Ngậm ngùi tháng Tư

Huy Phương

Post by Sơn râu 26 May 2026

Trong tháng 12-2012 tôi có dến một nhà quàn lrong vùng Liltle Saigon để phụ giúp tổ chức tang lễ cho một người có họ. Ngày đầu làm lễ phục tang, tôi nhận thấy có một vị trung niên lân la ở chỗ tiếp khách, ông mặc một bộ dồng phục và đội một cái nón kết, giống như những người trong ban nhạc hay trong toán phục vụ khiêng quan tài ở Việt Nam.

Tỏi nghĩ đây là nhân viên của nhà quàn, hoặc giả là một người bà con xa bên phía chồng cô tôi mà tôi chưa được biết. Khi có một đồi vợ chồng từ giã chúng tôi ra về, ông này nói bâng quơ:

“Sao ông bà không ở lại chút nữa!”

Nghe giọng nói tôi biết ông là một người sinh trưởng ở miền Bắc, mnột giọng nói mà sau tháng 4-1975 không lầm vào dâu được.

Nhìn vào số quan khách viếng tang tôi thấy người này ghi dòng chữ, dưới danh tánh là tên một ban nhạc đám ma. Sau đó ít lâu tôi có việc phải ra về và không còn nhớ đến người đàn ông đội nón kết kia nữa. Sáng hôm sau, lúc trở lại nhà quàn, vừa đổ xe ở parking, tôi dã nghe tiếng trống kèn inh ỏi của một ban nhạc, đang chơi bài “Lòng Mẹ” của Y Vân tại phòng quàn của bà cô tôi. Bước vào cứa, tôi thấy tang gia và bà con đều đứng dồn ra ngoài cửa. vì không ai chịu nổi tiếng nhạc ồn ào, lớn tiếng như vậy. Nhin lên phía để quan tài tôi thấy ba nhạc công mặc đồng phục đang chơi nhạc hết cỡ, cạnh bàn thờ cô tôi thì vắng vẽ, không ai dám đứng gần vi tiếng nhạc quá lớn.

Chot nhớ ra sự hiện diện của người đàn ông lạ mặt hôm qua, tôi biết kết quả là nhà tang đang bị tra tấn bởi một ban nhạc đám ma kiểu Việt Nam hôm nay bắt đầu xâm nhập ra hải ngoại.

Tổi hói người con của cô tôi:

– “Ai mời ban nhạc chơi vậy anh?”

– “Em! (Anh thường xưng em vi thấy tôi lớn luổi) Hôm qua khi anh về rồi, họ có đến hỏi em và xăn chơi hai buổi, giá là 5600. Em trả $500.00 họ đồng ý và họ đã bắt đầu chơi nhạc từ chiều hôm qua.”

Rồi anh nói thêm:

– “Anh cũng biết hồi xưa, mẹ em rất thích nhạc!”

Tôi bình tĩnh giải thích với anh:

– “Cô thích nhạc không có nghĩa là thích nhạc … đám ma! Ở nước Mỹ này, tại các nhà quản, tử xưa dến nay chưa bao giờ xuất hiện loại nhạc đám ma kiểu Việt Nam này. Ở dây khi cử hành tang lễ, dù tôn giáo nào, ai cũng cần sự yên lặng dể cầu nguyện, người ta tránh cả nói lớn tiếng, kể cả tiếng ho hay nói qua điện thoại cẩm tay. Bảy giờ cả ba ông nhạc công đánh trống, thổi kèn ầm ĩ như thế, anh thấy bà con đều đứng giạt ra cả ngoài cửa, mà còn ảnh hưởng đến những gia đình các phòng quàn bên cạnh nữa, họ có thể khiếu nại mình gây ồn ào!”

Một cách ngay thẳng, chắc cũng có chút ý là mình lớn tuổi, tôi nói với người anh họ, một cách dứt khoát:

– “Anh lên cám ơn họ và nói họ chơi như vậy là đủ. Vì Thầy cũng sắp đến để tụng kinh trước khi di quan rồi”.

Mấy phút sau khi tiếng nhạc ngưng, tôi mới mời tất cả tang gia và bà con vào ngồi với cô tôi một lát, vì cuộc chia tay cũng đã gần kề. Sau dó là nghi thức tụng niệm để chờ đưa cỏ tôi vào nhà hỏa thiêu. Tôi biết hiện nay có nhiều người Việt Nam bằng diện này hay diện khác đã đến định cư ở Hoa kỳ, trong dó có nhiều người trước kia ở trong những ban nhạc đám ma, nên muốn kiểm việc làm, bằng cách dề nghị với gia đình người chết để cho họ chơi nhạc loại này. Ông anh họ tôi nặng lòng vì chữ hiếu và cũng vì ở xa về Cali nên không biết “phong tục” ở đây!

Ở Việt Nam quan tài được quàn tại nhà, lễ nghi kéo dài hai ba ngày. Ngày xưa những đám ma khá giả người ta mời ban cổ nhạc gọi là “phường bát âm” để trình diễn những ca khúc ai oán, thê lương làm mủi lòng người nhưng không hề có tính cách ồn ào. Ở phía Bắc thì có chuyện thương vay khóc mướn, trong Nam thì che rạp, giăng đèn, tổ chức ăn nhậu thâu đêm ngay cạnh quan tài người chết. Để mua vui cho người dến viếng tang cũng như hàng xóm làng giếng, tang gia thường mời ban nhạc tổ chức các chương trình ca nhạc, nhày múa còn rình rang và nhộn nhịp hơn …đám cưới, Thổi kèn đam ma cũng có thứ tự, lớp lang. Chuẩn bị di quan thì chơi bản “Lòng mẹ”,” Tình cha, “-Ơn nghĩa sinh thành.” Sau dó là “Cảt bụi”, “Một cõi đi về” theo bước quan tài ma xe tang, Ngày nay có lẽ đã lỗi thời, nên ban nhạc thường chơi nhạc ngoại quốc, hay nhạc trẻ để “đổi mới tư duy” hơn. Hiện nay nhiều dám tang dã thuê các nữ công “đổi giới tính,” một lối chơi “thời thượng” của Saigon bây giờ, ăn mặc hở hang đến để múa sexy mua vui. Theo lời báo chí trong nước, một số tang gia mời người “đổi giới tính” biểu diễn chỉ để theo phong trào và “thể hiện đẳng cấp” không thua kém dám tang nhà khác! Nhiều đám còn tổ chức múa bụng, múa lửa … để tạo sự hấp dẫn và dễ “hơn thua” với lối xóm.

Thiên hạ cười cợt trong khi trẻ con lối xóm bu lại xem, lớp trong lớp ngoài. Thường chương trình ca nhạc bắt đầu từ 10 giờ dêm, cảng về khuya càng rộn rã, có nhiều cảnh tượng hỗn tạp xảy ra như khách sở vào thân thể vũ công, sau đó cho tiền “tip” hậu hĩ giữa tiếng hoan hô của khan giả, cho đây là một lối “văn hóa đa dạng, đã trở thành một nét văn hóa không thể thiếu trong đời sống cộng đồng!”

Chúng ta dã may mắn được định cư tại Hoa Kỳ, được sống trong một môi trưởng trong sạch lành mạnh. Mà dù theo tôn giáo nào thì khi người đã qua đời thì gia đình cũng phải giữ sự trang nghiêm, tôn trọng sự đau buồn của người trong gia đình. Khách đến viếng cũng tôn trọng sự yên tĩnh, tại nhà quàn, không dám cười cợt, đùa giỡn, để giữ không khí thanh tịnh của đám tang. Bây giờ một số người từ Việt Nam mới sang định cự tại Mỹ, vì nghề nghiệp cũ muốn đưa loại “văn hóa đám ma” từ trong nước du nhập vào cộng đồng người Việt tại Mỹ. Các nhà quàn ở Mỹ nếu không chấm dứt chuyện để cho các bạn nhạc này rao bán dịch vụ trong khuôn viên của mình sẽ bị xem như là đã “ăn chịu” với các ban nhạc đám ma. Đây cũng không thể xem là tôn trọng tự do riêng tư của mỗi gia đình, vì sự ồn ào của đám tang này sẽ ảnh hưởng đến sự yên tĩnh của tang gia khác ở phòng bên cạnh. Theo ý tôi, một cách dứt khoát, không nên để cái lối văn hóa “kèn trống đám ma” này xâm nhập vảo cộng đồng người Việt chúng ta ở Mỹ.