Đi lấy chồng xa

vietmessenger.com

Huy Phương

Post by Sơn râu 16 Jul 2026

Đây hình như là một câu hỏi dành cho đề tài một cuộc hội thảo kỳ trước dành cho quí vị cao niên. Ở đây chúng tôi không có tham vọng đưa lại cho tuổi già một chút triết lý về cuộc sống cuối đời, cũng không đủ chuyên môn để nói về quyền lợi y tế hay tiền trợ cấp của người già trên  sáu mươi tuổi.

Về hưu làm gì? Về bưu làm gì? Hình như câu hỏi nàychỉ dành cho các vị sắp về hưu hay mới về hưu mà chưa định hình được con đường mình đi hay những công việc mình làm. Hỏi như vậy là các vị còn thấy những ngày về hưu của mình có quá nhiều thời giờ tiêu pha không hết và đứng ngơ ngẩn trước ngã ba đường mờ mịt. Về hưu làm gì? quả là con thuyền đã ra khơi mà không định hướng, vật vờ mặc tình cho cơn gió đẩy đưa, trôi giạt. Chuyện về hưu đối với nhiều người vẫn là chuyện xa lạ, vì từ ngày sang Mỹ, họ chưa có một giờ đi làm. Một số đặt chân lên đất Mỹ tuổi đã cao, một số có con còn nhỏ đang ở trong các tiêu chuẩn được hưởng trợ cấp của chính phủ, số khác bị bệnh tật thuộc loại “mất năng lực” được quyền nằm nhà. Những số người này đã về hưu từ mười, hai, ba mươi năm nay nên “về hưu làm gì” không phải là vấn đề được đặt ra để thảo luận nữa. Trái lại, tôi biết có nhiều vị nôn nóng đến ngày mình “gác cày” nghỉ mệt vì công việc thì không hứng thú, bị căng thẳng ở sở, tuổi già bắt đầu mệt mỏi hay có nhiều việc gia đình phải dành toàn thời gian để làm, không thể ôm đồm khi còn ngày hai buổi tới sở. Nhưng cũng có quí vị nhẩn nha làm tới đâu hay tới đó, mặc dù các vị ấy đã quá tuổi hưu hơn vài năm nay, với công việc nhẹ nhàng, nhàn nhã, làm cũng như chơi. Những công việc này các vị ấy đã làm có khi đến hơn hai, ba mươi năm, một việc làm quá quen thuộc, không phải dụng sức, để tâm. Công việc ấy có thể là ở trong một xưởng máy, trong một cơ quan quận hạt, tiểu bang hay liên bang, hoặc một tổ chức từ thiện nào đó. Ở Mỹ, không ai đuổi các vị về hưu khi tới tuổi, nhưng có lẽ theo vòng quay của cuộc đời, các vị cũng nên xê ra để dành cho con cháu các vị mới ra trường cần công việc sinh sống, trẻ trung hóa bộ máy nhà máy hay nhà nước, và cũng để khỏi còn có cái cảnh các vị cao niên ngồi đọc báo, uống trà tàu hay ngáp vặt. Nói về quyền lợi thì hưu bổng, bảo hiểm y tế đã được tính đâu vào đó cả rồi, dù là có đôi chút phiền hà cho các vị có hưu cao như phải đóng tiền “deductible” nhưng nấc thang xã hội cũng có cái điều công bằng của nó rồi, cũng đừng nên coi đâu là khổ đâu là sướng. Câu chuyện này cũng như cái anh chàng có cơ may rời đất nước từ tháng 4-1975 lại cho rằng mình không sướng bằng người bạn mới sang Mỹ vào thập niên 90. Nếu hoán vị số phận cho nhau, thì trong hai người, cái người nhất định không bằng lòng lại là người thứ nhất đã than phiền trong câu chuyện này.

Người xưa đã có cái triết lý về hưu rồi, về hưu là rong chơi, nhàn tản, rượu bầu thơ túi, vui cảnh điền viên như ông Nguyễn Bỉnh Khiêm:

“Tiêu dao vui thú yên hà

Mai là bạn cũ, hạc là người thân”

hay như trong chuyện Cổ Học Tinh Hoa: “ông Vinh Khải Kỳ đã chín mươi tuổi, thời Xuân Thu, ngao du ở ngoài đồng, mặc áo cừu, thắt lưng giây, tay gẩy đàn cầm vừa đi vừa hát, tự cho mình là người súng sướng, vì được làm người, lại là đàn ông, khỏe mạnh, cho rằng nghèo thì là sự thường của thế gian, xử cảnh thường, đợi lúc chết, thì còn gì phải lo buồn?”

Nhưng đến thời nay, cuộc sống máy móc, không có chỗ cho cá lội, ít có khoảng trời cho chim hót, cuộc đời của quí vị về hưu cũng quanh quẩn bên sân nhà, lại phương tiện không có, nên ngao du sơn thủy có mấy khi. Cho nên ngẫm lại, cái câu hỏi “Về hưu làm gĩ?”, chắc vẫn còn là câu hỏi khó giải của một số người. Bằng chứng là có những vị cao niên ngồi ở Phước Lộc Thọ từ sáng tới trưa để bàn chuyện “trên trời dưới đất”, chuyện chiến tranh vùng Vịnh, hoặc nhâm nhi ly cà phê cũng mất nửa buổi. Những vị khác đến chỗ sinh hoạt bồi dưỡng thì đánh cờ tướng, chơi domino hoặc vào internet “xợc” coi hình con gái Việt Nam bên quê nhà. Không ít vị chủ nhật thứ bảy lên xe bus miễn phí xuống các sòng bài ở San Diego hay trên xa lộ 15 kéo máy, đóng một ít tiền điện cho mấy sòng bài, góp phần chấn hưng kinh tế của nước Mỹ. “Về hưu làm gì?, quả thời gian đối với một số vị hưu trí quá dư thừa, nhàn nhã, thư thả, có đem đốt cũng không hết. Tôi cũng không kỳ thị phái tính, nhưng thật là câu hỏi “về hưu làm gì” dành cho quí ông nhiều hơn là dành cho quí bà. Phụ nữ Việt Nam cho tới lúc xuôi tay mới hết bận rộn, suốt đời hết khổ với chồng lại lo cho con. Lúc chồng đi trận xa, quí bà ở hậu phương thay chồng nuôi con, lúc chồng thất thế vào tù, một mặt lo bới xách nuôi chồng, một mặt lo chạy gạo từng bữa cho con.

Bây giờ, đáng lẽ được đôi chút nhàn hạ sau bao nhiêu năm gian khổ, sang tới đất Mỹ thì lại phải thức khuya dậy sớm lo cơm nước, lớp ăn lớp bới tới sở cho con, chưa kịp mừng con nên duyên phận lại lo bồng nuôi cháu nội cháu ngoại. Trong khi chồng ngồi quán cà phê hay hăng hái lo việc nước, bận rộn biểu tình, thì quí bà vẫn còn lẩn quẩn trong bếp lo hai bữa cơm, chẳng thấy cái “về hưu” ở đâu cả. Người ta khuyên các vị về hưu là “Hãy sống thong dong, không tạo ràng buộc gì cho mình”, hay triết lý hơn, đó là :” Không có gì bận tâm, đó là hạnh phúc!”

Người viết bài này lại nghĩ khác: “Người có nhiều mối bận tâm mới là người hạnh phúc” Mâu thuẫn chăng?

Có người về hưu không có thời giờ để hỏi, ngày mai mình sẽ làm gì? Vì lúc về hưu mọi việc lại trở nên lại bận rộn hơn những ngày đi làm. Trong khi con cái suốt ngày chạy theo sinh kế, chúng có bao nhiêu việc cần nhờ tới bàn tay nội ngoại. Đưa cháu tới trường, dẫn cháu đi chơi thể thao, nhắc cháu một bài tập, đi lo giúp con một vài thứ giấy tờ. Có bao nhiêu vị cao niên vẫn còn cắp sách đến trường, làm gương hiếu học cho con cháu, có bao nhiêu người tham gia công việc cộng đồng, ở các trung tâm Việt Ngữ, ở các buổi sinh hoạt văn hóa.Trong cộng đồng còn bao nhiêu việc cần bàn tay của quí Ông Bà không còn ràng buộc bởi công việc ở sở làm. Không, người bận rộn, người quan tâm tới nhiều công việc của cá nhân mình và cả của người khác, đó mới là thứ hạnh phúc đích thực. Về hưu rồi, ở trong gia đình, quí vị cũng không phải là “người có cũng được, mà không cũng xong” mà vẫn là người còn cần thiết nhờ cậy cho người vợ hay lũ con cháu. Ở ngoài đời, người ta không hy vọng gặp quí vị ở chỗ bán loto, đang đứng cạo vé số hay ngồi ở gần tượng ông Thọ. Ông Thọ sống lâu là cái lộc Trời cho, nhưng sống lâu ra lão làng, lão làng ăn trên ngồi trốc, đánh chén ở chiếu trên giữa đình làng, lấy cái râu cái tóc ra mà hoạnh họe với đời, đè áp bọn trẻ, đừng cho chúng ngóc đầu lên, chẳng giúp được gì cho ai, thì cuộc sống cũng không khác mấy cái bình vôi ở gốc cây đa như nhà văn Phan Khôi đã ví von.

-Về hưu để làm gì? Có khi nào quí vị đặt câu hỏi ấy ra với chính mình hay để có người hỏi mình như thế? Và câu trả lời sẽ là như thế nào, phải chăng còn tùy quan niệm sống của mỗi người?