This is a text widget, which allows you to add text or HTML to your sidebar. You can use them to display text, links, images, HTML, or a combination of these. Edit them in the Widget section of the Customizer.
Một thời để nhớ: đào hát biết phép thần thông Mùa đông năm nay trời lạnh buốt hơn các năm trước. Không biết có đúng như vậy hay không, hay là tại tôi già rồi, sức khỏe suy giảm nên mới có cái cảm giác năm nay lạnh hơn năm rồi. Mỗi sáng khi thức giấc, tôi nhìn màn ảnh truyền hình, theo dõi mục thời tiết, lúc nào cũng thấy dưới 20 độ âm, bèn chép miệng than: “Ôi! ở cái xứ lạnh tình nồng nầy, cái lạnh thì không mời không gọi cũng theo tuyết mà bay mịt trời mịt đất, lạnh buốt từ trong xương lạnh ra, còn tình nồng thì tìm ở đâu ra? Mấy ông văn sĩ, nhạc sĩ bày đặt nói “xứ lạnh tình nồng” để giúp cho mình một chút tự kỷ ám thị, một chút hy vọng hão huyền, chớ bộ dễ mà có được cái thứ tình nồng để chống lại cái lạnh dưới 20 độ âm sao?” Vợ tôi đang đọc báo, nghe tôi than, cô ta cười: – Anh cứ than già hoài, coi chừng mà rủng chí, hết phương viết lách nữa. Mà… mà…anh muốn cái “tình nồng” gì? Hơn tám mươi tuổi rồi ông ơi… Tôi chống chế: – Thì… nói về chuyện văn chương nghe mà chơi, chớ còn tình tự gì nữa đâu mà “khóc với cười…”(tôi vô tình buộc miệng ca một câu nhạc của Vũ Thành An mà tôi quên mất tên bản nhạc đó) Vợ tôi im lặng thật lâu, nhìn tôi như muốn xẽ chia tâm sự, rồi như chợt nhớ tới cái lạnh dai dẳng của mùa đông năm nay, vợ tôi biểu đồng tình với tôi: – Đúng vậy! Năm nay lạnh hơn mấy năm rồi. Phải chi em có phép thần thông, em sẽ hóa cho anh một cái mặt trời mùa hạ, sáng tối mọc lên và lăn xuống gần ngôi nhà của mình, để cho anh được sưởi ấm, để cho anh tưởng như mình đang còn ở Việt Nam, đang cái thời mà anh vừa hai mươi tuổi! Tôi khoái chí, bật cười to: – Anh 20 tuổi thì em mới 18 tuổi! Đúng là cái tuổi thần tiên, đầy ước mơ, hy vọng và những sầu mộng vu vơ! Tôi bỗng cao hứng, ngâm nho nhỏ mấy câu thơ: Có một nàng con gái, Vừa đến tuổi mộng mơ Hoa ân tình chớm nở Đã mang sầu vào thơ. Ngồi thường đếm là rụng Đón gió chiều thướt tha Gởi hồn mộng theo gió. Bay vội đến trăng ngà. Ôm niềm đau tuổi nhỏ Nước mắt đi vào đời Bằng điệu buồn mười tám, Nghe tình yêu xa xôi… Vợ tôi muốn kéo tôi ra khỏi mộng mơ nên nhắc khéo: – 18 gì mà 18, em đã 81 tuổi rồi, dầu cho có phép thần thông, đảo ngược được hai con số 81 thành l8 thì em cũng không thể trở thành cô gái 18 tuổi đâu. Tôi phát la lên: “Có rồi… có rồi… Cám ơn em…! Tôi chạy lại bật contact máy computer. Vợ tôi hỏi: – Có chuyện gì mà anh la: “Có rồi? Có rồi?” – Có đề tài để viết báo rồi. Em vừa nói tới ba tiếng “Phép Thần Thông”, gợi cho anh nhớ chuyện “cô đào hát có phép thần thông”. Chuyện có thật một trăm phần trăm, một kỷ niệm nhớ đời của các nghệ sĩ cải lương trong thời kỳ chiến tranh Việt Pháp. Tôi vừa trả lời, vừa chăm chú vào máy vi tính và trong đầu óc của tôi ba chữ “Phép Thần Thông”! ngời sáng như một viên ngọc quý.
baotreonline.com Dương Hùng Post on December 2nd, 2023
Post by Sơn râu 14 Nov 2024
Hàng năm Quân đoàn Hoàng gia Anh tổ chức Lễ hội tưởng niệm tại Royal Albert Hall – nguồn britishlegion.org.uk
Những ngày này, trên các đường phố của Vương Quốc Anh (UK), bạn dễ dàng nhận ra trên áo những người qua đường xuất hiện thêm một bông hoa đỏ thắm. Đó là poppy (hoa anh túc) , những bông hoa cứ đầu tháng 11 hàng năm lại “nở” khắp các ngả đường và trong lòng người dân UK, nhắc họ không quên quá khứ đau thương từ những cuộc chiến tranh và trân trọng giây phút thanh bình hiện tại. Armistice Day (Ngày Đình Chiến) được kỷ niệm vào ngày 11 tháng 11 hàng năm, kể từ sau khi Chiến tranh thế giới I kết thúc. Tại một vài thành phố ở UK, khi đồng hồ điểm 11 giờ sáng ngày 11/11, toàn bộ các hoạt động, bao gồm cả phương tiện giao thông, sẽ ngừng lại trong vòng 2 phút. Bởi vào thời khắc đó của năm 1918, các nước đồng minh và quân đội Đức tuyên bố ngừng cuộc chiến. Armistice Day vì thế có ý nghĩa đặc biệt thiêng liêng đối với người UK. Một lễ tưởng niệm quy mô quốc gia được tổ chức vào buổi tối ngày 11 tháng 11 hàng năm (gọi là Festival of Remembrance), và được tường thuật trực tiếp. Một trong những nghi thức quan trọng và xúc động trong buổi lễ này là hàng trăm ngàn cánh hoa đỏ được thả rơi, mỗi cánh hoa là một người lính đã mất trong 2 Thế chiến (mình không chắc lắm về số lượng cánh hoa). Năm nay, lễ tưởng niệm được tổ chức tại Royal Albert Hall (London). Xuất phát từ Armistice Day, ngày Chủ Nhật gần nhất với ngày 11/11 hàng năm được chọn làm ngày Remembrance Sunday. Không chỉ tưởng niệm những người đã hy sinh trong 2 Thế chiến, Remembrance Sunday còn hướng về những cuộc chiến sau năm 1945 có quân đội UK tham dự, những người hy sinh trong khi làm nhiệm vụ bảo vệ nhân dân và quốc gia, gồm cả cảnh sát, lính cứu hỏa … Vào ngày này, một buổi lễ long trọng khác được tổ chức với sự có mặt của Hoàng gia, Chính phủ, quân đội, các cựu binh và gia đình. Mọi năm, Nữ hoàng đều đặt vòng hoa tại Cenotaph – đài tưởng niệm chiến tranh ở Whitehall, London. Năm nay, lần đầu tiên Vua Charles thay mặt Nữ hoàng thực hiện nghi thức này. Cùng với đó, tất cả nhà thờ ở UK cũng làm lễ tưởng niệm. Gần 100 năm qua, màu hoa đỏ cứ đều đặn xuất hiện trên áo những người dân UK mỗi khi tháng 11 đến, để gợi nhớ những tang thương của chiến tranh. Màu đỏ chỉ đơn giản là màu của máu. Chiến tranh chẳng đem lại gì ngoài máu. Những bông poppy được lấy cảm hứng từ bài thơ “In Flanders Fields” của trung tá quân Y John McCrae – được sáng tác trong Chiến tranh thế giới I. Ngày đó, poppy mọc đầy trên những cánh đồng ở Flanders, nơi những người lính hành quân qua, và nằm lại.
baotreonline.com Dương Hùng Post on October 28th, 2023
Post by Sơn râu 14 Nov 2024
Ca sĩ Johnny Hallyday -người từ giã cuộc đời cách đây 6 năm được cả nước Pháp tiễn đưa- xuất thân trong nghèo khổ, hồi nhỏ bị cha mẹ bỏ rơi và đã vươn lên trong tiếng hát tuyệt vời trở thành thần tượng ca nhạc của thế giới. Năm 2004 Johnny và vợ là Laeticia đã đến Việt Nam để nhận một em bé trong viện mồ côi làm con nuôi. Vài năm sau hai vợ chồng lại sang Việt Nam nhận thêm một bé gái nữa. Cả hai bé, tên là Jade và Joy, được cha mẹ nuôi rất mực yêu thương
Joy và chị gái Jade được vợ chồng Johnny Hallyday nhận nuôi Cảm động xiết bao khi chúng ta được nhìn thấy tấm ảnh chụp Johnny và vợ ôm hai bé trong vòng tay. Những nụ hôn chứa bao tình cảm đã nói lên tình nhân ái chứa chan. Chính Johnny tâm sự cùng báo chí: “Vous ne savez pas à quel points j’aime ces deux petites filles”-Bạn không biết là tôi thương yêu hai đứa bé này ngần nào. Quả thật hai bé đã được cha và mẹ nuôi rất mực yêu thương chăm sóc. Những ngày hạnh phúc ấy, Jade và Joy cũng đã được cùng cha mẹ nuôi vui hưởng nắng ấm của đảo Saint-Barthélemy trong vùng biển Caraibes. Trong tang lễ Johnny ngày 8 tháng 12. 2017 ta thấy hai bé Jade và Joy nức nở khóc thương cha và được mẹ Laeticia ôm trong vòng tay. Hình ảnh hai cô bé VN bên cạnh quan tài danh ca Johnny Hallyday được 15 triệu khán giả trông thấy qua trực tiếp truyền hình. Hai cô bé ngày nào trong viện mồ côi ở VN được Johnny và vợ nhận làm con, đã thoát cảnh nghèo khổ nhờ một tấm lòng nhân ái vô bờ bến. Jade và Joy rồi đây sẽ được thừa hưởng tài sản Johnny (ước lượng khoảng 100 triệu € và hàng năm được chia tiền bản quyền 1000 bài hát của cha) ngang hàng với 2 người con trước David và Laura vì luật thừa kế của Pháp không phân biệt con nuôi và con ruột.
Câu chuyện về ca sĩ Johnny Hallyday và hai cô bé Lọ Lem VN gợi lên trong lòng người viết nhiều cảm hứng. A, thế giới này vẫn còn những con người và những tấm lòng. Để thấy cuộc đời vẫn đẹp và còn hy vọng. Người với người sống để yêu nhau.
Jade và em gái Joy hiện nay DH – theo tin Internet
doithoaionline.wordpress.com bonglau-ThuyMyRFI Posted on 08/01/2024
Post by Sơn râu 14 Nov 2024
BBC đăng lại cuốn băng thâu âm cuộc đàm thoại vô tuyến của đài kiểm soát phi trường quốc tế Haneda, Tokyo với chiếc Airbus A350 Hàng không Japan Airlines (JAL) có phiên hiệu là “JAL516”, và chiếc máy bay Tuần duyên Nhật De Havilland DHC-8 hai động cơ cánh quạt bán phản lực do Canada chế tạo có phiên hiệu là “JA722A”. Cuộc đàm thoại vô tuyến giữa các máy bay với đài kiểm soát bằng Anh ngữ, để các phi công các chuyến bay quốc tế theo dõi diễn tiến không lưu rộn rịp khi nào thì đến phiên mình cất cánh hay được đáp. Phi trường quốc tế Haneda – Tokyo được coi là một trong những phi trường nhộn nhịp nhứt trên thế giới.
17:43:02 pm: Hàng không JAL516 gọi đài Haneda: “Đài Tokyo, đây JAL516, lô 18”.
17:43:02 pm: “JAL516, đây Đài Tokyo. Chào buổi tối (good evening). Phi đạo 34R. Cứ tiếp tục đến gần. Gió hướng 320/vận tốc 7 knots. Chúng tôi có một máy bay cất cánh”. (Ghi chú: có hai phi đạo số 34 song song, một bên trái là L và một bên phải là R, đáp lộn là tiêu tùng).
17:43:12 pm: “JAL516 tiếp tục đến gần phi đạo 34R”. Hàng không JAL516 lặp lại thông báo của đài Tokyo vì luật không lưu bắt các phi công lặp lại để chứng minh đã hiểu.
17:44:56 pm: Đài kiểm soát Tokyo: “JAL516 được phép đáp (clear to land) phi đạo 34R. Gió 310/7”. Phi công nào cũng hớn hở khi nghe “clear to land”. Điều kiện gió ở đây hầu như hoàn hảo vì gió ngược chiều gần như song song với phi đạo hướng 340.
17:45:01 pm: Hàng không JAL516 lặp lại trong 5 giây: “Được phép đáp 34R, đây JAL516”.
Mười giây sau đó, chiếc máy bay Tuần duyên “JA722A” định mệnh gọi đài kiểm soát Tokyo.
17:45:11 pm: “Đài kiểm soát, đây JA722A”.
17:45:11 pm: “A722A. Đây là đài Tokyo. Chào buổi tối. Số 1. Bạn hãy taxi đến điểm đợi C5”.
17:45:19 pm: Máy bay Tuần duyên lặp lại 8 giây sau như đã hiểu: “Taxi đến điểm đợi C5. Đây A722A số 1. Cám ơn bạn”. Tuy nhiên chiếc Tuần duyên A722A số 1 đã không đậu đợi ở C5 mà cất cánh ở phi đạo 34R đang có chiếc Hàng không JAL516 sắp sửa chạm bánh đáp. ĐÙNG. Hai chiếc đụng nhau và bốc cháy. Chiếc Tuần duyên A722A số 1 có phi hành đoàn 6 người chỉ có phi công trưởng sống sót và bị thương nặng. Toàn thể 379 người trên chiếc Hàng không JAL516 thoát chết trong đường tơ kẽ tóc. Sẽ có bài viết riêng về sự thoát chết kỳ diệu này. Viên phi công sống sót của chiếc Tuần duyên A722A sau đó cãi là đã được lịnh cất cánh. Ủa, zậy ai đã lặp lại là đến đợi ở C5? Hay là lặp lại như con vẹt mà hỏng hiểu ý nghĩa. Hay zừa mới tu Sake xong? Cuộc điều tra đang tiến hành. Một số chuyên gia hàng không cho rằng đó là sự cẩu thả thiếu chuyên nghiệp của phi công chiếc Tuần duyên A722A. Xạ thủ ít khi nào dám bén mảng đến các phi trường quốc tế thuộc loại A hay B vì mức độ không lưu nơi ấy tấp nập như đi chợ. Nhân viên đài kiểm soát ở các phi trường ấy nói nhanh như gió và toàn nói vắn tắt với các ký hiệu nên khó hiểu và khó nhớ để lặp lại. Họ nói nhanh và vắn tắt vì có quá nhiều máy bay đang đợi đáp và cất cánh. Ông phi công chiếc Tuần duyên A722A là nhà binh nên hỏng kinh nghiệm bằng phi công hàng không thường có mấy chục ngàn giờ bay và rất thông thuộc thể thức đáp ở các phi trường quốc tế. Mỗi lần xạ thủ có việc đến phi trường quốc tế thì ráng bay hai thằng. Sau khi đáp, một thằng taxi, còn thằng kia vừa nói chuyện với đài kiểm soát vừa lật lia lịa cuốn sách bản đồ chỉ đường phi đạo và đường taxi chằng chịt như mạng nhện. Đi lạng quạng lạc đường thì sẽ bị mấy chiếc airline bự như chiếc hàng không mẫu hạm nó cán dẹp lép như khô mực. Khi được đài kiểm soát cho phép băng qua một phi đạo rộng thênh thang, xạ thủ luôn luôn nhìn trái phải để chắc chắn hỏng thấy chiếc nào sắp đáp. Và khi băng qua vẫn cẩn thận thông báo “760 đang băng qua phi đạo” vì sợ bị cán ẩu chết lãng xẹt. Có một lần nhớ đời khi bay đến một phi trường lớn ban đêm. Lắng nghe trong vô tuyến thấy đài kiểm soát đang nói chuyện ào ào với cả chục chiếc máy bay. Xạ thủ nghe lộn vì volume vặn nhỏ: “760 clear to land (được phép đáp)”. Mình lặp lại “760 clear to land” thì nghe anh nhân viên đài kiểm soát hốt hoảng lớn tiếng “760 anh không được phép đáp”. Thường thì nhân viên đài kiểm soát không lưu ít khi lớn tiếng mà rất lịch sự, luôn luôn chúc buổi sáng, buổi chiều, buổi tối, hay chào tạm biệt “Good night”. Thì ra anh ta cho phép một chiếc máy bay có số đuôi gần giống 760 nên tưởng mình được phép đáp. Anh ta hốt hoảng là đúng vì nếu đáp ẩu hai chiếc hun nhau thì rất là phiền. Mình xin lỗi rồi ngậm tịt mõm lại vì quê quá trời.
doithoaionline.wordpress.com bonglau-ThuyMyRFI Posted on 01/11/2024
Post by Sơn râu 14 Nov 2024
Những người trở về từ chiến tranh không ít thì nhiều bị ảnh hưởng tâm lý tiêu cực. Tiếng Anh gọi là posttraumatic stress disorder (PTSD) có nghĩa là “Sự rối loạn căng thẳng sau khi bị chấn thương tâm lý”. Xạ thủ làm việc trong các chương trình chống khủng bố. Mặc dù hỏng phải cầm súng bắn giết ai, nhưng công việc lao tâm phải suy nghĩ nhiều về những tên khủng bố IS tàn bạo trong suốt mấy tháng qua, và không ngờ mình ít nhiều đã bị ảnh hưởng xấu về tâm lý. Hôm qua đi khám bác sĩ tổng quát. Anh bác sĩ quen bắt tay vỗ vai mình mừng rỡ nói chào mừng anh trở về và cám ơn sự phục vụ của anh. Các phần khám nghiệm thể lực tốt đẹp. Huyết áp 121, phổi thở trong suốt không bị nghẹt. Bác sĩ ấn vào bụng và nói tốt. Máu và nước tiểu thì 3 ngày nữa mới có kết quả. Đến phần khám máu chảy lên não thì có vấn đề. Xạ thủ mặc cái áo ấm thể thao sweater có in tên của một địa danh ở Trung Đông và một lá cờ Mỹ to tướng. Đo lượng máu chảy về não bộ thì họ dùng máy siêu âm ultrasound dí cái cục thăm dò vào động mạch cổ để bắn sóng. Cô chuyên viên kỹ thuật ultrasound là một phụ nữ Trung Đông trùm khăn đen chỉ chừa cặp mắt. Hỏng biết có phải lá cờ Mỹ và tên địa danh Trung Đông trên áo xạ thủ mặc làm cặp mắt cô ấy nhíu lại và giọng nói hơi xẵng không thân thiện. Cách phát âm của cổ rất nặng và khăn trùm mặt càng làm khó nghe và khó hiểu hơn vì thế cổ càng thêm bực mình chăng. Khi nhìn khăn màu đen trùm đầu cổ chỉ chừa cặp mắt bỗng làm hình ảnh mấy tên khủng bố hiện về trong tâm tư. Cổ để cái gối dưới cổ rồi gằn giọng biểu nhìn về phía bên kia. Xong cổ dùng ngón tay ấn lên cổ tìm động mạch. Tự nhiên mình sợ hãi và hơi hốt hoảng. Cắt động mạch cổ thì chỉ vài phút sau là chết. Mình cố quay đầu lại coi cổ làm gì. Tay trái xạ thủ không bị vướng còn tay phải nằm bên dưới nách cổ. Khi đó bỗng ao ước mang súng ngắn trong người nhưng chỉ có hai bàn tay không. Nên tính toán thiệt nhanh để tự vệ nếu cổ có hành động cắt cổ mình. Bàn tay trái sẽ vung lên nắm chóp khăn trùm đầu cổ kéo xuống thiệt mạnh, bàn tay phải đâm mạnh vào nách cổ rồi chặt vào cần cổ…. Từng giây phút trôi qua căng thẳng và xạ thủ có cảm giác sợ chết, sợ bị giết và sẵn sàng phản ứng. Nằm ngửa cổ nghe cái máy siêu âm phát ra âm thanh ồm ồm do máu đang chạy về não. Mỗi nhịp tim là tiếng ồm ồm đó trở thành ầm ì vang dội. Đó là sự sống của mình. Cám ơn thượng đế. Lát sau cổ dịu giọng nói mọi thứ tốt đẹp, anh có chơi thể thao hong, vì máu chảy rất tốt. Thủ tục khám động mạch hoàn tất. Cổ in mấy tờ giấy có những con số để nộp cho bác sĩ và nói anh có thể rời phòng này. Bất giác xạ thủ rờ tay lên cổ mình và thoáng bâng khuâng nhớ rất nhiều lần mình có ám ảnh bị khủng bố IS bắt làm tù binh, và cuộc hành hình bắt đầu bằng cách cắt cổ. Đó là một cuộc chiến tàn bạo, và những người còn sống đã mang thương tích lặng lẽ trong tâm hồn.
vietmessenger.com Duyên Anh NGUYỄN ĐÌNH VƯỢNG xuất bản 1971
Post by Sơn râu 14 Nov 2024
Chương 2 Buổi tối tôi trở về Nhà hát Tây. Tôi về hơi muộn. Nhiều gia đình đã tắt đèn ngủ yên. Tôi tưởng sẽ phải kiếm hai tờ báo làm chiếu mà nghĩ lưng. Chị Phượng đã tặng tôi một sự ngạc nhiên. Chiếc hghế bố buông màn kê sát ” khu đất ” nhà chị không có người bên trong. Chỉ thấy một miếng giấy gắn bằng kim gút. Tôi tò mò tới gần, coi xem giấy viết gì. Cậu Trương Chi, Cậu có thể ngũ đỡ trên ghế bố này, Sao cậu về trễ thế? Cậu ăn cơm chưa? Muỗi Sàigòn khiếp lắm đó, cậu đừng để tay sát màn. Cái màn có chổ rách, mai tôi nhờ con Ngọc nó vá lại. Chúc cậu ngủ ngon. Chị Phượng chu đáo quá. Tôi vén màn, chiu vào nằm. Có gối. Gối bọc vải trắng thơm ngát mùi nước hoa. Tôi nghĩ không phải mùi nước hoa. Mà là mùi hương tóc của Ngọc, con bé nằm sấp trên ghế bố buổi sáng. Nàng đã gối đầu chiếc gối này. Tôi vội nằm úp để hít hà mùi htuyệt diệu đó.Nàng đẹp chắc nàng sạch sẽ. Nàng sạch sẽ chắc đầu nàng không có chấy. Tôi mong đầu nàng có chấy đực lạc loài trên gối và phiêu lưu vào mái tóc tôi. Con chấy đực sẽ tương tư con chấy cái. Ngày nào đó, khi đầu tôi kề sát đầu nàng, con chấy đực xa người yêu sẽ gặp con chấy cái. Và hai con chấy kể chuyện thương nhờ nhau. Chúng nó sẽ khóc. Dĩ nhiên, nước mắt hai con chấy sẽ làm xanh mướt tóc hai đứa chúng tôi. Nàng và tôi. Chấy cũng có nước mắt, chớ bộ. Nhưng chìỉ là mơ ước. Chiếc gối trắng tinh, thơm ngát mùi hương tóc của người con gái trinh trắng không thể là nơi lạc lõng của loài chấy. Tôi vừa “chơi” điệp ngữ trắng.Nguyễn Bính dạy tôi đó. Sáng nay vô số lá vàng rơi Người gái trinh kia đã chết rồi Có một chiếc xe màu trắng đục Hai con ngựa trắngbước hàng đôi Đem theo một chiếc quan tài trắng Và những bông hoa trắng lạnh người Theo gót những người khăn áo trắng Khóc hồn trinh trắng mãi không thôi. Đừng nhé, con bé nằm sấp trên ghế bố, con bé tên Ngọc, đừng bao giờ em là người trinh nữ trong thơ Nguyễn Bính. Để sáng mai, Sài gòn bừng nắng và Nhà Hát Tây ồn ào, tôi còn được nhìn cô em nằm sấp trên ghế bố, dù mắt cô em dính hai cục ghèn to bằng con ruồi. Tôi sẽ “ôm giấc mơ anh lái đò” Năm xưa chở chiếc thuyền này Cho cô sang bãi tước đay chiều chiều Để tôi mơ mãi mơ nhiều Trước đây xe võng nhuộm điều ta đi Tưng bừng vua mở khoa thi Tôi đỗ quan Trạng, vinh quy về làng Võng anh đi trước võng nàng Cà hai chiếc võng cùng sang một đò Đồn rằng đám cưới cô to Nhà giai thuê chín chiếc đò đón dâu Nhà gái ăn chín nghìn cau Tiền cheo tiền cưới chừng đâu chín nghìn Lang thang tôi dạm bán thuyền Có người giả chín quan tiền lại thôi. Phải, tôi cũng là thứ lái đò. Kẻ lãng tữ anh dũng đi di cư một mình thật đấy, xong di cư với ước vọng làm cu ly đồn điền cao su. Kẻ lãng tử được chị Phượng ca ngợi ” có tâm hồn nghệ sĩ “thật đấy song mới học đến bài tập số 14 của cuốn phương pháp đánh đàn lục huyền cầm Y Pha Nho của Carulli. Anh lái đò của Nguyễn Bính còn có cái thuyền để dạm bán. Chứ tôi, tôi chả có quái gì. Em Ngọc, em gái nằm sấp trên ghế bố! Em là bến kho Năm, Em là hoa khuê các lộng lẫy, anh là bướm giang hồ đói rách. Bao giờ bến mới gặp đò Hoa khuê các, bướm giang hồ gặp nhau. Tôi tự nhủ: Đừng tưởng bở, người ta thương hại mày đó, Vũ Văn Long ạ! Con chấy đực trên đầu mày chỉ có thể gặp con chấy cái trên đầu con gái ông cai cu ly đồn điền cao su là cùng. Và tôi vội nằm ngữa nhìn lên đình màn mờ mờ trắng. Có điếu Ryby Queen, thứ tương tư thảo đặc biệt Sài gòn, đã bẹp dúm. Tôi bèn vê tròn, bật que diêm, châm thuốc, bắt chân chữ ngũ, hút những hơi dài. Ra cái điều” nhớ nhà châm điếu thuốc”. Thuốc lá dể sinh mơ mộng. Tôi lại mơ mộng, một trái mộng no tròn và huyền ảo như ca dao. Ước gì em hóa dưa hồng Để cho anh bế anh bồng anh mang Ước gì em hoá dưa gang Để cho anh bế anh mang anh bồng Thôi, em cứ là dưa, anh là bù nhìn coi dưa đã thỏa mơ mộng. Ngày mai anh “chuyển bến ” rồi. Tôi khe khẽ hát: Còn đêm nay nữa, ta nằm nhờ em, Ngước mắt trông màn, ngày mai đã xa rồi, gặp hên lắm thì anh đóng cai. Cai cu ly! Xin phép nhạc sĩ Đoàn chuẫn tôi đặt lời cho hợp tình cảnh thê lương của tôi. Hát xong tôi tủi thân quá. Ông cụ thân sinh ra tôi vào Nam kỳ hách hơn tôi nhiều. Ông theo các gánh cải lương, chụp hình chung với Năm Châu, Bảy Nhiêu, Phùng Há và dư tiền trồng những hai chiếc răng vàng. Ông cụ thân sinh ra tôi mới là người tâm hồn nghệ sĩ; Còn tôi, bị hiểu lầm. Chị Phượng tưởng tôi có tâm hồn nghệ sĩ nên đã cho tôi ngũ nhờ trên ghế bố. Và cô Ngọc thì cho mượn gối vừa hứa vá lại chỗ rách ở màn. Tại sao người ta thèm ” di cư ” cả cái màn rách? Thôi đúng quá, cái màn này dành riêng để quý vị con sen, cậu nhỏ sử dụng. Người ta hạ tôi xuống hàng cậu nhỏ, dù cậu nhỏ đã vô Pháp tịch : Philippe Nhỏ. Tôi hiểu, tại tôi nói thật là tôi sẽ ghi tên làm cu ly đồn điền cao su. Với con gái, nhất là con gái đẹp, ta chớ dại nói thật, chui khỏi màn. Và tôi hung hăng xuống lầu dưới, chi một đồng bạc Đông Dương xé đôi, vào cầu tiêu…nghĩ kế. Ở đây, đèn điện sáng choang. Tôi rút sổ tay, lấy bút ghi vài dòng như sau: Chị Phượng kính mến. Cám ơn chị đã cho chỗ ngũ tốt. Em nghĩ, người nghệ sĩ như em cần phải lấy sương gió làm nhà, nước mây làm bạn thì tâm hồn nó mới thơ thới hân hoan. Người nghệ sĩ như em cần phải làm mục tiêu tấn công của muỗi Sài gòn. Muỗi nó đốt em, em mới chịu khó thức đuổi muỗi và làm thơ, viết văn. Nói để chị rõ em đã ghi tên làm cu ly đồn điền ở Hớn Quản. Em muốn viết cuốn tiểu thuyết tranh đấu, xã hội. Em là cu ly trá hình. Đêm nay chị biết em ngủ đâu chưa? Em ngủ dưới gầm cầu Mống bên Khánh Hội.Người nghệ sĩ chân chính là người chê bỏ giường ấm đệm êm.
Em Trương Chi. Viết xong, tôi bằng lòng tôi quá. Em Ngọc sẽ mê mệt tôi. Em sẽ nhờ tôi làm thơ đăng vào giai phẫm cuối năm ở trường em… Điều này hơi kẹt. Ta sẽ xào xáo thơ Huy Cận, Nguyễn Bính, sợ gì. Tôi cút lên lầu, bước cách ba bậc thang một bước. Rồi, len lén cơ hồ gió thu về sớm mơn man trên má cô gái dậy thì, tôi gài bức thư “nghệ sĩ” của tôi vào màn. Nghĩ sao, tôi lại gỡ ra, gài bức thư của chị Phượng và đặt bức thư của tôi trên chiếc gối thơm mùi hương tóc. Và tôi phú lỉnh xuống lầu dưới, kiếm chổ ngủ. Sáng sau, tôi bỏ đi. Sài gòn là thành phố lý tưởng của những kẻ dông dài. Bởi vì khá đông rạp chiếu bóng thường trực. Tôi lang thang vỉa hè, đếm các thùng rác, các cột đèn, mua khúc bánh mì ba tê dài ơi là dài để chờ đúng tám giờ chui vô Long Thuận. Hồi đó, chưa có coca, cola hộp. Thành thử, mười hai giờ, tôi bò ra nốc ba ly nước mía căng bụng, mất thêm năm đồng cái vé và… vô nữa để ngũ. Ngũ chán lại coi Roy Rogers cưỡi ngựa, bắn súng hay Janey Powell nhí nhảnh hát. Đến mười một giờ đêm mới chui ra, kiếm mì ăn vài tô và trở về Nhà Hát Tây. Trời ơi, tôi cảm động ghê quá. Ghế bố đã kê sẵn, màn đã buông? Và chị Phượng, và cô Ngọc đang ngồi thì thầm chuyện trò dưới ngọn đèn bóng nhỏ. Xã hội Nhà Hát Tây là xã hội thừa điện. Điện nhà nước ủnh hộ, dân di cư thả ccửa xài. Thấy tôi, chị Phượng đứng dậy, bước khẽ, tới gần tôi, vỗ vai tôi, trách móc:
Cậu làm tôi lo quá. Con Ngọc cũng lo. Tôi sung sướng không thể diển tả được. Chưa kịp nói gì, chị Phượng đã nài nỉ:
Cậu đừng đi đồn điền Hớn Quản, cậu Long nhé: Tôi mỉm cười, giả vờ khinh bạc:
Long, bút hiệu Trương Chi. Chị Phượng đập nhẹ vào lưng tôi:
Cậu Trương Chi Tôi đáp:
Vâng, thưa chị, em không đi đồn điền nữa. Và đêm nay em sẽ ngũ trên ghế bố của chị. Chị Phương hoan hỉ khoe:
Con Ngọc nó vá lại những chỗ rách rồi. Tôi làm bộ cay đắng:
Đời em ví như xăm xe đạp, thủng be bét, vá sống, vá chín nhiều lần. Tôi không hiểu tại sao tôi có thể thở ra cái giọng chán chường một cách nhanh chóng đến thế. Chắc là nhờ khúc bánh mì dài, nhờ những ly nước mía, nhờ những giấc ngũ chập chờn trong rạp chiếu bóng Long Thuận. Sau hết, nhờ rửa mặt bằng nước máy ở một ngã tư . Ngày xưa còn bé của tôi đã mất, thực sự mất rồi. Tôi chưa lớn hơn, chưa khôn hơn sau một cuộc tình trên găn gác số 13 phố Ngô Thời Nhiệm, Hà Nội. Tôi vẫn chỉ là con mèo mù. Mèo mù luôn luôn vớ cá rán. Khúc cá rán mới nhất của con mèo mù Vũ Văn Long là em Ngọc, Như thuở nào, cá rán của mèo mù là hai em gái Hà Nội. Không, tôi đã khôn ra chút xíu. Tôi biết câu đào theo phương pháp câu cá của Nguyễn Thịnh, Trương Chi Vũ văn Long biết dùng khổ nhục kế để lơn đào. Giá Nguyễn Thịnh có mặt ở miền Nam, nó sẽ bái phục tôi.
Cậu nói gì, tôi không hiểu cậu Long.
Bút hiệu Trương Chi!
Cậu Trương Chi.
Xăm xe đạp, người Sài gòn gọi là cái ruột xe, vá chín là vá ép đó chị.Em giống cái màn rách, cần vá lại. Cảm khái, tôi nhại hai câu ca dao: Áo anh rách chỉ đường tà. Người yêu chưa có, mẹ già ở quê. Bấy giờ, chưa xuất hiện cái “ạc gô” về quê. Chứ không, tôi đã phết hai tiếng về quê. Và tôi giả vờ chớp mắt. Chó ngáp phải ruồi mà có tí nước mắt ứa ra, em Ngọc sẻ cảm động rơi lệ. Thì thôi, tôi bèn nhận mình là em của thi sĩ Nguyễn Bính, lưu lạc phương Nam. Mẹ già đã ra người thiên cổ, cha già khuất núi từ khuya. Còn một mình tôi sống nhăn răng. Mình tôi, trời bắt làm thi sĩ. Em Ngọc sẽ hỏi thăm cuộc đời thi sĩ của tôi. Tôi thề sẽ quên những vần thơ bồng bế của Xuân Diệu. Tôi sẽ chỉ đọc thơ Vũ Hoàng Chương. Nào là “Lũ chúng tôi lạc loài dăm bảy đứa. Bị quê hương ruồng bỏ giống nòi khinh”. Nào là “Nhớ thuở chưa có ta đường đi thênh thang. Kịp tới khi có ta chông gai mông mênh “Nào là” Gối vải mộng phong hầu, Vinh quang đường lối khép. Thẹn trước thương về sau. Đời tàn trong ngõ hẹp.” Nếu cần, tôi sẽ làm vài câu thơ hễ nhớ thương thì đầy vơi mà thương nhớ thì vơi đầy. Sợ gì nhỉ? Chị Phượng nghe tôi đọc ca dao phóng tác, tưởng áo tôi rách thật, thở dài:
Cậu nghệ sĩ quá đấy mà. Để mai bảo con Ngọc khâu giùm cho.
Sợ cô ấy chê?
Nó mến cậu lắm. Vậy thì đêm nay, nhờ chị Phương và em Ngọc ngủ ngon, ngáy pho pho, tôi sẽ lục hết áo, xé rách hết chỉ đường tà. Nhưng hơi kẹt ở chỗ cái va ly quần áo của tôi gửi chị Phượng giữ. Tôi chợ nhớ trong valy còn có bàn chải, thuốc đánh răng. Vội vàng móc điếu Ruby Queen mua lẻ, vuốt phẳng phiu rồi bật que diêm mồi thuốc.
Thưa chị…
Gì đó cậu Trương Chi?
Những người hút thuốc lá miệng đều hôi.
Đâu có, miệng cậu thơm mà… Ôi, nếu người khen miệng tôi thơm là em Ngọc, con bé đang ngồi ở kia, hóng chuyện, tôi sẽ anh dũng hỏi:
Làm sao em biết miệng anh thơm? Em Ngọc sẽ đáp:
Vì em đã hôn anh! Tôi mới giả đò ngạc nhiên:
Em hôn anh hôm nào? Em ngọc sẽ nũng nịu:
Em hôn anh bây giờ… Và em hôn phớt lên môi tôi như Jane Powwell mới lớn hôn lên môi người yêu. Tôi chỉ thích những chiếc hôn nhẹ. Tiếc quá, người khen miệng nghệ sĩ cả ngày không đánh răng chỉ là chị Phượng.
Cậu Trương Chi.
Dạ.
Cậu không có bà con nào di cư à?
Không chị ạ! Thi sĩ Nguyễn Bính rồi văn sĩ Thanh Nam, văn sĩ Hoàng hải Thuỷ, ngày trước, vào Nam có một mình. Vào mà không muốn ra. Đời người nghệ sĩ đã ra đi là kể như “Lỡ bước sang ngang”. Đấy, chị coi, Nguyễn Bính tâm sự” Nhưng mà khăn gói gió đưa. Lại về Hà Nội thì chưa muốn về “ Tôi hiên ngang nói về Nguyễn Bính, Thanh Nam, Hoàng hải Thuỷ. Cứ làm như mình đang là nghệ sĩ thực thụ. Chị Phượng và em Ngọc đâu biết tôi chỉ là nghệ sĩ giả định, đang hy vọng là nghệ sĩ nhiệm chức.
Ít ra, cậu phải có một người bạn chứ?
Dạ, có một thằng.
Cũng nghệ sĩ?
Thằng này cả quỷnh, nó thích làm thư ký, tên nó là Đặng xuân Côn. Tôi hạ ông bạn vàng Đặng xuân Côn đo ván ngay. Nhỡ nó xuất hiện – nó sắp về Nhà Hát Tây sống với tôi – em Ngọc thấy nó sáng giá hơn tôi (điều này chắc quá, nó chơi lục huyền cầm Hạ uy Di hay không chịu nổi, chép nhạc đẹp, đã học lớp sáng tác với cụ Duyệt ở Âm nhạc Học Xá gần hồ Thuyền Cuông, Hà Nội ), nghệ sĩ hơn tôi, em mê nó thì tôi bị ra rìa. Nó đo ván rồi tôi còn dựng nó dậy đấm một cú sái phép:
Nước Việt Nam ta có bốn triệu thằng thư ký, một triệu tỷ phú, năm triệu cu ly, hai triệu tiến sĩ, cử nhân nhưng chỉ có một trăm nghệ sĩ. Và nghệ sĩ lang thang đói rách vì đời dệt những áng thơ lâm ly, viết những pho sách ướt át lại chỉ có dăm ba anh.
Cậu không nên đi lang thang, cậu Trương Chi. Chị Phượng ngây thơ quá. Không đi lang thang kiếm việc thì sẽ đói meo và sẽ lên đồn điền Hớn Quản để gặp con gái ông cai cu ly kết duyên Tấn tần à? Khoản tiền cuỗm của ông cụ thân sinh cộng với tiền phát mại chiếc xe đạp ở chợ trời Hà Nội gần hết rồi. Trương Chi cổ tích chèo thuyền dài tay, tung lưới cong lưng, đâu giống Trương Chi của ông Văn Cao: “Ngồi đây ta gõ ván thuyền ta ca trái đất còn riêng ta” Trái đất của những kẻ thất nghiệp chỉ có giun với dế. Tôi chợt hối hận là tôi đã ba hoa chích choè quá đà. Nói theo lời dạy của ông thầy Việt văn lớp đệ tam Nguyễn Uyển Diễm, chồng nữ sĩ Mộng Sơ ( ông thi sĩ Nguyễn Vỹ nhận nhằng là người yêu của mình, người ta đã sang ngang, ông vẫn viết văn diễn tả tình hờ và để tặng om sòm khiến giáo sư Nguyễn Uyễn Diễm cáu sườn, lôi bài Sương rơi ra hài hước với học trò ) thì tôi đã nhập đề bài luận rất hoa hoè hoa sói. Thầy Nguyễn Uyễn Diễm, chủ trương nhà xuất bản Vỡ Đất, đã giới thiệu Trại Tân của Hoàng Công Khanh, thí dụ một câu nhập đề hoa hoè hoa sói cho một bài luận có chủ đề ” vay tiền” như sau: “Sáng sớm hôm nay tôi đi ra. Tôi đi trên con đê Yên Phụ, hơi gió lạnh từ mặt sông thổi lên và bầu trời những vì sao còn lấp lánh. Tôi đi dến nhà anh – Mấy câu này nói rất lớn và bay bướm, đến câu cuối, ghé sát tai người bạn, nói khẽ -“Anh cho tôi vay vài trăm!”! Thầy Uyển Diểm nói:
Taị sao không nói ngay là vợ tôi đau nặng, con tôi đói sữa, anh cho tôi vay tí tiền còm?
Tại saotôi không nói thật tôi sắp đói rách? Tại sao tôi bày đặt chuyện nghệ sĩ, gừng sĩ,tỏi sĩ, hành sĩ để sửa soạn gặp rắc rối? Có lẽ, bỡi lẽ, bởi tôi mơ mộng, Bởi tôi làm nghệ sĩ? Có lẽ, bỡi thằng bạn cũ Nguyễn Thịnh đã tiếp máu nghệ sĩ của nó cho tôi, bỡi tôi học hành lem nhem, chả biết bấu víu vào nghề ngỗng gì để có tí tiếng tăm, để các em gái văn nghệ cảm phục và để to lời hô hoán ” Tôi làm văn học nghệ thuật ” ! Thỉnh thoảng, được một vài tờ báo phỏng vấn, tôi sẽ huênh hoang : “Thưa bạn, sự nghiệp văn hoá của tôi gốm có những bài thơ đã trên nhật báo Tiếng Chuông và dăm cuốn sách toán học lớp tư sắp xuất bản ” Hách chán. Hách hơn mấy chiếc răng vàng và vài câu vọng cổ của ông cụ thân sinh ra tôi.
Cậu Trương Chi!
Dạ.
Cậu nghe lời chị nói không? Chị Phương đã xưng ” chị ” với tôi. Tôi đưa tay bóp trán:
Thưa chị, xin chị để em suy nghĩ.
Cậu suy nghĩ gì nữa, Chị coi cậu như em chị. Chị sắp đi dạy học rồi, có thể lo cho cậu. Cần gì lang thang, cậu cứ ở đây mà sáng tác văn nghệ. Sáng tác văn nghệ à? Nguy quá. Tôi sẽ sáng tác cái gì?Biết cái gì mà sáng tác. Tôi trót nói phét, bây giờ kẹt cứng. Muỗi Nhà Hát Tây xúm vào đốt tôi. Tôi không thèm đuổi. Tôi đang bối rối. Chắc tôi phải cút khỏi xã hội Nhà Hát Tây.
Thưa chị…
Cậu đừng nghĩ vẩn vơ.
Người nghệ sĩ cần tự lập. Vả chăng, thưa chị, sáng tác văn nghệ khó vô cùng. Người nghệ sĩ cầm bút viết văn mà không gặp cảm hứng, tức ” yên sĩ phi lý thuần ” cứ hì hục viết thật chẳng khác chi ông già khuân tảng đá trong cuốn Quốc văn giáo khoa thư lớp dự bị.
Tìm cảm hứng lâu không?
Hàng năm. Có khi hàng đời. Viết văn xuất bản bừa bải như thiên hạ mới tí tuổi đầu đã là tác giã ba mươi mấy cuốn sách thì văn đó vất đi. Em nghĩ, một là đi làm cu ly đồn điền, hai là cả đời chỉ cần một cái truyện ngắn.
Chị sẽ lo cho cậu suốt đời.
Không được.
Tại sao?
Chị phải đi lấy chồng chứ. Thôi,chị hãy để mặc em với giấc mộng văn nghệ của em. Tôi muốn hút thêm một điếu Ruby Queen nữa. Nhưng chả còn điếu nào. Tôi giả vờ che miệng ngáp. Chị Phượng giục tôi đi ngũ.
Mai chị sẽ nói chuyện tiếp với cậu. à, sáng mai cậu muốn ăn gì? Tôi đáp:
Người nghệ sĩ chỉ cần một tách cà phê đen. Chị Phượng nói:
Sớm mai con Ngọc sẽ pha cà phê cho cậu uống Tôi dở trò “tác diệu”, cố làm cho “con Ngọc” nghe rõ:
Một tách cà phê đen, đặc, không đường. Chị Phượng vỗ vai tôi:
Thôi ngủ đi, Trương Chi! Chị về “nhà chị”. Tôi thèm một điếu Ruby Queen. Thèm một gói. Tôi có thể thức suốt đêm nay, đốt thuốc lá, ngồi đập muỗi và nghe hơi thở của em Ngọc. Nếu nàng có tật nghiến răng ken két, ngáy pho pho thì càng tốt. Nàng sẽ nghiến răng ken két, sẽ ngáy pho pho và tôi vẩn lạc vào con đường tình sữ. Tôi đứng nhìn hai chị em Phượng thầm thì với nhau. Chắc hẳn chị Phượng đang nói với cô Ngọc về tôi, về mẫu nghệ sĩ phi thường, một nhà văn dự định cả đời chỉ viết một cái chuyện ngắn. Khi ngọn đèn nhà chị Phượng tắt và khi em Ngọc chìm trong bóng đêm của gác ba Nhà Hát Tây là lúc tôi vén màn chui lên ghế bố. Tôi chỉ tụt đôi giày. Bộ quần áo giang hồ của tôi đã nhuốm đầy nắng bụi Sài Gòn ; Và đôi bí tất thì thơm nồng mùi nghệ sĩ. Tôi nằm duỗi chân thoải mái trên ghế bố. Lần đầu tiên tôi được nằm ghế bố. Chiếc gối thơm mùi thơm hôm qua, mùi hương tóc của em Ngọc. Tôi lại ước ao có con chấy cái phiêu lưu. Tôi muốn thức trắng đêm. Nhưng tội gì mà thức? Vả chăng, “thức trắng đêm kể chuyện tâm tư” đã được các ông nhạc sĩ trình toà và giữ độc quyền. Người nghệ sĩ phi thường như tôi, cần ngủ. Và tôi đã ngủ say sưa, ngủ” không chiêm bao, ngủ quên cả chờ nghe em Ngọc ngáy pho pho và nghiến răng ken két.
vietmessenger.com Duyên Anh NGUYỄN ĐÌNH VƯỢNG xuất bản 1971
Post by Sơn râu 14 Nov 2024
Vậy đó, bỗng nhiên mà họ lớn Tuổi hai mươi đến có ai ngờ Một hôm trận gió tình yêu lại Đứng ngẩn trông vời áo tiểu thơ HUY CẬN
Ngoài truyện Bây giờ, Sài gòn chỉ còn những chiếc xe ô tô buýt già nua trông thật tội nghiệp mà anh thường gặp, mỗi buổi chiều, đậu ở bên đây công trường Nữ Vương Hòa Bình nhìnn sang bên kia Bưu Điện. Những chiếc xe hết thời xuân sắc, được dùng riêng vào việc chuyên chở công chức, những người đã từ cuộc đời thơ mộng và đang vất vả leo dốc vật chất. Tự nhiên, anh thương xe buýt như thương đời mình. Bến xe xưa đã mất. Bến lòng xưa của anh cũng đã mất. Anh mơ hồ thấy một chuyến buýt xanh vụt qua tâm tưởng. Mười sáu năm rồi đấy. Những người em gái thuở ” tuổi hai mươi đến ” của anh đều đã lần lượt đi lấy chồng. Nói theo Hàn mặc tử, họ đã ” theo chồng bỏ cuộc chơi “. Và em, em là người bỏ cuộc chơi muộn màng nhất.Anh vừa biết ngày cưới em trên một nhật báo. Em còn nhớ bến xe ô tô buýt xanh ở đường Aviateur Garros? Em còn nhớ những chuyến xe chiều về đường Eyriaud des Vezgnes? Xe buýt xanh đã chết. Những chiếc xe buýt nhỏ bé chở chúng ta vào tình yêu chẳng bao giờ sống lại. Họa chăng nó sống lại ở hồn anh. Anh đứng đây, như kẻ lạc lõng trong chiến khu kỷ niệm. Nắng vàng nhuộm giàn hoa leo trước cửa nhà em đương nhuộm vàng chín tương tư. Thương nhớ muôn vàn. Anh thương những chiếc xe ô tô buýt già nua. Đến kiếp nào ô tô buýt mới được vui nỗi vui đợi đón của những cô nữ sinh. Đến kiếp nào anh mới được thập thò dưới gốc cây gần cổng trường con gái, chờ chuông reo tan học để nghe trái tim mình rộn rã, bồi hồi Em không quên chứ, những buổi chiều vàng niên thiếu? Em thường ra sau hết. Anh ngơ ngác nhìn em. Rồi em e thẹn mỉm cười. Và thong thả bước ngược con đường về học Đã yêu nhau nhưng vẫn ngượng. Anh đi sau em, cách cả mấy thước đường. Tại sao, hồi đó, chúng mình dể xấu hổ thế, em nhỉ ? Anh theo em băng qua vườn Bờ Rô tới bến xe buýt xanh. Hai đứa leo lên xe, ngồi cạnh nhau, mỗi đứa mua một vé. Làm như xa lạ lắm. Xe buýt xanh chở mình xuôi con đường mình vừa đi ngược. Gần đến nhà em, anh vội giúi vào tay em một phong thư và nhận lại của em một phong thư. Chả nói câu nào. Nói hết bằng thư rồi. Và chiều nào cũng giống chiều nào, không tẻ nhạt. Buổi sáng chưa hết anh đã mong buổi trưa. Buổi trưa sắp hết anh đã tưởng chiều tới. Những buổi chiều rực rỡ ấy đã xa rồi. Xa như dĩ vãng. Anh đang đứng đây, đứng trước một cổng trường. Không phải đứng chờ một tà áo Trưng Vương, nên anh không rụt rè xầu hổ. Dường như, bây giờ, những cậu con trai đứng chờ người yêu ở trước cổng trường con gái không còn rụt rè, xấu hổ giống anh và bạn bè anh thuở ” tuổi hai mươi đến “. Mỗi thời đại có một cách tỏ tình. Cách tỏ tình của chúng mình, ngày xưa, thơ mộng và lãng mạng tuyệt vời, em nhỉ ? Anh đứng trước một cổng trường đón con trai anh học về. Như chiếc xe buýt già nua, anh không thể đưa một cô học trò nào về nhà mà phải đưa con anh. Anh đã thật sự giã từ cuộc đời thơ mộng và đang vất vả leo dốc vật chất. Mọi người đều có một lần biệt ly bùi ngùi đó. Chỉ bất hạnh khi sợi khói tương tư vướng vào mắt, người ta không nhớ nổi kỷ niệm đầu đời. Khói của chiếc xe buýt già làm cay mắt anh.Anh mơ hồ nghe tiếng gió êm đềm mười sáu năm qua luồn vào tâm tưởng. Anh đứng im lặng giữa chiến khu kỷ niệm. Để ngơ ngẩn vời trông một tà áo tiểu thư.
Chương 1 Có những buổi chiều, một mình ngồi trên chiếc xích đu ngoài sân, tôi đã say mê ngắm đàn gà tre của đứa con trai đầu lòng. Mấy chú gà trống vừa biết gáy. Tiếng gáy cũn cỡn, hụt hơi nghe buồn cười và khó chịu. Như thể tiếng nói cậu trai mười ba vỡ giọng. Mấy chú gà trống tre điệu bộ lắm. Nhảy lên cành cây thấp nhất, vỗ cánh lia lịa, cố rướn cổ mình cao hơn, nhắm tít mắt rồi mới chịu gáy. Mấy chú gáy liên miên, gáy biễu diễn cho những nàng gà mái cũng vừa tập gại mỏ và bỏ rơi thời con nít ” nhiếp nhiếp “. Bây giờ, mấy chú không thèm ăn chung, ăn tranh với gà mái. Nịnh đầm ra phết. Mỗi khi kiếm được con sâu, các chú mỗ lia lịa ” tích tích tích ” rối rít mời mọc gà mái. Và chẳng biết phải làm gì sau những lần tán tỉnh vu vơ. Những chú gà trống ấy trông thật ngô nghê, ngớ ngẩn và dể thương. Đó là hình ảnh ngày mới lớn của bất cứ cậu trai nào thuở trước. Đứng nhất, đó là hình ảnh của tôi, của Quỳnh, của Nhân, của Thủy, của Côn ngót hai mươi năm qua ngày mà con đường Phan thanh Giản có ngôi trường con gái còn mang tên Le Grand De La Liraye. Ngày đó thật tuyệt diệu. Nếu cho đổi cả đời lấy một đoạn đầu đời thanh niên của tôi, tôi bằng lòng ngay. Bởi vì, đoạn đầu đời thanh niên của tôi không bao giờ tôi trở về được dù trở về bằng chuyến xe chất đầy ký ức. Xuân Diệu diễn tả không hề sai : Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn. Nếu tuổi trẻ chẳng đôi lần thắm lại. Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi. Nên bâng khuâng thương tiếc cả đất trời… Tuổi trẻ của tôi đã úa héo rồi. Cánh hoa nồng hương đã kết thành quả sầu chát đắng. Tôi vẫn tưởng nhớ mùi hương tuổi trẻ. Mùi hương dẫn đường cho tôi về tìm lại tên mình khắc trên nhiều thân cây trước cổng một trường con gái cùng với tên người yêu dấu như những viên sỏi đánh dấu của thằng bé Tí Hon. Cuộc đời không giống truyện cổ tích. Cuộc đời tôi càng không giống cổ tích. Những viên sỏi đánh dấu đường về của thằng bé Tí Hon còn nguyên. Chẳng ai ngữa tay nhặt liệng đi. Ngay cả những mẫu bánh vo tròn thay đá sỏi, những con chim đói nhất cũng không nỡ sà xuống nuốt mất. Những cơn gió độc của cuộc đời đã hầm hè nhau thổi tan bao mộng ước của tôi. Chắc gió độc sẽ thổi loãng mùi hương dẫn đường. Và tôi không tài nào đậu nỗi trên đất kỹ niệm một đời người. Tôi chỉ còn có thể là đà bay. Bằng đôi cánh tưởng nhớ. Bây giờ, Đặng trí Hoàn tập tành làm thơ, viết văn với bút hiệu Hoài Hương. Bấy giờ, có hãng nước mắm Hoài Hương. Và cậu học trò nghèo, tóc rối bồng bềnh nghệ sĩ đi cái xe đạp không chuông, không phanh, không đèn, mỗi lần dạo phố phải vác xe lên vai xuống ba tầng Nhà Hát Tây, thường bị mỉa mai là thi sĩ Nước Mắm Hoài Hương. Bấy giờ, Đỗ Tiến Đức chân chỉ hạt bột đã viết báo Ban Mai lấy tiền tiêu vặt. Bấy giờ, Dương Kiền ” đóng đô ” tại sân khấu ; Bấy giờ, em Hải, tóc cắt ngang vai, thổi cơm trọ cho học trò Chu văn An ở chân cầu thang bé tí xíu, nhan sắc dưới điểm trung bình. Bấy giờ, Vũ Khắc Niệm giống con sơn thử, ăn xong lại ngủ, ngủ quên ngày tháng… Bấy giờ Đặng Trí Hoàn đã thành Hà Huyền Chi, thi sĩ, văn sĩ, tài tử điện ảnh. Bấy giờ, Đỗ Tiến Đức đã thành Phó đốc sự hành chánh, giám đốc Trung Tâm quốc Gia Điện Ảnh tác giả Má Hồng được giải thưởng văn chương tổng thống. Bấy giờ Dương Kiền đã thành luật sư, kịch tác gia. Bấy giờ, em Hải đen đã thành ca sĩ Diệu Anh và đã tự tữ..Bấy giờ, Vũ Khắc Niếm đã thành y sĩ và đã xuất bản sách y học… Còn Đỗ Quý Tường đã chết cho quê hương. Còn Đỗ Quý Toàn đã thành nhà mô phạm lý tưởng, nhà thơ nổi danh, nhà báo khét tiếng. Không thể kễ hết những nhân vật Nhà Hát Tây. Tôi làm lấy đời tôi, bắt đầu, từ Nhà hát Tây; Cũng từ Nhà Hát Tây, tôi biết yêu, biết xốn xang, rung động. Tôi thích cái xã hội Nhà Hát Tây vô cùng. Này là Y Vân cặp bạn với Từ Lang, mỗi sáng sớm, xách cây lục huyền cầm Y pha Nho đáp xe xích lô máy lên Phủ Đặc Ủy Di Cư đường Trần Hưng Đạo rồi, ở đây hai danh tài leo lên chiếc xe Dodge số VN ra bến tàu Sài gòn. Công việc ca hát giúp vui của đôi song ca Nhá Hát Tây là, mỗi đợt đồng bào di cư trên tàu Mỹ lũ lượt kéo xuống nhận vài hộp sửa, vài thước vải, bảy trăm đồng bạc thì ghé miệng sát micro ca bài ca duy nhất: -Ngày trở về, anh bước lê trên quảng đường đê, đến bên lũy tre, nắng vàng hoe Đồng bào di cư nghe Y Vân hát xong, bèn lên xe đi về Ba Bèo mịt mù bụi, Cái Sắn xa lơ xa lắc. Tôi ở cạnh gia đình Y Vân trên lầu chót của Nhà Hát Tây. Một lần, bà cụ thân sinh ra Y Vân giận Y Vân cái gì chẳng rõ, tôi thấy cụ đập tan cái thùng bát đĩa cổ mang tự Bắc vô Nam. Vài năm sau, Y Vân xuất bản nhạc phẩm Tình Mẹ, chắc là để đền tội. Tình Mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào…
Ai ngờ đâu, chàng ca sĩ Tổng Ủy Di Cư chuyên hát đón tiếp đồng bào di cư ở bến tàu lại thành nhạc sĩ lừng danh. Còn bạn chàng đặc biệt hơn : Tu tủ tù tu, đố mấy thằng tù… Này là nghệ sĩ bán sắn. Lúc này anh ở đâu ?Tôi vẫn thiếu nợ anh ba đồng sắn và bốn cái trứng vịt luộc Nghệ sĩ bán sắn chiếm đất cắm dùi tại chân cầu thang lầu nhì. Anh là Tàu lai.Nghề của anh không phải nghề buôn thúng bán bưng. Người Tàu vốn thực tế và biết cách phớt tỉnh. Chưa kiếm được hiệu kim hoàn nào cần thợ đạp bơm chân, vợ chồng anh ” mở tiệm”bán sắn luộc, trứng vịt luộc, chuối… ở ngay chân cầu thang. Anh có cây phong cầm. Những hôm danh tài Y Vân nghỉ sở, Y Vân thường ngồi kéo đàn để nghệ sĩ bán sắn nhe hàm răng dăm ba cái răng vàng cười tình và gật đầu bán thiếu sắn, trứng vịt luộc cho tôi khi tôi bị bà cả đọi hành hạ chịu hết nổi. Này là Nhân, Quỳnh, Thủy, Công. Bốn nhân vật gần gũi tôi nhất. Những ngày vui của tôi là những ngày vui của họ. Và Ngọc, Tâm, Trinh, Hòa nữa chứ. Thiếu các nàng thì thiếu mất áo tiểu thư để ngơ ngẩn vời trông. Đêm đầu tiên tôi nhập xã hội Nhà Hát Tây y hệt một cụ cả quỷnh dời lũy tre xanh lên thành phố. Xe tiếp cư đưa tôi từ phi trường Tân Sơn Nhất về Sài gòn. Đến cửa Nhà Hát Tây, người nhà nước đẩy tôi xuống, chỉ vô ngôi nhà đồ sộ:
Đó, cậu tạm cư ở đó. Chờ thời gian định cư xa hơn.Tôi xách va ly bước lên những bậc cửa Nhà Hát Tây. Tại sao tôi vào Sài gòn một mình? Phải viết một cuốn mới diễn tả đầy đủ lý do dế mèn phiêu lưu ký của tôi. Bố tôi, ngày xưa đã từng là tay giang hồ. Ông vô Sài Gòn, theo một gánh cải lương. Khi ông bố giang hồ của tôi biết mình không trở thành Tư Chơi, Năm Châu, ông đành vĩnh biệt xứ Nam Kỳ hiền hậu. Ông trở về Bắc kỳ với hai cái răng vàng mới toanh và bộ bà ba lụa Lèo. Tôi hiểu bố tôi thương Nam kỳ lắm. Những buổi chiều hết nắng, ông thường ngồi trước bật cửa, ôm cây lục huyền cầm, dạo vài khúc lấy hứng rồi ca Nàng thu đã về rồi…Ông bắt chước hệt giọng miền Nam, Nàng thu đã dzề rồi. Đó là những lúc ông tương tư Nam kỳ. Tôi không vô Sài gòn để tập ca vọng cổ. Cũng chẳng vô vì lý do chính trị, cách mạng. Cứ hiểu tôi có nhiều máu ” dế mèn “trong cơ thể. Nhưng xách va ly bước lên những bậc cửa Nhà Hát Tây, máu giang hồ bỗng hết muốn chảy về tim. Tâm sự tôi giống tâm sự anh chàng du tử của bài hát. Lời du tử. Tôi lầm nhầm : Chiều nay biết về nơi đâu. Dừng chân ta ngắm cảnh bao la sầu… Mặc dù, cảnh Sài gòn chập tối thật ngoạn mụa, xích lô máy chạy vùng vít. Tắc xi lái phom phom.Thú thật, Sàigòn quyến rũ tôi nhờ xích lô máy. Tôi bèn anh dũng xách valy bước vào. Tầng dưới kín chỗ. Dân di cư chiếm đất Nhà Hát Tây như dân di cư Âu châu chiếm đất miền Tây nước Mỹ. Màn giăng lu bù. Gia đình nọ cách gia đình kia bằng cái ri đô vải. Ai đến sớm, Chiếm đất rộng, bầy biện bếp núc, lu nước và kê cả giường! Tầng một hết chỗ, tôi lên tầng hai.Rồi tầng ba, Và cũng chỉ có quyền trải tờ báo, gối đầu lên va ly, nằm đỡ một đêm ở sát rìa, rất dể rơi xuống tầng dưới nếu ngủ mê lăn một vòng. Tôi không có tài tả cảnh. Đại khái, tôi đã cư ngụ tại chỗ quý vị ký giả ngồi dự thính các phiên hợp Hạ Viện. Chỗ ấy, ngày xưa, người ta chê làm lan can. Nên đi qua đã ngại, huống hồ nằm ngủ. Vậy mà tôi đã nằm ngủ bình yên, đầy mộng mị. Sáng hôm sau, khi tôi đang say sưa ngáy pho pho thì một bàn tay đập nhẹ lên người tôi. Và giọng nói nhẹ nhàng:
Này cậu, này cậu, dậy đi! Tôi mở mắt. Tôi chẳng còn nhớ mắt tôi nhiều ghèn hay ít và hai bên mép có hai vệt ke trắng không. Phải thật thà chứ. Nam phương hoàng hậu hay người đẹp Joséphine nằm ngủ, nếu ta nhìn thấy quý bà ấy chảy rãi, ta sẽ mất hết sự ngưỡng mộ. Tôi có thể tin là khuôn mặt ban mai của tôi không đến nổi tệ. Người gọi tôi, chết chửa, là con gái. Tôi bèn vùng dậy. Người con gái nắm chặt cánh tay tôi:
Kheo khéo kẻo cậu rơi xuống tầng dưới Tôi kheo khéo liền. Người con gái hỏi tôi:
Cậu mới di cư à? Tôi đáp:
Vâng. Người con gái ngó tôi một cách thương hại:
Cậu phải mua cái ghế bố. Tối nay ngủ xích vô trong. Tôi dẹp gọn đồ đạc của nhà tôi để cậu kê ghế. Đêm ngủ, sáng gấp ghế, tôi cất giùm cho. Tôi nói một câu ngớ ngẩn:
Rồi ban ngày nằm đâu? Tự nhiên, tôi đâm ra ngượng vì vừa chợt thấy một con bé nằm sấp trên ghế bố, hai tay khuỷu tay chống, đầu ngẩng cao, đương mở to đôi mắt tròn, đen lay láy nhìn tôi. Tôi đóan con bé là em người con gái vừa cứu tôi… thoát chết. Tôi rút khăn, lau vội lớp mồ hôi nhờn trên mặt:
Vâng, vâng… Người con gái tưới nước vào cục than hồng bối rối của tôi:
Hay là cậu ngủ với thằng em trai tôi nhé? Nó bằng tuổi cậu; Tôi lắc đầu:
Thưa chị, em sẽ mua cái ghế bố. Người con gái hỏi câu hỏi tôi đã hỏi nàng:
Rồi ban ngày cậu ở đâu? Tôi nhún vai rất điệu. Cho con bé đang theo dõi tôi biết tôi là kẻ lãng tử.
Dạ, thưa chị, em đi tìm nơi tuyển mộ cu ly đồn điền cao su. Người con gái mỉm cười:
Cậu vui vẻ quá. Nàng tưởng tôi đùa bỡn. Ỡ nhà, tôi là thằng đoảng vị. Con trai đầu lòng thường đoảng. Mẹ tôi hễ sai việc gì mà tôi làm không nên thân, bà hay phàn nàn:
Giá mày là con gái thì tao đỡ vất vả. Còn bố tôi luôn luôn phán:
Ra khỏi nhà, mày chỉ còn nước đi ăm mày. Tôi không thể làm nghề ” cốc ” được. Nhưng rất có thể làm cu ly đồn điền. Một cu ly đồn điền giàu tưởng tượng Mấy năm trọ học ở Hà Nội, tôi chẳng học hành gì cả. Ngoài những giờ lêu lỏng trong vườn Bách Thú, trên bờ hồ Trúc Bạch, bơi thuyền lướt mặt hồ Tây, lang thang con đường đền Láng và nằm dài học thuộc lòng thơ Nguyễn Bính trên cỏ mướt Voi Phục, tôi còn Âm Nhạc Học Xá của cụ Duyệt tập dương cầm. Không xoay đâu ra dương cầm, tôi đã vẽ phiếm đàn trên mặt bàn và ngồi cả giờ đập tay xuống gỗ. Như thế nản lắm. Tôi bèn xoay sang lục huyền cầm Y pha Nho và nhận ông nhạc sĩ xí trai với cái tên chả nghệ sĩ tí ti ông cụ là Tạ Tấn làm sư phụ.Ông này ưa sáng tác nhạc chung với ông Nguyển Túc. Nhạc hai ông cũng lẳng lơ, trữ tình ra phết. Nhưng Tạ Tấn và Nguyễn túc nghe nó kém đi mất tám mươi phần trăm thơ mộng Ông Tạ Tấn dạy tôi lục huyền cầm Y pha Nho theo phương pháp Carulli. Tôi mất bộn tiền và búng bài số 14 nhanh như gió. Nhờ đó, khi tôi về Thái Bình ” mừng giải phóng ” lên sân khấu ngoài trời biểu diển tài nghệ, bộ đội và nhân dân vỗ tay hàng chục phút. Ông văn công Trần Hoàn, tác giả bài Sơn nữ ca, giới thiệu tôi và bảo tôi vừa trình bày một bản nhạc cách mạng Nga sô vĩ đại ! Bài tập số 14 đấy. Tôi nhắc một kỷ niệm buồn cười để khoe rằng tôi biết chơi lục huyền cầm Y pha Nho. Khi tôi trốn nhà đi phiêu lưu, tôi không nhớ mang hình ảnh của bố mẹ và các em tôi mà chỉ nhớ mang cuốn sách của Carulli. Tôi nghĩ là, ngoài những giờ cạo mũ cao su, tôi sẽ ngồi dưới gốc cây cao su, tập đàn. Biết đâu đấy, con gái yêu của chủ đồn điền cao su chẳng mê tiếng đàn tôi. Tôi sẽ, như một anh trai si tình Ý đại Lợi, ôm cây đàn mandoline, đứng dưới cửa sổ nhà nàng nghêu ngao:
Đời lạnh lùng trôi theo dòng nước mắt, với bao tiếng tơ xót thương… Vì cuộc tình đã chết một đêm nao.> Nàng sẽ yêu tôi, sẽ tương tư phát ốm. Bố nàng gọi tôi, phát cho tôi chân thư ký. Rồi nàng gặp mặt, thấy tôi không xí giai như anh Trương Chi, nàng đòi lấy tôi làm chồng thì sướng quá. Tôi thường tự hào là đứa mơ mộng nhất thế giới. Có lần, bị xe hộ tống thổi tu hít và bóp còi ấm ỹ đuổi tôi dạt sang một bên đường để xe VIP chạy. Tôi liếc mắt ngó trộm.Thấy phu nhân thủ tướng đang soi gương điểm phấn. Bèn mơ mộng làm tổng thống. Tôi mơ mộng một ông nghị sĩ sáng giá của Hiệp chủng quốc giả đò là Mỹ kiều lục lộ, ăn mặc lem nhem dạo phố thăm dân Việt Nam cho biết sự tình. Ông nghị sĩ Mỹ bị tên đặc công Cộng sản chận đường, dí súng vào gáy. Tôi đi qua phố vắng vẻ đó, nhào lại, hạ tên Cộng sản, đoạt súng nghiêng mình tặng khẩu K.54 cho ông nghị sĩ Mỹ. Ông này ôm lấy tôi khóc, cám ơn và biếu tôi hai ngàn đô la. Mấy năm sau, ông ta ứng cử tổng thống Mỹ và đắc cử, Ông tổng thống Mỹ nhớ ân nhân cũa ông và ông sẽ đưa tôi lên làm tổng thống Việt Nam bầu cử đàng hoàng. Tôi sẽ ngồi xe Mercedes sáu cửa, cắm cờ và trước xe tôi đi là hàng trăm mô tô hộ tống, sau xe tôi đi là hàng trăm tu bin. Tôi cương quyết yêu cầu hãng xe Ford chế giùm tôi hai loại kèn. Một loại bóp inh ỏi phát câu “Tổng thống rất thương đồng bào”, một loại bóp nghe inh ỏi phát câu “Đồng bào xê ra cho tổng thống đi” Và tôi mút cà rem cây một cách thơ thới hân hoan. Đó là giấc mơ khi tôi đã thành thân. Còn giờ đây, trước mặt người đẹp, tôi chỉ mơ làm cu ly đồn điền đẹp giai, đàn hay, hát ngọt và được con gái ông chủ đồn điền mê mệt.
Thưa chị, em nói thật. Người con gái bĩu môi:
Cậu mà làm cu ly đồn điền cao su thì cả nước này chết đói hết… à, tên cậu là gì nhỉ? Tôi ngượng ngập đáp:
Long. Vũ Mộng Long, bút hiệu Trương Chi! Người con gái cười thành tiếng:
Cậu khéo khôi hài. Chắccậu hát hay lắm phải không? Tôi đã ngồi dậy từ lúc nào chẳng hay, khẽ nhún vai kiểu cách:
Ở Hà Nội em đã dự thi tuyễn lựa ca sĩ do Đài phát Thanh tổ chức. Nếu không có Duy Trác, em đã được vào chung kết. ” Thằng ” Duy Trác nó át giọng em, nên em bị loại. Người con gái long lanh đôi mắt ra cái điều tội nghiệp tôi. Con bé nằm sấp trên ghế bố lắng tai nghe cuộc đối thoại làm quen.
Tên tôi là Phượng. Cậu biết đánh đàn à? Tôi cố nói lớn:
Em chơi guitare Espagnole (Tây ban Nha), chơi classique (cổ điển), chị ạ! Sở dĩ tôi chêm vài tí tiếng Tây là cốt để con bé đang theo dõi tôi phục tôi. Dân này cũng học sinh, chứ bộ. Tôi nói tiếp:
Mai mốt, nếu ở Sài gòn có thi ca sĩ, em sẽ ghi tên và hy vọng trở thành danh ca như Quách Đàm, Duy Trác, Anh Ngọc. Thưa chị, em anh dũng di cư một mình, em là thứ “xeo mết men” của cuộc đời. Lại sủa tí tiếng Anh. Phượng khen tôi:
Trông cậu là tôi biết cậu có tâm hồn nghệ sĩ. Tôi vội khoe nhặn:
Vâng, thưa chị, em mang trong huyết quản dòng máu nghệ sĩ. Bố em gắn mấy cái răng vàng, chơi đàn vọng cổ và từng vô Nam theo các gánh cải lương. lên đồng ở các đền thờ đức thánh Trần. Bố em còn biết kéo nhị và gẩy đàn bầu. Chị Phượng che miệng cười. Con bé nằm sấp trên ghế bố cũng mỉm cười. Tôi thấy ” không khí ” thân mật rất thuận lợi cho tôi. Bèn bạo dạn hỏi:
Thưa chị, em muốn rửa mặt, đánh răng. Chị Phượng — như vậy, trong bước đường lưu lạc của tôi, tự nhiên, có người chị đỡ đầu, khỏi mất công đăng báo những giòng ai oán: -Lãng tử, mười chín tuổi,cô đơn, yêu nhạc Hoàng thi Thơ, mến mộ giọng hát Ngọc Cầm và Nguyễn Hữu Thiết, khoái coi phim Ấn độ, huyết quản đầy máu ” dế mèn phiêu lưu ký ” muốn tìm người chị để an ủi những lúc bao tử lép xẹp, hứa trả lời mọi thư, ưu tiên cho thư nào gửi tem Bảo tôi xuống dưới nhà, trả người gác gian một đồng là tắm gội thả cửa. Tôi gửi chị Phượng cái va ly, xuống dưới nhà. Rồi tôi sung sướng gọi chiếc xe xích lô máy, sang Khánh Hội tìm thằng bạn nối khố đã vào Nam trước tôi. Nó ở đường Hớc Tô. Tây về nước từ khuya, tôi sợ viết sai, phiên âm tiếng Việt cho tiện. Thú thật, tôi khoan khoái vô tả. Tôi sẽ không bao giờ làm cu ly đồn điền cao su. Tôi là một nghệ sĩ. Em bé nằm sấp trên ghế bố yêu dấu, anh có tâm hồn nghệ sĩ, anh đã tập tới bài số 14 cuốc sách dạy chơi lục huyền cầm Y pha Nho củ
Nghệ sĩ Tám Vân bị quỷ ám trên sân khấu Trong tuồng Gió Ngược Chiều, nghệ sĩ Tám Vân thủ vai Duy Bạt, gia nhân của quận công Gia Lữ Tế, vốn là một gã giang hồ có tài thao lược, có tài thuyết phục người khác. Gia Lữ Tế âm mưu, tạo cho Duy Bạt một địa vị mới và một cái tên mới thuộc giòng họ quý tộc: gã gia nhân Duy Bạt trở thành quận công Gia Lữ Sanh. Gia Lữ Tế buộc Duy Bạt dùng cái thân phận giả “quận công Gia Lữ Sanh” chinh phục hoàng hậu Mã Nhi Nương Bửu (do Kim Lan thủ trước kia, đêm nay do Tương Lai thế vai) để rồi sau đó Gia Lữ Tế vạch trần cái phận tôi đòi của Gia Lữ Sanh (Duy Bạt) làm nhục HoàngHậu vì Hoàng Hậu đã từ chối tình yêu của hắn ta. Lớp tuồng Gia Lữ Sanh (Duy Bạt) chui ống lò sưởi vô phòng của Gia Lữ Sanh, đang đói, thấy có rượu và gà quay bày sẵn trên bàn, lòng mừng khấp khởi. Lớp nầy Tám Vân (Duy Bạt) diễn tả cái háu ăn, đói khát của một gã đầy tớ ăn vụng khi vắng chủ nhà rất là hay, làm cho khán giả cười từng chặp… từng chặp… Vì chủ trương của anh Năm Châu là sân khấu phải “Thật” và “Đẹp”, nên trong lò sưởi phải có một bao nylon đựng phấn đen để khi Duy Bạt chui từ trong lò sưởi ra thì làm bay mù mịt khói đen như bụi khói trong lò sưởi. Trên bàn phải có chai rượu chát đỏ (rượu thật chớ không phải nước pha màu giả rượu), một dĩa có một con gà rôti, nĩa, muỗng…v…v…để Duy Bạt ăn uống thật, tạo ra những trận cười cho khán giả vì cách ăn vụn, háu ăn và diễn tả tâm trạng nuốt vô mắc nghẹn của Duy Bạt khi nghe Gia Lữ Tế bày âm mưu hại Hoàng Hậu. Nếu đoàn hát diễn ở một địa điểm nào khác thì chắc là chuyện “tai nạn nghề nghiệp” của Tám Vân không xảy ra, nhưng diễn ở Chợ Bà thì không một ai trong đoàn hát lường trước được một trở ngại bất ngờ đã khiến cho đoàn hát phải lận đận lao đao. Nhắc lại, ở Chợ Bà toàn thể dân chúng ở xã nầy đều ăn chay trường nên ở Chợ Bà không bao giờ có bán thịt heo, thịt gà hay cá tôm. Trong thôn xóm cũng không có ai nuôi gia cầm, dưới sông rạch không có người đi giăng câu bắt cá. Khi hát tuồng Gió Ngược Chiều thì phải có một con gà rôti trong lớp Duy Bạt ăn vụng trong nhà Gia Lữ Tế, làm sao mà có một con gà rôti? Anh Bảy Nhiêu đóng vai Gia Lữ Tế, Tám Vân, vai Duy Bạt, cả hai đều yêu cầu ông Tám Kiết Quản lý của đoàn hát phải cho người qua chợ Cần Thơ mua về một con gà rôti để hát đúng theo chủ trương “sân khấu Thật và Đẹp” của anh Năm Châu. Tất nhiên là ông Tám Kiết đồng ý, ông đưa tiền cho anh Hai Màn, anh xếp dàn cảnh để cho người qua chợ Cần Thơ mua. Anh Hai Màn thấy cái gương của chị Đầm tẩm khậu bị ăn năm roi giữa chợ nên không dám đi mua gà quay mà giao cho anh Gia, người phụ trách đồ giữa đi mua dùm. Anh Gia ghiền thuốc phiện, thấy có cơ hội ăn xén ăn bớt được để có tiền hút nên anh ta nhận lời đi mua. Thay vì mua nguyên một con gà rôti và một chai rượu chát một lít thì anh Gia mua hai cái đùi gà rôti và một chai rượu chát nửa lít. Anh gói lá chuối bọc hai cái đùi gà rôti, để chai rượu và gà trong túi xách, anh kiếm chỗ hút và để cái túi xách dưới đất gần chỗ anh đang “phê”. Gần tám giờ tối, chuyến đò chót vừa cặp bến mới thấy anh Gia cầm cái túi xách chạy thật mau vô cửa sau rạp hát. Anh Hai Màn xếp dàn cảnh đón anh Gia lại hỏi:” Sao mậy?”. Anh Gia gật đầu nói: “Yên chí! Yên Chí!” Tám Vân nhướng chân mày hỏi: “Chắc không?” Anh Gia quả quyết: “Trăm phần trăm!” Tám Vân xoa xoa hai tay, cười với tôi: “Tối nay Nguyễn Phương mày coi tao ăn thịt gà trước mặt ông Tướng, coi mấy chả ra lịnh cấm ăn mặn có được không? Duy Bạt nầy có đặc ân của quận công Gia Lữ Tế, phải ăn gà và uống rượu chát thì mới đúng theo tuồng. Hát cho ông Tướng coi thì phải làm đúng theo tuồng, làm trật, Quan Lớn rầy là hát nhận lớp đó!” Tám Vân khoái chí cười khà khà. Tôi quan sát thái độ của anh em trong đoàn hát, tôi thấy đa số đều hể hả khi biết tối nay đoàn hát có một người dám ăn mặn trước mặt ông Tướng của địa phương, một nơi mà chỉ cần hỏi mua thịt gà như chị tẩm khậu của đoàn thì đã bị đánh năm roi giữa chợ. Đây cũng là một tâm lý thông thường của người Việt mình, khi bị ức hiếp, kẻ thế cô không phương chống trả bằng vũ lực thì thường dùng lối nói móc lò, nói xiên nói xéo, nói chuyện tiếu lâm với nội dung kiêu ngạo kẻ lộng quyền, để cười cho bõ ghét. Anh Gia để cái túi xách có hai cái đùi gà rôti và chai rượu chát dưới đất, sau tấm đề co vì sợ nếu để trên bàn, gió đưa mùi đùi gà rôti bay tới mũi của Quan Lớn thì chắc chắn là sẽ bị ăn đòn. Tuồng hát đêm nay mở màn đúng giờ vì ông Thiếu Tướng đến đúng giờ. Các diễn viên đều hết sức trổ tài ca, diễn, hai anh cận vệ theo dõi nét mặt xem hát của ông Tướng để thổi còi ra lịnh cho khán giả dân chúng cười hoặc vỗ tay hùa theo Quan Lớn, tiếng tu hít đêm nay được thổi nhiều hơn vì Quan Lớn cười và vỗ tay nhiều hơn. Tuồng diễn tới lớp Hoàng Hậu Mã Nhi Nương Bửu (đào Tương Lai) mắng quận công Gia Lữ Tế (kép Bảy Nhiêu) vô lễ khi ông tỏ tình với nàng, mắng xong Hoàng Hậu bỏ ra về không một lời từ giã. Gia Lữ Tế hét lớn một tiếng, thề sẽ trả thù mối nhục nầy thì đèn sân khấu tắt hết để chuyển qua cảnh “hầm đá bí mật của quận công Gia Lữ Tế”, nơi diễn ra âm mưu hãm hại Hoàng Hậu. Trong bóng tối dày đặc, các anh dàn cảnh chạy ra đổi phông “Hầm đá”, có lò sưởi lớn, vách lò sưởi ăn thông vô hậu trường sân khấu để cho Duy Bạt (Tám Vân) từ trong nhảy ra như vừa mới chui qua ống khói của lò sưởi. Trong bóng tối, anh Gia cũng chạy ra để trên bàn một chai rượu chát đã khui sẵn, hai đùi gà rôti trên dĩa, một cái nĩa và dao theo quy định của đạo diễn. Sân khấu sáng đèn, Duy Bạt (Tám Vân) dậm chân một cái rầm thật lớn tiếng, rồi từ trong lò sưởi lăn ra sân khấu, bụi đen bay mờ mịt, làm như anh từ trên lỗ thông hơi của lò sưởi té xuống. Duy Bạt đứng lên, mặt mày, áo quần dính bụi đen bê bết, quan sát chung quanh hầm bí mật rồi bật cười khan: – Quận Công xây cái hầm bí mật nầy để bàn bạc những âm mưu đen tối nên ngõ ra ngõ vô buộc mình phải chui từ lỗ thông hơi của lò sưởi xuống. Nếu ông ta đốt lửa, mình tọt xuống đây thì nhứt định sẽ trở thành con heo quay ngay. Nói tới đây, Duy Bạt (Tám Vân) nghểnh mũi đánh hơi, ngửi xấy có mùi rượu thịt, khoái quá, cười to: “Hà…hà… có rượu, có thịt đây… Phải tận hưởng ngay, kẻo uổng phí của trời!” Tám Vân chụp chai rượu, mở nút, ngậm miệng chai, tu một hơi dài, khè một tiếng khoan khoái, anh đặt chai rượu xuống bàn, hai bàn tay chụp lấy hai cái đùi gà, đưa lên miệng cắn, nhai ngấu nghiến… Anh chị em diễn viên và dàn cảnh đứng trong cánh gà, nhìn Tám Vân ăn đùi gà ở giữa sân khấu, thấy mà phát thèm, tôi nhìn xuống phòng khán giả theo dõi coi phản ứng của ông Tướng và của các ông trong Ban Trị Sự H.H ra sao trước việc có người dám ăn mặn trước mắt mình, nhưng anh Tám Vân bỗng hét lên một tiếng thật lớn rồi quăng hai cái đùi gà rô ti xuống ngay dưới dàn đờn tân nhạc phía trước sân khấu. Tám Vân vừa la vừa phủi miệng lia lịa: “Trời ơi…đau quá, Cứu tôi, đau quá…” Phía dưới dàn nhạc, anh em nhạc sĩ cũng nhảy lên, tay phủi lia lịa: “Trời ơi, kiến lửa… kiến lửa…: Tám Vân bị kiếng lửa cắn lưỡi, cắn môi, cắn mặt, anh ta càng phủi, kiến lửa càng chui tọt vào cổ áo, cắn mình mẩy tay chân. Anh Tám Kiết, quản lý đoàn la lớn: “Bỏ màn…bỏ màn xuống”. Cả khán phòng ồn ào, lộn xộn… Tám Kiết kêu dàn nhạc tấu lên nhưng anh em trong dàn nhạc cũng bận phủi kiến lửa do hai cái đùi gà của anh Tám Vân quăng xuống lúc nãy nên cũng không chơi nhạc được. Bỏ màn xuống xong, anh em phụ cởi bộ y phục Quận Công của Duy Bạt – Tám Vân để phủi kiến lửa. Chị Hai Nữ lấy “dầu cù là con cọp” xức môi, xức mặt và mình mẩy cho Tám Vân. Tám Vân còn lè lưỡi phun phèo phèo vì kiến lửa cắn đau quá xá. Vì xức dầu cù là trên môi nhiều quá, phần bị kiếng lửa cắn trên mặt, trên mí mắt nên mặt và môi của Tám Vân sưng vù lên, không thể tiếp tục hát được nữa. Người mua dàn hát vô nói: “Quan Lớn hỏi tại sao không hát nữa?” Tám Kiết phải bước ra trước màn, cầm micro, nói: – Bẩm Quan Lớn, kép Tám Vân bị. Nói đến đây, anh nhớ lịnh cấm không cho ăn thịt, sợ nói kiến lửa trên đùi gà cắn Tám Vân sưng môi sưng mặt thì đoàn hát sẽ bị phạt vì dám ăn mặn) anh nói trớ: – Dạ, bẩm Quan Lớn, kép Tám Vân bị “Quỷ ám” nên sưng mặt sưng môi không thể ca hát được nữa. Không giải thích thì còn đỡ, nhưng giải thích bằng cách nói là Tám Vân bị Quỷ Ám nên anh Tám Kiết bị Ban Trị Sự cho cảnh sát tới còng tay. Họ nói: “Nơi đây là Thánh Địa, đất của Đức Thầy, đất của Phật. Quỷ ở đâu mà dám tới đây? Anh Tám Kiết muốn xuyên tạc cái gì mà dám nói là có quỷ ở đất nầy”? Toàn khán phòng nhốn nháo, bàn tán. Anh chị em trong đoàn hát cũng hoảng sợ, nếu anh Tám Kiết, quản lý của đoàn hát bị bắt, bị ghép tội nói xấu vùng đất thiêng liêng của Đức Thầy thì phen nầy gánh hát có thể bị rã gánh. Chị Hai Nữ đẩy tôi ra trước sân khấu, chị nói: “Chú Ba, chú ra nói đi.” Tôi bị xô ra sân khấu, chưa biết nói gì, tôi thấy ông khán giả Thiếu Tướng ngồi trên cái bục cao giữa khán phòng, tôi bỗng nẩy ra ý nói nịnh ông ta vài câu rồi sẽ kiếm cớ gỡ tội cho anh Tám Kiết. Tôi cầm micro hai tay, chấp tay cúi mình chào như vái Phật trước bàn thờ, tôi nói: – Bẩm Quan Lớn, xin Quan Lớn thông cảm mà hỉ xã cho lỗi lầm của Ban hát chúng tôi. Lần đầu tiên Ban hát chúng tôi hân hạnh có một vị khán giả là Quan Lớn, vừa cao sang danh vọng, vừa là người biết thưởng thức nghệ thuật nên chúng tôi không dám “nhận lớp” tuồng, không dám hát thiếu để mang tội với Quan Lớn. Nguyên trong tuồng có cảnh Duy Bạt ăn đùi gà, vì đây là cái gút tuồng để cho Gia Lữ Tế buộc cho Duy Bạt phải theo âm mưu của ông ta mà ám hại Hoàng hậu. Nếu bỏ lớp ăn đùi gà thì là nhận lớp tuồng, có lỗi với Quan Lớn và quí khán giả mà ở nơi Thánh Đia thì chúng tôi cũng ăn chay. Có cái đùi gà là vì lúc hát bên rạp hát Minh Châu Cần Thơ còn lại, anh dàn cảnh lấy cất trong giỏ xách, để hơ hỏng nên bị kiến bu. Nếu bỏ thì không có đồ để hát, vì lúc nãy tắt đèn đổi cảnh, anh ta sơ suất không thấy là có kiến bu trên đùi gà nên mới xảy ra cớ sự. Chúng tôi nghĩ đây cũng là một sự trừng phạt của Đức Thầy, đoàn hát đến Thánh Địa thì phải tuân thủ theo mọi quy định, nếu có khó khăn gì thì phải thỉnh xin ý kiến của Quan Lớn. Quan Lớn dạy sao, đoàn hát làm vậy thì đâu có chuyện gì xảy ra. Xin Quan Lớn thương mà tha thứ cho Ban hát chúng tôi nhờ. Quan Lớn gật đầu: – Được, cái thằng nầy ăn nói thật thà. Quan Lớn tha cho. Bây kiếm thằng khác đóng thế tuồng cái thằng bị kiến cắn. Hát tiếp cho tao với bà con coi. Tôi mừng quá, xá lia: – Dạ! cám ơn Quan Lớn… cám ơn Quan Lớn. Anh Tám Kiết được tha ra, thoát khỏi cái còng số tám, anh vô hậu trường, nói nhỏ với tôi: – Hồi nãy nghe anh nói, tôi sợ anh cũng bị còng như tôi. Tôi hỏi: -Tại sao? Tôi nói gì sai sao? Anh Tám Kiết nói: – Tôi sợ anh nói kiến “lửa” cắn Tám Vân, anh phạm húy, nói tới tên của ông Tướng Năm Lửa thì tôi với anh có cái màn là bỏ xác tại đây. May quá, tôi không nói phạm húy, không nói tới tên của ông Tướng, có lẽ là nhờ Tổ Nghiệp độ, chớ quả thật là tôi không hề để ý tới việc có thể vô tình nói tới tên ông ta. Vãn hát, chúng tôi rất buồn, thắm thía nghĩ tới cái thân của người nghệ sĩ đi hát trong thời buổi có chiến tranh, vùng nào có lãnh chúa nầy, cái mạng của người dân đen rẻ như bèo. Tám Vân, Tám Kiết và tôi ngồi phía sau rạp hát, nhìn dòng sông Hậu Giang chảy lờ đờ…Bên kia sông là Cần Thơ, ở đó như ở quê nhà… Bên nầy sông là Cái Vồn, mà sao cảm thấy như lạc lõng ở một cái nước nào xa xôi dịu vợi. Tám Vân bỗng nhớ mấy vần thơ Hoàng Hạc Lâu của thi sĩ Thôi Hạo đời Đường, anh ngâm nho nhỏ: “Nhật mộ hương quan hà xứ thị? Yên Ba giang thượng sử nhân sầu!” Tôi tiếp lời anh: “Quê hương khuất bóng hoàng hôn, Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai!” Đêm nay ngồi bên dòng sông quê hương, nhìn lượng sóng nhấp nhô nhẹ đưa giề lục bình bập bềnh trôi trôi giữa dòng, cả ba chúng tôi cứ ngỡ mình lạc lõng ở xứ lạ quê người, buồn không kể xiết!
Nhập gia tùy tục Sau đêm diễn đầu tiên ở rạp Chợ Bà, anh Năm Châu và chị Kim Lan bỏ về Sàigòn. Anh Năm Châu và chị Kim Lan rất bực mình vì phải hát cho ông Tướng coi mà từng màn từng lớp bị tiếng tu hít của hai anh lính hầu cận cắt vụn ra bằng những cái lịnh rất quái gở. Nghệ sĩ chúng tôi cũng bực mình nhưng bù lại cũng có điều vui là anh hề Tám Lắm và nghệ sĩ Tám Vân bàn với nhau là sẽ đưa hình tượng “nịnh thần” của hai anh lính cận vệ lên sân khấu để cho khán giả cười chê, (khi hát ở địa phương khác thì mới dám đưa chuyện hai anh lính nịnh đó mà diễu) còn lúc hát ở Chợ Bà Cái Vồn thì nhất thiết mọi việc đều phải tuân thủ răm rắp theo quy định của địa phương. Nhập gia tùy tục, bài học mà nghệ sĩ cải lương đi hát lo diễn luôn luôn phải ghi nhớ. Hát ở Chợ Bà, địa phương qui định là toàn đoàn phải ăn chay như người địa phương thì đoàn hát phải ăn chay. Hôm sau đoàn hát quảng cáo sẽ hát tuồng Gió Ngược Chiều của soạn giả Nguyễn Thành Châu (phóng tác theo kịch Ru Blas của Pháp). Đa số diễn viên và nhơn viên của đoàn hát đều xuống đò máy để qua chợ Cần Thơ, 6 giờ chiều họ sẽ theo đò máy trở qua Chợ Bà để tối hát. Sở dĩ các nghệ sĩ qua tỉnh Cần Thơ và ở suốt ngày, chờ tối mới về là vì anh em không thể ăn chay với tương, rau; ăn chay như vậy thì mau đói bụng, tối hát không được, mà khi vãn hát cũng không mua được thức ăn khuya. Họ qua Cần Thơ ăn cơm quán, khi về mua thêm bánh mì thịt hoặc thịt heo quay, họ dấu thật kỹ trong các lon guigoz, bề ngoài bọc mấy cái bao nylon cho mùi thịt không bay ra ngoài chờ khi vãn hát, khán giả về hết, trong rạp chỉ còn người trong đoàn hát thì họ mới bày ra ăn. Nghệ sĩ Tám Vân đóng vai Duy Bạt thay cho anh Năm Châu nên ở lại trong rạp, học lại vai tuồng để tối hát. Nghệ sĩ Tám Vân tên thật là Lê Văn Tám, sanh năm 1924, em ruột của quái kiệt Hề Ba Vân (Lê Long Vân), quê ở quận Ba Tri, tỉnh Bến Tre. Thuở nhỏ anh Lê Văn Tám học trường Trung học Mỹ Tho, tới năm thứ ba, bỏ học đi theo anh Ba Vân gia nhập đoàn Đại Phước Cương ra Hà Nội hát, anh Lê Văn Tám được ông bầu Cương đặt cho nghệ danh là Tám Vân. Khi hát ở Hà Nội, anh Tám Vân mê cô đào hát Bích Châu của đoàn Kim Chung tại rạp hát Quảng Lạc nên bỏ đoàn Đại Phước Cương theo đoàn Kim Chung với cô Bích Châu đi hát ở nước Lào rồi sang Thái Lan cho tới năm 1952, anh Tám Vân và chị Bích Châu mới trở về Saigon, gia nhập đoàn Việt Kịch Năm Châu. Tám Vân lúc nây là một kép đẹp trai, ca vọng cổ rất mùi, bài bản cổ nhạc nào anh ca cũng hay, đúng điệu. Anh thường thế vai anh Năm Châu, thủ vai kép chánh, đóng cặp với chị Kim Cúc (người chiến binh trong tuồng Người Mặt Cháy). Tám Vân thủ vai Duy Bạt trong tuồng Gió Ngược Chiều, đóng cặp với nữ nghệ sĩ Kim Lan (vai hoàng hậu Mã Nhi Nương Bửu), vai Hàm Lệ trong tuồng Hàm Lệ, Thái Tử nước Đan Mạch đóng cặp với Kim Lan (vai A Phượng Ly), vai Ngô Phù Sai trong tuồng Tây Thi, Gái nước Việt (Kim Lan trong vai Tây Thi). Anh Tám Vân chẳng những hát được những vai kép mùi mà anh còn chịu ảnh hưởng của anh Ba Vân nên Tám Vân có khả năng đóng các vai hề, vai lẳng trên sân khấu. Nhắc lại khi anh Năm Châu và chị Kim Lan bỏ về Saigon sau đêm hát tuồng “Tây Thi, gái nước Việt” thì Tám Vân và nữ nghệ sĩ Tương Lai (con của Hai Vân, anh ruột Tám Vân) phải hát thế các vai tuồng của anh Năm Châu và chị Kim Lan. Lệ thường trong các gánh hát thì người thế vai cho kép chánh, đào chánh đều được hưởng những tiện nghi dành cho vai tuồng đó, cho đào kép chánh đó. Ví dụ: Chỗ ở của đào kép chánh trong rạp hát hay ở khách sạn được xắp xếp gần sân khấu nhứt, sạch sẽ khang trang nhứt, có đầy đủ tiện nghi như có ổ cắm điện riêng để gắn quạt máy hay réchaud nấu nước. Trong tuồng hát, những gì cần thiết để diễn xuất mà đào kép chánh trước quen dùng để hát tuồng đó thì đào kép thế vai tuồng cũng được hưởng như vậy. Ví dụ trong tuồng có uống rượu chát thiệt, ăn gà rôti thì kép thế vai sẽ được dùng rượu thiệt chớ không phải nước trà pha màu cho giống như rượu chát… Chính vì được dùng những thứ thiệt như vừa kể nên nghệ sĩ Tám Vân mới bị một tai nạn nghề nghiệp mà trước đó trên sân khấu cải lương chưa hề có xảy ra.
Tôi vượt biên một mình rồi định cư ở Pháp. Năm đó tôi mới 49 tuổi, vậy mà đi tìm việc làm đến đâu người ta cũng chê là tôi già! Vì vậy, một hôm, khi chải tóc, tôi nhìn kỹ tôi trong gương. Tôi bỗng thấy ở đó có một người có vẻ như quen nhưng thật ra thì rất lạ: mắt sâu, má hóp, mặt đầy nếp nhăn trên trán, ở đuôi mắt, ở khoé môi, mái tóc đã ngả bạc cắt tỉa thô sơ như tự tay cắt lấy. Từ bao lâu nay tôi không để ý, bây giờ soi gương vì bị chê già, tôi mới thấy rằng tôi của hồi trước “Cách mạng thành công’’ và tôi của bây giờ – nghĩa là chỉ sau có mấy năm sống dưới chế độ gọi là ưu việt – thật không giống nhau chút nào hết. Tôi già thiệt, già trước tuổi. Cho nên, tôi nhìn tôi không ra. Từ đó, mỗi ngày tôi … tập nhìn tôi một lần, nhìn kỹ, cho quen mắt! Một người bạn làm việc lâu năm ở Côte d’ivoire (Phi Châu) hay tin tôi đã qua Pháp và vẫn còn thất nghiệp, bèn giới thiệu tôi cho Công ty Đường mía của Nhà nước. Không biết anh ta nói thế nào mà họ nhận tôi ngay, còn gửi cho tôi vé máy bay nữa! Xưa nay, tôi chưa từng quen một người da đen gốc Phi Châu nào hết. Và chỉ có vài khái niệm thô sơ về vùng Phi Châu da đen như là: ở đó nóng lắm, đất đai còn nhiều nơi hoang vu, dân chúng thì da đen thùi lùi, tối ngày chỉ thích vỗ trống, thích nhảy tưng tưng v.v. Vì vậy, tôi hơi … ngán. Nhưng cuối cùng rồi tôi quyết định qua xứ da đen để làm việc, danh dự hơn là ở lại Pháp để tháng tháng vác mặt Việt Nam đi xin trợ cấp đầu nọ, đầu kia … Nơi tôi làm việc tên là Borotou, một cái làng nằm cách thủ đô Abidjan gần 800km! Vùng này toàn rừng là rừng. Không phải là rừng rậm rì cây cao chớn chở như ở Việt Nam. Rừng ở đây cây thấp lưa thưa, thấp thấp cỡ mươi, mười lăm thước … coi khô khốc. Không có núi non, chỉ có một vài đồi trũng, nhưng đồi không cao và trũng không sâu … Nhà nước phá rừng trồng mía. Rừng mía ngút ngàn! Nằm ở trung tâm là khu nhà máy, khu cơ giới, khu hành chánh, khu cư xá v.v. nằm cách nhau cỡ vài cây số.
CHỢ HOA- Tranh sơn dầu của tác giả Tiểu Tử – Hãy hòa nhập vào hồn Việt Nam trong những chiếc áo bà ba, áo dài, cây dù màu, cái nón lá, lòng thảnh thơi khoác tay nhau đi trong nắng trong hoa … để thấy chỉ có quê hương là đẹp hơn cả (Lời tác giả)
Muốn về thủ đô Abidjan, phải lái xe hơi chạy theo đường mòn xuyên rừng gần 30 cây số mới ra tới đường cái tráng nhựa. Từ đó chạy đi Touba, một quận nhỏ với đông đảo dân cư. Từ đây, lấy máy bay Air Afrique về Abidjan, mỗi ngày chỉ có một chuyến. Phi trường Touba nhỏ xíu, chỉ có một nhà ga xây cất sơ sài và một phi đạo làm bằng đất đỏ, mỗi lần máy bay bay lên đáp xuống là bụi bay … đỏ trời! Tôi hơi dài dòng ở đây để thấy tôi đi “làm lại cuộc đời’’ ở một nơi hoang vu hẻo lánh mà cảnh trí thì chẳng có gì hấp dẫn hết! Thêm vào đó, tôi là người Á Đông duy nhứt làm việc chung với Tây trắng (chỉ có 5 người) và Tây đen (đông vô số kể). Ở đây, thiên hạ gọi tôi là “le chinoise’’ – thằng Tàu – Suốt ngày, suốt tháng tôi chỉ nói có tiếng Pháp. Cho nên, lâu lâu thèm quá, tôi soi gương rồi … nói chuyện với tôi bằng tiếng Việt, trông giống như thằng khùng! Chưa bao giờ tôi thấy tôi cô đơn bằng những lúc tôi đối diện tôi trong gương như vậy. … Một hôm, sau hơn 8 tháng “ở rừng’’, tôi được gọi về Abidjan để họp (Đây là lần đầu tiên được về thủ đô!). Anh tài xế đen đưa tôi ra Touba. Chúng tôi đến phi trường lối một giờ trưa. Sau khi phụ tôi gởi hành lý, anh tài xế nói: – Tôi ra ngủ trưa ở trong xe. Chừng Patron (ông chủ) đi được rồi tôi mới về. Ở xứ đen, họ dùng từ “Patron’’ để gọi ông chủ, ông sếp, người có địa vị, có tiền, người mà họ nể nang v.v. Nghe quen rồi, chẳng có gì chói lỗ tai hết! Tôi nói: – Về đi! Đâu cần phải đợi! Hắn nhăn răng cười, đưa hàm răng trắng toát: – Tại Patron không biết chớ ở đây lâu lâu họ lại hủy chuyến bay vào giờ chót, nói tại máy bay ăn-banh ở đâu đó. Máy bay cũng như xe hơi vậy, ai biết lúc nào nó nằm đường. Rồi hắn đi ra xe. Tôi ngồi xuống một phô-tơi, nhìn quanh: hành khách khá đông, nhiều người ngồi với một số hành lý như thùng cạc-tông, bao bị, va-ly v.v. Không phải họ không biết gởi hành lý, nhưng vì những gì họ đã gửi đã đủ số ký-lô dành cho mỗi hành khách, nên số còn lại họ … xách tay, cho dầu là nhiều món vừa nặng vừa cồng kềnh! Không khí nóng bức. Mấy cái quạt trần quay vù vù, cộng thêm mấy cây quạt đứng xoay qua xoay lại, vậy mà cũng không đủ mát. Thiên hạ ngủ gà ngủ gật, tôi cũng ngả người trên lưng ghế, lim dim … Trong lúc tôi thiu thiu ngủ thì loáng thoáng nghe có ai ca vọng cổ. Tôi mở mắt nhìn quanh rồi thở dài, nghĩ: “Tại mình nhớ quê hương xứ sở quá nên trong đầu nghe ca như vậy’’. Rồi lại nhắm mắt lim dim … Lại nghe vọng cổ nữa. Mà lần này nghe rõ câu ngân nga trước khi “xuống hò’’: “Mấy nếp nhà tranh ẩn mình sau hàng tre rũ bóng … đang vươn lên ngọn khói… á… lam… à… chiều…’’ Đúng rồi! Không phải ở trong đầu tôi, mà rõ ràng có ai ca vọng cổ ngoài kia. Tôi nhìn ra hướng đó, thấy xa xa dưới lùm cây dại có một người đen nằm võng. Và chỉ có người đó thôi. Lạ quá ! Người đen đâu có nằm võng. Tập quán của họ là nằm một loại ghế dài bằng gỗ cong cong. Ngay như loại ghế bố thường thấy nằm dưới mấy cây dù to ở bãi biển … họ cũng ít dùng nữa. Tò mò, tôi bước ra đi về hướng đó để xem là ai vừa ca vọng cổ lại vừa nằm võng đong đưa. Thì ra là một anh đen còn trẻ, còn cái võng là loại võng nhà binh của quân đội Việt Nam Cộng Hòa hồi xưa. Tôi nói bằng tiếng Pháp: – Bonjour! Anh ngừng ca, ngồi dậy nhìn tôi mỉm cười, rồi cũng nói “Bonjour’’. Tôi hỏi, vẫn bằng tiếng Pháp: – Anh hát cái gì vậy? Hắn đứng lên, vừa bước về phía tôi vừa trả lời bằng tiếng Pháp_ – Một bài ca của Việt Nam. Còn ông? Có phải ông là le chinoise làm việc cho hãng đường ở Borotou không? Tôi trả lời, vẫn bằng tiếng Pháp: – Đúng và sai! Đúng là tôi làm việc ở Borotou. Còn sai là vì tôi không phải là người Tàu. Tôi là người Việt Nam. Bỗng hắn trợn mắt có vẻ vừa ngạc nhiên, vừa mừng rỡ, rồi bật ra bằng tiếng Việt, giọng đặc sệt miền Nam, chẳng có một chút lơ lớ: – Trời ơi! … Bác là người Việt Nam hả? Rồi hắn vỗ lên ngực: – Con cũng là người Việt Nam nè! Thiếu chút nữa là tôi bật cười. Nhưng tôi kềm lại kịp, khi tôi nhìn gương mặt rạng rỡ vì sung sướng của hắn. Rồi tôi bỗng nghe một xúc động dâng tràn lên cổ. Thân đã lưu vong, lại “trôi sông lạc chợ’’ đến cái xứ “khỉ ho cò gáy’’ này mà gặp được một người biết nói tiếng Việt Nam và biết nhận mình là người Việt Nam, dù là một người đen, sao thấy quý vô cùng. Hình ảnh của quê hương như đang ngời lên trước mặt … Tôi bước tới bắt tay hắn. Hắn bắt tay tôi bằng cả hai bàn tay, vừa lắc vừa nói huyên thuyên: – Trời ơi!… Con mừng quá! Mừng quá! Trời ơi!… Bác biết không? Bao nhiêu năm nay con thèm gặp người Việt để nói chuyện cho đã. Bây giờ gặp bác, thiệt … con mừng “hết lớn’’ bác à! Rồi hắn kéo tôi lại võng: – Bác nằm đi! Nằm đi! Hắn lại đống gạch “bờ-lóc’’ gần đấy lấy 2, 3 viên kê bên cạnh võng rồi ngồi lên đó, miệng vẫn không ngừng nói: – Con nghe thiên hạ nói ở Borotou có một người Tàu. Con đâu dè là bác. Nếu biết vậy con đã phóng Honda vô trỏng kiếm bác rồi! Đâu đợi tới bây giờ … Hắn móc gói thuốc, rút lòi ra một điếu, rồi đưa mời tôi: – Mời bác hút với con một điếu. Hắn đưa gói thuốc về phía tôi, mời bằng hai tay. Một cử chỉ mà từ lâu tôi không còn nhìn thấy. Một cử chỉ nói lên sự kính trọng người trưởng thượng. Tôi thấy ở đó một “cái gì’’ rất Việt Nam. Tôi rút điếu thuốc để lên môi. Hắn chẹt quẹt máy, đưa ngọn lửa lên đầu điếu thuốc, một tay che che như trời đang có gió. Tôi bập thuốc rồi ngạc nhiên nhìn xuống cái quẹt máy. Hắn nhăn răng cười: – Bộ bác nhìn ra nó rồi hả? Tôi vừa nhả khói thuốc vừa gật đầu. Đó là loại quẹt máy Việt Nam, nho nhỏ, dẹp lép, đầu đít có nét cong cong. Muốn quẹt phải lấy hẳn cái nắp ra chớ nó không dính vào thân ống quẹt bằng một bản lề nhỏ như những quẹt máy ngoại quốc. Hắn cầm ống quẹt, vừa lật qua lật lại vừa nhìn một cách trìu mến: – Của ông ngoại con cho đó! Ổng cho, hồi ổng còn sống lận. Rồi hắn bật cười: – Hồi đó ổng gọi con bằng “thằng Lọ Nồi’’. Ngừng một chút rồi tiếp: – Vậy mà ổng thương con lắm à bác! Hắn đốt điếu thuốc, hít một hơi dài rồi nhả khói ra từ từ. Nhìn cách nhả khói của hắn tôi biết hắn đang sống lại bằng nhiều kỷ niệm … Tôi nói: – Vậy là cháu lai Việt Nam à? – Dạ. Má con quê ở Nha Trang. – Rồi má cháu bây giờ ở đâu? Giọng của hắn như nghẹn lại: – Má con chết rồi. Chết ở Nha Trang hồi Việt cộng vô năm 1975. – Còn ba của cháu? – Ổng hiện ở Paris. Tụi này nhờ có dân Tây nên sau 1975 được hồi hương. Con đi quân dịch cho Pháp xong rồi, về đây ở với bà nội. Con sanh ra và lớn lên ở Sài Gòn, về đây, buồn thúi ruột thúi gan luôn! Tôi nhìn hắn một lúc, cố tìm ra một nét Việt Nam trên con người hắn. Thật tình, hắn không có nét gì lai hết. Hắn lớn con, nước da không đến nỗi đen thùi lùi như phần đông dân chúng ở xứ này, nhưng vẫn không có được cái màu cà phê lợt lợt để thấy có chút gì khác khác. Tóc xoắn sát da đầu, mắt lồi môi dầy… Tôi chợt nói, nói một cách máy móc: – Thấy cháu chẳng có lai chút nào hết! Hắn nhìn thẳng vào mắt tôi, giọng nghiêm trang: – Có chớ bác. Con có lai chớ bác. Hắn xoè hai tay đưa ra phía trước, lật qua lật lại: – Bên ni của con là nằm ở bên ngoài đây nè. Rồi hắn để một tay lên ngực, vỗ nhè nhẹ về phía trái tim: – Còn bên ngoại của con, nó nằm ở bên trong. Ở đây, ở đây nè bác. Bỗng giọng hắn nghẹn lại: – Con lai Việt Nam chớ bác! Trong khoảnh khắc, tôi xúc động đến quên mất màu da đen của hắn, mà chỉ thấy trước mặt tôi, một thanh niên Việt Nam, Việt Nam từ cử chỉ tới lời lẽ nói năng. Tôi vói tay vỗ nhẹ lên vai hắn mấy cái, gật đầu nói: – Ô! Bác thấy. Bây giờ thì bác thấy… Hắn mỉm cười: – Ở đây người ta nói con không giống ai hết, bởi vì con hành động cư xử, nói năng không giống họ. Bà nội con cũng nói như vậy nữa! Còn con thì mỗi lần con nhìn trong kiếng, con vẫn nhận ra con là người Việt Nam. Bác coi có khổ không? Rồi nó nhìn tôi, một chút trìu mến dâng lên trong ánh mắt: – Bây giờ con gặp bác rồi, con thấy không còn cô đơn nữa. Gặp một người giống mình, ở cái xó xa xôi hẻo lánh này, thiệt là Trời còn thương con quá! Tôi im lặng nghe hắn nói, nhìn hắn nói mà có cảm tưởng như hắn đang nói cho cả hai: cho hắn và cho tôi. Bởi vì cả hai cùng một tâm trạng… Hắn vẫn nói, như hắn thèm nói từ lâu: – Nhớ Sài Gòn quá nên con hay ca vọng cổ cho đỡ buồn. Hồi nãy bác lại đây là lúc con đang ca bài “Đường về quê ngoại’’ đó bác. – Bác không biết ca, nhưng bác rất thích nghe vọng cổ. Giọng nói của hắn bỗng như hăng lên: – Vọng cổ là cái chất của miền Nam mà bác. Nó không có lai Âu lai Á gì hết. Nó có cái hồn Việt Nam cũng như cá kho tộ, tô canh chua. Bác thấy không? Bởi vậy, không có gì nhắc cho con nhớ Việt Nam bằng bài ca vọng cổ hết. – Bác cũng vậy. Tôi nói, mà thầm phục sự hiểu biết của hắn. Và tôi thấy rất vui mừng có một người như vậy để chuyện trò từ đây về sau… Có tiếng máy bay đang đánh một vòng trên trời. Chúng tôi cùng đứng lên, hắn nói: – Nó tới rồi đó. Con phải sửa soạn xe trắc-tơ và rờ-mọt để lấy hành lý. Con làm việc cho hãng Air Afrique, bác à. Rồi hắn nắm tay tôi lắc mạnh: – Thôi, bác đi mạnh giỏi. Con tên là Jean. Ở đây ai cũng biết “Jean le vietnamien’’ hết. Chừng về bác ghé con chơi, nghen. Bỗng, hắn ôm chầm lấy tôi siết nhẹ, rồi giữ như vậy không biết bao nhiêu lâu. Tôi nghe giọng hắn lạc đi: – Ghé con nghe bác… Ghé con … Tôi không còn nói được gì hết. Chỉ vừa gật gật đầu, vừa vỗ vỗ vào lưng hắn như vỗ lưng một người con … Khi hắn buông tôi ra, tôi thấy hai má của hắn ướt nước mắt. Tôi vội vã quay đi, lầm lũi bước nhanh về nhà ga mà nghĩ thương cho “thằng Jean le vietnamien’’. Hồi nãy, nó ôm tôi, có lẽ nó đã tưởng tượng như là nó đang ôm lại được một góc trời quê mẹ … …Trên máy bay, tôi miên man nghĩ đến “thằng Jean’’ rồi tự hứa sẽ gặp lại nó thường. Để cho nó bớt cô đơn. Và cũng để cho tôi bớt cô đơn nữa! Bây giờ, viết lại chuyện thằng Jean mà tôi tự hỏi: “Trong vô số người Việt Nam lưu vong hôm nay, còn được bao nhiêu người khi nhìn trong gương vẫn nhận ra mình là người Việt Nam?’’ “Và có được bao nhiêu người còn mang mểnh trong lòng bài ca vọng cổ, để thấy hình ảnh quê hương vẫn còn nằm nguyên trong đó?’’.
This is a text widget, which allows you to add text or HTML to your sidebar. You can use them to display text, links, images, HTML, or a combination of these. Edit them in the Widget section of the Customizer.
