phụ nữ ấy rút lui về nước và họ tự phụ không cho kẻ ngoại bang lấy gái của họ mà không có hôn lễ chánh thức. Honda nay chạy khắp vòng trái đất, và nước Nhựt nay kềnh với Mỹ và đã qua mặt Ăng-lê lâu rồi. Trong khi ấy, nước ta thắng ông thầy Tây, đánh trầy trật ông tỷ phú Hiệp-chủng-quốc, nhưng dân ở đây, xin lấy tôi làm mẫu, vẫn sớm mắm chiếu cá ngâm nước muối, nói lái cho dễ thèm, sớm muối đâm chiếu mắm đuôi, chẳng qua vì ta giỏi đánh giặc mà kém (không học nơi trường) về kinh tế, vân vân, một ông học luật thắng mấy ông xuất thân các trường đại danh Saint Cyr, Politechnique, nhưng nay trồng đay mà thiếu chỗ tiêu thụ, và tràn đồng buôn lậu, chợ đen chợ đỏ, giỏi gì cái la làng của mấy ông viết báo?

Không dám nhắc chuyện của mình, nhưng tôi đã từng thấy ở Nhựt, những vách sơn mài chùa chiền, xưa cổ mấy trăm năm không một lằn trầy, ở Thổ Nhĩ Kỳ, nơi điện Istanbul, và ở đền đài cổ nước Pháp, không có hủy hoại như ở xứ mình, ở chùa Thiên Mụ, cái đầu con rùa tốt lành, bị chạm lén tên thằng lính Sài Gòn đứng cặp với tên tình nhân và đáng tiếc cho một mỹ-thuật bị làm cho hư, tôi chưa từng ra đất ngàn năm văn vật nhưng đọc báo thấy nói phố cổ “36 phố phường” nay đang lên chưn biến thành lầu cao, cửa rộng để chứa hàng và không tiếc cảnh “hàng đường hàng mật trắng tinh…”.

Tôi xin ngừng và có một lời nhắn nhỏ các bạn thầy giáo nên khuyên trẻ em bỏ tật khắc tên vào bàn và bỏ thói xấu xé nệm xe buýt. Hãy thương tiếc của của người như của của mình. Con trẻ đời nay, theo tôi thấy, thảy thảy đều đại đa số bắt chước cha, cha đánh bài, con bắt chước, chị làm đ. em xỏ tiền, và cha đi đánh giặc thắng trận đem súng về, đứa con xách súng của cha, bắt chước kẻ mất dạy trong phim, xách súng bắn bùm bùm vào bót lính, và chờ trời tối giựt dây vàng, hiếp người đi lẻ loi, cũng vì không còn giặc nhưng còn tật bắt chước làm theo người lớn, và cha mẹ làm chợ đen, thảo nào con sanh ra bất phục, vị thành niên giết người, tòa hỏi, trả lời muốn có tiền ra Vũng Tàu tắm mát.

Trời hỡi trời, thế hệ 1993!