Đi giữa bầy thú dữ

Lâm Chương

Post by Sơn râu 23 May 2026

Dọc thẹo hai hên lề dường thành phố Nha Trang, có trồng cây làm bóng mát. Loại cây này, tôi chưa từng thấy ở nơi khác. Người dịa phương gọi là cây tra. Cũng có người bảo, ñấy là cây bàng ngoài miền Bắc. Chẳng biết có phải hay không. Lá tra to gần bằng chiếc quạt. Mùa hạ, gió cuốn lá khô chạy trên đường, Lá bay xao xác vào sân nhà, gợi cảnh thê lương buồn bã. Mỗi ngày, bà lao công quét lá gom lại góc sân, châm một mồi lừa. Mùi khói ngùi ngùi, gợi nhớ những câu luc bát trong bài bình giảng ca dao tục ngữ của thầy Nguyễn Văn Xung, năm tôi học lớp đệ tam.

Ngồi buồn đốt một đống rơm

Khói bay nghi ngút chẳng thơm chút nào

Khói bay lên tận Thiên Tào

Ngọc Hoàng phán hỏi, đứa nào đốt rơm?

Tôi nghĩ bốn câu này không phải là ca dao, thế nhưng vẫn nhớ hoài. Ngồ ngộ, khôi hài, và rất tào lao. Ca dao gì lạ vậy? Về sau, khi thầy dến chơi nhà anh Hòa, tôi có nêu lên sự nghi ngờ rằng những câu trên là do thầy sáng tác. Thầy cười, không xác nhận. Tính thầy vẫn thế, lững lơ với một nụ cười. Ai hiểu sao thì hiểu. Với tôi, mọi chuyện phải tách bạch rõ ràng trắng đen.

Tôi nói: “Nếu của thầy, thì không thể lấy làm ca dao.”

Thầy hỏi: “Ca dao là gì?”

“Là những câu đã được truyền miệng rộng rãi trong dân gian”.

“Hởi cô tát nước bên đàng. Sao có múc ánh trăng vàng đổ đi? Hai câu này của Bàng Bá Lân, nhưng ai bảo đó không phải là ca dao.

“Nhưng bốn câu của thầy, không được truyền miệng trong dân gian thì không thể gọi là ca dao.”

“Sao cm đám khẳng định là của thầy?”

“Vì em chưa nghc ai truyền miệng, ngoại trừ trong bài thầy cho em học.”

Có thể nào em đã nghe hết ca dao trong dân gian?”

Câu hòi của thầy làm tôi đuối lý, nhưng vẫn ấm ức trong lòng.

Tôi nói: “Mai sau, nếu đi dạy học cm sẽ làm thơ, bắt học trò học và bảo đây là ca dao. Đứa nào bảo không phải ca dao, em sẽ dùng lý luận của thầy, chận họng nó.”

Thầy cười: “Ừ, thì em cứ làm thế đi! Nhưng thầy nhắc cho em nhớ rằng, cuộc chơi nào cũng có cái giá phải trả.”

Lại câu nói mập mờ, lơ lửng với một nụ cười. Lá tra rơi rụng là báo hiệu mùa thi đã gần kề. Tôi mệt mỏi  nhiều vào thời gian này. Những con số và công thức toán học rối nùi trong đầu. Bài vỡ lãng đãng lúc nhớ lúc quên. Tinh thần sa sút. Thầy phê bình cách học của tôi là từ chương, không nhằm mở mang kiến thức, Tôi nói, tôi cần cái bằng cấp lận lưng lâm hành trang đi tới. Anh Hòa bảo, đừng để bị cái bằng cấp ám ảnh, lúc nào đầu óc căng thẳng nên đi chơi cho thanh thản.