Ngậm ngùi tháng Tư

Huy Phương

Post by Sơn râu 19 May 2026

“Trước khi trở thành linh mục,tôi là một người Việt Nam!”

LM. Nguyễn Hữu Lễ

Thú thật với quý vị. từ khi khôn lớn tôi không có cơ hội hay có ý muốn quen biết một ông Sư hay một ông Cha nào, trong lòng cũng chẳng mấy lảm thích được gần gũi với Quý Ngài và luôn luôn muốn giữ một khoảng cách, nều cổ “kính” đi nữa thi cũng “nhi viễn chi.” Mặc dầu đạo Phật cho rằng “trọng Phật Kính Tăng,” Thiên Chúa Giáo thì Linh Mục là “Linh Hướng,” là “Chủ Chăn,” nhưng chúng tôi vẫn thường trông thẩy cái khoảng cách giữa Linh Mục đối với Con Chiên. Hòa Thượng đối với Phật Tử khá xa, mỗi khi thường ngày, thấy tín đổ khúm núm kính cẩn quá đáng đối với những vị Linh Mục, Mục Sư hay Hòa Thượng, Thượng Toạ, Vậy mà lần đầu gặp Linh Mục Nguyễn Hữu Lễ cách đây hơn mười năm, tôi có cảm tường như gặp gỡ một người bạn cũ, một người lính cùng đơn vị hơn là một ông Cha đứng trên toà giãng, Thẳng thắng, bộc trực và cời mở ngay từ cái bắt tay chặt chẽ đầu tiên, nhất là khi biết ông đã mang thân phận một người tủ tập trung dười chế độ Cộng sản 13 năm, không vì chức vụ của ông là Tuyên Uý trong quân đội mà vì “tội chống chế dộ.” làm sao không thấy cảm tình và quý mến ông được.

Lễ phép, tôi kính trọng gọi ông bằng danh từ “Linh Mục,” cố tránh né cái tiếng “Cha,” mà tôi vẫn muốn dành riêng cho bố đẻ của tôi. Nhưng quả là ngạc nhiên và ngỡ ngàng hơn nữa, chuyện mà tôi chưa bao giờ thấy xẩy ra cho một ông Cha, ông Sư nào, khi nghe ông bằng lòng nhận tiếng gọi “Cậu Bày” khá thân mật từ bạn bè của tôi, những cựu tù nhân của chế dộ Cộng Sản từ Việt Bắc trở về. trong khi anh cm cựu học sinh Nguyễn Trường Tộ, Vĩnh Long ngày xưa học trên ông vài lớp, còn hạ vai vế ông xuống, bằng cách kêu ông là “Chú Út!” Điều đó có sai với giáo điều tổ chức của các tôn giáo lớn không? Tôi nghĩ là không, vì đây là không gian ngoài vị tri của nhà thờ và những người quen biết, bạn bè ông không hề ràng buộc bởi bất cứ điều gì hay danh xưng nào của tôn giảo. Cũng cho đến nay chưa ai gọi ông Nguyễn Hữu Lễ bằng hai tiếng “nhà văn,” nhưng cuốn hồi ký “Tôi Phải Sống” của ông, trong vòng 2 năm 2003-2004, với tình trạng số người đọc hạn chế ở hải ngoại, với 17.000 cuốn đã bán sạch, ông đã có khả năng vượt qua số lượng sách bán được của những nhà văn nối tiếng nhất Việt Nam, kể cả các tác phẩm trong nước, mà nơi đó, dận số gấp 40 lần ở hài ngoại.

“Tôi Phải Sống” là một cuốn hồi ký về trại lù Thanh Cầm, nơi mà LM, Nguyễn Hữu Lễ, đã trải qua nhiều năm đoạ đày, nạn nhân sống sót sau những trận đòn điên cuồng. khát máu của Bùi Đình Thi, một cựu sĩ quan, lảm “thi đua” cho trại tù đã lạm dụng quyền hành để tra tấn và đánh chết cựu Dân Biểu Đặng Văn Tiếp và bỏ đói dến chết ông Lâm Thành Văn. Câu chuyện đã đưa đến kết quả là Bùi Đình Thi bị cơ quan toà án di trú San Pedro, California. Vào tháng 4-2014, công bố lệnh truc xuất về Việt Nam. Trong khi chờ đợi thỏa hiệp nhận và trao giữa hai chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ, ông Thi đã được giam giữ tại Quần Đảo Marshall (Republic of Marshall Islands) và đã qua đời tại đây khoảng hai năm sau đó.

Bản ản của Bùi Đình Thi đem đến hai nguồn dư luận trái ngược, một bên cho Thi xứng đáng để lãnh bản án trục xuất, một bên chê trách LM. Nguyễn Hữu Lễ đã không đủ bác ái để tha thứ cho Thi. Tuy nhiên bác ái cũng cần có công bằng và LM Nguyễn Hữu Lễ không phải là nguyên đơn để đưa Bùi Đình Thi ra tòa mà người đứng kiện là Boat People SOS. LM Nguyễn Hữu Lễ có thể tha thứ cho Bùi Đinh Thi là chuyện giữa hai con người, nhưng còn gia đình những người dã bị bách hại, những người đã chết như Đặng Văn Tiếp, Lâm Thành Văn và những người còn sống như Trịnh Tiếu, Nguyễn Sĩ Thuyên, còn lại là lẽ công bằng cũng như pháp luật của nước Mỹ. Trong tận cùng của nổi đau đớn tuyệt vọng, trên bệ đá của trại kiên giam, trong khi hai cổ tay còn bị củm, người tu khốn khổ Nguyễn hữu Lễ đã phẩn nộ hét lên: “Tôi Phải Sống!” Câu nói này đã được đem dùng làm nhan đề cuốn sách thuộc loại best-seller của ông.

Sự sống phải mang nhiệm vụ của nó, chắc chắn khó khăn hơn cải chết. Người sống mang nghĩa vụ của những người chết dã giao phó, vì sống không có nghĩa là chết mòn. L.M. Nguyễn Hữu Lễ dã sống còn và trôi giạt đến Tân Tây Lan năm 1990. Chỉ hai năm sau, LM Nguyễn Hữu Lễ dã tham gia sinh hoạt với Nghị Hội Toàn Quốc Người Việt tại Hoa Kỳ, Hội Đồng Việt Nam Tự Dọ. Năm 1994, ông thành lập Ủy Ban Nhân quyền và Tự Do Tôn Giáo cho Việt Nam, ông đã đi thuyết trình tại các cộng đồng người Việt ở 9 quốc gia Âu Châu, 15 tiều bang tại Hoa Ký và tại Canada, Úc, Thái 1.an.

Năm 2006, LM. Nguyễn Hữu Lễ thành lập “Phong Trào Đòi Trả Tên Saigon.” Năm 2008, Phong trảo này phát hành DVD tài liệu “Sự Thật về Hồ Chí Minh.” Năm 2010, ông kết hợp với Tổ Chức Phuc Hưng Việt Nam, Tập Họp Đong Tâm Úc Châu thành lập Lực Lượng Dân Tộc Cứu Quốc (gọi tắt là Lực lượng Cứu Quốc.)

Năm 2011, Lực Lượng này tổ chức Đài Phát Thanh “Đáp Lời Sông Núi” phát thanh về Việt Nam mà LM. Nguyễn Hữu Lễ là Chủ Tịch Hội Đồng Cố Vấn & Yểm Trợ. Khai sinh ra chương trinh “Đáp Lời Sông Núi” là dễ nhưng duy tri để tiếng nói này sống còn là một điều khó, ông Nguyễn Hữu Lễ nay như người mẹ chạy ăn cho con từng bữa. LM. Nguyễn Hữu Lễ là linh muc người Việt duy nhất tại New Zealand từ trước đến nay và từ năm 2007. Ông không còn giữ chức vụ nào tại các giáo xứ của nước này, và hiện chỉ còn giữ chức Tuyên Uý Cộng Đồng Công Giáo VN tại đây, Thời gian ông đi, ở và hoạt dộng ở nước ngoài, những nơi có cộng đồng người Việt ty nạn có lẽ cũng tương đương với thời gian ông làm việc ở Tân Tây Lan. LM. Nguyễn Hữu Lễ đã đi nhiều nơi trên thế giới, gặp gỡ các cộng đồng người Việt ty nạn, đem ngọn lữa đấu tranh, chuyển dến cho mọi người để nhắm đến mục dich đòi hỏi tự do nhân quyền cho Việt Nam. Cũng vì vậy, ông không tránh khỏi sự lăng mạ, chỉ trích của một số người không đồng ý với ông khi ông đi làm chính trị trong lúc mặc áo giòng, nhất là sau khi DVD tài liệu “Sự Thật về Hồ Chỉ Minh” phát hành và qua internet được chuyển về trong nước. Để trả lời dứt khoát, câu nói xác định của LM. Nguyễn Hữu Lễ đã được nhắc lại nhiều lần là: “Trước khi trở thành linh mục, tôi là một người Việt Nam!”

Nói đến chuyện chia rẽ tôn giáo tại hài ngoại vào mỗi cuối năm. LM. Nguyễn Hữu Lễ đã cho rằng: Những ai dùng tôn giáo để chia rẽ dân tộc, đều có tội với tổ quốc!” Trên dường hoạt động, mỗi lần ghé qua Little Saigon. “Cha” Nguyễn Hữu Lễ thường ghé thăm các giáo dân ngày trước ở Vĩnh Long của ông, trong đó có ông Nguyễn Nhi, xã trưởng, trước khi đến Mỹ theo diện HQ. đã bị đi tủ 7 năm. “Cậu Bảy” thì không quên các bạn tù Thanh Cẩm, trung dó có cựu Đại Uy Thiết Giáp Lê Sơn, sau này đã kết thông gia với gia đình họ Nguyễn của ông. “Chú Út,” cựu học sinh trung học Nguyễn Trường Tộ năm xưa thì lúc ghé về đây không quên các bạn học cũ hơn 50 năm về trước và ông Thầy duy nhất trên dất Mỹ còn lại là thầy Nguyễn Đức Hạnh, nguyên giáo sư Anh Ngữ nay đã 84 tuổi.

Ông Nguyễn Hữu Lễ quả là một linh mục binh thường. nhưng là một người Việt Nam tị nạn xuất sắc. Ông gần gũi và đi bên cạnh những con người bị bứt rời khỏi quê hương, côn thiết tha với đất nước hôm nay. Câu nói của ông, tôi còn nhớ, ngày ông tái bản cuốn hồi ký “Tôi Phải Sống” để lấy tiền trang trãi cho việc điều hành tiếng nói “Đáp Lời Sông Núi.”- “Nếu không nói chuyến đất nước thì còn chuyện gi để nói? Không lẽ đem chuyện ăn ngon mặc đẹp, cơn cái thành công và những chuyến du hí ra để nói với nhau!”

Hình ảnh và những lời nói của ông làm cho chúng tôi nhớ dến LM. Nguyễn Văn Lý đang bị cầm tù ở Việt Nam và I.M. Nguyễn Văn Nghị ra pháp trường cát sau vụ án Nhà Thờ Vinh Sơn năm 1975. Phải chăng họ cũng như “Cậu Bảy:”- Trước khi trở thành linh mục, họ là một người Việt Nam!