Ngậm ngùi tháng Tư

Huy Phương

Post by Sơn râu 15 May 2026

Có những người chết để cho chúng ta sống.

thương tật để chúng ta được lành lặn,

ở lại để cho chứng ta có cơ hội ra đi.

Vào tháng 9 năm 1866, dưới thời Vụa Tự Đức, việc xây dựng lăng tại Vạn Niên, dưới sự cai quan của Thống Chế Nguyễn Văn Xa và Biện Lý Nguyễn Văn Chất quá hà khắc, khiến quân dân làm việc tại công trường bất mãn, ta thán. Lợi dụng việc này, hai anh em Đoàn Trưng và Đoàn Trực lãnh đạo cuộc nổi dậy, gọi là “loạn Chày Vôi,” bắt người chỉ huy công trường, nhờ có nội ứng, kéo nhau về kinh thành, xông vào Đại Nội và Cấm Thành, định bắt giết Vua Tự Đức, Lúc bấy giờ quan Chưởng Vệ Hồ Qại, đang chỉ huy quân tức vệ, tả xung hữu đột để cứu giá. Vua Tự Đức thoát nạn trong gang tấc và cuộc nổi loạn bị dẹp tan, những người lãnh đạo đều bị bắt và xử trảm, Trong lúc cầm gươm bảo vệ nhà Vua, Chưởng Vệ Hồ Oai đã bị Đoàn Trực chém đứt một lỗ tai tay phải. Sau dó ông dược Vua Tự Đức phong chức Đô Thống, phong tước Nghĩa Dũng Từ và cấp thưởng nhiều quý vật, trong dó theo truyền thuyết ở Huế, ông được Vua Tự Dức ban thưởng một lỗ tai giả dúc bằng vàng ròng.

Chưởng Vệ Hồ Oai cẩm gươm bào vệ cho nhà Vua, tránh được một cuộc binh biến cho dất nước, được ân thưởng tượng trưng một cái lỗ tai bằng vàng. Ngày nay anh em thương binh chúng ta. vì tận trung, bảo quốc, mất nhiều thứ trên thân thể, quan trọng hơn cái lỗ tai nhiều như đôi mắt, tứ chi mà chỉ may ra được một cải nạng. Vì sao? Vua Tự Đức còn tại vị và biết chuyện đền ơn đáp nghĩa. Sau tháng 4-1975, vua quan chúng ta không còn tại vị nhưng đã đi ra nước ngoài, còn cả cây kim sợi chỉ, nhưng chỉ tiếc là những người này không có tấm lòng thương xót cho những người đã đổ máu xả thân bảo vệ cho chức tước, địa vị, gia đình, tài sản của họ, được an toàn ra đi, đã bò anh em lại, mà không cần biết hay nhớ đến những người này là ai. Vào những giờ phút cuối cùng khi anh em vẫn còn trên trận tuyến, Tổng Thống đã ra khỏi đất nước, như vị thuyền trưởng tránh trách nhiệm dể khỏi chết theo con tàu. Thủ Tướng cũng ra di. Đại Tướng cũng ra đi. Chi còn lại những con người liêm sĩ chon cái chết dể khỏi sống ô nhục và h àng trăm nghìn thanh niên đã hứng chịu cành tàn khốc củanhững người bị thất trận, nhất là những người với thân thể không còn nguyên vẹn, người cụt chân, kẻ mù mắt. Phải chi anh em được chết trên trận mạc, thân thể dược phủ ngọn cờ ngày trước, cho khỏi khổ đến gia đình vợ con phải hứng chịu những ngày cơ cực khi đất nớc không còn, quân đội không còn, đơn vị không còn.

Tổng Y Viện Cộng Hòa 4/1975

Giữa bao nhiêu “vạn cốt khô” dã được để lại sau chiến tranh, ba mươi lăm năm nay, chưa hề thấy “tướng công thành” nào hy sinh của cải, thời gian để làm một nghĩa cử mang ơn, chia sẻ với những người lính đã tận tuy một đời, hy sinh một đời để bây giờ phải sống những ngày tàn tạ trên quê hương mình như những kẻ lạc loài, xa lạ. Nếu ngày nay họ được cưu mang phần nào, gọi là chút an ủi cuối đời bằng những món quà nhà nhỏ thì dó chính là tấm lòng của những đồng đội ngày xưa đã qua thời gian cay đắng tù tội, những đồng bào hậu phương ngày trước đã mang ơn họ.

Có thể dây là một cộng nhân hưu tri, chia món tiền nhỏ nhoi vào mỗi cuối tháng, có thể là những vị cao niên, chắt chiu những dồng tiền trợ cấp, mà không quên những người lính năm xưa, những người trẻ tuổi mới lớn lên khi nghe nói về quả khứ hào hùng của đất nước, xót xa cho thế hệ của cha ông. Động lực nào đã thúc đẩy bao nhiêu người hy sinh thời gian, công sức để vận động những phong trảo đền ơn đáp nghĩa thương binh, gần suốt hơn hai mươi năm nạy, dù sự giúp đỡ như giọt nước trong ngày nắng hạn, như hạt muối bỏ biển hay như ngọn gió thổi vào căn nhà hoang trống trải. Những người có lòng này không phải là những người làm thương mai thành công, cũng không phải là những người ôm được tài sản lớn lúc chạy ra được nước ngoài, cũng không phải là những người đã từng sống trên xương máu của đồng đội. Họ chỉ là những người lính bình thường, những người dân đã chứng kiến những thăng trầm cùa lịch sử, biết ai là người mình phải mang ơn, biết ai là người dã mất mát để cho mình được có cái hôm nay. Nhưng đó chính là ngọn lửa của niềm tin thắp lên trong những dêm dài tuyệt vọng của những người thương binh đã mất một phần thân thể cho tổ quốc, phải sống trong những hoàn cảnh ghẻ lạnh dưới chế độ mới, từ hàng mươi năm nay, đang là một gánh nặng cho gia đình, con cái. Mỗi năm chúng ta có bao nhiêu lần làm lễ vinh danh cho những người tiếng tăm, nơi này và nơi khác, chỉ cho một người, mà vinh quang của họ được xây đáp bằng công trận của hàng vạn người tử sĩ và thương binh vô danh ngày trước. Những người sau này, chết thì mồ mả xiêu lạc, sống thì lây lất qua thời gian đầu đường xó chợ. Những người này bây giờ không còn cần đến một vòng hoa chiến thắng. Ngậm ngủi vì khi biết mình là kẻ chiến bại, hay muốn nghe những bài hát ca tụng họ là anh hùng, vì chính họ thực sự là anh hùng, nhưng đã là anh hùng cùng đường, mạt vận. Bây giờ có thể họ ràn rụa nước mắt, cầm trong tay món tiền nhỏ từ hài ngoại gừi về, từ đám đông những người họ chưa hề quen biết, chưa hề là bạn bè, cấp chi huy hay là tướng lãnh của họ. Một bữa cơm tươm tất chiều nay hay một tấm tôn lợp nhà trong mùa mưa bảo, những mơ ước thật tầm thường mà những người hạnh phúc, no đủ nhiều khi không thể nào tưởng tượng ra nổi. Đúng hai mươi năm sau biến cố đổi đời, năm 1995, khi những người linh vừa ra tù, đặt chân dến Mỹ. ngồi lại với nhau để tìm cách gây quỹ giúp cho những người thương binh bất hạnh còn ở lại, anh em dã nhận được $100 đỏ la từ người tổng tư lệnh ngày trước, người đã bò anh em trước khi chiến xa địch vào dến Saigon và dã có những căn nhà trị giá bạc triệu ở từ Anh Quốc đến Hoa Kỳ. Đây không phải là cách biện minh “của ít. lòng nhiều” mà là như hạt muối xát vào vết thương đang còn rỉ máu. Nhưng thôi thì đây cũng là lộc của nhà Vua, anh cm hòa thuận như trong truyện Quốc Văn Giáo Khoa Thư thì mang quả lê bỏ vào nồi “ba mươi” nấu nhừ nát thành nước rổi moi người húp một thìa cho qua cơn hạn khát.

Khi những dòng chữ này đến bạn đọc, thì mới hôm qua dây, tại San José- Bắc California, hải ngoại đã tổ chức một buổi ca nhạc ngoài trời để gây quỹ giúp cho anh em thương binh đang sống cuộc đời khốn khổ ở quê nhà. Mà không phải là lần đầu, trải dài trong mười năm người ta đã làm công việc này lần thứ bảy. Tiền gây quỹ, có năm nhiều năm ít, nhưng tấm lòng của người hải ngoại thì không bao giờ suy chuyển. Sáng kiến được nảy ra từ tấm lòng vị tha, họ ngồi lại với nhau trong khi đang khó khăn làm lại cuộc đời trên mảnh đất mới. Từ đó đã rất nhiều người nhập cuộc biết chia xẻ sự no đủ và hạnh phúc cho những người bất hạnh hơn mình.

Khi chúng ta không có đủ tiền, chúng ta có công sức và tấm lòng. Nhiều nhạc sĩ, ca sĩ, nghệ sĩ, nhiều người cựu chiến binh, thuyền nhân đi tìm tự do và đồng bảo hải ngoại, trẻ già, đã đến dây để cùng chung một tiếng nói, gửi một lời cám ơn đến những người thương binh của chúng ta ở quê nhà.

Xin những người có lòng ở hải ngoại hoan hỷ gửi một chút quà cho những người đã hy sinh cả tuổi thanh xuân vả hôm nay không có cả tuổi già hạnh phúc!