Tứ Đổ Tường

 Hồi ký của Chim Việt

Kẹo kéo là kẹo Bắc Kỳ

Có tiền bỏ túi làm chi

Hãy ra mua kẹo  Bắc Kỳ mà ăn       

Con giai ăn làm Cai Phó Tổng

Ông Tây mà lấy bà Đầm

Nghe rao kẹo kéo rầm rầm chạy ra

 Kẹo này đã ngọt lại thơm

Có hột đổ lạc có mùi si rô

Mại dô.. mại dô…

Đó là giọng chào hàng quen thuộc của ông Huế Lang đi bán kẹo kéo. Không biết ông tên gì? Miệt này nghe ai nói trọ trẹ. Thì họ cho là người Huế, cho nên người Bắc Kỳ họ củng kêu đại là người Huế. Cũng không biết tên ông là gì? nhưng họ thấy trên mặt ông có nhiều dấu lang trắng nhiều chổ; họ đặt đại cho ông là ông Huế Lang kẹo kéo. Củng không biết ông trụ hình tại Sông Đốc từ hồi nào? Tại thị trấn này chỉ có ông chuyên nghề bán kẹo kéo mà thôi.

Ông tới xóm nào thì bày cái mâm cây, có chân để lên là bắt đầu quảng cáo bằng một hơi giọng trọ trẹ như trên. Trẻ con và người lớn bu lại mua ăn và nghe ông nói trọ trẹ vui vui.

Rồi có cái ngày 30.4.75 … cái ngày đổi đời: ông hoá ra thằng, thằng lại hoá ra ông, người khôn ra dại, người dại ra khôn. Người giàu thành nghèo, người nghèo trở nên giàu! Mới có đầu hôm sớm mai, bộ mặt sông Đốc hoàn toàn đổi mới. Trẻ con và người lớn các xóm lao động không còn nghe tiếng rao kẹo kéo trọ trẹ của ông Huế Lang.

Nhà buôn hiệu Đông Phong một cửa hiệu buôn bán tạp hoá lớn nhất thị trấn Sông Đốc, chủ nhân là ông Quách Kim Thành, mà khách hang tại đây kêu là Chệt Xía. Sau ngày 30.4.75 một chiến dịch đánh tư sản mại bản, nhà buôn này củng như bao nhiêu nhà buôn khác tại thị trấn tan tành. Gia đình Chệt Xía đóng vàng xin đi tị nạn, một sự nghiệp gây dựng gần mãn đời không được hưởng đành phải ra đi. Bảng hiệu Đông Phong đã mất, bây giờ thay tấm bảng mới “Uỷ Ban Nhân Dân Thị Tứ Sông Đốc huyện Trần Văn Thời” đó là mặt tiền con lộ đi qua chợ, còn mặt hậu trở ra mé sông, thì lại có tấm bảng nhỏ hơn “Phòng Giao Tế”

Một sự ngạc nhiên cho đám trẻ con xóm lao động bây giờ đi qua dãy phố hoa lệ nhất thị trấn mà củng là Uỷ Ban Nhân Dân đó. Thấy cặp vợ chồng ông Huế Lang đó thường ngày đi bán kẹo kéo giờ ăn mặc chỉnh tề ở tại mấy căn nhà lầu này. Một sự ngạc nhiên nửa, là mỗi buổi sáng ông Huế Lang mang túi dết ra thâu hoa chi tiền cho Sông Đốc.

Từ khi chính phủ Việt Nam Cộng Hoà tiếp thu ngày 19.5.1955 đúng 7.00 giờ sáng ngày lịch sử đó, Việt Minh rút khỏi mũi Cà Mau. Thành lập Quận Ông Đốc thì chợ Sông Đốc không có ai thâu tiền chợ, từ các ghe thương hồ cho tới trên nhà lồng chợ. Bây giờ thì bị đếm từ lọn rau muống, đếm từ con gà, con heo, con vịt…Những món này nếu bày ra bán trên đất thì phải đóng góp tiền hoa chi; còn như để dưới xuồng thì được ông Huế Lang thông cảm?

Nhưng những xuồng đi buôn bán như rau muống, bồn bồn, bông súng, cá đồng này từ đâu? Đó là truớc kia kêu là vùng giải phóng? Vậy mà trước kia ra vùng Nguỵ bán thì không có bị Nguỵ góp tiền chợ. Bây giờ dân vùng giải phóng ra buôn bán vùng giải phóng thì bị đếm từ bó rau, con gà, con vịt. Mà được ông Huế Lang đếm thì không có thể lộn một bó rau!

Chung quanh thị trấn có nhiều ấp như ấp Trùm Thuật, ấp Rạch Lùm, ấp Rạch Vinh nhỏ, ấp Rạch Vinh lớn, ấp Hòn Đá Bạc, ấp Xẻo Quao… những địa danh xa thị trấn lối vài tầm súng đó, trước kia là nơi sào huyệt của Việt Công. Giờ đây là những nhà trong vùng đó, bước vô thấy không biết là bao nhiêu bằng khen chống Mỹ cứu nước! Như huyết mạch là tiền thì sự thật không ngờ. Đó là những gia đình các anh phục viên. Sau bao nhiêu năm gian lao trong rừng, tuổi đảng chồng cao, nhưng văn hoá không có làm sao ngồi tại văn phòng? Thành tích chỉ là anh du kích, nón tai bèo, đồ nylon, khăn rằn quấn cổ, bơi xuồng ba lá, lẩn lút trong rừng. Nay được hoà bình rồi thì bổn phận mấy anh đã hết , cho phục viên về nhà bị thất nghiệp , trước kia tóc xanh mắt sáng, nay thân tàn ma dại, hơn 20 năm bỏ phế chuyện gia đình, lại còn báo vợ, báo con, nay tiếp tế món này, mai tiếp tế món kia đặng đi theo bộ đội.

Nay bị người anh em sa thải bằng cách huê dạng là phục viên, chờ cho tới mùa ruộng là đi phát cỏ, cấy lúa phụ với vợ con kiếm cơm ăn cho qua ngày đoạn tháng. Trước kia còn giặc những món quà vặt như trà, bánh ngọt đều có em gái hậu phương tiếp tế thường xuyên cho các anh. Ăn quen nhịn không quen, nay muốn uống trà ăn bánh xuất tiền túi ra, nếu không tiền thì ra công đi cắt rau muống, rau dừa, bông súng cho vợ con ra chợ bán lấy tiền mua trà mua bánh.

Làm việc chí công vô tư ai ai đem hàng ra chợ thì phải đóng tiền chợ. Một xuồng rau muống nếu bán hết chỉ được 10 đồng, bị góp hết hai đồng, mà ông Huế Lang góp tiền đó cho riêng ông. Số tiền đó để xuất ra tiền hậu cần, nấu ăn cho khách vãng lai. Trước ngày 30.4.75 ông Huế Lang tối ngày mỏi chân và mỏi miệng đi hết xóm này rao hàng kẹo kéo Bắc Kỳ …Nay gặp thời Lai Phong Tống, Đằng Vương Các. Ngọn gió Bắc Kỳ thổi ông Huế Lang bán kẹo kéo Bắc Kỳ vô nhà Chệt Xía. Lại còn giữ chức hậu cần cho Phòng Giao Tế, kiêm góp tiền hoa chi! Cả hai chức vụ tân tạo này, không ai có thể kiểm soát nổi vì nó luôn bị thay đổi, chợ có bữa đống, có bữa củng không nhóm đông vì lý do gì đó? Còn khách của phòng giao tế thì vài ngày mới có, khi ẩn khi hiện đâu có giờ giấc nhất định như đám Uỷ Ban Nhân Dân? Cho nên số chi số thu thật tình không ai kiểm nổi?

Dân chúng ở Sông Đốc lấy làm lạ, tại sao những cơ quan nào mà VC tịch thu nhà nhân dân đang đặt văn phòng, đều lấy nơi thị tứ mặt tiền. Trái lại văn phòng giao tế thì chọn ngoài mé song là một chổ kín đáo? Xin thưa phòng giao tế này chính là cái phòng ngủ trá hình, nơi để cho các ông anh và bà chị từ trên tỉnh, trên huyện xuống, nơi xa nhà xa bạn là thị trấn Sông Đốc lén công tác tối mật? Ông anh thì lén bà xã, bà chị thì lén ông xã xuống đây giải quyết vấn đề chủng tộc vài đêm rồi ai về nhà nấy.

Trước kia đi công tác thì ở chung với đồng bào, đâu có chổ thuận tiện. Thấy được cái sơ nhở đó, tiền bạc chi thu không ai kiểm soát, thành ra ông Huế Lang tha hồ tham nhũng.

Trước ngày 30.4.75 tối ngày kẹo kéo, tính từ hột đổ lạc trong khúc kẹo kéo với đám trẻ con. Tạm ở căn nhà vách xiêu vẹo, nay thời cơ đưa ông vô nhà lầu Chêt Xía, chung quanh vách tường cao đẹp. Rồi ông củng theo cái đà cầu tiến đó ông đâm mê Tứ Đổ Tường. Môn Tứ Đổ Tường này thì thị trấn không thiếu một môn nào! Nhất là môn số đuôi, lấy hai con số chót lô độc đắc làm số trúng.

Trước ngày 30.4.75 mỗi tối thứ Ba được nghe giọng quái kiệt Trần Văn Trạch … “Kiến Thiết Quốc Gia giúp đồng bào ta mua lấy cửa nhà giàu sang mấy hồi.. mua số mau lên…

Nay thì mỗi tuần và mỗi ngày đều có xổ số; mỗi ngày một tính sổ. Còn xì ke ma tuý thì tại cửa khẩu Sông Đốc là nơi giao liên với xứ Miên , những cán bộ tập sự của bù nhìn Heng Samrin được VC cho qua đây huấn luyện các cấp về thương mại, chính trị. Từ cảng Kom Pong Som các ghe biển có võ trang súng đại liên hộ tống; dưới ghe có vài cây đại liên và 100 thùng đạn đi hộ tống đó, khi ra khơi thì tụi thuỷ thủ đổ hết đạn xuống biển và khi về Việt Nam thì trong thùng đạn đựng toàn là đường Thốt Nốt.

Vô cửa khẩu Sông Đốc đâu khỏi nhà tôi, thì các xuồng bu lại mua 7 đồng một thùng đạn mà trong đựng toàn đường Thốt Nốt! và cũng có á phiện, thứ này thì sáng có lái từ trên thành xuống đợi ghe từ bên Miên về tiêu thụ liền.

Trước ngày 30.4.75 thị trấn này củng có nhiều em út nhưng lẫn lộn trá hình, sau này thì thị trấn ai củng tưởng đâu đã dứt. Nhưng trái lại còn nhiều hơn 10 lần trước kia, đám nhền nhện trên lò nhang Cà Mau này xuống dđầy đủ mặt lại còn điền thêm mấy chổ khác mới đủ cung cấp cho khách hàng. Khách hang này là đám kêu hải quân, sản xuất từ ngoài Vũng Tàu, đoàn đánh cá quốc doanh chiến Thắng? Khi nó đi một vòng từ ngoài Vũng Tàu vô tới Hòn Chuối là ngay cửa Sông Đốc, có đoàn ngoại giao vô bờ, đầu tiên lại ổ nhền nhện cần dùng kỳ này mấy chục em. Chiều lại có ghe đưa các em ra đoàn ghe Chiến Thắng. Tới sáng ghe chở các em vô bờ, mỗi em được tặng cho một can dầu cặn 20 lít; phần người đưa ra hai can. Vô tới đồn công an biên phòng lấy xâu một can. Ngoài một can dầu tặng đó, lại còn tặng thêm một xâu cá biển mà ghe quốc doanh Chiến Thắng có sẳn dưới hầm đông lạnh.

Còn rượu thì chung quanh chợ Sông Đốc, không biết mấy chổ bán bia ôm. Có một anh ngư phủ người ngoài Phú Khánh, khi anh sang cửa vô Sông Đốc anh nói: “Hiện nay nước Việt Nam… chỉ còn chợ thị trấn Sông Đốc là còn những thú vui và giải trí như thời trước 30.4.75! Duy Vật phải thắng Duy Tâm?

Thật đúng như vậy, con người có đầy đủ vật chất mới cảm thấy yêu đời? Nói chung đám trong rừng mới ra thành, đầu hôm sớm mai cái gì củng khác, khi còn lăn lội trong rừng. Hớt tóc cái đầu coi củng khác, may quần áo thấy củng đẹp, ăn uống món gì củng ngon, vật chất bao trùm, không còn lớn tiếng chửi đám Nguỵ nửa, vì tụi Nguỵ có 1 mà mình tới 10? Đám cách mạng 30, từ lớn tới nhỏ đều bị mê hồn trận Tứ Đổ Tường bao vây, không có con đường nào để ra khỏi.

Bà vợ của tên Tỉnh Uỷ Minh Hải là Tống Kỳ Hiệp, khi chồng chị này về tới Cà Mau, hôi phụ nữ cứu quốc địa phương chung lại kẻ ít người nhiều mua cho chị cái quần Mỹ A mới đặng mặc lên đón chồng. Vậy mà chỉ có ba tháng sau thôi, mấy bà trong hội đó đứng trước nhà chị vợ Tống Kỳ Hiệp đòi lại cái quần Mỹ A. Là vì trong nhà có máy lạnh chạy dầu để ướp trái cây và rượu bia, tối ngày bận nghe ca tuồng cải lương “Nguỵ” bằng máy thâu băng tịch thu của “Nguỵ” Tuồng này hết kế tuồng kia đâu có thì giờ đi họp. Cho nên ông Huế Lang là tên cùng đinh, Thực bất báo, Cư bất an… Vậy mà mỗi buổi sáng ra chợ thâu tiền hoa chi, kè kè một túi bạc. Nhưng hễ bạo phát thì bạo tàn…

Chim Việt

Nhắn tin một bạn đọc TVTS ông Trần Đức Hoà Mitcham VIC

Trong TVTS số 88 nói về Sóc Trăng. Những thân nhân tôi ở Sóc Trăng trước 1975 như sau:

Ý Hai Ến tiệm cầm đồ Nam Thành chết, củ Quách Triều Thuận bị giặc Miên chặt chết ở Bố Thảo. Vợ Kỳ Thuận và đứa con trai Quách Triều Minh cựu cảnh sát viên có quán bì bún chả giò gần Thánh Thất Cao Đài Bầu Sen đường Nguyễn Hoàng Sài Gòn. Củ Quách Triều Lai có mấy đứa con du học bên Canada, vợ Củ Lai là Tư Thắm bị tai nạn xe hơi gần Mỹ tho hư con mắt.

Sau 75 thì tôi không nhận được tin tức gì nửa hết. Khi nào tôi liên lạc được với mấy đứa con Củ Lai tôi tin cho ông.

Chim Việt