Đi lấy chồng xa

vietmessenger.com

Huy Phương

Post by Sơn râu 9 Aug 2026

Còn vài ngày nữa là tới tháng 4, không phải tháng 4 năm 1975 mà là tháng 4 của ba mươi năm sau, năm 2005. Ở Saigon của nhiều người là tháng tư, nhưng ở Banmêthuột, Pleiku, Quảng Trị, Huế rồi Đà Nẵng … là tháng ba. Ba mươi năm trôi qua đối với những người đang sống trong hạnh  phúc là quá nhanh để người ta không còn nhớ gì nữa,nhưng ba mươi năm đối với những người cùng khổ, những người mất mát, đang kéo lê cuộc sống là quá dài, quá dài nên người ta khó có thể quên. Những gia đình đã chạy loạn trên đường số 7B từ Phú Bổn về Khánh Dương, những con người đã vượt đèo Hải Vân cố tìm con đường sống hy vọng về hướng Nam. Những bãi biển Thuận An, Sơn Chà, những địa danh Đại Lộ Kinh Hoàng, Cầu Đá mà chúng ta đã để lại bao nhiêu thây dân, xác lính, quân cụ, chiến xa … không còn dấu vết gì trên thực địa, nhưng không có lẽ trong lòng chúng ta cũng không còn lại gì? Trên những tờ lịch vô tri cùng những con số lớn số nhỏ, chữ đen chữ đỏ chúng ta với tay bóc mỗi ngày, có lẽ cũng không còn mang lại cho chúng ta mảy may chút suy nghĩ nào?

Tôi có một người bạn nguyên là hạm trưởng một chiếc tàu của Hải Quân Việt Nam, tháng 4-1975, đang tu nghiệp ở Hoa Kỳ, anh vội vã trở về tìm mẹ, tìm vợ con và sau đó thì mọi sự đã trễ tràng, khăn gói lên đường đi cải tạo. Ra tù, người hạm trưởng của chế độ cũ là món hàng đắt giá cho những người tổ chức vượt biển tìm kiếm để đưa con tàu ra khơi, nhờ đó anh đã thu xếp đưa cả gia đình đi cùng chuyến. Cuối cùng thì rồi cũng tới đất liền, nhưng người trên tàu đã trải qua những ngày đói khát, kinh hoàng vì cướp bóc.

Tất cả đều mệt mỏi, kiệt sức, không ai chia sẻ ý nghĩ trong đầu với ai, nhưng ai cũng cầu nguyện, ai cũng tự hứa với lòng mình sẽ làm những công việc thánh thiện, tốt lành, sẽ thay đổi hoàn toàn cuộc sống nếu, Trời, Phật, Chúa và Ơn Trên .. cho họ được sống và đến bến bờ. Để được sống thôi, còn ngoài ra tất cả đều là vô nghĩa. Tất cả mọi người lúc bấy giờ đều thánh thiện, đều tốt lành như thiên thần, như những đứa trẻ sơ sinh không tham lam, không sân si, không mưu tính. Như người đang bị bệnh nặng chỉ ao ước có một điều là mạnh khỏe, như câu nói “đừng cầu không bệnh tật, không bệnh tật thì tham dục dễ sinh”. Người bệnh tật tâm hồn còn trong sáng như vậy, huống gì người đang ở trong thời điểm “thập tử nhất sinh”, cái chết chỉ gần trong gang tấc.

Sự tình cờ, trong số những người đi trên chiếc tàu vượt biên ngày ấy, sang Mỹ đã có khoảng mười người được định cư tại cùng một thành phố ở miền Đông với người lái tàu Hải Quân ngày trước. Họ thân tình, quen biết, đi lại với nhau và kết thân như những người trong một đại gia đình. Nghĩa đen họ là những người đã “cũng người một bội một thuyền đâu xa”. Mỗi năm cứ vào cuối tháng tư, người lính hải quân này đã mời những người “cùng thuyền” đến nhà mình dự một buổi tiệc nhỏ, để họ có dịp gặp gỡ, trao đổi tin tức, hàn huyên tâm sự, giới thiệu con cái, gia đình với nhau. Những người này đang trong thời gian băng bó vết thương, phục hồi tâm trí, làm lại cuộc đời, họ thương yêu, quí mến, thường xuyên điện thoại hoặc thăm viếng nhau.

Nhưng rồi mọi sự không như người ta tưởng, người lính hải quân ngày nào đành ngậm ngùi nhại theo lời thơ của Vũ Đình Liên:

“Nhưng mỗi năm mỗi vắng

Người vượt biển nay đâu?”

Người ta có thể có hai tuần vacation, có vài ngày ra bãi biển, có suốt đêm ở sòng bài, nhưng một buổi chiều gặp

lại những người bạn “đồng thuyền” xem ra khó khăn là dường nào. Có muôn nghìn lý do để người ta có thể nêu ra vì bận bịu, đa đoan công việc làm ăn, cưới hỏi, thù tạc. Bây giờ xem ra ai cũng làm ăn khấm khá, da dẻ hồng hào, con cái thành đạt, còn thấy đâu cái hình ảnh râu tóc, gầy gò, xanh xao, mất nước, mệt mỏi cái ngày vừa leo thang giây lên boong tàu của chiến hạm, thương thuyền hay lội cạn trên bãi biển nào đó của Mã Lai, Nam Dương, Phi Luật Tân hay Thái Lan … Ôi ngày đó thật xa rồi, nói làm gì những chuyện đã trôi qua hai ba mươi năm. Vì không phải là bác sĩ chuyên môn, tôi chỉ biết đại khái rằng bệnh Alzheimer là thứ bệnh quên, quên chuyện gần trước, quên chuyện xa sau, như họ có thể quên đường về nhà sau buổi đi làm, quên tên người vợ bên mình mà hỏi “ai đây?”, nhưng họ có thể nhớ dễ dàng những chuyện xa xưa hồi còn thơ ấu như tên thằng bạn hay đánh bi đánh đáo với mình.

Nhưng gần đây, lại có thứ bệnh Alzheimer ngược đời, người mang bệnh lại hay quên chuyện cũ dù là chuyện lớn mà lại thích nhớ chuyện hiện tại, nhất là những chuyện nhỏ tủn mủn. Những người này hầu hết là người già, đã gần đất xa trời. Có người quên ngày xưa họ đã bỏ Cộng Sản về thành, quên cả chuyện di cư vào Nam sau hiệp định Genève để tìm Tự Do năm mươi năm về trước đã đành, chuyện di cư lần thứ hai mới ba mươi năm đây thôi cũng đã quên tuốt. Có người khác quên lúc được nhảy bàn độc, mỗi lần thăng quan tiến chức là đổi lấy hàng nghìn thuộc cấp phải hy sinh, hàng vạn vành khăn tang quấn trên đầu quả phụ cô nhi. Họ quên cả những lời nói do chính từ miệng họ thốt ra, cũng mới ba mươi năm đây thôi, để dành những khoảng trống trong đầu cho những chuyện lỉnh kỉnh, linh tinh miễn sao có lợi cho miếng ăn, giấc ngủ của họ là được.

Họ làm như, muốn đem cả thân thế, sự nghiệp của họ để đổi lấy chút vinh thân cuối đời. Phải chi ai cũng như ông Kiềm Lâu là một bậc cao sĩ nước Tề về thời Xuân Thu. Tính ông thẳng, bao giờ cũng giữ đạo phải, không chịu khuất thân để lụy đời. Ông nghèo lắm, lúc mất chỉ có cái chăn, không liệm đủ thân thể. Thầy Tăng Tử đến viếng thấy vậy nói:

– “Để lệch cái chăn đi thì liệm đủ thân thể.”

Bà vợ ông bảo:

 -“Lệch mà thừa không bằng ngay mà thiếu.” Lúc sinh thời, tiên sinh chỉ vì tính thẳng mới được như thế. Bây giờ tiên sinh mất mà liệm lệch cho tiên sinh thì chắc không được hợp ý tiên sinh. Tăng Tử nghe, không nói gì được nữa. Đó là “quân tử Tàu” mới dại vậy, còn quân tử … ta, ai chửi mặc ai, miễn mình vẫn đỏ thịt thắm da! Vả lại, chúng tôi cũng xin thưa rằng, nhân gian đã có câu: “Quân tử nhất ngôn là quân tử dại, quân tử nói đi nói lại là quân tử khôn.”