Son Rau

baotreonline.com
Tim Nguyễn
Post on December 20th, 2024

Post by Sơn râu 26 Dec 2024

Cẩm Nhân là một xã nhỏ của tỉnh Yên Bái. Ôi, cái tên Yên Bái gợi lên hình ảnh những năm tháng đi tù cải tạo bị đưa ra Miền Bắc. Đó là vào năm 1976 từ trại Long Giao vào lúc nửa đêm xe molotova tới chở cả mấy trăm người ra tân cảng Sài Gòn lùa xuống tàu Sông Hương. Từ đó trải qua 3 ngày 3 đêm nín đái nín ỉa dưới hầm tàu mới ra tới bến Hạ Lý Hải Phòng. Sau vài ngày nằm trong hangar ở Hạ Lý, một buổi chiều cả đoàn người bị lùa lên những toa xe lửa chở thẳng lên núi rừng đất Bắc. Trải qua một đêm bị nhốt trong toa súc vật đóng kín có người bị chết vì ngộp thở. Trưa hôm sau tàu đến Yên Bái. Dưới mắt những người tù năm ấy Yên Bái chỉ là một thị trấn nhỏ bé. Đoàn tù được chia ra làm hai, một nửa qua sông Hồng hướng về Sơn La, một nửa ngược lên Thác Bà qua phà đi về phía Cẩm Nhân. Tới đây khởi đầu giai đoạn đày ải, rừng thiêng nước độc. Trại Cẩm Nhân nằm cạnh một con suối, trước mặt là dãy núi cao chớn chở, ngày ngày Nguyễn và các bạn tù phải leo qua sườn núi, phá rừng làm rẫy. Bữa ăn chỉ có bát bo bo và mấy hạt muối sống. Đi cầu thấy phân màu đỏ tím lẫn xác bo bo chưa tiêu hóa. Lên núi hái thêm rau rừng để ăn thường là rau tàu bay. Đôi khi hái trộm bắp của trại, đốt lửa nướng lên ăn. Ngày tháng xanh lướt rau rừng và tiếng chim “bắt cô trói cột”. Vậy mà cũng có thơ. Khi hoàng hôn xuống, Nguyễn cùng Tô Thùy Yên thường ngồi nghỉ chơi ở đầu lán trại. Thỉnh thoảng thấy trăng lên trên đỉnh núi, sáng tỏa rực rỡ như có tiếng kêu. Tô Thùy Yên hứng khởi đọc Điểu Minh Giản (Khe chim kêu) của Vương Duy thi nhân đời Đường, trong có câu Nguyệt xuất kinh sơn điểu (trăng hiện lên khiến chim núi giật mình kinh hãi). Nhiều hôm rảnh rỗi, Tô Thùy Yên cặm cụi chép bài thơ Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ của Trương Nhược Hư đưa cho Nguyễn xem. Mùa đông đầu tiên ở Cẩm Nhân lạnh ơi là lạnh. Đêm tù phải đốt lửa trong lán sưởi ấm và Nguyễn nghe được tiếng đàn của một nhà sư đi tù. Do đó mà có bài Đốt Lửa Nghe Sư Đàn. Lâm Chương lúc đó ở cùng trại đã ghi lại như sau trong bài tản văn Con Suối Và Chiếc Cầu Treo:
“Nhà thơ NXT có bài Đốt Lửa Nghe Sư Đàn. Đọc lên cứ nghe rờn rợn. Nó gợi lại trong tôi một nơi chốn quen thuộc. Không gian, thời gian của những mùa đông rét mướt, áo quần không đủ che thân. Đêm đông trong lán trại lợp bằng nứa, lạnh quá không ngủ được, tù ngồi hơ tay bên đống lửa. Tiếng nói chuyện thầm thì như hơi gió. Tâm sự tràn trong đêm khuya. Thỉnh thoảng nghe tiếng mang mễn “béc” ngoài đồi tranh cô quạnh, tiếng kêu buồn héo cả ruột gan.
NXT thai ghén và làm bài thơ này từ năm 1977 đến năm 1988 thì hoàn thành. 11 năm ròng rã, dốc hết tâm huyết cho một bài thơ đầy nội lực. Hèn nào đọc lên, tôi thấy như mình đang sống trong căn lán ẩm thấp vào một mùa đông lạnh ướt xưa kia. Anh T. cho biết, đã từng ở trong cái trại có con suối chảy sát ngoài hàng rào. Trước cổng trại, chếch về phía bên trái, sát chân núi có một ngôi nhà sàn. Nhà núp trong cây. Những buổi sáng lành lạnh trời còn mù sương, đến thật gần mới thấy ngôi nhà hiện ra trong làn sương đục. Cảnh đẹp như tranh, mơ hồ như ngôi nhà trong cổ tích. Hóa ra, cái trại NXT mô tả, chính là trại Tô Thùy Yên và tôi từng ở đó…
Trong Đốt Lửa Nghe Sư Đàn, NXT có nhắc đến con suối, ‘đốt lửa bên trong lán suối’. Cuối bài, kết thúc bằng ‘trăng lên rồi. hổ xuống cẩm khê’. Cẩm Khê là một địa danh thuộc xã Cẩm Nhân. Xã ở miền cao, có nhiều suối mùa. Nhưng con suối thiết thân gần gũi với chúng tôi ngày ấy là con suối NXT nói trong thơ. Bây giờ, đọc thơ anh, tôi cảm giác như cái lạnh còn thấm tới xương, và còn mường tượng được cái không khí u uất trùm lên lán trại vào những đêm khuya nghe cú rúc. Tiếng cú như tiếng ma kêu sầu thảm, báo điềm có kẻ tử vong.” (Lâm Chương)
Bài Đốt Lửa Nghe Sư Đàn nguyên văn như sau, xin ghi lại như một kỷ niệm thời đi tù Yên Bái:

đốt lửa nghe sư đàn

đốt lửa. chừng như người qua khe
mùa đông. tím những nương mưa
đốt lửa bên trong lán suối
mưa. mưa. trên con đường núi
có ai tìm vầng trăng mọc khuya
rét. đói. sầu miên. đất. đá. gỗ
đầm sấu hoang. lau thắp. bến chờ
lửa đã cháy. cháy trên củi ướt
tù ngồi hơ tay. nghe cổ tích
chuyện đường huyền trang đi thỉnh kinh
bỗng trong đêm. rộ tiếng ai đàn
lửa củi soi. nhà sư mặt ốm
kể từ sư rũ áo đi đày
cái tâm mây nổi. trăng thiền đạo
cuộn cuộn trường giang. sóng lục đầu
đầm cỏ. nước in. thân cò vạc
bắt cua. vồ nhái. ngày qua ngày
đêm đêm. ôm đàn trong xó tối
năm ngón tay gầy. tiếng thổ cầm
sư ngồi đàn. như cây trăm năm
lửa cháy. xèo xèo. mùi nhựa ngái
khói tỏa. mù khe. màu cỏ rối
dạo đàn. mưa thu rơi trong trăng
tiếng mau. chim bay qua mùa đông
đàn ánh thép xanh. gươm phạt trúc
gỗ nổi. đá lăn. trâu bứt gốc
hồn u. mả tối. đây là đây
rạng tiếng ngư dương. thơ quỷ đọc
lán sâu. bếp ảo. lửa đào lay
cây đàn gỗ xưa. như mặt trăng
năm ngón tay gầy. như chim ưng
bật dây. rỏ máu. hoàng hôn rừng
gọi những mùa đi không trở lại
đàn qua. tiếng buồn trong lau sậy
gió thu. đưa võng. ai chờ ai
đêm cẩm khê. đàn trong u độc
người nghe đàn. khơi lửa đỏ khuya
tóc râu tiền kiếp. đầm hơi mưa
bỗng thấy. sân nhà. cây sứ gãy
năm cửa ô quan. ngấn lệ mờ
những nẻo chiều sương. người rách rưới
những mái nhà. mưa xoi. nắng dọi
lọ rơi. sành vỡ. lục cục âm
khuya rồi. ai xẻ gỗ huỳnh đàn
ửng sắc hoa gầy. trên áo quan
sư bỗng ngừng đàn. nhìn đống lửa
gốc cây. cháy như đầu thiên cổ
huyễn huyễn. củi tàn. màu kinh xưa
mặt đất chừng qua cơn mộng dữ
nên ngón tay gầy. như ngó sen
hơi đàn trôi trong hương lá xanh
đàn ngân. cánh chim soi trên đầm
mùa hoa mơ nở. trắng non ngàn
từ trong động ấy. giờ trăng mọc
ánh trăng. chảy vàng trăm cửa sông
bếp rụi. lửa riu. âm đàn dứt
trăng lên rồi. hổ xuống cẩm khê (NXT)

TN

doithoaionline.wordpress.com
bonglau-ThuyMyRFI
Posted on 03/10/2024

Post by Sơn râu 24 Dec 2024

Hoa Kỳ đã biết trước Iran sẽ nã hỏa tiễn liên lục địa ICBM vào tối thứ Ba vừa qua. Cả ngày hôm trước mấy mấy cái loa phường trong căn cứ thực tập báo động hỏa tiễn đang bay tới.
Tối hôm qua căn cứ tắt điện tối hù, nhà bàn vắng hoe chỉ lèo tèo vài người đến lấy đồ ăn bỏ vào hộp rồi đem đi nơi khác để ăn chớ không ngồi ăn tại chỗ. Tất cả mọi người đều mặc áo giáp đội nón chống đạn. Không khí chiến tranh bao trùm.
Xạ thủ cảm thấy cần phải có năng lượng phụ trội để chịu đựng cuộc tấn công có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nên lấy món sườn heo nướng rồi ì ạch đi bộ về phòng làm việc để ăn. Khi đó đã hơn 8 giờ tối.
Về đến nơi làm việc không vào phòng ăn mà ngồi ngoài hiên, có cái bàn kê sát vách tường để ăn. Sợ ăn trong phòng làm rớt thức ăn xuống nền nhà sẽ thu hút mấy con chuột cống kính mến nó mò đến thăm thì rất là phiền.
Mới cởi cái áo giáp ra cho nhẹ người rồi ngồi trong ánh sáng lù mù mờ ảo của bóng đèn nhỏ xíu ở mái hiên. Nhìn vào hộp thức ăn chỉ thấy bóng đen lởm chởm nên lấy dao nĩa mò mẫm xúc thức ăn đưa vào miệng cố nuốt. Ngồi ăn một mình trong sự cô độc và suy tư, mình đang sống trong chiến tranh nên phải chấp nhận chớ biết sao giờ.
Đang ăn nửa chừng thì còi hụ báo động và loa phóng thanh vang rền kêu mọi người chạy nhanh vào hầm. Ngừng ăn và đứng dậy mặc áo giáp, úp nón chống đạn lên gáo dừa rồi định chạy chừng 30 mét đến một căn hầm mình thường thấy mỗi khi đi làm.
Đang tính phóng chạy qua con đường để vào hầm thì nghe tiếng gọi “Sir, đến đây ngay…” xạ thủ thấy cô Đại úy WestPoint mà mình hỏng ưa cho lắm. Cổ dùng đèn pin quét quét dưới đất ra hiệu rồi biến mất sau dãy trường thành bê tông cốt sắt. Xạ thủ chạy tới đó thì thấy cái hẻm chút xíu chỉ một người đi lọt còn em Đại úy thì mất tiêu. Đang đứng phân vân và sợ hỏa tiễn tới thì mình tiêu tùng.
Bỗng thấy bức tường bê tông có khoảng trống chừng 60 cm, vừa đủ một người mặc áo giáp cồng kềnh chui qua. Mình lách qua thì thấy đang đứng bên ngoài bức tường bê tông địa thế trống trải. Đang sợ đi lạc hỏng kiếm ra hầm thì bỏ mịa. Thì nghe cô Đại úy gọi Sir, chỗ này. Nhìn qua trái thấy một đống bao cát, một miệng hầm bê tông thấp lè tè và em Đại úy đang cầm đèn pin nhấp nháy báo hiệu.
Xạ thủ chui vào hầm ngồi trên cái ghế phía trong, còn cô Đại úy ngồi cái ghế bên cạnh phía bên ngoài. Sau khi an vị, xạ thủ móc điện thoại bấm nhắn tin báo cáo vị trí. Thì đã thấy cô Đại úy bấm báo cáo “Ông ấy đang ở trong hầm với tôi”.
Ngồi trong hầm khá lâu trong không khí nặng nề căng thẳng. Không ai nói gì. Bỗng nghe một loạt tiếng nổ ầm ì nơi xa. Xạ thủ thì thầm “Hình như tiếng chạm nổ “impact””. Cô Đại úy lễ phép “Yes Sir”. Sau mới biết đó có thể là phòng không của Mỹ bắn lên khi hỏa tiễn bay ngang.
Cô Đại úy ngồi bên cạnh bay mùi thuốc lá. Bình thường xạ thủ khó chịu với mùi thuốc lá vì mình không hút thuốc. Nhưng trong giây phút mong manh sống chết ấy tự nhiên muốn có một điếu cắm lên môi phì phèo rồi tới đâu hay tới đó. Mình hỏi “Cô hút thuốc à”. Cô trả lời như cái máy “Yes Sir”. Cô có thể cho tui một điếu được hong. Tự nhiên tui muốn hút…” Cô ta móc ra bao thuốc hiệu Kent và đưa cái bật lửa. Mình ngồi rít liên tục điếu thuốc, xém ho sặc sụa để lộ không phải là dân chơi thứ thiệt.
Khoảng nửa tiếng sau thì mấy cái loa phường thông báo “clear”, cuộc báo động chấm dứt. Cô Đại úy chào tạm biệt và định bước ra khỏi hầm. Xạ thủ gọi ngược cô lại và nói “Cô cho tui xin một điếu nữa”. Cổ chìa bao thuốc và cái bật lửa. Mình rút một điếu cắm lên môi và bật lửa đốt điếu thuốc rồi cám ơn chào tạm biệt cô ấy.
Ngồi một mình trong hầm tối với điếu thuốc trên môi nhả từng cụm khói và cảm thấy say say ngây ngất khói thuốc. Chiến tranh là cái con mẹ gì vì tham vọng của quyền lực phe nhóm sao vô nghĩa quá. Mình chẳng cổ võ cho thằng nào cả. Và rất dị ứng với những người sống no đủ ở thành phố, ngồi bên bàn phím hí hửng khi thấy phe mà mình cuồng đang tiêu diệt phe kia. Họ nhìn chiến tranh như trò chơi video game.
Hút thuốc xong đi bộ về lại cái bàn trên để hộp thức ăn đang ăn dang dở. Soi đèn pin thì thấy hộp thức ăn chưa bị con mèo nuôi ở đó hay tụi chuột cống trèo lên bàn đến ăn giùm. Ngồi xuống ăn tiếp trong bóng đêm lù mù. Chợt mơ tưởng đến những bữa ăn bình yên bên kia biển, khi ngày nào đó trở về.

BÔNG LAU 02.10.2024

baotreonline.com
Đoàn Xuân Thu
December 6th, 2024
Post by Sơn râu 23 Dec 2024

Trái đất của chúng ta tròn quay, đầu hơi dẹp, chia làm hai, bằng đường xích đạo (tưởng tượng). Phía trên, Bắc bán cầu, phía dưới Nam bán cầu.
Thời tiết đối nghịch nhau! Tháng Mười Hai, Một và Hai, Bắc bán cầu trời sắp sang Đông, lạnh quéo râu hè!
Nam bán cầu, Miệt Dưới (Down Under) là nước Úc, đang vào mùa Hè rực nắng! 8 giờ đêm trời vẫn còn sáng bửng.
Quê mình khác, quê người khác. Khác từ chuyện ăn đến chuyện học. Ở Úc, niên học bắt đầu từ tháng Giêng và chấm dứt vào tháng Chạp. Học như điên, học suốt 12 tháng hay sao? Đâu có! Học trò Úc cũng có nghỉ, nhưng không nghỉ Hè một lèo, suốt 3 tháng, từ tháng Sáu cho tới tháng Chín như ở quê mình đâu. Một niên học của học trò Úc có 4 học kỳ; có 4 lần nghỉ, mỗi lần 2 tuần cho nó phẻ! Ngày khai trường: Học kỳ 1 bắt đầu vào ngày 29 tháng 1 năm 2024.

Nghỉ lễ mùa thu: Từ ngày 29 tháng 3 đến ngày 14 tháng 4.
Nghỉ lễ mùa đông: Từ ngày 29 tháng 6 đến ngày 14 tháng 7.
Nghỉ lễ mùa xuân: Từ ngày 21 tháng 9 đến ngày 6 tháng 10.
Nghỉ hè: Bắt đầu từ ngày 20 tháng 12.
Các kỳ thi thường diễn ra vào cuối mỗi học kỳ, vào tháng 6 và tháng 11.
Schoolies là một sự kiện truyền thống ở Úc, diễn ra vào cuối năm học dành cho học sinh lớp 12 ăn mừng việc hoàn thành chương trình học phổ thông với các hoạt động vui chơi, giải trí tại các địa điểm du lịch nổi tiếng.
So với kỳ nghỉ mùa Xuân, mùa Thu, mùa Đông, nghỉ Hè, cuối niên học, từ thứ Tư 20 tháng Chạp năm 2024 tới Chủ Nhựt 29 tháng Giêng năm 2025 là dài nhứt.

Grafton jacaranda festival

Đêm nay tui nhớ quê nhà. Tui nhớ vài năm đi dạy ngắn ngủi của tui trước khi CSBV chiếm được Miền Nam, tui lúi húi làm thơ:
Em cả quyết: “Không thương mùa Hạ!”
Mùa Hạ buồn ta phải xa nhau,
Bãi trường mà … anh, em nghỉ dạy,
Đang yêu mà… xa chút cũng đau.
Em cả quyết: “Không thương mùa Hạ!”,
Chỉ thương Thu… sớm buổi tựu trường;
Gặp lại anh nghe chừng lâu lắm,
Ba tháng là ba năm nhớ thương.
Em cả quyết: “Không thương mùa Hạ!”
Đi dạy hoài khỏi phải xa anh;
Hội đồng giáo sư mình đối diện,
Chạm chân cười…hiệu trưởng thao thao.
Em cả quyết: “Không thương mùa Hạ!”
Giữ tình ta bí mật nghe anh!
Học trò biết đồn; em mắc cỡ,
Thể như mình không được yêu nhau.
Mùa Hạ đó, tụi mình mất nước,
Lẳng lặng mình anh biển bão giông;
Mùa hạ đó mất anh mãi mãi
Nát lòng em mùa hạ biết không?
Xa anh, qua bao mùa Hạ đỏ,
Phượng rơi rơi máu nhỏ tim mình,
Quê người đó có mùa Hạ tím
Jacaranda bằng lăng tím chữ tình.
Em giữ cho em mùa Hạ đỏ,
Mắt lệ khóc người; khóc tình ta;
Anh giữ cho anh mùa Hạ tím,
Của người; đâu phải của em đâu?!

DXT

baotreonline.com
Đinh Yên Thảo – Gitanjali Rao
Post on December 15th, 2020

Post by Sơn râu 23 Dec 2024

Trong suốt 92 năm qua, tạp chí TIME đã liên tục bình chọn Person of the Year – Nhân Vật Trong Năm. Trong năm 2019 vừa qua, nhà hoạt động về môi trường và biến đổi khí hậu Greta Thunberg, 16 tuổi đã được chọn và trở thành Person of the Year trẻ nhất và là người đầu tiên dưới 25 tuổi nhận được danh hiệu này của TIME. Khi nhận thấy một giới trẻ ngày càng có sự dự phần tích cực và ảnh hưởng trong nhiều lãnh vực khác nhau, TIME đã quyết định có thêm danh hiệu Kid of the Year – Thiếu Niên Trong Năm lần đầu tiên kể từ năm nay. Em nào đã đạt được danh hiệu này?
Hồi giữa năm nay, trong một báo cáo gởi ra cho các bậc phụ huynh, các thầy cô giáo cùng những người hoạt động cộng đồng, tạp chí TIME đã kêu gọi hãy đề cử các em thiếu niên từ 8 đến 16 tuổi, là con cái hay học trò của mình, đã có những kỳ tích đặc biệt để tạo nên những đóng góp và ảnh hưởng tích cực đến cộng đồng và trường học nói chung.
Hợp tác cùng hệ thống truyền thông Nickelodeon cho trẻ em, TIME tạo ra giải Kid of the Year đầu tiên tại Hoa Kỳ dành cho các thiếu niên mà TIME viết rằng, “Những bước nhỏ có thể dẫn đến thay đổi lớn. Ðây là những trẻ em bình thường đang tạo ra sự thay đổi trong cộng đồng của chúng hàng ngày theo cách thú vị và đơn giản nhưng lại tạo nên ảnh hưởng lớn lao”.
Một hội đồng giám khảo và ban cố vấn đã cùng làm việc, đánh giá và bình chọn trong số khoảng năm ngàn hồ sơ đề cử trong nước Mỹ được gởi về để có được năm em có những đóng góp đặc biệt vào chung kết. Trong đó danh hiệu Kid of the Year đầu tiên này thuộc về em Gitanjali Rao, 15 tuổi tại tiểu bang Corolado. Bốn em còn lại là Tyler Gordon, 14 tuổi từ San Jose, California, Jordan Reeves, 14 tuổi, từ Columbia, Missouri, Bellen Woodard, 10 tuổi, từ Leesburg, Virginia và Ian McKenna, 16 tuổi, từ Austin, Texas.

Từ trên xuống dưới, từ trái qua phải: Tyler Gordon, Ian McKenna, Jordan Reeves và Bellen Woodard

Gitanjali Rao là ai và có thành tích đặc biệt gì để được chọn là Kid of the Year đầu tiên năm nay?

Sinh năm 2005 trong một gia đình di dân Ấn Ðộ, Rao chỉ vừa bước qua tuổi 15 hồi tháng 11 vừa qua. Kết quả này không phải là một điều quá bất ngờ trước thành tích xuất chúng và đầy đặc biệt của em, khi đã từng giành được nhiều giải thưởng và danh hiệu trong các năm qua. Ðược xem là một khoa học gia và nhà phát minh, Rao không chỉ nghiên cứu khoa học về trí tuệ nhân tạo và công nghệ cảm biến ống nano carbon để áp dụng các vấn đề hàng ngày, như việc sách nhiễu trên mạng, ô nhiễm nguồn nước, lạm dụng thuốc… Rao cũng tạo ra niềm cảm hứng cho các bạn đồng thế hệ, mong muốn góp phần tạo ra một thế hệ những nhà phát kiến trẻ.

Gitanjali Rao, 12 tuổi, người đã phát minh ra thiết bị kiểm tra ô nhiễm nước – nguồnindiatimes.com

Rao từng đoạt giải “Khoa Học gia trẻ” của hãng 3M vào năm 2017, được lọt vào danh sách 30 người trẻ trong năm “30 under 30” của tạp chí Forbes năm 2019, giải thưởng tổng thống và cơ quan chính phủ EPA về môi trường, nằm trong danh sách những nhà phát kiến trẻ năm 2020 của TIME, hợp tác với các khoa học gia hãng 3M cho nghiên cứu và phát minh của mình, từng xuất hiện trên truyền hình để nói về ít nhất là sáu nghiên cứu và phát minh của mình cho đến nay. Rao cũng đang làm việc cùng cơ quan tiện ích cung cấp nước tại Denver để nghiên cứu một thiết bị kiểm nghiệm nước uống.
Rao tham gia các cuộc hội thảo trên mạng để cổ vũ học sinh theo đuổi các ngành học về khoa học và kỹ thuật, thu hút hàng chục ngàn học sinh theo dõi. Không kể rằng Rao còn là một dương cầm thủ tài năng với trường phái cổ điển, một vũ công các vũ điệu truyền thống Ấn Ðộ, chơi đấu kiếm như một kiếm thủ và là một nữ hướng đạo sinh tích cực. Quá nhiều hoạt động và thành tích xuất chúng cho một thiếu niên 15 tuổi.
Cha mẹ Rao là những người di dân gốc Ấn Ðộ có học vấn và chuyên môn đã hết lòng khuyến khích và đầu tư vào sự tò mò và đam mê khám phá, nghiên cứu của Rao từ khá sớm. Năm lớp Bảy, khi đọc về tin tức nguồn nước nhiễm chì của cư dân tại Flint thuộc Michigan bị nhiễm chì trong nguồn nước uống, Rao đã tìm vào các trang mạng của đại học MIT để tìm tòi, nghiên cứu sáng chế thiết bị Tethys, sử dụng các ống nano-carbon để phát hiện mức độ nhiễm và gởi kết quả đến ứng dụng trên điện thoại đa năng. Sáng chế đã mang lại cho em giải thưởng 25 ngàn đô la dành cho các khoa học gia trẻ của hãng 3M nói trên.

Gitanjali Rao, Người chiến thắng trong Thử thách nhà khoa học trẻ 3M của Discovery Education 2017. Nguồn Discovery Education 2017 3M Young Scientist Challenge

Rao cũng tạo ra một ứng dụng dựa trên công nghệ trí tạo nhân tạo AI Kindly nhằm có thể phát hiện rủi ro bị sách nhiễu trên mạng. Một phát kiến khác của Rao liên quan đến di truyền học để phát hiện việc nghiện thuốc theo toa khi dùng các thuốc giảm đau thường thông qua một thiết bị có tên là Epione.
Mong ước và mục tiêu nằm trong tầm tay của Rao hiện nay là sẽ theo học tại viện đại học kỹ thuật MIT về di truyền và dịch tể học trong tương lai. Không phải thiếu niên nào cũng sẽ có khả năng xuất chúng và thành tích đặc biệt như Rao, sẽ có những em tài năng xuất chúng không kém sẽ cùng Rao để tạo nên một lớp khoa học gia trẻ tài năng, mong muốn đóng góp và tạo ra các ảnh hưởng đến xã hội và con người.
Trả lời phỏng vấn trên TIME về danh hiệu Kid of the Year này, Gitanjali Rao nói rằng, “Em là người luôn muốn người khác nở nụ cười. Ðó là mục tiêu hàng ngày của em là chỉ để làm cho ai đó được hạnh phúc. Ðiều này có nghĩa là, làm thế nào để chúng ta có thể mang lại sự đóng góp tích cực cho cộng đồng chúng ta đang sống? Từ lớp hai hoặc lớp ba gì đó thì em đã bắt đầu nghĩ về cách chúng ta có thể sử dụng khoa học kỹ thuật để tạo ra những thay đổi xã hội”.

Con đường thênh thang, rộng mở của Rao vẫn còn rất dài và chắc chắn người ta sẽ lại bắt gặp lại cái tên của em trong tương lai với những thành tích và nghiên cứu khoa học đầy hữu dụng của em. Xin chúc mừng Gitanjali Rao!

Rao đã chế tạo “Tethys”, một thiết bị dựa trên cảm biến có thể phát hiện chì trong nước nhanh hơn các kỹ thuật hiện tại khác. nguồn twitter

ĐYT

baotreonline.com
Đinh Yên Thảo
Post on January 19th, 2023

Post by7 Sơn râu 23 Dec 2024

Hãng rượu đế Suti ra đời chỉ khoảng hai năm qua tại Texas nhưng hiếm có một doanh nghiệp Việt nào tại Mỹ lại tạo được tiếng tăm nhanh như Suti trong một thời gian ngắn như vậy. Không chỉ trong giới truyền thông Việt ngữ mà trên các báo đài của truyền thông bản xứ, xuất hiện trên hệ thống truyền hình ABC. Rượu Suti cũng giành được một huy chương vàng hạng mục “rượu ngoại” từ Hiệp Hội Rượu Hoa Kỳ trong năm 2022 vừa qua. Kể ra cũng là một thành công trong năm khi nhìn lại

Huy chương vàng cho Suti
Cuối tuần, trong những ngày cuối năm tôi lại có dịp thử bar rượu Suti do đích thân Súy Ðinh, là đồng chủ nhân và là người chịu trách nhiệm kỹ thuật chính của hãng Rượu Ðế Ông Già Suti, làm “bartender” pha chế thức uống cho khách.
Súy là bạn tôi, trong nhóm bạn kỹ sư trong vùng cũng từ vài chục năm qua. Súy nho nhã, thích và am hiểu về rượu, tự mày mò học cách pha chế rượu. Nhiều năm trước, Súy đã làm và mang theo rượu do mình chưng cất đến các bữa tiệc của chúng tôi, nhưng có rất ít người uống lúc bấy giờ vì nó khá nặng, trong khi nhiều người chỉ quen uống bia hay rượu Tây.
Nhưng Súy vẫn tiếp tục mày mò, tự học và học từ người khác. Ðam mê, lại là kỹ sư nên Súy cứ vậy mà hoàn thiện dần cách làm rượu của mình. Bởi chưng cất và pha chế rượu trước hết là một khoa học thực nghiệm. Những bậc thầy tại các hãng rượu ngày nay đều có học vị cao và thâm niên, thay vì chỉ tay nghề như trong một bài viết về whisky tôi đã từng giới thiệu.
Súy kể là ý định ra hãng rượu đến từ các em, các cháu nhỏ luôn ủng hộ những ý tưởng và điều mới lạ, trong khi bạn bè cỡ anh hay lớn hơn thường nghi ngờ, bàn ra vì không tin rượu đế Việt có thể cạnh tranh với rượu Tây lẫn các loại rượu bình dân trên đất Mỹ. Tâm lý “ăn chắc mặc bền”, ngần ngại chuyện mạo hiểm khó tạo ra những điều mới mẻ, ngoạn mục.

Tác giả và Kiến Trúc Sư Tiến Ngô bên trong xưởng chưng cất rượu
Súy lưỡng lự, đắn đo. Làm ăn thì lúc còn trẻ, không phải đến lớn tuổi mới tính chuyện. Nhưng với Súy thì không phải chuyện “làm ăn” hay “lập nghiệp” mà là đam mê, thích sản phẩm của mình được ra đời. Vợ Súy là Trang Anh kể lại chuyện thành lập Suti cùng nhóm anh em thân thiết còn lại sau buổi tài tử Kiều Chinh ra mắt sách tại hãng rượu Suti khi sang Texas rằng, “nếu anh thích thì cứ làm, thất bại cũng không sao”. Trang Anh sang Mỹ từ nhỏ nên tính cách mạnh mẽ, không sợ thất bại.
Vậy là cùng với một người bạn khác là Tiến Ngô, một kiến trúc sư và người chịu trách nhiệm thiết kế, bài trí cho chai rượu và hãng rượu, hãng rượu Suti ra đời. Nếu Súy là người chịu trách nhiệm toàn bộ trong kỹ thuật và quy trình chế biến rượu thì Tiến lo việc thiết kế, quảng bá. Tiến nghệ sĩ cả trong phong cách và tính cách nên từ nhãn rượu cho đến văn phòng, bar rượu tiếp khách của Suti đều do Tiến thực hiện đều khá mỹ thuật, đầy nét riêng biệt và đặc biệt rất nên thơ và Việt Nam. Những thiết kế mang những ý tưởng lẫn phong cách độc đáo và đầy ý nghĩa. Như Lion 45, tên rượu do Tiến đặt mang ý nghĩa như sự chia tay một quá khứ, một giai đoạn lịch sử (1945), để bước sang một giai đoạn “Lion (King)” mới hơn.
Kể từ ngày được biết đến và lan truyền trong cộng đồng người Việt tại Mỹ, hãng rượu Suti hiện nay trở thành một địa điểm mà không ít người dân địa phương tại Dallas dẫn khách phương xa đến thăm, thích thú thử rượu và nghe những câu chuyện thú vị về Suti. hay có những người khách phương xa tự ghé đến khi có dịp ngang qua Dallas.

Thiệp Tết của Suti
Suti trở thành một hiện tượng trong cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ. Rượu Suti trở thành điều thích thú với các em gốc Việt sinh ra hay lớn lên tại Mỹ. Súy kể rằng là nhiều em trong nhà vẫn luôn có rượu Tây nhưng thỉnh thoảng ghé lại mua đôi ba chai. Suti có hai loại rượu chính là Rượu Ðế Ông Già và Lion 45. Súy đang thử ướp rượu trong thùng, để giới thiệu một dạng whisky Việt Nam khác. Lại nghe vài người bạn khác gởi cả rượu Suti ra nước ngoài, về Việt Nam cho bạn bè mình. Ðiều lạ lẫm vẫn luôn kích thích người khác như vậy.
Nếu các bạn hỏi tôi rượu Suti có ngon không, tôi không trả lời thay bạn vì chỉ có bạn và khẩu vị của bạn mới có câu trả lời chính xác nếu có dịp thử qua.
Nhưng tôi nghĩ, Suti thành công, ít nhất về mặt tiếng tăm trong thời gian qua vì nó mang mùi quê hương, đưa người uống trở về cùng hoài niệm của một loại rượu rất riêng và dân dã, quen thuộc của Việt Nam trên xứ người. Mùi gạo. Sake cũng chưng cất từ gạo của Nhật nhưng mùi vị nó khác hẳn với rượu đế.
Còn với giới trẻ, ẩm thực là những thể nghiệm như tôi thường nhắc tới. Các em yêu thích các thể nghiệm, khác lạ theo văn hóa Mỹ. Nên dẫu không có ký ức, chưa từng biết đến “rượu đế Việt Nam”, mà chỉ cần biết đó là rượu Việt. Whisky Việt. Mới lạ, khác hơn những loại rượu các em đã uống. Lại có cả những điều lịch sử, văn hóa Việt đàng sau chai rượu. Liên quan đến mình, đến nguồn cội, dẫu trong vô thức. Chỉ chừng đó, nó đã ngon hơn.

(Từ trái) Tác giả, Súy Đinh và Tiến Ngô cùng quan khách tại dạ tiệc hội Quân Nhân Việt Mỹ.
Súy có lần bảo tôi, “rượu đế phải có mùi gạo”. Tôi giữ lại câu nói này bởi cho rằng nó chính là cái hồn của rượu đế Suti. Chai rượu tạo thêm điểm nhấn khi có thêm sợi rơm quấn quanh cổ chai rượu. Ðó là ý tưởng mà tôi rất thích, ít ra nó tạo cho riêng tôi một cảm giác gần gũi dù mơ hồ. Dù tôi vốn dân thành thị, thỉnh thoảng có xuống những vùng quê Việt Nam đó đây nhưng hầu như chỉ ở với phố thị. Nhưng tôi vẫn cảm thấy gần gũi với những điều mộc mạc, thanh bình của làng quê Việt Nam.
Ðúng rồi. Gạo. Tôi mường tượng ra những cánh đồng lúa xanh bát ngát, những đụn rạ khói hun ngun ngút. Và những đêm canh nồi bánh Chưng, bánh Tét ngày Tết trong gia đình hay với bạn bè. Cùng những ngày ấu thơ hay mới lớn tại Việt Nam. Nhấp ly rượu đế gạo trên xứ người những ngày cuối năm với ngần ấy những bồi hồi ký ức, hỏi bạn sao ly rượu không ngon?
“Rót thêm tràn đầy chén quan san”. Một cái Tết Việt lại sắp trở về trong cái gió lạnh xứ người.
Những ngày cuối năm Nhâm Dần

baotreonline.com
Đoàn Xuân Thu
November 29th, 2024
Post by Sơn râu 20 Dec 2024

Trên Facebook có một ông không biết có mắc đàng dưới hay không mà hô hào khản cổ: “Đừng viết hủ tiếu, hãy viết là hủ tíu. Viết hủ tiếu là có tội với văn hoá Nam Kỳ.” Tội gì vậy hả thằng ông nội con nít?
Tui nhớ thời VNCH mình, trước khi CSBV vâng lịnh quan thầy Nga Hoa vô xích hóa Miền Nam, bà con mình dùng chữ ‘hủ tiếu’ hà rầm. Bằng chứng là trên ‘Google image’, tiệm Thanh Xuân ở số 62 đường Tôn Thất Thiệp, hơn 70 năm trước thời CS, bảng hiệu đề Hủ Tiếu Mỹ Tho. Rồi tiệm Hồng Phát trên đường Trần Quý Cáp (CS đổi tên đường thành Võ Văn Tần) hình đen trắng hồi xưa, bảng hiệu đề: Hủ Tiếu Nam Vang. Rồi thực đơn (menu) của Little Saigon Vietnamese Restaurant ở Nam Cali cũng đề Hủ Tiếu. Rồi hủ tiếu Gõ Ông Mập 2/203 Ballarat Rd Footscray gần chỗ tui ở cũng vậy.
Chữ hủ tiếu bà con mình quen dùng từ thời Bành Tổ còn ở truồng tới giờ mà hứng ẩu, ông kêu bà con đừng nữa thì đâu có được nè cha nội.
Trước bạo quyền áp bức, người Tàu cũng như người Việt mình phản ứng giống nhau: bỏ xứ ra đi. Ra đi mãi mãi nhưng trong lòng mang theo quê hương. Người Quảng Đông, người Triều Châu, người Hẹ… mang theo món hủ tiếu quê cũ tới quê người Miền Nam Việt Nam. Thế nên ở cái đất Sài Gòn, bà con mình dễ tìm thấy tiệm hủ tiếu ở ngã tư đường như tiệm bún bò tại Huế hoặc quán phở ở Hà Nội để ăn điểm tâm.

Tiệm Thanh Xuân ở số 62 đường Tôn Thất Thiệp

Hủ tiếu Mỹ Tho, Hủ tiếu Nam Vang khách muốn ăn phải tới tiệm. Còn nghèo muốn ăn ở nhà nhưng vợ mắc đậu chến, không nấu. Rồi đánh tứ sắc thua, tiền đâu mà anh mình ra tiệm nước Bảy Mập ngã tư Cao Thắng và Phan Thanh Giản nơi đặc công CS ám sát Giáo sư Nguyễn Văn Bông, Viện trưởng Học viện Quốc gia Hành Chánh thì anh mình đành ăn hủ tiếu gõ.
Đa số người bán hủ tiếu gõ, là dânTrung: Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định vô Sài Gòn vì không cần nhiều vốn. Sáng sớm họ đi chợ đầu mối mua thịt, giá, hẹ, tương, ớt, chanh cho nó rẻ.
Hủ tiếu gõ bán thường từ khoảng 3 giờ chiều cho đến tận khuya. Xe hủ tiếu 3 bánh đậu ở hẻm lớn. Thằng nhỏ đệ tử luồn vào các hẻm nhỏ. Tay cầm hai thanh tre bằng tầm vông đã lên nước, gõ lóc cóc theo điệu nhạc thay cho tiếng rao. Rao hoài mỏi miệng ai rao cho nổi chớ?
Hủ tiếu gõ được người bán đem dâng tới tận miệng; dù khách ở sâu trong hẻm tối. Cái hay của dân du thử du thực đất Sài Gòn trấn lột ai; không bao giờ nghe chúng trấn lột tiền của mấy thằng bán hủ tiếu kể cả lúc chúng thua bài.
Thơ Bùi Giáng Quảng Nam “Anh cứ tưởng đầu đường thương xó chợ” ‘Đầu đường’ là người có địa vị, giàu có mới có điều kiện thương ‘xó chợ’, thương người nghèo khó, thấp kém, hay bị coi thường.

Hủ tiếu Gõ Ông Mập

“Ai có ngờ xó chợ cũng thương nhau” Đúng vậy, đôi khi dân xó chợ đói kêu hủ tiếu ăn; thằng nhỏ đến lấy tô, thu tiền thì nó cười hè hè cho thiếu chịu đi, mai trả. Mà mai nó trả thiệt. Xó chợ trấn lột người có tiền; nó không cướp cơm chim của người cùng khổ như nó. Còn văn minh hơn bọn CS nhiều.
Mỹ Tho có nhiều tiệm hủ tiếu như: Vĩnh Ký, Hưng Ký, Gia Ký, Tuyền Ký, Phánh Ký. Ký là tiệm. Phánh tên chủ tiệm. Phánh Ký là tiệm của Chú Phánh. Tui quê Mỹ Tho cùng quê với hủ tiếu Mỹ Tho. Gặp lại Thầy Lê Phú Thứ Giáo sư Anh Văn trường Trung học Nguyễn Đình Chiểu ở Deer Park, Melbourne, hai thầy trò ngồi nhắc tô hủ tiếu Phánh Ký bên kia Cầu Quay trên đường Đinh Bộ Lĩnh mà nước miếng nhểu vén lên không kịp.
Còn tiệm hủ tiếu Mỹ Tho Thanh Xuân nằm trên đường Tôn Thất Thiệp Quận Nhứt. Từ Mỹ Tho lên Sài Gòn vào năm 1946. ông chủ với một chiếc xe đẩy, bàn ghế đặt trước vỉa hè, bán hủ tiếu Mỹ Tho. Bánh hủ tiếu trụng mềm cho vào tô, xếp lên trên là xá xíu heo, tôm, gan heo, tim heo, thịt cua. Hủ tiếu nước chan nước lèo thịt bằm. Riêng hủ tiếu khô, nước lèo được để riêng.
Tính tới nay, tiệm Hủ tiếu Mỹ Tho Thanh Xuân từ đời ông sơ truyền lại đã 4 đời. Chủ đầu tiên đã chết. Khách lứa đầu cũng chết. Chết ráo. Nhưng tiệm hủ tiếu Thanh Xuân chưa chết. Thanh Xuân vẫn Thanh Xuân. Con vượt biên qua Mỹ hay đứa còn kẹt lai vẫn bán hủ tiếu.

Hủ tiếu gõ – photo getty images

Hồi đó xa quê đi học ở Sài Gòn, em yêu của tui từ Mỹ Tho lên thăm. Hai đứa ra tiệm Hủ tiếu Thanh Xuân ăn, vì nó xưng mình là Hủ tiếu Mỹ Tho nhưng không giống. Nó bỏ vô tùm lum tà la: nào là trứng cút, tôm, giá, rau tần ô, rau ăn với món vịt nấu chao, chanh, ớt tươi xắt lát? Tô hủ tiếu lai căng như cải lương Hồ Quảng, giống như bài tân cổ giao duyên do ông Bảy Bá tức soạn giả Viễn Châu bào chế mà bắt ca sĩ tân nhạc Thanh Tuyền hát. Nó ăn chẳng ra làm sao cả!
Tô hủ tiếu bây giờ nhà báo quốc doanh CS với những động từ gốc Hán không ‘g’ như ‘cải biên’, ‘biến tấu’. Sao không viết ‘sửa đổi, ‘thêm thắt’ cho dễ hiểu?
Sau năm 1975, tui không thích đi ăn hủ tiếu Thanh Xuân như thời tui mới yêu em. Không phải vì tô hủ tiếu thời bao cấp nó dở òm. Cho dẫu là cao lương mỹ vị vẫn không ngon khi trái tim mình tan nát vì em bỏ tui đi lấy chồng lúc tui đang đời sa cơ thất thế. Em viết cho tui: “Cây đến thì trổ hoa Chuyến đò đầy rời bến. Em hát rằng đến duyên. Em lấy chồng năm ấy!”
Với tui chỉ cần mấy lát thịt xắt mỏng tanh như tờ quyến cho dễ ngấm nước lèo, miếng bánh tôm chiên, hẹ ruộng, ớt ngâm giấm, giấm đỏ với xì dầu.
Hủ tiếu nguyên thuỷ của tui thuở yêu em. Hủ tiếu bỏ tùm lum thuở em lấy chồng năm ấy.
Tui xa Sài Gòn đã 30 năm, chưa hề trở lại, và sẽ không bao giờ trở lại khi còn CS; nhưng nhắc tới tô hủ tiếu Mỹ Tho là gợi nhớ trong tui cả một trời quê hương ngày cũ.
Hủ tiếu ơi là tui kêu ‘em ơi đó! Chớ tui hổng có kêu tô hủ tiếu!

ĐXT

(Nha Kỹ Thuật /Tổng Tham Mưu Kon Tum – Mùa Hè Đỏ Lửa.)
Bùi Cao Đệ

Post by Sơn râu 20 Dec 2024

(Tưởng nhớ hương hồn Y Sĩ Trung Tá Bửu Trí, Trung Úy Sĩ Quan Trợ Y Ngọc.)

Tôi tuy thuộc vào hạng nhỏ con và thường bị bạn bè gọi là “Sữa” nhưng lại rất thích binh chủng Nhảy Dù. Thường mơ ước rằng khi ra trường sẽ là một Y Sĩ Nhảy Dù. Đọc truyện Y Sĩ Tiền Tuyến của Bác Sĩ Trang Châu tôi lại càng thêm mơ mộng. Tôi thích đi nhảy dù vì thích bận đồ rằn ri, đội nón đỏ, có huy hiệu nhảy dù trên ngực áo. Thấy các quân nhân Nhảy Dù chiều thứ 7 dạo phố với các nữ sinh thật là thơ mộng.
Cũng vì thích màu áo mà tôi sém chút nữa là hòm gỗ cài hoa! Tuổi trẻ có những tư tưởng lạlùng mà sau nầy về già suy nghĩ lại mới biết sợ, không nên “giỡn mặt tử thần,” đúng là “Chưa thấy quan tài chưa đổ lệ.”
Tôi nhập ngũ vào cuối năm 1971 khóa 13 Y sĩ trưng tập thụ huấn quân sự tại trường Bộ Binh Thủ Đức. Trong thời gian này, thỉnh thoảng có một số Y Sĩ Nhảy Dù về thăm các bạn YK Sài Gòn. Ôi nón đỏ, bộ đồ trận rằn ri, trông thật là oai phong lẫm liệt. Tôi thầm hy vọng là khi chọn nhiệm sở sẽ có 1, 2 chỗ Nhảy Dù. Rồi thời gian thụ huấn quân sự và Hành Chánh Quân Y cũng trôi qua và ngày chọn nhiệm sở cũng đến. Các bạn Dược Sĩ Trưng tập được chọn nhiệm sở trước Y Sĩ trưng tập 2 ngày. Tình cờ tôi gặp Dược Sĩ Sơn cùng khóa 13. Anh cho biết là anh chọn Nha Kỹ Thuật/TTM.
Sơn cho tôi biết là Nha Kỹ Thuật đồn trú ở Phú Thọ Sài Gòn. Khi tôi nói là tôi chỉ thích đi Nhảy Dù thì Sơn nói đây cũng là Nhảy Dù Lôi Hổ, tôi hỏi thêm chi tiết và có ý định chọn NKT. Đến ngày chọn đơn vị tôi nhìn lên bảng đen thì thấy có một chỗ NKT và một chỗ Sư Đoàn Nhảy Dù và tôi được xếp hạng 16 trong số gần 100 Y Sĩ trưng tập. Tôi không hề để ý đến các chỗ như Tổng Y viện, Quân Y Viện hay Bệnh Viện Dã Chiến, Bệnh Viện Tiểu Khu mà chỉ cầu mong là đến phiên mình chọn đơn vị sẽ còn có NKT hay Sư Đoàn Nhảy dù.
May thay, các bạn trước tôi chỉ lo chọn QYV, TYV, hay BVTK, đến phiên tôi vẫn còn chỗ NKT. Tôi vội vã chọn NKT sau khi được Y Sĩ Đại Tá Châu xác nhận là có nhảy dù ở NKT. Thế là tôi đi mua ngay nón đỏ và bộ đồ rằn ri. NKT/TTM là danh xưng ngụy trang của một đơn vị gọi là Bộ Tư Lệnh Chiến Tranh Ngoại Lệ, ngang hàng cấp Sư đoàn Tổng Trừ bị với cấp số Thiếu Tướng làm Tư Lệnh. NKT gồm nhiều đơn vị khác nhau nhưng trong phạm vi bài viết này tôi chỉ nêu ra hai đơn vị quan trọng nhất đó là:

1. Sở Liên Lạc (Lôi Hổ): Bộ Chỉ Huy đồn trú tại Sàigòn, gồm 3 Chiến đoàn Xung kích1,2,3.
2. Sở Công Tác (Hắc Long): Bộ Chỉ Huy đồn trú tại Sơn Trà, Đà Nẵng gồm 5 Đoàn Công Tác 11,68,71,72,75. Các Chiến Đoàn Xung Kích và Các Đoàn Công Tác có nhiệm vụ thả Toán thám sát vào các mật khu Cộng Sản để thâu thập tin tức tình báo, phá hoại các mục tiêu trọng yếu của địch. Trước năm 1970, nhiều Toán Thảm Sát Đặc Biệt Xâm nhập Bắc Việt bằng không vận hay hải vận để do thám.
   Vào thời tôi được tăng phái đến NKT thì các toán chỉ hoạt động ở miền Nam mà thôi. Mỗi Toán có khoảng 6 người được trang bị vũ khí đến tận răng. Các hoạt động của NKT được giữ bí mật cho nên nhiều khi các quân nhân phục vụ trong NKT cũng không biết nhiệm vụ của các đơn vị bạn. NKT có một Đại đội Quân Y đóng tại Phú Thọ Chợ Lớn, Y Sĩ Thiếu Tá Bửu Trí làm Y Sĩ Trưởng. Ngày tôi về trình diện thì ĐĐQY gồm có Bác Sĩ Trí, BS Ân, BS Nguyễn Văn Hưng và tôi. Ngoài ra còn có 4 Dược Sĩ, 2 Nha Sĩ, và 4 Sĩ Quan Trợ Y. Bác Sĩ Trí gốc Huế, người Hoàng Tộc rất hiền lành dễ thương, luôn bảo vệ và che chở cho đàn em, được sự quý mến và kính nể của thuộc cấp.
   Sau khi trình diện đơn vị, tôi đi học nhảy dù ở trung tâm Long Thành, nhảy chuồng cu ở trại Hoàng Hoa Thám SĐND, 3 tuần huấn nhục “thích chạy bộ hơn đi bộ,” tôi được cấp bằng nhảy dù Việt Nam và Mỹ. Tôi rất thích nhảy Chuồng Cu, xin nhảy nhiều lần. Thật ra có một số quân nhân không dám nhảy chuồng cu, huấn luyện viên phải đẩy ra giùm, nếu sau 3 lần mà không dám tự động nhảy thì sẽ bị loại. Cảm giác nhảy ra khỏi máy bay C130 của không quân Mỹ, rơi tự do khoảng 5 giây, rồi sau đó dù bung ra, một mình bay lơ lửng giữa trời thật là tuyệt diệu. Một mình ta lơ lửng giữa trời mây! Làm việc ở Sài Gòn được vài tháng thì Mùa Hè Đỏ Lửa xảy ra. Chiến trận Bình Long, QuảngTrị ác liệt, máu lửa. Cuối tháng 3, 1972, Y Sĩ Thiếu Tá Bửu Trí cho tôi biết là tình hình chiến sự ở Kontum gia tăng và sẽ tăng phái tôi lên Chiến Đoàn 2 Xung Kích Lôi Hổ ở Kontum. Thế là tôi khăn gói lên đường ngay.
   Chiếc máy bay C46 của Air America vừa hạ cánh xuống phi trường Kon Tum thì bị pháo kích lập tức. Có một số thương vong nhưng tôi may mắn OK. Trung úy Niệm, Sĩ Quan Trợ Y chở tôi về doanh trại CD2XK ở B12 phía Nam của Kontum. Vừa đến Bệnh Xá thì thấy các cố vấn Hoa Kỳ đang thu dọn để lên đường ra khỏi Kontum vì tình hình rất nguy hiểm. Họ để lại cho tôi toàn bộ thuốc men và thực phẩm. Mấy ngày đầu tôi lo tổ chức bệnh xá để tiếp nhận thương bệnh binh. Lúc rảnh rỗi thì lái xe đi thăm Kontum. Thành phố nầy lúc đó còn tương đối yên tĩnh, cát trắng, có sông Dak bla nước rất trong nhưng chảy ngược? Xung quanh là núi non, thành phố nằm ngay ở lòng chảo, rất dễ bị pháo kích, trông giống như Điện Biên Phủ ngày xưa. Thành phố nói chung rất đẹp. Kontum chỉ có một con đường độc nhất đi Pleiku về phía Nam, Quốc lộ 14, nhưng phải qua đèo Chu Pao thường hay bị Cộng Sản phục kích và đóng chốt nên chỉ có thể đi thoát bằng máy bay mà thôi.
   Hàng ngày tôi khám bệnh cho quân nhân và gia đình, cấp thuộc hành quân, huấn luyện cấp cứu cho Y Tá , dân sự vụ khám bệnh cho người thiểu số ở buôn Thượng. Người dân ở đây rất đỗi hiền lành. Họ mời tôi uống rượu cần, nhưng tôi không thích uống rượu, chỉ nhấm nháp lấy lệ mà thôi. Tất cả chúng tôi đều phải học cách xử dụng và thực tập bắn súng chống xe tăng M72.
   Tôi quen thân với nhiều sĩ quan Không Quân, họ cho tôi làm Co-pilot đi rước toán khi công tác về. Mỗi lần rước có 2 trực thăng UH1B và 2 gunship. Bay vòng vòng một lúc thì thấy panel của toán ở dưới bìa rừng. Thế là chiếc UH1B vội vàng nhào xuống để rước toán, trong khi gunships chúc lên chúc xuống sẵn sàng bắn che cho toán. Viên sĩ quan ban 3 khuyên tôi đừng có chơi dại như vậy, vì lỡ người pilot chính bị thương hay chết thì làm sao tôi lái máy bay một mình được, tính mạng tôi sẽ coi như hui nhị tì.
   Pháo kích của Cộng Quân xảy ra thường xuyên, cứ 2, 3 đêm một lần. Bị thương nhẹ thì tụi tôi săn sóc tại chỗ, nặng thì gửi đi Bệnh Viện Tiểu Khu hay Quân Y Viện. Chuyện cười ra nước mắt là một đêm kia, khoảng 10 giờ tối, tôi nghe một tiếng nổ lớn rồi sau đó có tiếng lính gọi: Bác sĩ ơi, có một con bò đạp mìn ở hàng rào phòng thủ, đùi của nó bị bay vào ngay trại, chúng ta sẽ có thịt bò ăn rồi, nhưng sau đó xem lại té ra là thịt người, có lẽ của trinh sát hay đặc công Cộng sản! Có khi buổi tối tôi phải đi đỡ đẻ. Có lúc có người tự tử… Công việc tương đối nhàn.
   Lực lượng phòng thủ Kontum chỉ có sư đoàn 22BB, gồm 2 trung đoàn và Bộ Tham mưu Sư Đoàn được dời lên Tân Cảnh để giao chiến với sư đoàn 320 và sư đoàn 2 của CS Bắc Việt. Quân Đoàn II được tăng cường thêm Biệt Động Quân để củng cố vững chắc đồn Ben Het, cửa ngõ đi vào lãnh thổ QĐ II, Quân Khu II.
   Đại Tá Lê Đức Đạt Tư Lệnh SD 22 làm Tư Lệnh Mặt trận Tân Cảnh được một tuần lễ thì địch bắt đầu tấn công lẻ tẻ. Đại Tướng Cao Văn Viên liền tăng phái cho Đại Tá Đạt một Lữ Đoàn Dù. Ngày 04/14/1972 CS tấn công vào căn cứ Charlie. Trung Tá Nguyễn Đình Bảo, Tiểu Đoàn Trưởng TĐ 11 Nhảy Dù bị một hỏa tiễn 122 trúng vào hầm chỉ huy làm ông tử trận. (Bài hát Người ở lại Charlie của TrầnThiện Thanh) và quân ta phải rút ra khỏi Charlie. Ngày 04/20/1972 Đại Tướng Viên rút Lữ Đoàn Dù tại Kontum để tăng cường cho mặt trận Quảng Trị nên tình hình tại Tân Cảnh bắt đầu đen tối thêm. Tôi nhìn Lữ Đoàn Dù rút đi mà cảm thấy tê tái vì Kontum không còn lực lượng Tổng Trừ Bị nào nữa, chỉ còn sư đoàn 22 mà thôi. Tất cả Sư đoàn Nhảy Dù và TQLC đều dành riêng cho Quảng Trị và Bình Long. Kontum chỉ vào hàng thứ yếu, không quan trọng bằng hai mặt trận kia?

Ngày 04/23/72 mất Dakto rồi Ben Het. Ngày 04/24/1972 mất Tân Cảnh, Đại Tá Đạt mất tích hay tự sát?
Trong bài viết về Mặt Trận Tân Cảnh, Kontum1972, Đại Tá Trịnh Tiếu cho biết Tư Lệnh Quân Đoàn II, Trung Tướng Ngô Dzu và cố vấn Hoa Kỳ John Paul Vann có kế hoạch dụ sư đoàn 320 CS Bắc Việt vào vùng Tân Cảnh, Dakto để tiêu diệt bằng B52. Rất tiếc là vì có bất đồng ý kiến giữa Tướng Ngô Dzu và John Paul Vann về việc bổ nhiệm tân Tư Lệnh sư đoàn 22 (cho Đại Tá Lê Đức Đạt thay vì Đại Tá Lê Minh Đảo) nên trong những ngày 04/21, 04/22 và 04/23/1972, lúc Cộng quân tấn công ào ạt với chiến xa vào Tân Cảnh, JP Vann đã từ chối xử dụng B52, và Tân Cảnh thất thủ.
Sau khi mất Tân Cảnh, bệnh tim của Tướng Ngô Dzu trở nặng, ông yêu cầu TT Thiệu cử người thay thế, TT Thiệu chỉ định Thiếu tướng Nguyễn Văn Toàn làm Tư Lệnh QD II, Quân Khu II và Tướng Toàn đồng ý tử thủ Kontum.
Mỗi ngày tôi đều đi họp tham mưu với Trung Tá Tiên CHT. Tình hình Kontum càng ngày càng tồi tệ hơn. Lần lượt các căn cứ bảo vệ như Võ Định, Dakto, Tân Cảnh, Charlie, Delta đều bị mất vào tay địch. Sau khi Tân Cảnh mất, Sư đoàn 22 BB gần như tan rã. Kontum trở thành tiền đồn. Dân chúng nhốn nháo chuẩn bị tản cư, mà chạy đi đâu bây giờ? Tôi có ghé thăm Bệnh Viên Tiểu Khu (BV Dã Chiến?) Kon Tum thì thấy BV bỏ trống không còn gặp ai, có lẽ đã di tản rồi.
Trước tình thế nguy ngập, Tư Lệnh Quân Đoàn II điều động Sư Đoàn 23 BB từ Ban Mê Thuột lên cố thủ Kontum. Trong dịp nầy tình cờ tôi gặp lại BS Nguyễn Khanh YKH4, là Y Sĩ của Sư Đoàn 23 BB di chuyển trên QL 14 ngang qua doanh trại của tôi để tăng viện cho Kontum. Sau đó vài ngày đèo Chu Pao bị Cộng quân chiếm, đóng chốt nên Kontum đã bị bao vây.
Ngày 05/13/1972, Trung Tá Tiên cho biết là đêm nay quân Bắc Việt sẽ tấn công dứt điểm Kontum. Ông ta nói là ông đã làm chúc thư cho gia đình rồi, có nghĩa là tính mạng của chúng tôi có thể chấm dứt đêm nay. Lúc đó tôi cũng lo sợ không biết là đêm nầy mình sẽ bị thương, hoặc chết hoặc sẽ bị bắt là tù binh? Tôi dặn dò anh em Quân Y chuẩn bị thuốc men, hầm trú ẩn và phân công việc tản thương.
Suốt đêm trằn trọc không ngủ được. Vào khoảng 5 giờ sáng 05/14/102 thình lình tôi nghe từng loạt tiếng nổ kinh thiên động địa, đồ đạc trong bệnh xá đổ nhào. Tiếng nổ liên tục làm ù tai và hất văng tôi xuống đất.
Sau này tôi mới biết là 25 phi vụ B52 được thả xuống 3000 quả bom đủ loại vào các vị trí của quân Bắc Việt gây thiệt hại nặng nề. Ngày 05/14/1972 trận chiến vẫn còn tiếp diễn ở phía Bắc thị xã Kontum. Đủ loại phi cơ Hoa Kỳ và Việt Nam, đặc biệt là Phantom F4 liên tục thả bom bắn phá quân CS chỉ cách chúng tôi khoảng 500m. Một chiếc Sky- raider của Không Quân Việt Nam bị bắn rớt và phi công đã hy sinh. Một chiếc Skyraider khác cũng bị bắn rớt, nhưng phi công nhảy dù an toàn và được lính Lôi Hổ cứu thoát.
Sau đó mặt trận Kontum coi như được giải tỏa. Xin cám ơn B52. Một phái đoàn Nha Kỹ Thuật gồm cả Bác Sĩ Bửu Trí, Y Sĩ Trưởng NKT và SQTYTrung úy Ngọc định đến thăm viếng và ủy lạo chúng tôi nhưng rủi thay máy bay bị bắn rớt, không một ai sống sót. Tôi vừa mừng vì thoát chết nhưng rất buồn khi được tin BS Trí, người đàn anh đáng kính, và Trung úy Ngọc đã ra đi.
Khi bước vào tuổi già con người ta hay hoài niệm chuyện cũ, thường tự hỏi tại sao mình có thể có những quyết định đầy nhiệt huyết, bất cần, thời trai trẻ. Nhưng những cái “ngông” đó lại là những kỷ niệm sâu đậm đáng nhớ nhất của một kiếp người, nhất là kiếp trai thời loạn. Để thỉnh thoảng vẫn làm tôi bâng khuâng nhớ lại, nhất là những lúc tháng Tư về.

9/2017 (updated)
Y Sĩ Trung Úy Bùi Cao Đệ YKH-4

Tài Liệu Tham Khảo:

1. Trung Tá Lữ Triệu Khanh. Lịch Sử Nha Kỹ Thuật/BTTM/QLVNCH
2. Đại Tá Trịnh Tiếu: Mặt trận Tân Cảnh, Kontum,1972

dongsongcu.wordpress.com
bonglau-ThuyMyRFI
Posted on 13/09/2022 by Doi Thoai

Post by Sơn râu 20 Dec 2024

Con đường hoang lạnh lồi lõm hằn vết xích của thiết giáp. Có đoạn lỗ chỗ như mặt trăng, dấu tích tàn phá của pháo binh địch. Cứ khoảng mười mấy phút thì những tiếng nổ “oành oành” từ phía trước vọng về.

Phía xa xa có những chướng ngại vật chống tăng bằng bê-tông và các trụ thép hàn chéo vào nhau bố trí giữa đường. Hai bên đường thấp thoáng các công sự chiến đấu được phủ lưới ngụy trang.
Xe đến gần thì một binh sĩ Ukraine trang bị tận răng, đội nón chống đạn, mặc áo giáp, tay lăm lăm khẩu AK-74 lầm lì bước lại. Mình xuất trình sổ thông hành và thẻ báo chí. Binh sĩ Ukraine đó biểu xe đậu đó chờ anh ta vào “ lô cốt” trình với cấp chỉ huy. Nghe các binh sĩ Ukraine rất trẻ đứng thấp thoáng sau “lô cốt” xầm xì tiếng Ukraine: “người Mỹ”.

Khoảng 30 giây sau binh sĩ Ukraine đó trở ra cho biết xe phải quay lui vì sau địa điểm này thì con đường không an toàn nữa. Phía trước mặt là vùng địch. Biên giới Liên Bang Nga chỉ khoảng cách ngắn ở cuối đường này. Bên kia là thị trấn lớn Belgorod của Nga.
Mình lấy lá cờ Ukraine và nhờ cô bạn thông dịch là trước khi quay lui thì muốn anh binh sĩ đó ký lên lá cờ để lưu niệm. Khuôn mặt căng thẳng nghiêm khắc của anh lính bỗng nở nụ cười sung sướng khi thấy lá quốc kỳ màu xanh và vàng rực rỡ. Anh ta lại biểu đợi chút xíu để vào báo cáo cấp chỉ huy. Quá nể luôn cho sự kỷ luật của họ.
Khoảng vài chục giây sau người lính Ukraine trở ra biểu quay xe lại và đậu bên kia đường rồi theo anh ta vào lô cốt. Cô bạn Ukraine hấp tấp dịch lại. Cô ấy như đang trải qua một sự xúc động dữ dội. Bị kéo đầu đến vùng pháo của địch, rồi giờ thì đòi lính Ukraine ký lưu niệm linh tinh lên lá quốc kỳ. Một kinh nghiệm choáng ngợp không có lần thứ hai cho cô ấy.

Bước vào lô cốt tối hù. Mình quan sát nơi làm việc của một viên sĩ quan biên phòng vùng giới tuyến. Bên cạnh khung cửa của lô cốt có một giao thông hào đào sâu bằng chiều cao con người dẫn đến đâu không biết. Nền địa đạo có lót các thanh gỗ ngay ngắn tươm tất và sạch sẽ cho dễ đi.
Mãi dò xét công sự phòng thủ của “quân ta”, khi nhìn xuống thì thấy bàn tay của viên sĩ quan đang giơ ra chờ đợi bắt. Mình cười và nói “xin lỗi” rồi bắt tay anh ấy thiệt chặt. Viên sĩ quan trầm tĩnh nhỏ nhẹ nói cám ơn Hoa Kỳ đã giúp Ukraine chiến đấu chống quân xâm lược. Nhìn trên ngực áo giáp của anh ấy thì thấy có gắn ống nói của máy truyền tin “Motorola”, là loại máy truyền tin của Mỹ khá tốt được các đơn vị bộ binh Hoa Kỳ cấp nhỏ sử dụng.
Về lại Hoa Kỳ ngồi trong một tiệm ăn, thấy những người Mỹ ngồi ăn chung quanh hồn nhiên và hạnh phúc. Bỗng chạnh lòng nhớ đến những người trẻ Ukraine bình thản ở tuyến đầu, và dư âm của pháo binh địch vẫn còn vang vọng trong tâm trí. Ở nơi chốn ấy không có bia căm thù mà chỉ có sự biết ơn vô cùng dành cho Hiệp Chủng Quốc. Có lẽ, ngoài Hoa Kỳ, Ukraine là quốc gia thứ hai duy nhứt chiếm được sự cảm phục và tình yêu của Bông Lau.

BÔNG LAU 10.09.2022

dongsongcu.wordpress.com
bonglau-ThuyMyRFI
Posted on 18/11/2024 by Doi Thoai

Post by Sơn râu 20 Dec 2024

Trên đường trở lại cái căn cứ có căn phòng ọp ẹp và cái mền tình iu đỏ chót sến. Nơi có những đêm trăn trở trong tiếng nổ của trọng pháo 105 bắn từ C130.
Ghé phi trường quốc tế Dubai 5 tiếng đồng hồ, nên tận hưởng những giây phút cuối cùng của sự tiện nghi tư bổn. Vào một quán bar/restaurant lịch sự gọi dĩa salad, một ly Coca Cola đá lạnh, và ngồi trên ghế da lót nệm êm ái sạch sẽ thẩm mỹ. Vì ngày thứ Ba lại phải mặc áo giáp ngồi trên ghế lưới của máy bay C130 trực chỉ hướng bắc nơi vùng đất gió cát bất ổn.
Những ngày zui quá ngắn. Những giây phút tự do hỏng có sự kiểm soát của quy luật này nọ quá ít ỏi.
Rồi cuộc sống sẽ lại bị trói kín sau những bức tường bê tông, bao cát, và dây kẽm gai. Những ngày dài ngồi bên cái laptop đến tối mịt theo dõi các công việc đang diễn tiến nơi xa, dưới chân lâu lâu có con chuột cống xấu xí ghê rợn chạy vụt qua chui vào khe cửa…
Nhưng cũng thực hiện được lời hứa là thưởng thức một tô phở gà đúng tiêu chuẩn trước khi ra đi trở lại vùng chiến tranh.

Chiều thứ Bảy lái xe đến quán Phở 75 ở Virginia. Đây được coi là quán phở ngon nhứt trong vùng. Dĩ nhiên phở bò tái nạm thì thơm ngon hơn, nhưng xạ thủ gọi phở gà mỗi khi ăn phở, theo thói quen hỏng ăn thịt bò.
Thú thiệt là trình độ nhận thức của xạ thủ về độ ngon của tô phở rất kém cỏi. Chỉ biết là tô phở ngon zậy thôi chớ ngon ở mức độ nào thì phải dành cho dân chuyên nghiệp ăn phở.
Quán phở đông nghẹt nên phải đứng xếp hàng đợi có bàn trống mới được vào ngồi. Có lẽ người đến ăn đông vì giá một tô phở kích thước lớn “large” chỉ 11 đô trong khi các quán khác chém tới 15 đô.

Ngồi ăn phở trong quán đông nghẹt người mà thông thường xạ thủ rất ghét đám đông. Nhưng hôm nay cảm thấy thân ái làm sao. Đám đông này là cộng đồng của mình. Mình chả quen ai trong cộng đồng này ngoài anh thợ hớt tóc người bắc mà mình năm thì mười họa mới ghé qua hớt tóc và nghe ảnh vừa hớt vừa kể chuyện cộng đồng.
Cảm thấy thân ái vì đây là cộng đồng tị nạn Cộng Sản tương đối đàng hoàng ít đua đòi ăn chơi. Họ gốc tị nạn chớ hỏng phải “Việt Kiều” công dân của Cộng Sản Việt Nam. Họ khổ và mất mát nhiều rồi. Ngày hôm nay họ được quyền dẫn gia đình đến ăn phở với nhau trong sự bình yên. Mình cảm thấy vinh dự đi về nơi có chiến tranh để họ được an toàn trong cuộc sống ở quê hương thứ hai này.

BÔNG LAU 18.11.2024 (Tựa bài do Thụy My đặt)

doithoaionline.wordpress.com
bonglau-ThuyMyRFI
Posted on 09/12/2024 by Doi Thoai

Post by Sơn râu 19 Dec 2024

Lực lượng người Kurd võ trang đồng minh của Hoa Kỳ, còn gọi là Lực lượng người Syrian Dân chủ (Syrian Democratic Forces hay SDF), vừa chiếm hai cứ điểm chiến lược ở đông và đông bắc Syria, sau khi quân chính phủ của nhà độc tài Bashar Assad rút lui và tan hàng.
Hai cứ điểm đó là thành phố Deir el-Zor và cửa khẩu ở biên giới Iraq Albu Kamal (xin coi bản đồ đính kèm).
Một cấp chỉ huy của Lực lượng người Kurds (SDF) cho phóng viên nước ngoài biết họ có đường dây nóng liên lạc với phiến quân HST đồng minh của Thổ Nhĩ Kỳ để bảo đảm sự an toàn của người Kurds sinh sống ở Aleppo. Họ còn cho biết có liên lạc và thông báo với quân đội Nga và Mỹ trong vùng về hoạt động của họ để tránh sự lầm lẫn.

Giống như đây là vùng chiếm đóng của nhiều lực lượng võ trang khác nhau trong thế trận “da beo – cài răng lược”. Hay “thập nhị sứ quân”.
Trước khi cuộc chiến Ukraine xảy ra, có những đoàn công voa xe thiết giáp của Nga và Mỹ gặp nhau trên cùng một xa lộ. Lính hai bên đưa tay vẫy chào thân thiện. Ngày hôm nay thì Nga Mỹ tránh gặp nhau, vì Hoa Kỳ giúp Ukraine nên Nga rất hận và Mỹ sợ Nga nổ súng sảng ha ha.

Ngoài ra có một điều thú vị là Lực lượng người Kurd hay Syrian Dân Chủ dùng lá cờ vàng như trong hình chụp. Mấy bác mấy chú cờ zàng Ziệc Nôm bình tĩnh đi nè. Cờ của họ màu zàng chớ hỏng có sọc nha. Xạ thủ cũng chôm được vài lá cờ vàng của người Kurd nhưng khi đi phép về Mỹ hồi tháng 10 đã cất kỹ ở nhà rồi, vì sợ đứa nào ở căn cứ chôm mất hic.

BÔNG LAU 08.12.2024