Quê nhà – Quê người

vietmessenger.com

Huy Phương

Post by Sơn râu 1 Jun 2026

Sáng ngày 21 tháng 3-1975, trong cơn hỗn loạn của thành phố Huế, khi quân đội rút về phía Nam và dân chúng gánh gồng chạy loạn, chị Lê Thị Tịnh đem các con chạy vào Đà Nẵng. Ngang qua Dạ Lê, chị đã ghé qua thăm chồng là Thượng sĩ Đinh Văn Kiếm, trưởng tổng đài siêu tần số, thuộc Tiểu đoàn I Truyền tin (SĐ IBB). Anh nói với chị là cứ yên tâm đem các con đi trước, anh sẽ theo đơn vị đi sau. Đó là lần cuối cùng chị gặp anh.

Sau ngày Saigon mất, nhiều người chạy giặc vào Saigon đã trở về, nhưng chị Tịnh cũng không có tin tức gì của chồng. Chị cũng nghe nói nhiều anh em Sư đoàn 1BB bỏ xác tại bãi biển Thuận An trong lúc chờ tàu vào cứu nạn, chị đã nhiều lần cố tìm về bãi biển này để dò la tin tức. Mấy ngày đầu thì đường sá bị phong toả ngăn cấm, thời gian sau thì dấu vết không còn, cũng không ai dám hé môi tiết lộ một lời. Nhưng chị thêm một niềm hy vọng, biết đâu anh Đinh Văn Kiếm lại có cơ hội lên tàu di tản sang Mỹ. Một năm, hai năm, rồi năm năm trôi qua, tin anh Kiếm vẫn biệt mù. Như những người vợ lính cam phận, chị tần tảo nuôi bốn đứa con trai và một gái khôn lớn, nỗi buồn nguôi ngoai đi cùng với ngày tháng trôi mau.

Con trai đầu của Anh chị, tên Khuê, năm 1980, mới mười hai tuổi đã ra đời vất vả kiếm cơm, với một chiếc bình nhôm và cái ca nhựa, bán nước trà theo những chuyến xe lửa Bắc Nam, mỗi ngày ghé qua ga Huế hay bên chợ Đông Ba. Nhưng rồi một buổi tối, chị Kiếm lo lắng không thấy con về, chị cứ nghĩ rằng trời mưa, nó ngủ lại ở một xó hiên nào đó. Hai ba ngày sau, Chị lên ga Huế, ra chợ Đông Ba, hỏi thăm đám bạn bè của con nhưng không có tin tức gì. Thằng Khuê mất biệt như cha nó năm năm về trước, không một dấu vết. Chị không biết trình báo với ai, đi đâu để tìm con, chết hay sống, mất xác nơi đâu. Ba mươi lăm năm sống trong chờ đợi, tuyệt vọng về tin tức của chồng và đứa con trai đầu lòng, ngày nay các con chị đã có gia đình, chị có một bầy cháu nội ngoại quanh quẩn trong làng An Cựu. Mỗi lần thắp nén hương trên bàn thờ Anh, chị thầm nghĩ không biết anh chết ở đâu, xác bỏ nơi nào. Chị đâu có ngờ rằng, anh nằm gần chị đây thôi, trên bãi biển Thuận An, cách nơi chị ở chỉ có mười lăm cây số. Anh ở gần với chị vậy mà chị không hề hay biết, mãi đến lúc người em của anh Đinh Văn Kiếm là Đinh Văn Xuyên, một cựu quân nhân thuộc Thiết đoàn 10 Kỵ Binh hiện cư ngụ tại Texas, ở Mỹ gọi về, loan tin rằng qua tin tức báo chí tại đây, người ta đã tìm thấy dấu tích của anh tại bãi biển Thuận An trong lần bốc mộ, nhờ một tấm thẻ bài mang tên anh. Di hài anh đã được dân làng An Dương cải táng vào trung tuần tháng 12 năm nay. Tin tức từ trong nước ra được hải ngoai, nay lại bay về quê hương, chị ở rất gần anh mà tin lại loan đi hàng vạn dặm mới về đến chị, sau gần ba mươi sáu năm dài.

Chị đã đem các con đi cùng em gái của anh Đinh Văn Kiếm, mang lễ vật về lạy trước nấm mộ tập thể, trong đó có anh, đã yên nghỉ cùng với anh em đồng đội và đồng bào của anh trong những ngày cuối của cuộc chiến. Các em của anh hiện đang sống tại hải ngoại sẽ giúp phương tiện để đưa anh về nằm chung với phần mộ của gia đình, nhưng tạm thời hiện nay anh còn nằm bên cạnh bạn bè, chiến hữu, những người đã qua ba mươi lăm năm chung một nấm mồ xiêu lạc, oan khuất trên đường chạy loạn. Cùng thời gian này, cũng nhờ tên tuổi trên một chiếc thẻ bài còn lại, anh Trịnh Quốc Thuận, ở Maryland đã nhận ra người bà con cô cậu ruột của mình là anh Trần Văn Được, sinh năm 1954 thuộc binh chủng Thuỷ Quân Lục Chiến, gia đình biết anh đã bỏ mình tại bãi biển Thuận An vào tháng 3-1975, nhưng không tìm ra hài cốt. Vào tháng 4 khi Saigon chưa thất thủ, một chiến hữu cùng trung đội với anh, sống sót về được Saigon đã ghé qua, báo tin cho gia đình của anh Được là anh đã chết trên bãi biển Thuận An. Trên đường rút lui, trước khi lên tàu, Trần Văn Được đã chết vì trúng mảnh đạn pháo kích của địch quân. Anh Được có một người em song sinh hiện nay đang sinh sống tại Saigon, trong nhà thường gọi Được là Đen và người em, Trần Tự Lập là Trắng. Năm 18 tuổi Được tình nguyện vào binh chủng TQLC và thường xa nhà, nên gia đình không biết Được thuộc đơn vị nào, trú đóng ở đâu.

Song thân anh Trần Văn Được ngày nay đều đã không còn, ông bà, cũng như nhiều bậc cha mẹ khác trong chiến tranh, cho mãi đến khi nằm xuống, thương xót, nhưng không được biết một tí gì về tin tức, không tìm ra dấu vết những người con đã chết trong chiến trận. Người lính TQLC này đã ngã xuống lúc mới 21 tuổi, hãy còn quá trẻ, chưa gia đình, cũng có thể là chưa hề có người yêu. Thôi xin anh hãy yên nghỉ, đời người lính biển, tác chiến trên bộ, theo định mệnh đã chết trên một bãi biển, và giờ đây lại được chôn cất trên bãi biển, dưới những hàng dương mùa Đông gào khóc theo cơn gió giật. Nơi đây, mảnh đất miền Trung cằn cỗi mà như anh đã đem hết đời lính của anh để bảo vệ, giữ gìn nó nhưng vận nước khốn cùng, anh đành phải nằm lại trên mảnh đất này. Tiếng sóng vỗ vào bờ cát mỗi đêm ngày đã ru anh, người lính trẻ xa nhà, ngủ giấc ngủ nghìn thu.

Cũng trong ngày tàn cuộc chiến, từ ngày 13 tháng 3-1975, quân đội bỏ Pleiku, Kontum, dân chúng di tản để lại cảnh vật vườn hoang nhà trống. Ngày 20 tháng 4, khi Cha xứ nhà thờ Thanh An, huyện Chư Prong là Cha Đa Minh Mai Ngọc Lợi (bào huynh của LM Mai Thanh Lương hiện nay ở Cali) trở về thì Cha chứng kiến một cảnh hoang tàn, thương tâm: xác chết của bảy người lính Biệt Động Quân VNCH và mười mấy người lính Bắc Việt chết nằm ngổn ngang từ trong nhà thờ ra đến ngoài sân, chưa được chôn cất. Điều đau đớn là những xác thối rữa này đã bị thú rừng và bầy chó hoang vô chủ ăn thịt đã gần hết, chỉ còn thi hài của một Trung uý Biệt Động Quân mang bảng tên Nguyễn Văn Quý. Chính tay Cha đã chôn cất thi hài vị sĩ quan này dưới gốc một cây sứ trước nhà thờ. Năm ngoái, bảng tên của Trung Uý Quý đã bị thất lạc khi nhà thờ được xây dựng lại. Ba mươi lăm năm qua, mọi việc hầu như quên lãng theo thời gian. Nhiều phái đoàn đi cứu trợ đã ghé qua đây, được Cha trình bày câu chuyện, mong mỏi một lời nhắn tin nào đó mang về miền xuôi hay ra hải ngoại, sẽ tìm ra thân nhân của Trung uý Quý, nhưng từ đó đến nay, không hề có ai gọi cho Cha để hỏi tin tức về người sĩ quan bất hạnh này. Cha nói rằng nơi đây, các quân nhân thuộc SĐ23BB và BĐQ chết rất nhiều nhưng không có ai đến hỏi tìm. Nấm mồ của Trung Uý BĐQ Nguyễn Văn Quý cho đến nay vẫn còn nằm lạnh lẽo dưới gốc cây sứ già trước nhà thờ Thanh An, bây giờ là giáo xứ Đức Hưng, thôn 1, Xã Thắng Hưng, huyện Chư Prong, tỉnh Gia Lai. Trung Uý Nguyễn Văn Quý đã có gia đình chưa?

Vợ con hiện xiêu lạc nơi nào? Song thân của người chiến sĩ hiện nay vẫn còn hay đã mất. Bạn bè, chiến hữu của anh còn ai nhớ đến lai lịch của anh không? Nếu có ai biết hay còn nhớ đến người sĩ quan BĐQ tên Nguyễn Văn Quý xin tìm hỏi cha Đa Minh Nguyễn Xuân Hùng (1), để gặp Cha Xứ là người đã chôn cất người bạc mệnh. Tuổi đời đã cao, nay Cha đã 87 tuổi, sợ rằng vài năm nữa, khi Cha mất, không còn ai có thể chỉ ra nơi chôn cất các chiến sĩ này một cách rành rẽ. Xin Các bạn thứ lỗi cho người viết, nếu hôm nay, đọc bài báo viết về một câu chuyện cũ đã ba mươi lăm năm qua, được nhắc đến, khơi dậy lại, giữa những ngày vui rộn rịp cuối năm mang cho người đọc một nôi buồn.

Giáng Sinh là mùa sum họp đầm ấm, mang hạnh phúc an bình lại cho mọi gia đình. Giữa những tin buồn, mong rằng đây cũng là một tin vui, khi thân nhân tìm lại được tin tức những người đã khuất.