Bè bạn gần xa

Phan Lạc Phúc

Văn Nghệ xuất bản California USA 2000

Bìa Khánh Trường

Phụ bản Họa sĩ Thái Tuấn (Pháp)

Duy Thanh (Mỹ) – Ngọc Dũng (Mỹ)

Post by Sơn râu 27 Oct 2026

Dạo năm 1987 tôi đi tù cải tạo về được vài năm, nhà cửa ở Sài Gòn nhà nước “quản lý” rồi nên chúng tôi dạt về ở với ông bà ngoại ở một khu vườn đất trũng Hốc Môn. Thời kỳ đó, điện lực Sài Gòn nó ly kỳ lắm. Lúc có lúc không, khi tắt khi sáng, trồi sụt bất thường. Đêm ấy vào khoảng cuối tháng 5, có trận đá banh mong đợi. Đội Spartak Moscow đá với đội Steau Bucharest trong cúp C1 Âu châu. Những ngày nín thở qua sông dù trong lòng không ưa thích bóng đá Liên sô cho lắm nhưng dân ghiền banh “lô can” ai cũng cầu mong cho Liên sô thắng trận. Lý do giản dị. Truyền hình của nước VN Xã hội Chủ nghĩa “ăn theo” truyền hình Liên sô. Nếu Liên sô không thắng, là nó im luôn. Mình không có gì mà coi. Dân ghiền banh mặt chảy dài, ngay đơ cán cuốc. Đúng cái ngày có trận banh mong đợi, trời lại giáng một trận mưa quá cỡ. Mưa luôn từ sáng tới chiều. Mưa dồn dập đến nỗi cái nhà tôn của chúng tôi ở vùng đất trũng, nước ở mọi nơi theo lạch, theo mương đổ về, cái nhà tôi như một cái bè nổi nên trên mặt nước. Nhưng được cái vẫn có điện. Trời tối dần. Trận đá banh khởi đầu vào khoảng 11 giờ đêm. Đến 9 giờ thấy vẫn còn le lói ánh điện câu, tôi muốn thắp hương mà khấn “Đừng tắt điện, xin đừng tắt điện”. Nhưng mà Trời chẳng chiều người, vào khoảng 10 giờ đêm, mưa vẫn rả rích thì nghe một cái phựt “tắt điện, tắt điện”. Tôi nghe lòng tôi tê tái, buồn hơn cảnh mưa rơi tầm tã ngoài kia. Cả nhà được soi sáng bằng một ngọn đèn dầu bằng hạt đỗ, hắt hiu muốn tắt. Tôi lên giường nằm, cám cảnh cho cái thân đi tù về chưa hết thời gian quản thúc. Lên giường nằm rồi mà vẫn không yên. Tôi tưởng tượng ra cảnh sân vận động sáng rực ánh đèn, hai đội cầu quần áo vận động viên rực rỡ đang tiến ra chào khán giả. Cả một rừng người hàng năm bảy chục ngàn đứng lên vỗ tay như sấm động. Đội quân nhạc kèn đồng sáng loáng, đang sửa soạn trổi quốc ca … Sân cỏ như một thảm nhung xanh lý tưởng, trời tím một màu huyền hoặc có những ngôi sao lấp lánh. Trời đất như thế, con người như thế mà sao mình lại nằm đây, không được, mình phải đi. Ở nhà nghe mưa rả rích như thế này thì chịu đời không thấu.

Tôi liền trở dậy, lịch kịch đi kiếm một cái áo mưa, xách một cái đèn “pin” và mượn “mẹ cháu” một cái nón. “Mưa gió khuya khoắt thế này mà ông còn định đi đâu.” Tôi nói loanh quanh “Có việc cần mới nhớ ra, phải đi đằng này một tí”. “Nhưng mà đi đâu?” Biết không thể quanh co được nữa tôi liền kể khổ “Bà biết rồi, cả đời tôi chỉ say mê một thứ đá banh. Mà bây giờ ở đây lại tắt điện. Tôi định lên Trung Chánh xem trận banh này. Ở nhà thì tôi chắc chịu không nổi … ” Xưa nay tôi vẫn được tiếng là người chân chỉ luôn luôn tuân lời vợ dặn, nhưng khi nào mà động đến “đá banh” là tôi bỗng trở nên cứng cỏi. Lập trường vững chắc, “ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng rời”. Mọi sự trên đời này, cái gì ý kiến của “mẹ cháu” cũng là tối hậu quyết định nhưng việc gì liên hệ gần xa với đá banh là tôi tranh đấu đến cùng. Ngày trước khi 2 thằng con tôi đi học, mua giầy đá banh, vào hội đá banh trong trường, mẹ cháu không chịu nhưng tôi hết lòng yểm trợ chúng. Kết cuộc bố con tôi thắng thế. Thằng con tôi mới bảo “Hoan hô bố, ít khi con thấy bố gồ ghề như vậy.” Bây giờ 2 thằng con tôi ở xa lắm, ở tận bên Úc; chúng không có mặt ở đây để mà yểm trợ cho tôi. Nhưng mẹ cháu chừng như nhận ra vấn đề, không nên động đến cải taboo của tôi nên dịu giọng “Nhưng mưa gió lụt lội thế này làm sao mà đi”. – “Đi bộ mà, chừng nửa giờ là tới”. Thấy tôi quả quyết lên đường, mẹ cháu liền vào trong nhà lấy ra một lọ dầu “con hổ” xoa hết cho tôi từ cổ đến ngực, ấn lọ dầu vào túi tôi mà dặn với “Thấy lạnh chỗ nào thì xoa ngay vào, kẻo rồi cảm lạnh.”

Tôi bước ra sân. Trời vẫn mưa đều hạt. Nước ngập lên đến quá đầu gối. Tôi phải kiếm thêm một cây gậy nữa để dò đường đi cho chắc ăn. Qua cầu, qua con lạch trước nhà, tôi lần đến nhà trước mặt, nhà chú Chín. Đây là một người mẩu mê bóng đá đâu có thua gì tôi. Nhưng ông bạn này yêu nghệ thuật banh tròn thì ít, mà yêu “cá độ” thì nhiều. Đi xem đá banh là phải gài độ. Ít ra là một bao thuốc lá có cán hiệu Sài Gòn (thứ thuốc thơm có giá nhất ở nội địa), giá chừng 5000 đồng. Kha khá là 2 bao 3 số (555), mỗi bao chừng 7000 đồng. Hôm nào trúng “áp phe” thì năm, ba chục ngàn một “quả”. Chú Chín này làm thợ nề, thợ sơn … nhưng giống như tôi, không bỏ trận banh quốc tế nào. Tôi vừa chiếu đèn pin loang loáng vào nhà đã nghe giọng chú Chín “Đi đâu vậy anh Ba”. Tôi cũng không hiểu vì sao tôi được tặng danh hiệu này. Có lẽ những năm mới về đây, mẹ cháu được bà con ở đây gọi là “cô Ba” thì bây giờ tôi về đương nhiên được gọi là anh Ba, hoặc bác Ba.

“Đi lên Trung Chánh xem đá banh”. – “Ây ấy, đợi em đi với .. “

Thế là hai chúng tôi, gậy cầm tay bì bõm lội ra con đường tỉnh lộ đường từ Hóc Môn lên Trung Chánh, rồi tới Quang Trung. Đi chừng nửa cây số mới hết lội và chúng tôi rảo bước cho kịp giờ. Trung Chánh chỉ cách Hóc Môn chừng 2 cây số mà chúng tôi đi trên 40 phút mới tới nơi. Ở một quán nhậu kiêm cà phê ở Trung Chánh đã có khá đông người tụ tập. Một cái tivi để ở giữa quán, chung quanh la liệt người ngồi kẻ đứng. Muốn ngồi xem phải “còm măng” một món gì ăn. Nghe nói quán này ngày thường còn chiếu phim “nhà nghèo” (nam nữ tài tử nghèo quá nên không có mặc áo quần). Hôm nào có đá banh quốc tế thì đây là một tụ điểm banh tròn, dân mộ điệu kéo đến nườm nượp. Trên màn hình thuyết minh viên vừa xuất hiện cho hay qua đài Hoa Sen, đã nhận được tín hiệu của đài Liên sô và trận đấu sẽ bắt đầu như dự định 11 giờ 05 phút. Chú Chín liền kẻ cả vào ngồi một bàn rồi hỏi tôi “Mình uống bia, ăn cháo gà hay là “nước mắt quê hương” với xí quách”.

Tôi bảo “tùy chú”. Người bạn đồng hành của tôi sau đó liền còm măng 2 xị rượu đế (nước mắt quê hương) và 1 dĩa lớn xương hầm trong nồi phở được dân ăn nhậu gọi là xí quách. Rượu vừa vào là chú Chín hoạt bát hẳn lên “Trước mua vui sau làm nghĩa, mình người điệu nghệ chơi một độ nhỏ chăng?” Một tiếng nói đâu đó vang lên “Sì pác tác Mát cơ va thắng đây, chấp nửa trái đây”. Chú Chín nghiêng đầu sang tôi hỏi nhỏ “Anh thường đọc báo biết chuyện thể thao, anh tính thế nào?” Tôi nói “Không nên chấp chiếc gì, mình đánh Steau Bucharest thắng”. Tôi được biết lúc đó, Roumania có một lứa cầu thủ mới lên, chưa nổi tiếng lắm nhưng rất hay, đó là con chuột túi Stopovic luồn lỏi như một con thoi, nhà kiến tạo lừng danh Hagi và chân sút tuyệt hảo Lacatus. Hơn nữa, đội banh Steau Bucharest tuy là đội banh quân đội nhưng người chủ thật sự của đội banh này chính là con trai của lãnh chúa Ceaucescu. Bao nhiêu cầu thủ hay nhất nước đều tụ tập về đây, nên Steau Bucharest rất nhiều hy vọng thắng. Đội Spartak Moscow tuy danh tiếng nhưng già rồi. Sức trẻ đang lên sẽ thắng danh tài có tuổi. Sau đó cá độ trận banh đã hình thành. Chú Chín nói “mình cùng dân mộ điệu, cá độ chút chút cho vui thôi. Tôi bắt Roumania. Người nào thua chi khoản tiền tiệc rượu hôm nay”. – “Đồng ý, đồng ý”. Trận đấu bắt đầu, cái ồn ào náo nhiệt của quán cà phê im ắng hẳn đi. Chỉ còn tiếng nói của thuyết minh viên, tiếng trái banh bay và thỉnh thoảng tiếng còi của trọng tài. Qua chừng 10 phút đầu thử thách, xem giò xem cẳng, đội Roumania, với sự dẫn dắt khôn ngoan của 2 tiền vệ kỳ tài Stopovic và Hagi, đã dẫn dắt trận đấu. Nếu thủ môn Dasaeep của Liên sô không hay, dám thủng lưới rồi. Nhưng chuyện phải đến đã đến. Từ một đường chuyền chọc khe tuyệt vời của Stopovic, tiền vệ tấn công Hagi tràn xuống cánh phải, sấn vào vùng cấm địa. Đã ở phương vị sút nhưng bằng một động tác giả anh trả ngược banh về phía sau, làm lỡ trớn cả một hàng phòng ngự. Tiền đạo Lacatus như ở dưới đất chui lên, vừa chạy vừa sút như súng vào góc trái. Dù Dasaeep có nhào theo, nhưng trái banh đã như một con cá nằm giãy giụa trong góc lưới. Chú Chín vội để chén rượu xuống vồ lấy tay tôi mà rên rỉ “Hay quá anh ơi”. Tôi nghĩ những thông tin tôi nhận được từ báo chí quả nhiên đã có nhiều phần đúng. Tài danh đang lên làm mờ nhạt những tên tuổi về chiều. Trái banh thắng vừa rồi không phải là một goal may mắn, mà là kết quả của một lối chơi nhanh hơn, sáng tạo hơn và kiến hiệu hơn. Nhưng khi trái banh vừa được đem lên giữa sân, bắt đầu chơi lại thì tivi bỗng tắt phụt. Người ta tưởng “sự cố kỹ thuật” vài ba giây nhưng hàng 2, 3 phút trôi qua màn hình vẫn màu đen, có những chấm trắng nổ lép bép. Hình thuyết minh hiện ra “Chúng tôi đang liên lạc với đài Liên sô để tiếp tục trận đấu”. Nhưng 5 phút, rồi 10 phút trôi qua, vẫn không có một biến chuyển nào. Ít phút sau đó, thuyết minh viên mặt mũi rầu rầu “Chúng tôi xin cáo lỗi cùng quý vị khán thính giả. Cho đến nay chúng tôi mất liên lạc, không tiếp xúc được với đài Liên Sô. Xin thông cảm”.

Trận banh như vậy mới chừng 17, 18 phút, đã kết thúc nghẹn ngào. Theo như cựu lệ, Liên sô khi thấy kém thế, thấy thua rồi là tắt phụt tivi. Người CS Liên sô đâu có màng đến phản ứng của hàng trăm triệu người dân đang theo dõi họ. Họ đang hành sử quyền chủ nhân ông tuyệt đối ở Liên sô. Chỉ buồn cho chúng tôi, lặn ngòi ngoi nước đội mưa tầm tã đến đây mà xem không được đến 20 phút. Ngoài trời mưa vẫn còn rơi. Lúc đi không thấy ngại mà đường về  chỉ 2 cây số sao mà chân không muốn bước. Có lẽ đã đếnnửa đêm. Người bạn đồng hành của tôi, chú Chín trước khi bước ra khỏi quán đã đá vào chiếc ghế ngã lăn long lóc mà nói rằng “Được thì chơi, thua thì xù. Như thế thì chơi với ai. ĐM anh Liên sô, đểu nhá”.

(1994)