Ngậm ngùi tháng Tư

Huy Phương

Post by Sơn râu 18 May 2026

Nếu anh có một gia đình êm ấm, đồng lương ổn dịnh, sức khỏe tốt, không có tham vọng thay đổi cuộc sống để lảm giàu, cũng không có điều gì lo sợ, tôi nghĩ anh không bao giờ cần phải xin một cái hẹn với nhà tướng số hay gõ cửa nhà một bà bói bài tây hay bài Taro. Con người ta thưởng yếu đuối không tin ở mình hay không tin số mệnh đã dành cho mình, phải tựa vai bà bói bài hay đưa tay cho ông chấm tử vi dẫn dường mới chịu yên tâm. Có những thầy bói ngồi ở gốc cây đa, bến đò, cồng chùa nhưng cũng có những nhà tướng số tiếp khách trong những ngôi nhà lộng lẫy. Tuỳ theo vị trí của thầy, khách xem có thể là anh chàng cùng đinh, mà cũng co thể là một viên tướng lãnh hay ông đầu tỉnh. Ngày xưa, dân gian đã mỉa mai nghề bói toán qua những câu ca dao:

“Số cô không giàu thì nghèo

Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.

Số có có mẹ có cha,

Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông.

Số có có vợ có chồng

Sinh cơn đầu lòng không gái thì trai.”

Tuy vậy, Việt Nam trong vòng nửa thế kỷ nay đầy rẫy những tai ương, chết chóc, chia lìa, tù dày, phiêu bạt, đôi khi đêm nay ngủ không biết số phận ngày mai của mình ra sao, nên con người yếu đuối phải nhờ đến một nhà tiên tri đọc được những vì sao trên trởi hay những con bài quái dị, những con bích, chuồn, rô, cơ … số phậnđời mình. Nếu nói rằng miền Nam trước tháng 4-1975 là vùng đất có nhiều thầy bói nhất thì cũng không sai. Sau thời gian này, dù nghề bói toán không thể công khai, nhưng còn phát triển gấp bội. vì nghề này đã có thêm nhiều thân chủ mới. Khi anh chi có đôi dép râu, cái nón cối, cái xắc cột, miếng vải dù, cái chén nhôm và đôi đũa, thì chẳng cần coi bói lảm gì, vì quá khứ, vị lai thi cũng ngần chừng dó. Nhưng khi anh cướp được chính quyền, có nhà đất, có của cải, địa vị, cần thăng quan tiến chức, cần mưu đồ chuyện tương lai, thì phái nhờ đến những vị cố vấn dường phố xem đến tử vi, bàn tay, thậm chí đến mồ mã của ông cha anh.

Tháng 4 năm 1975, sau khi cộng sản vào Saigon, không gia đình nào ở miền Nam không chịu cảnh ly tán, tù đày, mất mát. Gần như một trăm bà vợ có chồng đi tù thì có đến chín mươi chín bả đi gặp thầy bói toán, hoặc là ông thầy mù xủ quẻ dịch, boặc là cô xem chỉ tay, hay bà bói bải, với duy nhất một câu hói: “Bao giờ thì chồng tôi được về hả thầy?

Nếu thầy hiểu bài bản của nhà tù tập trung của cộng sản và trả lời theo bải học tập lên lớp, thì câu trả lời là:

“Bao giờ ông nhà học tập tốt, lao động tốt thì sẽ được Cách Mạng khoan hồng cho về sum họp với gia đình!”

Nhưng dủ thầy có học hành đôi chút, hay bà bói bài mù chữ ở cạnh Lăng Ông, chưa hề một ngày sống với cộng sản, chẳng hiếu cộng sản là gì, thì câu trả lời ăn tiền chung chung để cho người xem nuôi hy vong, vẫn là mùa Xuân. mùa Hạ, Thu nảy, Đông tới … hay đến trăng tròn, trăng khuyết. Nếu thầy thật giỏi, nói như dóng đinh vảo cột là “mười bảy năm nữa, may ra ông nhà mới có ngày ra tù … ” thì Thầy sẽ không có tiền mua gạo, mà mang thêm tội khi người vợ tù tuyệt vọng đi tìm cái chết, Làm sao một người đàn bà yếu  đuối có thể vượt qua sự sợ hãi, khi nghĩ đến tương lai mở mịt, phải nuôi bầy con dại, trong một xã hội bất an, cướp bóc, nghèo đói, kỳ thị như thế để chờ chồng mười bảy năm dài. Nếu ngày ra tù, anh còn được gặp vợ con, gia đình nguyen vẹn, thì anh cũng nên cám ơn ông thầy bói, không có thầy sò mu rùa, phán là anh sẽ về trong cuối năm nay, làm sao chị còn hy vọng mà sống. Cuối năm anh không về, chị lại tim một bà thầy khác gieo quẻ bảo mùa Hạ sang năm, Tỉnh cờ anh ra tù đúng lời thẩy thì cũng tốt, không thì cũng chẳng sao. Cơm áo cũng cần, nhưng hy vọng lại cần hơn. Tuyệt vong làm cho con người ta héo hon, đau khổ.

Sau năm 1975, khi “cái cột đèn có chân cũng vượt biên,” thì gia đình nào có chút tiền cũng muốn tìm cách ra đi. Nhưng biết tin ai bây giờ trước một quyết định một sống, hai chết. Chuyến này, tuổi này, thời gian này đi có an toàn không? Đó là câu hỏi được mọi người lén lút nhờ thầy. sau khi tinh toán, gieo quẻ, mở lời khuyên giúp. Ông chủ ghe, dù đã tính toán, mua bãi, đút lót công an, đã chọn một đêm tối trời cũng không quyết định được thắng bại, huống chi ông thầy bá vơ, mà thời gian tranh tối tranh sáng này, đua nhau mở cửa hàng bói toán. Chuyến đi thành công tốt đẹp, năm mười ngày sau có “mật mã” đem về thì nhất định thầy được thường mà tiềng đồn cũng lan xa, nhưng nếu chẳng may chuyến đi bị bể, tiền mất tật mang, phải vảo nhà tủ, thi không có lẽ đi “níu áo” bắt dền ông thầy.

Vào thời gian chuyện vuợt biên lên cao điểm, tôi biết một người thanh niên trẻ tuổi không có tiền nhưng muốn tìm đường vượt biển, anh ta bèn chuyển nghề coi bói, mà là sở trường coi bói chuyện vượt biên. Một ông chủ ghe đến tìm thầy, nghe thầy tán tụng tuổi và vận hạn của mình, tháng năm, địa điểm xuất phát dều hanh thông, có “quý nhơn phò trợ” thì mừng rơn, giữ cho thầy một chổ ra đi khỏi mất tiền. Tôi thực không biết giờ này thầy ở đâu, chết hay sống? Đánh đúng tâm lý người đời, hy vọng giờ này, còn sống ở đâu đó trên dất người, ông thấy bói trẻ tuổi năm xưa cũng đã có một đời sống tươm tất. Thầy càng giỏi khoa tâm lý chừng nào, càng đông than chủ từng đó. Thầy biết khai thác như khai thác tin tức tình báo, mới vào đầu câu chuyện, khách dã bày tỏ hết chuyện mình, thì lời khuyên hay câu giải đáp của thầy không còn là chuyện khó khăn.

Đưa chồng con ra biển rồi thì lo lắng, pha lẫn niềm hy vọng chờ tin vui. Thời gian kéo dài thêm nữa thì bồn chồn, lo sợ, đành gỏ cữa nhờ thầy. Trăm thầy bà coi bói, không có ông bà nào dám nói chuyện xui xèo, cho là người ra đi gặp nạn, mà dùng những đáp số chung chung, người ngoài cuộc thì cho là vô lý, nhưng người trong cuộc, vì sống nhờ hy vọng, nên vẫn tin lời thầy. Đó là “gian nan nhưng đến nơi dến chốn, chậm vì trở ngại nhưng sẽ có tin về. ” Bản thận người viết bải này, sau khi con ra đi, ngoài việc cầu nguyện, còn tìm đến quý ông bà xem từ vi, bói bài, gieo quẻ, coi chỉ tay … nhớ lại mình đã gỏ cửa không dưới mười lăm người, nhưng chưa hề nghe ai nói đúng một câu. Những người nhận đuợc mật mã của thân nhân chắc chắn sẽ có quà hậu hỹ cho thầy, nhưng những gia dình có người mất tích, tháng ngày biền biệt, tuyệt vọng, đâu cỏn bụng dạ nào trở lại nhà thầy để nói một đôi câu trách móc.

Trở lại câu chuyện ngày xưa, cũng vì chuyện thích “coi bói” của dân chúng, quan chức miền Nam, nên chắc chắn là cộng sản đã đào tạo một đội ngũ tình báo qua mạng lưới thầy bói, từ vi thâm nhập, tiếp cận ngay cả những viên chức cao cấp trong chinh quyền. Có những ông thầy bói dược trực thăng chờ từ Đà Lạt về “dinh.” Không ít những ông tư lệnh cầm quân, trước khi đi đánh trận, hỏi thẩy đi hướng nào tốt, ngày lành tháng tốt ra sao. Ở cấp chỉ huy nhò hơn, cấp quận, tỉnh cũng thường xuyên lui tới lấy lời cố vấn của thầy, đổi lại là số mạng của bao nhiêu binh sĩ! Không biết sau này, trong đám bói toán này, có ai được đảng phong tặng danh hiệu “Thầy Bói Anh Hùng” hay “Thầy Bói Nhân Dân” chưa, những lực lượng thầy bói này đã góp công vào việc tan rã của miền Nam không phải là ít. Nhiều người có cá tính mạnh mẽ, tự tin nhưng cũng có người yếu duối, không nghị lực cần nương tựa vào người khác, mà thẩy bói toán là một ưrong những người họ muốn tìm đến. Tôi thường không thích và không hề tin chuyện bói toán, nhưng đã nhiều lần gỏ cửa họ, không phải vì mình mà vì lo cho người khác hay đi tìm sự yên tâm cho gia đình. Lũ trẻ ngày nay, nhất là những em lớn lên trên đất Mỹ, chắc không hề biểt đến chuyện bói toán mà cũng chẳng bao giờ cần đến chuyện này. Đất nước chúng ta đã khổ vì chuyện bói toán quá nhiều rồi! Trong các chuyện bói toán, bói Kiều là chuyện bói khá tao nhã, mà các cụ văn nhân ngày xưa, khi gặp gỡ nhau, nhân chuyện thắc mắc, khó xử vẫn cầu dến “Vua Từ Hải, Vãi Giác Duyên, Tiên Thuý Kiều,.” cố vấn. Trong nghịch cảnh của gia đình Vương Viên Ngoại, tiếp đến cuộc đời mười năm lưu lạc của nàng Kiều, trong 3,254 câu thơ của Nguyễn Du đã mô tả biết bao nhiêu thăng trầm, hoạn nạn rồi vinh quang, chia ly rồi kết hợp, câu nào trong chuyện Kiểu cũng có thể đúng với hoàn cảnh riêng biệt của chúng ta, nên người bói Kiều rất dễ tin tưởng.

Ngày xưa thời ở Trung học, lo lắng trước kỳ thi. bắt chước bạn bẻ, tôi lấy tập Kiều của hai ông Bùi Ký và Trần Trọng Kim (hiệu đính) ra, bằng hai tay, trân trọng nâng cuốn Kiều lên ngang chân mày, lâm râm khẩn vái, mở cuốn Kiều ra đặt một ngón tay vào giữa trang sách. Hai câu thơ cô Kiều “ban” cho tôi là:

“Đường xa chớ ngại Ngô Lào

Trăm điều hãy cứ trông vào một ta!”