Hitler và lò thiêu sống dân Do Thái

vietmessenger.com

Serge Miller

Bản Dịch: Người Sông Kiên và Lê Thị Duyên  

Post by Sơn râu 15 Nov 2025

Chương 11

Mỗi chúa nhật, một ban giải trí đưa đến trình diễn tại một khối khác nhau, một màn văn nghệ nhiều tiết mục, càng ngày càng cải tiến kể từ khi tôi mới đến. Và đối với giai cấp “phong kiến” của trại, lại có chiếu bóng và hòa nhạc trong một căn phòng rộng lớn. Tôi được dự nhiều buổi giải trí đó. Nếu phim ảnh phần lớn đều tệ, trái lại đêm hòa nhạc đã chơi nhiều bản xuất sắc như trong các buổi trình tấu tại Ba-lê. Lần đầu tiên tôi đã đến dự một dạ hội, và viên Thiếu tá SS, trưởng trại chủ tọa danh dự đêm đó. Khán thính giả, chừng 800 người, gồm toàn giới “trung lưu và; thượng lưu” của trại và đại biểu của các quốc tịch có mặt trong trại. Mặc dù chỉ hiểu tiếng Đức đại khái, ba xướng ngôn viên giới thiệu các tiết mục, lần lượt bằng tiếng Đức, Nga và Pháp. Ban nhạc, chính ban nhạc chơi hành khúc cho tù nhân đi đều bước trên quảng trường lúc họ bị di chuyển đi nơi khác, bắt đầu với phần khai khúc “Cavalerie légère”. Các nhạc công mặc đồng phục giống như đồng nghiệp của họ trong các ban hòa tấu ở các phòng trà ở Vienne vào những năm 1900, họ toàn là tay nhà nghề kỳ cựu phần đông là người Đức hoặc Tiệp Khắc. Chỉ có tay vĩ cầm chánh là người Pháp; đó là ông Hewitt rất được giới âm nhạc ở Ba-lê biết tiếng. Toàn bộ ban hòa tấu trông đầy phong độ và phẩm chất âm nhạc trình tấu có thể chấp nhận được. Lần lượt năm nhóm quốc tịch khác nhau trình diễn các tiết mục đặc biệt của mình. Trước hết là nhóm tù Pháp mới đến, trình diễn màn các người cắm trại hát chung quanh lửa trại. Nhóm Đức trình diễn những bài ca đã được sáng tác trong thời gian dài bị giam cầm. Rồi một vở kịch ngắn có nội dung sâu sắc đối với tâm lý người Đức, chủ đề của vở kịch đáng được thuật lại: Một Kapo (một tù nhân mạnh khỏe được chọn làm cai) tính đặc biệt hay càu nhàu, bắt gặp ba tù nhân đập đá thuộc toán mình; đang mơ mộng thay vì làm việc. Anh ta mắng họ “Đồ vô lại, tao không muốn bị rắc rối vì tụi bây, đối với bọn cốt đột không hơi sức đâu mà chịu như vậy”. Rồi sau khi dọa họ bằng sự phẫn nộ của tên lính SS đang đi quanh quẩn ở đó, anh ta tò mò hỏi họ đã làm gì mà bị đưa đến đây và hỏi nghề nghiệp của họ. Lần lượt một người, ở Vienne, một người ở Ba-lê và một người ở Naples trả lời bằng tiếng mẹ đẻ: “Tôi là ca sĩ”, và trình diễn luôn bài ca hay nhất của mỗi xứ. Cảm động vì giọng ca của các tù nhân nầy, những người mà anh ta đột nhiên thấy là vô tội, người Kapo, tìm cách công khai xin lỗi những lời phỉ báng vừa qua, rồi bỏ đi vừa lẩm bẩm “Tốt, tốt, cứ mơ mộng đi, nhưng mỗi người phải luân phiên nhau mà canh chừng!”. Một tràn pháo tay như sấm động vang lên để tán thưởng các diễn viên, coi như là vô địch đêm đó. Ai cũng hiểu là tác giả tự phê bình và qua hình ảnh người Kapo ông ta muốn chỉ trích các tù nhân chính trị, những người mà thời gian bị giam giữ quá lâu hoặc một đời sống vật chất càng ngày càng được khá hơn, đã quên mất lý tưởng của mình và cam tâm làm gia nô phục vụ bọn SS.

Nhóm Ba-Lan, Tiệp-Khắc trình diễn tiếp và nhóm Nga Sô, đông nhất, kết thúc buổi dạ hội văn nghệ.

Trại tập trung Buchenwald cũng có một nhà chứa. Có hai mươi em trong đó có một em người Nancy, giá mỗi lần là hai đồng mark. Chỉ có quyền đến đó, những tù nhân ở lâu quá sáu tháng và phải được cấp trước một “bông” đặc biệt sau khi làm đơn xin văn phòng trung ương. Tên SS canh cửa chuyên môn dục khách hàng vì thời gian có hạn, và một cú gậy sẽ đến tiếp theo nếu ông khách muốn kéo dài thêm một hay hai phút khoái lạc nữa. Vấn đề kiểm soát vệ sinh rất chặt chẽ và thuốc tím được dùng để dội ào ào. Tôi trình bày với Ludwig nỗi ngạc nhiên trước một hoạt động thương mãi như; vậy, ông ta kể lại với tôi rằng kế hoạch của Đảng Quốc Xã trong trường hợp chiến thắng là nhốt tất cả những kẻ thù chính trị vào các trại tập trung, nơi đây, họ sẽ không bao giờ có hy vọng thoát ra được nữa, nhưng ngược lại, trong đó có đủ thứ cần thiết cho một tên nô lệ tân thời. Trong mỗi xứ bị chiếm đóng sẽ có nhiều “Thành phố được đành riêng” để nhốt những kẻ quấy phá, và giống người thượng đẳng, chủ nhân ông của Âu châu, trong khi nhờ đợi sự chính phục thế giới, sẽ sống trên lưng của các dân tộc cũ nay phải vĩnh viễn còng xuống trong tư thế phục tùng toàn diện

– Vả chăng, – Ludwig nói thêm. – chiến tranh với sức mạnh của nó, đã cho Hitler thi hành nhiều phần khác quái gở và ghê tởm hơn nữa của kế hoạch đó. Tôi muốn nói đến sự tiêu diệt các chủng tộc bị coi là hạ đẳng, như Do Thái, và người tziganes ¹. Tôi vừa được biết sắp có một chuyến công-voa từ Auschwitz đến đây ngày mai hay là ngày mốt, và anh có thể nghe tiếng nói của người trong cuộc về câu chuyện của một vài trò đùa của chúng.

Qua các người mới đến, chúng tôi được biết trước sự dồn cục quá nhiều tù nhân bị bắt từ các nước miền Đông, viên chỉ huy trại tập trung thời danh ở Ba Lan, sau khi được sự chấp thuận của Bá-linh, đã gởi một vài chuyến công-voa đến các trại ở trung tâm nước Đức, trong số đó có trại chúng tôi. Trong số tù nhân nầy có cả số người Pháp may mắn thoát khỏi cái chết kinh hoàng. Họ kể với tôi câu chuyện phi lý không tưởng tượng được về họ. Khi số phận của Pucheu, cựu Bộ trưởng của chúnh phũ Vichy bị đe dọa trước tòa án ở Alger, để trả đũa, bọn Gestapo đã đưa 1.500 con tin từ Compiègne đến Auschwitz. Khi đến trại ấy, và trong khi họ không lo sợ gì cả, thì được người ta báo cho biết nếu viên cựu bộ trưởng trong chính phủ Vichy bị tử hình, họ sẽ lập tức bị đưa vào lò hơi ngạt để chịu chung số phận. Họ bị nhốt trong một “khối” riêng, trong khi chờ đợi tin tức. Cứ như thế, tình trạng kéo dài nhiều ngày, và thật dễ đoán biết họ sống lo âu như thế nào trong khoảng thời gian đó. Một buổi sáng, một tên SS đi vào, không nói một lời nào mà chỉ nhìn họ với vẻ khinh bỉ. Mọi người âu lo do dự và một người đánh liều hỏi y. Một tiếng cười khẩy đen tối trả lời người nầy: Yawohl. Họ bị lùa ra ngoài để sửa soạn bị giết chết bằng hơi ngạt. Hai trăm người đầu tiên được đưa về một khối đặc biệt dùng cho công tác thảm khốc nầy. Nạn nhân bị buộc phải cởi hết áo quần và một khi được đưa vào nhà mồ tạm thời, một tên SS mở nút cho hơi độc xịt vào tràn ngập căn phòng. Cơn hấp hối kinh hoàng kéo dài nhiều phút. Một đội lao tác được đưa đến để mang các xác chết còn tươi rói đến lò hỏa thiêu. Và người ta đẩy các người tiếp theo vào. Một tùy phải từ phòng viên chỉ huy trưởng chạy đến vừa đúng lúc một trăm người thứ ba và thứ tư sửa soạn đi theo những đồng bạn khốn khổ của mình. Anh tùy phái mang theo một mệnh lệnh từ Bá-linh bảo triển hạn hành hình con tin. Hai trăm mạng, chỉ cách vài phút thôi đã được cứu sống rồi. Ai đã ra lệnh đó? Chắc chắn là Himmler, nhưng đo ai can thiệp? Không ai biết cả. Đó là lần đầu tiên người Pháp chịu đựng loại khổ hình nầy. Nhưng những chủng tộc khác, Do-Thái, Tziganes, Ba Lan, Nga, nhiều triệu người đã đi qua lò sát sinh đó từ đầu cuộc chiến. Năm 1942 và 1943, hầu hết các chuyến công-voa chở người Do-Thái từ Budapest, Ba-lê, Prague hay Athènes đến đều bị đưa ngay vào phòng hơi ngạt

Vừa mới bước xuống khỏi toa xe lửa, thường đã có một nửa bị chết rồi, họ bị tập họp trong sân và sau khi cởi bỏ áo quần tại chỗ họ, được phát cho khăn tắm và xà bông để đi tắm rửa. Tin tưởng, họ có thể làm gì khác hơn? Những người vô tội tiến vào các dãy trại nổi danh và chỉ đến lúc vào hết bên trong, rồi họ mới biết các đồ dùng để tắm rửa không, còn ích lợi gì nữa. Qua các cửa sổ nhỏ, bọn SS chứng kiến cảnh hấp hối của tội nhân. Đối với chúng đó là một màn trình diễn hấp dẫn và chúng còn chỉ trỏ người đàn ông nầy hay người đàn bà kia chịu đựng lâu hơn hết. Sáu lò thiêu xác làm việc thường trực ngày đêm. Đôi khi trong một chuyến công-voa, một vài người mạnh khỏe nhất được chọn lựa để sung vào một biệt đội lao tác. Sau vài tuần lễ, một “chuyên viên” len lỏi qua các hàng nô lệ đang đứng và chỉ vào người nào bị coi là không còn đủ sức khỏe để sản xuất. Và rồi đến phiên các người nầy chịu số phận cùng với gia đình. Csó nhiều khổ hình dành cho nữ tội nhân do bọn ác quỷ đặt ra. Một tên trong bọn giựt đứa con trong tay một bà mẹ, và trước cặp mắt hãi hùng của bà ta, y liệng cục thịt sống đó vào một chảo nước đang sôi sùng sục. Bà mẹ hấp tấp muốn chạy theo con, tên SS cười man rợ nắm đầu giữ bà ta lại. Bà mẹ khốn khổ nổi điên trước khi bị đưa vào phòng hơi ngạt. Một lần khác, để giải trí, một nhóm sĩ quan lựa năm mươi trong số thiếu nữ đẹp nhất từ một chuyến công-voa chở đến, và đồng thời lựa một số tương đương các cụ già, rồi nhưng bắt buộc từng cặp làm tình với nhau ngay giữa sân. Gồm có sáu khu khác nhau, trại Auschwitz đôi khi chứa tới 300.000 tù nhân, ở đó bọn bác sĩ SS thực hiện tất cả các loại thí nghiệm về thuật giải phẫu sinh thể ² do chúng tưởng tượng ra trên thân thể các tù nhân kể cả các phụ nữ đang mang thai.

Tất nhiên là tại Buchenwald, không ai còn lầm lẫn gì bọn SS nữa, nhưng khi nghe tất cả các chuyện trên đây, mọi người đều sững sờ, và cả thế giới không ai biết sự thể đó hết!

– Nếu biết được chuyện đó, – một người phát biểu ý kiến, – chắc người Mỹ có thể sẽ đổ bộ sớm hơn.

– Anh nghĩ thế chứ! – người từ trại Auschwitz đến trả lời, – nếu tôi có thể bắt thình lình đến được Hoa-thạnh-đốn và trình một báo cáo về các tội ác mà tôi đã chứng kiến người ta sẽ cho tôi là điên khùng và cho nhốt tôi ngay! Tôi muốn kiếm Ludwig nói chuyện một lúc để thảo luận sâu thêm về tội ác khủng khiếp mà những người đồng hương của anh đã phạm, bởi vì đây là lần đầu tiên, lý thuyết cổ điển phân biệt nhóm lãnh đạo lầm lỗi và tập thể đại chúng vô tội, đã bị đánh đổ. Đây không còn là một thiên số cuồng tín sẵn sàng làm mọi chuyện nữa, như trong xứ nào cũng có; nhưng đây là hàng chục ngàn cá nhân, và có lẽ hàng triệu, đã nhân danh cấp lãnh đạo để phạm vào các tội ác ghê tởm này. Và những câu chuyện chặt tay chặt chân trong cuộc chiến tranh mà tôi không muốn tin, nếu đem so sánh, thì chỉ là các trò chơi dại dột của xã hội. Trước khi Hitler nắm chính quyền, bọn SS chỉ là vài nhóm nhỏ trong mỗi tỉnh và được coi là thuộc loại đặc biệt. Nhưng một khi Hitler cầm quyền, hàng sư đoàn, hàng binh đoàn SS đã được tổ chức gồm toàn người tình nguyện và tất cả bọn chúng đã càn quét Âu châu như các bầy thú viễn chinh của Attila, và đây lại là bọn người xuất phát từ một dân tộc cần lao, trong sáng, nhưng tánh khí không giải thích được.

Đúng, vấn đề hấp dẫn liên quan đến tánh khí dân Đức sẽ là đề tài thích thú để nói với ông giáo sư Đại học Ludwig, tuy nhiên tôi đã tự chế, mặc dù tôi có hoàn toàn tự do có thể cho phép tôi phát biểu với ông ta, bởi vì ấy, trong khối có một biến chuyển xẩy ra và biến cố ấy đã soi sáng tôi hơn bất cứ cuộc thảo luận lâu dài nào cả. Jacob là một người luôn luôn trầm tĩnh, gần như xa cách với mọi người, và một nội tâm kín đáo mà đến kẻ ưa dèm pha nhất cũng phải công nhận, ông ta không bao giờ đụng chạm với ai, coi đó là một nguyên tắc đắt giá trong các trại tập trung đối với tất cả tù nhân chính trị xứng đáng với danh hiệu nầy. Phải nói rằng sự kiện bị nhốt vào trại tập trung không phải là là một bảo đảm cho trí thông minh, và, khốn thay nhiều người lại tỏ ra mau hiểu hơn vì bị đánh đập hơn là được khuyến dụ. Tuy nhiên, Jacob luôn luôn xử dụng lời nói, từ chối hành động nào có thể làm cho thần kinh suy mòn, để dành các biện pháp mạnh cho nhưng kẻ hư hỏng hay hèn nhát. Thế mà một ngày cuối tháng 4, sau một ván cờ dam, hai đối thủ thường gây gổ với nhau, đã đi đến chỗ xử dụng tay chân. Một trong hai người đến khiếu nại với Jacob và xin ông làm trọng tài. Vì lẽ tôi ở xa, nên không nghe được câu chuyện ra sao, nhưng lần đầu tiên tôi thấy ông nhảy chồm cả khối người lên đối thủ của người đến khiếu nại. Ông ta tím người vì giận, mắt thất thần. Không hề kiểm soát lại những gì mà người ta báo cáo, ông ta đấm đá anh nầy nhừ tử cho đến lúc thở hết ra hơi, bỏ về văn phòng, không một ai biết rõ nguyên động lực đã chia rẽ hai người chơi cờ, một người Tiệp Khắc và một người Ba Lan, họ không muốn nói gì cả. Điều ngạc nhiên hơn hết là thái độ của Jacob.

Để khỏi thắc mắc, tôi theo dõi ông. Tôi thấy ông ta lăn mình trên giường ngủ và khóc rấm rức. Thấy tôi, ông quay mặt đi và tôi nghe ông thì thầm.

– Tôi bậy quá hà? Nhất là đó lại là một chiến sĩ kháng chiến, nhưng ai biểu hắn nói rằng tất cả người Đức đều là cá mè một lửa, nói thế làm tôi đau khổ vô cùng! Tôi tự hỏi không biết tại sao tôi lại nổi khùng như vậy. Anh biết rõ tôi, anh xin lỗi hắn dùm tôi và đừng nói cho ai biết cả!

Tôi nhìn thấy người nầy, sụm xuống như một cậu bé bị bạn đánh hạ, và đột nhiên một câu mà do tình cờ tôi đọc được trong tập “Du Ký” của Bá tước Kevserling, hiện về trong trí tôi: “Dân tộc. Đức hãy còn vị thành niên”. Tôi đã từng không hiểu rõ lắm ý nghĩa của câu nói, vì thời đó tôi chỉ biết cái “Lorclei” qua văn chương Đức mà thôi, tuy nhiên lời thú nhận của một đứa con của dân tộc ở bên kia bờ sông Rhin có lẽ là câu giải thích thật sự những cơn cuồng nộ đã làm rung chuyển dân tộc nầy một cách định kỳ.

Cuộc chiến tranh nầy phải chăng là đo cơn khủng hoảng của sự trưởng thành?

Có thể lắm, bởi vì điều gì có vẻ khác thường đối với ta, sẽ ít khác thường hơn đối với con cái ta, và những điều mà chúng ta cho là những xung đột vĩ đại nhất, có thể sẽ trở thành một cảnh ngộ lịch sử đơn giản đối với cháu chắt chúng ta. Như vậy, thật dễ tiên liệu rằng, từ khi sống trong quỹ đạo của một đại cường Đức quốc, kỷ luật và sinh sôi nẩy nở mau chóng, đã lớn mạnh mau hơn là như một vại bộ óc ở Tây phương nghĩ, và nếu nhu cầu cho thấy điều đó sẽ xảy ra trong tương lai, binh sĩ của họ cũng sẽ chiến đấu cuồng nhiệt dưới một huy hiệu mới như họ đã chiến đấu cho hình chữ Vạn.

Tháng 5 năm 1944 đã đến, và thời tiết tốt kéo dài. Nhiều lần chúng tôi đã chào mừng các phi đoàn “Liberator” tiến về hướng Leipzig, Iéna, Dresde, và các cuộc không tập hình như đã gia tăng. Tuy nhiên các cuộc oanh tạc không tăng nhiều hơn tin vịt lan tràn trong trại, và đã có cả các cuộc đánh cá được tổ chức. Một người trong bọn tôi đã quả quyết là Đồng Minh đã đổ bộ rồi và quân Đức sợ không dám loan báo vì làm như thế tức là làm cho phòng tuyến của họ sụp đổ và có thể là làm cho một cuộc cách mạng bùng nổ. Ngay cả trong trại tập trung một vài người không thể sửa chữa được.

Tôi còn có một nguồn tin khác. Một hay hai lần mỗi tuần, một tù nhân Đức nghe được đài Mạc-tư-khoa và nhờ đó, nhân ngày 1 tháng 5, Wilhelm Pipck, một trong các lãnh tụ đối lập với chế độ Quốc Xã của Hitler nói “Chế độ phát xít sẽ bị đánh bại từ đây cho đến 1 tháng 5 năm 1945”. Thành thật mà nói, khó mà tìm được trong trại hơn năm người không tin tưởng chiến tranh sẽ chấm dứt trước cuối năm 1944. Tuy nhiên người vừa thốt ra bản thông điệp kia, không thể nói ẩu tả, vì lẽ từ ba năm nay chiến tranh thật sự đã bùng nổ ở phía Đông và chắc phải có lý do vững chắc, ông ta mới tin tưởng một năm nữa. Vậy thì thật sung sướng thay cho những người luôn luôn hy vọng ba tháng, hay ngay cả hai tháng nữa kể từ khi thời tiết trở nên tốt đẹp. Không một dòng nước mát nào có thể làm tinh thần họ tỉnh táo được. Tôi không phải làm việc cực nhọc, và khi bạn bè đến kiếm tôi sau một ngày mệt nhọc, họ thường sung sướng hơn tôi. Có lẽ suy nghĩ nhiều quá cũng không tốt thật. Vả chăng, không còn ai đi vào các câu chuyện luân lý nữa, Luân lý tốt nhất là một chút xúp thừa. Ngay cả các tu sĩ cũng nghĩ thế, họ có cả một nhóm như vậy. Một người trong số đó mất cả khuynh hướng sau khi nghe kể chuyện ở Auschwitz. Đó là cả một biến cố nhỏ và mọi người hỏi ông ta như cả một hiện tượng. “Không, không, không thể nào có một vị chúa trời được nữa”, ông ta phân bua với mọi người chung quanh. Những tu sĩ khác vẫn giữ đức tin, nhưng trong óc não họ có nhiều điều đã bị thay đổi. Họ học hỏi được khối chuyện khi đụng chạm với công việc tay chân và với một chế độ ăn uống thiếu thốn. Họ đã khổ đau rất nhiều hơn người khác và một cách tổng quát, họ tỏ ra rất gan dạ và dũng cảm.

Ramelin là người duy nhất trong toán chúng tôi cần được giúp đỡ; tất cả những người khác đều đã ra đi hoặc tự lo liệu lấy được. Làm việc ở nhà máy thì không có gì khó nhọc lắm, nhưng dạ dày luôn, luôn đòi hỏi một sự tối thiểu, và gia đình thì không thể gửi cho anh gì cả. Mỗi lần tôi có thể chuyển cho anh một ít xúp, tôi phải rầy rà anh bởi vì mặc dù câm, nhưng anh vẫn cứ thốt lời “cám ơn”. Anh ta cần thực phẩm: 48 kg trên một chiều cao 1m80. Cái đầu anh ta đong đưa trên cao như một trái dừa, và với một cái đầu như thế, anh ta lại chỉ có một chút xíu ngực.

Cùng với Ramelin và các bạn khác, Đại tá Ganrveval. Michael, Max, khi có dịp ngồi chung với nhau, chúng tôi kiểm điểm lại tình hĩnh. Tất cả các máy bay kia gần như bay ngang hàng ngày chắc phải gây nhiều thiệt hại và ai biết đâu, một vố mạnh nứt khoát lại chẳng được nối tiếp theo đó? Tất cả chúng tôi đều có thể đứng vững trong khi chờ đợi. Bưu kiện vẫn luôn luôn đến hàng đống và quà biếu cho kẻ nghèo càng ngày càng rộng rãi hơn. Jacob, vẫn luôn luôn để cho chúng tôi làm việc theo sáng kiến, đề nghị thành lập một ủy ban và ông chỉ định tướng Challe chỉ huy. Ủy ban sẽ chỉ định thêm nhiều tiểu ban, và đối với một số ít, có thể tin rằng đây là cả một guồng máy cai trị một tỉnh nhỏ. Như vậy mọi người đều có thể chứng tỏ khả năng chỉ huy dẫu cho lãnh vực chỉ huy chỉ là vệ sinh sạch sẽ bay là phân phối phó mát trắng một vòng thứ hai. Loại phó mát này thật ra chỉ là một thứ bột, nhưng vì quá thiếu thốn nên nó được coi là một món ăn ngon. Và vì những người có bơ riêng, thường bỏ phần phó mát mà họ được chia, những người khác thường được chia thêm. Xúp được phân phát, mọi người mang ra ngoài để ăn mà không quên mang theo đồ vật của mình. Tất cả trông giống như một bọn vô lại đang ăn uống no say, nhưng không có rượu và gái.

Mặc dù vậy, có rất nhiều người bị đau ốm trong khối và đã có hai “ngăn” hoàn toàn dành cho họ. Luôn luôn cũng là chừng đó thứ bệnh: sưng phổi: kéo dài từ mùa đông vừa qua hay là kiết lỵ. Nhiều người ra đi vĩnh viễn trong cùng một ngày, và nếu khi sống họ chẳng cho ai được gì, lúc chết, họ ban cho bốn người khiêng xác được hưởng gấp đôi phần ăn. Tôi nghĩ đến những nạn nhân đầu tiên được Boucher đọc điếu văn trong khi mọi người lắng nghe trong sự suy tưởng sâu xa. Nghi lễ đó nay đã chấm dứt, khi một chiếc cáng đi qua, chỉ những người bạn thân là còn quay lại nhìn vĩnh biệt. Trong những ngày đầu họ còn lo lắng cho người bạn bị đau ốm, những niềm âu lo, sự săn sóc ấy không kéo dài được lâu. “Lành bệnh hay là chết, nhưng đừng kéo dài!” Thế mà ngoại trừ những người già yếu, phần đông bám lấy cuộc đời với tất cả sức tàn của mình bởi vì suy cho cùng thì chấm dứt cuộc đời tả tơi trên đệm rơm thối tha và vài giờ sau, chỉ còn là một cụm khói xanh, là cả một cái gì đau đớn quá!

Nhiều chuyến công-voa khác chở tù nhân đến đều đều và trong các dãy trại người ta tưởng thì chứa được sáu trăm là tối đa, nhưng bây giờ lại phải chen chúc nhau với con số tám trăm và trong một vài chỗ, con số đó đạt đến mức một ngàn. Hãy tự lo liệu lấy! Và cứ như thế, luôn luôn bị dồn cục, một khu trại mới gồm toàn nhà lều quân đội vĩ đại phải được dựng lên thêm. Trong khi chờ đợi có rơm để làm đệm. đêm đầu tiên tù nhân phải nằm ngay trên cỏ và các đêm dài tháng 5 chỉ êm dịu trong thi phú mà thôi. Đối với những người mới đến, thời gian ở trại này không lâu, một loạt các mũi thuốc chích, rồi lại lên đường. Dora đã hoàn toàn bị phá hủy hay gần như vậy, nhưng nhiều nhà máy khác được xây cất sâu vào lòng núi trong vùng Thuringe, chúng luôn luôn đòi hỏi nhân công. “Chúng oanh tạc bao nhiêu kệ chúng, Goebels nói; chúng ta cùng với kỹ nghệ sản xuất, chúng ta chui xuống lòng đất” lời nói thật hay để kích thích bọn cuồng tín, tuy nhiên chính chúng tôi phải trả giá cho chủ trương đó!

Có thể nói trực giác không bao giờ lầm lẫn. Cùng với các cuộc di chuyển cách nhau đều đều, mối lo ngại của tôi chợt đến. Vì lý do nào? Thật khó giải thích, tuy nhiên có cái gì đó cho tôi biết rằng tôi sẽ không ở mãn đời tại Buchenwald, và chuyện đã xảy ra một cách đơn giản như sau: buổi sáng ngày 19 tháng 5, trong khi mọi người đi rửa mặt, một tùy phái của văn phòng trung ương đến kiếm tôi. Đó là một trường hợp đặc biệt, và nếu có Jacob ở đó tôi sẽ lập tức báo cho ông ta biết. Dầu sao; có thể đây chỉ là một sự triệu dụng để hỏi về một tin tức nào đó. Tôi chưa bao giờ bị gọi và tôi chỉ biết sơ sơ các nhân viên kỳ cựu làm việc ở đây. Hình như có một người ở văn phòng trung ương biết rõ tôi, đó là người bạn của Albert, tuy nhiên câu chuyện đó nay đã quá xưa cũ rồi, và tôi cũng đã quên mất.

Tại quảng trường, nhiều hàng người trong y phục tù nhân để sẵn sàng ra đi, đang đứng đợi. Sao, có phải vì một cuộc di chuyển mà người ta cho gọi tôi? Theo thông lệ, người ta thường thông báo cho tù nhân biết trước ít nhất là 24 tiếng đồng hồ.

– 44809?

– Phải, chính tôi.

– Anh phải đi ngay, – một người Tiệp Khắc báo cho tôi biết bằng tiếng Đức.

– Đâu có thể như thế được, – tôi nói với anh ta bằng một giọng hốt hoảng.

– Tôi không biết, – anh ta trả lời vắn tắt trước các câu phản đối của tôi, – tôi chỉ biết anh bị ghi trong danh sách, vả chăng kia kìa, cuộc kiểm điểm đã bắt đầu và cổng trại đã mở cho một trăm người đầu tiên đi ra.

Kẻ nào toan tính vố nầy, có thể hãnh diện là đã chuẩn bị rất kỹ. Hắn biết rằng tôi đã mặc sẵn áo quần sọc từ vụ bị tống đi hụt vừa rồi và như vậy tôi không cần phải quay trở lại nhà kho áo quần nữa. Bị lượm vào phút chót, tôi không có thì giờ vận động sự can thiệp và ngay cả việc báo tin cho một ai cả. Jacob hay một người khác có đến đi nữa, thì cũng đã quá trễ rồi.

Có lẽ Marcel Paul (Bộ trưởng sản xuất kỹ nghệ Pháp sau chiến tranh), người mới từ trại Auschwitz đến được 8 ngày và được chỉ định lãnh đạo ủy ban kháng chiến bí mật, có thể làm một cái gì đó cho tôi, nhưng làm sao kiếm ông bây giờ trong cái thị trấn hiểm độc tin gồm hơn 50.000 tù nhân nầy.

Lúc khởi hành, ngay khi bọn SS cầm bảng danh sách trong tay, ai bị ghi vào đó là phải có mặt. Mọi mưu mô xắp xếp và thế chỗ chỉ có thể làm được đêm qua, bây giờ, quá trễ. Tên SS đã cầm bảng danh sách trong tay, một người nào đó trong văn phòng trung ương vừa đem ra đưa cho hắn ta. Nếu người bạn của Albert có là kẻ đào huyệt chôn tôi đi nữa, thì ít ra hắn cũng nên đến bảo tôi: “Chính ta đã làm cho mầy phải bị tống đi. Albert đã được trả thù!”, thì tôi cũng được biết được, và chắc anh ta cũng không từ chối một sự nhờ nhỏ giản dị của tôi: gởi lời từ giã bạn bè. Nhưng ra đi một cách bí mật, trong sự im lặng thì đau đớn quá! Tôi bị hạ gục. Ai biết cho? Một niềm hy vọng tối thượng dâng lên trước khi nhóm một trăm người chúng tôi đi qua công trại để đến sân ga xe lửa; có lẽ đây là một lầm lẫn của văn phòng trung ương, người ta sẽ cho gọi tôi trở lại…

Tôi đã đi thật, và không bao giờ tôi biết được ai đã hại tôi lần nầy.

——————————–

1	Người dân vùng Bohéme, ở phía Tây Tiệp-Khắc.
2	Vivisection = Giải phẫu sinh thể: cứ để con vật sống như thường và mổ ra xem, ở đây bọn y sĩ SS bắt tù nhân, mổ sống để xem và thí nghiệm.