Mặt trân miền Tây vẫn yên tĩnh

vietmessenger.com

Erich Maria Rematque

Bản dịch Tâm Nguyễn

Giờ là sang thu. Lính cũ chẳng còn mấy tay. Tôi là thằng cuối cùng trong số bảy thằng cùng một lớp. Ai cũng bàn tán hoà bình với đình chiến. Tất cả đều chờ đợi. Nếu lại là một ảo ảnh, thì chắc họ sẽ tuyệt vọng; hy vọng dâng cao, không thể làm mất mà không có một cuộc hỗn loạn. Nếu không có hoà bình thì phải có cách mạng.

Tôi được nghỉ phép hai tuần, vì nuốt phải it hơi độc; trong một ngôi vườn nhỏ tôi ngồi suốt ngày dưới nắng. Đình chiến sắp đến, giờ đây đến tôi cũng tin. Thế là chúng tôi sẽ được về. Đến đây thì ý nghĩ tôi dừng lại và không muốn đi xa hơn nữa. Tất cả những gì gặp tôi, tất cả những gì trào lên tôi chỉ là những cảm xúc – ham sống, yêu nhà, cái khát khao của máu, cái làm độc của giải thoát. Nhưng không mục đích. Phải chi chúng tôi về năm 1916, với cái đau khổ cái sức mạnh của kinh nghiệm của mình chúng tôi không chừng đã khơi ra một cơn giông tố. Còn bây giờ có trở về chúng tôi cũng đã mệt mỏi tan nát, thiêu rụi, bật rễ, và vô vọng. Chúng tôi chẳng còn biết đường nào mà lần. Và thiên hạ cũng lại chẳng hiểu chúng tôi – vì cải thế hệ lớn trước chúng tôi, mặc dầu cùng trải qua các năm này với chúng tôi ở đây, cũng đã có gia đình có nghề nghiệp; giờ thì họ sẽ trở về với các công việc trước kia của họ, và rồi chiến tranh sẽ được quên lãng – còn cái thế bệ lớn lên sau chúng tôi sẽ xa lạ với chúng tôi và gạt bỏ chúng tôi. Chúng tôi sẽ là những kẻ thừa ngay cả đối với chinh mình, có thẳng hẳn sẽ chỉ cầm đầu quy thuận, còn phần lớn chúng tôi sẽ lạc lõng bơ vơ; – năm tháng trôi qua và rút cuộc chúng tôi sẽ rơi vào tàn tạ. Nhưng có lẽ tất cả những gì tôi nghĩ đây chỉ là đau buồn và chán nản, rồi nó sẽ bay đi như gió bụi, khi tôi lại đứng lại dưới rặng bạch dương nghe tiếng lá xạc xào. Không thể bảo là nó đã đi, cái khát khao nó làm máu chúng tôi bồn chồn, những cái mình không biết, những cái làm mình hoang mang, những cái sắp đến, hàng ngàn bộ mặt của tương lai, các điện du dương trong mơ mộng trong sách vở, các thù thỉ và đùa đoán của đàn bà, không thể bảo rằng tất cả những cái này đã biến tan thành pháo kích, thành tuyệt vọng, thành các ổ điếm. Ở đây cây cối tốt tươi vàng rực, các chùm thanh lương đỏ ối giữa lá, các con đường quê trăng trắng chạy đến tận chân trời và các quản rượu rì rầm như tổ ong với những tin đồn hòa bình.

Tôi đứng lên. Tôi rất bình tĩnh. Mặc cho năm tháng trôi đi, chúng chả mang lại cho tôi được gì, chúng chả mang lại cho tôi được gì thêm. Tôi cô đơn quá đi, lại quá vô vọng đề có thể đương đầu với chúng mà không sợ sệt. Cái sống nó đã mang tòi suốt mấy năm nay vẫn còn trong tay tôi trong mắt tôi. Phải chăng tôi đã chinh phục được nó, tôi cũng chẳng biết. Nhưng ngày nào nó còn có đấy nó sẽ tự tìm đường thoát ra, bất chấp cái ý chí ở trong tôi.

Hắn gục vào tháng Mười, 1918 vào một ngày đến là êm ả và yên tĩnh trên khắp mặt trận, khiến bản tin quân đội chỉ ghi vỏn vẹn có một câu: Mặt trận miền Tây hoàn toàn yên tĩnh.