Mùa Xuân đen

vietmessenger.com

Hải Triều – Lê Khắc Anh Hào
Post by Sơn râu 11 Nov 2025

Phần 12 – Chiến công mùa Xuân

(Viết lại từ một chuyện thương tâm có thật tại Mường Mán, Bình Thuận vào mùa xuân 1973. Một số tên của nạn nhân, người trong cuộc là tình tiết phụ được hư cấu dưới dạng truyện ngắn. Câu chuyện dù đã hơn 35 năm qua, nhưng người viết vẫn không kềm được xúc động khi viết, là hình ảnh bé Thảo là trái mìn oan nghiệt cứ lờn vờn mãi trong đầu đến mấy hôm sau. Viết cũng đế tặng và nhớ bạn hiền, anh DĐV, SQAN Tiểu Đoàn 5ANTL, đơn vị đầu đời của tác giả sau khi ra trường, anh V. sau là ĐĐT/ TĐ 3ANTL đóng ở ga Mường Mán, và hiện nay định cư tại Houston, Texas, Hoa Kỳ.)

Tờ mờ sáng, Bảy Đảm dậy sớm như mọi lần. Hắn bảo vợ hắn là hắn đi làm củi và có thể về trễ vì phải ghé thăm một vài người bạn trong rẩy. Hắn rời nhà với cây rựa và cây đòn gánh như mọi hôm. Vợ hắn và bé Thảo còn ngủ nán thêm một giấc sáng trước khi gánh rau ra chợ lộ thiên Mường Mán để bán Tết.

Ga Mường Mán còn ngủ trong màn sương chưa thấy ánh mặt trời. Bảy Đảm đi trong sương mờ, cỏ còn đọng những giọt sương mai và hai ống quần hắn sũng ướt lành lạnh. Con đường mòn này hắn đã quen thuộc và đi mòn gót chân như mọi ngày, nhưng sao hôm nay hắn thấy lạ, cái cảm giác chưa hề có kể từ ngày hắn được móc nối để lấy tin tức chuyến lên rừng.

Thoạt đầu, nhiệm vụ của hắn chả có gì nguy hiểm, nhẹ nhàng là đàng khác. Hắn có một thằng em lính quân cụ ở tiểu khu Bình Thuận, hắn thường rủ em đi nhậu để moi tin tức ở dưới Tiểu Khu. Đứa em, dẫu có vô tình không biết anh mình làm việc cho Việt cộng, cũng chả cho hắn tin gì quan trọng. Những tin tức tương đối có giá trị đối với hắn và cán bộ Việt cộng trong rừng là những báo cáo của hắn về các hoạt động của các đại đội địa phương quân, và nhất là đại đội An Ninh Thiết Lộ đóng ở ga Mường Mán.

Đây là một đại đội tác chiến có hỏa lực mạnh hành quân dọc theo những đoạn thiết lộ trách nhiệm. Cũng như mọi lần, hắn mang tin cập nhật lên rừng, song lần này, hắn được lệnh phải gặp một “đồng chí” cấp cao. Hắn hồi hộp, suy nghĩ mông lung.

Mặt trời đã lên. Con đường mòn dẫn tới lùm bụi rậm có dấu sẵn hai bó củi mà hắn chặt thừa ra hôm trước, để hôm nay hắn có thời giờ gặp đồng chí lãnh đạo, và chiều về như mọi hôm, hắn có trên vai hai bó củi để không ai thấy bất cứ cái gì khác thường nơi hắn. Chiều nay hắn gánh củi về thì Bảy Đảm ngày hôm nay cũng như Bảy Đảm ngày hôm qua, hay như mọi ngày, cần cù lao động nuôi vợ con, xuề xòa với mọi người.

Công việc đầu tiên là hắn cột hai bó củi sẵn sàng, gác ngang cây đòn gánh lên hai bó củi và lấy thức ăn ra ăn trưa. Thức ăn của hắn là hai củ khoai lang luộc và mấy con cá khô. Hắn nghĩ đến công tác “cách mạng” mà hắn được giao, hắn nghĩ đến ngày chiến thắng “Mỹ cút Ngụy nhào” và lãnh đạo của hắn cho hắn một căn phố, một địa vị nào đó mà khi ra đường, hắn chễm chệ trên một chiếc Honda…

Hắn nhìn xuống hai chân và hai bàn tay lam lũ. Cuộc đời nghèo cực của hắn là do trời hay do Mỹ Ngụy tạo ra? Hắn không tìm được câu trả lời trong cái đầu quê mùa của hắn. Và đảng đã có câu trả lời cho hắn: Chính Mỹ Ngụy phải chịu trách nhiệm về cuộc đời cực khổ của hắn, và cũng vì thế mà các đồng chí Giải Phóng Miền Nam mới đứng lên, các đồng chí bộ đội miền Bắc mới hy sinh vào Nam giúp anh em theo lệnh bác Hồ . . .

Trời đã gần đứng bóng, con đường đất đã khô và những chùm hoa xuân nở đầy trong nắng. Bảy Đảm đứng lên nhét cây đòn gánh và hai bó củi vào bụi, sau đó đi về hướng mật khu Ba Bào, điểm hẹn mà hắn nhận lệnh để đến gặp lãnh đạo vào xế 29 Tết. Lòng hắn mang mang những âu lo, buồn vui lẫn lộn.

Trước mặt hắn là một cái chòi ngụy trang dưới một lùm cây rậm. Một tên giao liên ra đón hắn từ đàng xa. Tự nhiên hắn cảm thấy mình quan trọng và hơi mất bình tĩnh trước một buổi gặp mặt lãnh đạo mà hắn chưa biết mặt, cũng không biết lý do cụ thể của buổi họp trong rừng. Thường thì hắn trao tin và tài liệu cho tên giao liên địa phương rồi trở lại Mường Mán với hai bó củi gánh trên vai.

Hôm nay, ngoài hai bó củi, có thể là hắn sẽ mang thêm một cái gì đó, quan trọng hơn, nặng nề hơn và nguy hiểm hơn. Bước qua khỏi tàng cây rậm, vào chòi, trước mặt hắn là ba người mặc áo đen mà hắn chưa một lần gặp mặt. Mấy cây AK đựng vào vách lá. Người giao liên lên tiếng.

– Thưa quý đồng chí, đây là đồng chí Bảy Đảm.

Hướng vào người đàn ông ngồi giữa, hắn giới thiệu tiếp:

– Đây là đồng chí lãnh đạo Năm Căn!

Bảy Đảm cúi đầu chào Năm Căn và hai người bên cạnh. Trong đời hắn, có lẽ đây là lần đầu tiên hắn cảm thấy có những giây phút nghiêm trọng làm hắn phải lúng túng. À thì ra làm cách mạng thì phải qua những giây phút như thế này. Hắn nghĩ như thế. Năm Căn mời mọi người ngồi và bắt đầu ngay vào đề:

– Đảng, cách mạng và nhân dân đánh giá cao những thành quả và đóng góp của đồng chí Bảy Đảm trong gần hai năm qua, qua đó, chúng ta nắm vững được tình hình địch hoạt động tại Ga Mường Mán. Các đơn vị Địa Phương Quân, Nghĩa Quân và nhất là đại đội chủ lực An Ninh Thiết Lộ của địch tại Mường Mán đã là chướng ngại làm cho chúng ta không mở được một cuộc tấn kích nào vào vùng này. Muốn đánh Mường Mán, chúng ta phải huy động tối thiểu là bốn tiểu đoàn, điều mà chúng ta không có khả năng tập trung quân trong lúc này. Tuy nhiên, chúng ta sẽ không bó tay! Cách mạng là sáng tạo! Và đây là lúc đảng và nhân dân cần đến vai trò can đảm và sáng tạo của đồng chí!

Bảy Đảm không hiểu hết những điều mới lạ qua lời phát biểu của Năm Căn, cái đầu mộc mạc của hắn chỉ bắt loáng thoáng những ý niệm mơ hồ về việc bộ đội đánh Mường Mán chưa được, và Tết nay, Bảy Đảm được cần đến. Can đảm thì không biết hắn có hay không, nhưng cái gì gọi là sáng tạo thì hắn mù tịt.

Là một dân quê được cộng sản tuyên truyền và móc nối toàn bằng những hào quang trơn tru, ngọt dịu như đường phèn, hắn chưa một lần làm công chuyện gai góc như ném lựu đạn, bắn AK…, ngay cả cái chuyện xưng hô đồng chí với nhau, hắn cũng thấy khó nói. Hắn chỉ được móc nối chứ có vô đảng và sinh hoạt đảng bao giờ đâu! Bảy Đảm ngần ngừ và cất tiếng:

– Thưa anh Năm, lính Ngụy đóng ở Mường Mán toàn là lính tác chiến thứ dữ, em chưa cầm súng bao giờ, anh Năm nói cách mạng sáng tạo và em cần can đảm sáng tạo là cái gì? Anh Năm nói rõ để xem em có làm được hay không? Nếu em không làm được thì anh Năm giao cho người khác!

Năm Căn rót một ly nước, đẩy về phía Bảy Đảm, xong cúi xuống ống thuốc lào rít một hơi dài và nói, vừa trấn an vừa ra lệnh:

– Đồng chí uống một ngụm trà cho ấm! Đảng và nhân dân đã điều nghiên tình hình, theo dõi các công tác đồng chí làm từ lâu. Tại Mường Mán, có người của chúng ta hoạt động bên cạnh đồng chí, đồng chí không cô đơn, đừng ngại! Công tác đồng chí sắp thi hành rất là kín đáo, nhẹ nhàng và đơn giản.

Năm Căn cúi xuống bàn lấy một gói tròn gói lá chuối như một đòn bánh tét nhỏ, để lên bàn và giải thích và như vừa ra lệnh:

– Đồng chí đừng thắc mắc gì về cái đòn bánh tét này, công việc của đồng chí là mang nó về Mường Mán, sáng mai 30 Tết, bỏ vào trong cái lon “Gui Gô”, mang đến Quán Bi Da Mường Màn của em đồng chí, cứ giả vờ chơi bi da, uống cà phê. Đợi khi quán tập trung đông đảo lính Ngụy, đồng chí để cái lon “Gui Gô” trong một hốc quán không ai để ý, và điều quan trọng: trước khi rời quán, phải bấm cái nút này!

Bảy Đảm bắt đầu lo. Hắn đủ thông minh để biết đó là một quả mìn mà mình phải nhận đem về, nhưng thắc mắc là bấm cái nút để làm cái gì. Hắn cẩn thận hỏi lại Năm Căn:

– Bấm cái nút đó lỡ nó nổ thì sao?

– Nổ sao được! Giữa cái “đòn bánh tét” này là một bộ phận tự động do Trung Quốc chế tạo, vô cùng chính xác, vô cùng hiện đại. Các đồng chí đặc trách về kỹ thuật bom mìn của ta đã lắp sẵn cái đồng hồ đặc biệt. Khi đồng chí bấm cái nút này thì phải đúng nửa giờ sau nó mới nổ, dư thời gian cho đồng chí rời khỏi quán bi – da? Sau khi gây thiệt hại cho địch, đồng chí theo như lộ trình cũ về gặp tôi ở đây Đây là công đầu của đồng chí mừng xuân cho cách mạng và đảng ta. Chúng tôi và các đồng chí lãnh đạo khác chờ đồng chí trở lại trong một buổi lễ trao tặng “huân chương kháng chiến” cao quý cho đồng chí.

Bảy Đảm cảm thấy là mình đã vướng sâu vào một guồng máy mà cỗ máy cứ đẩy hắn đi tới, không có con đường lùi. Hắn nhìn mấy gương mặt có vẻ nghiêm trọng của những người xa lạ mà nay lại gắn dính sinh mệnh hắn với cái lệnh mà hắn không dám thoái thác, hắn nhìn mấy khẩu AK sau vách, tiếng những con chim gọi nhau trên cành, tiếng vượn hú xa xa, và tàng cây đã ngả bóng nắng dài trên lối mòn, con đường dẫn hắn đến một buổi gặp mặt định mệnh giữa rừng sâu. Trời đã xế chiều..

Bảy Đảm về lại Mường Mán với hai bó củi như mọi ngày. Trước nhất là hắn đi thẳng ra sau vườn chuối, ngó quanh quất không có ai, hắn dấu “đòn bánh tét” dưới gốc chuối và phủ kín lá. Đêm 29 Tết, hắn ăn uống ít hơn, miếng cơm tẻ nhạt giữa hai hàm răng, đầu hắn căng thẳng. Hắn vô bàn thờ ngụm nửa ly rượu đế và lăn lên giường ôm đầu ngủ. Hắn nghĩ hắn phải ngủ để sáng mai tỉnh táo hành động.

Sáng hôm sau, việc đầu tiên là hắn ra vườn chuối để đi tiểu, kỳ thực là coi xem “đòn bánh tét” có còn đó hay không. Hắn hoang mang, nghĩ trưa nay đem mìn ra quán lỡ bị lộ thì sao; lỡ nổ, lính chết và người ta truy ra hắn khi hắn không thoát kịp thì sao. Trong cái đầu u ám đặc sệt của hắn, hắn bị chỉ huy và thu hút bởi một áp lực vô hình của buổi gặp mặt với lãnh đạo Năm Căn hôm qua. Hắn quên luôn là lỡ mìn nổ mà người chết có cả đứa em của hắn từ Phan Thiết về thì sao. Đầu hắn không còn chỗ để một chút lý, một chút tình cục cựa, xê dịch. Cuối cùng, hắn bỗng nẩy ra một ý hay: sai bé Thảo đem mìn đến quán, và coi đó là một ý sáng tạo độc đáo. Hôm qua lãnh đạo Năm Căn đã không nói đến hai chữ sáng tạo là gì!

Bảy Đảm tính chi li trong đầu kế hoạch mà hắn cho là có tính sáng tạo thần sầu. Trước hết là chờ khi quán bi – da đông lính, hắn cho bé Thảo mấy cục kẹo, bảo cô bé 8 tuổi con hắn mang lon “Gui Gô” ra quán chú Tám để trong góc quán và về ngay để còn nhận tiền lì-xì và kẹo thêm. Bé Thảo mê kẹo ắt phải nghe những gì hắn bảo. Hắn tính nhà hắn đến quán chừng 5 phút, sau khi để lại lon “Gui Gô” trong quán, bé Thảo về lại nhà 5 phút, như thế là an toàn. Hai mươi phút sau, mìn nổ, hắn lén coi tình hình và lén vô rừng… Làm sao ai biết được! Trời mà biết? Hắn nghĩ đến cái “huân chương kháng chiến”, hắn nghĩ đến công trạng và những lời khen tặng, hắn nghĩ đến lãnh đạo Năm Căn, “cách mạng thành công”. Hắn lên tinh thần…

Trời gần trưa, không khí Tết trong những ngày cuối năm đã rộn ràng. Bảy Đảm đi một vòng chợ, ngang qua quán bi-da. Quán đã bắt đầu đông khách, đa phần là lính tráng. Hắn về lại nhà gọi con. Vợ hắn lui cui làm mấy món đạm bạc cúng chiều 30. Nghe hắn gọi con, chị bảo hắn bắt gà làm giùm để chiều cúng. Bảy Đảm ậm ừ cho qua chuyện và dắt bé Thảo ra trước nhà dặn:

– Ba cho con mấy cây kẹo, con đem cái lon này ra quán chú Tám bỏ trong hốc chỗ mấy ông lính thụt bi da rồi con về ngay nghe? Về ngay để Ba cho con tiền lì xì, còn bịch kẹo trên bàn thờ ba cho con luôn! Nhớ về liền nghe!

– Dạ!

Trao cái lon cho con, Bảy Đảm cẩn thận bấm cái nút dưới đòn bánh tét y như lời dặn của Năm Căn và giục con đi nhanh. Hắn nhìn con bé đi về hướng quán, khuất mất khi qua một ngã quẹo và hắn hồi hộp chờ con về. Vợ hắn hỏi:

– Anh sai con Thảo đi đâu vậy?

– Sai nó ra quán mua xị rượu chiều cúng!

Bảy Đảm ra góc nhà nhìn về hướng quán bi – da và sốt ruột chờ con. Hắn cảm thấy thời gian lết như rùa bò, và cơ thể hắn bắt đầu lạnh run theo cây kim đồng hồ cũ rục rịch dưới mặt kính trên cổ tay nhám nhăn của hắn. Hai đầu gối hắn bắt đầu đứng không còn vững, hơi thở hắn tăng nhịp. Hắn nhìn về hướng quán chờ đợi con, chờ đợi một tiếng nổ long trời sau khi Thảo về lại nhà.

Qua khỏi khúc quẹo cuối dãy nhà gần chợ, bé Thảo gặp hai đứa bạn đang thổi bong bóng màu, thế là nó xà vào, quên mất lời dặn của Bảy Đảm, đến gần hai mươi phút sau nó mới nhớ sực là mình phải đem cái lon đến quán chú Tám để trong hốc quán và về ngay, nó vội vàng chạy về hướng quán cà phê bi – da cách còn chừng 50 thước. Một tiếng nổ long trời giữa trưa 30 Tết làm kinh hoàng cả ga Mường Mán, và thân xác bé Thảo mới đó, phút chốc đã biến mất trên cõi đời sau tiếng nổ định mệnh oan ác của quả mìn. Cùng lúc với tiếng nổ, cột khói bốc cao không phải đúng ở vị trí quán bi-da, Bảy Đảm không thấy con về, hắn bỗng kinh hoàng la lớn:

– Trời ơi? Con tôi!

Vợ hắn nghe tiếng nổ, chạy ra vừa nghe hắn la “Trời ơi? Con tôi!”, chị như đã đoán ra một điều gì vô cùng thê thảm xẩy đến cho bé Thảo. Trong lúc chị dợm người chạy về phía có tiếng nổ thì cũng cùng lúc đó, Bảy Đảm tung người bỏ chạy như điên cuồng xuống sông Mường Mán, vượt dòng sông cạn và biến mất trong rừng.

Khi mẹ Thảo chạy đến nơi thì người ta đã bu đông nghẹt chỗ xẩy ra vụ nổ. Người ta gom lại được mấy miếng áo rách bê bết máu thịt của bé Thảo, mẹ Thảo nhào xuống ôm những mảnh áo rách còn dính máu thịt con khóc thảm thiết. Chị lăn ra, đập tay xuống đất, gào thét:

– Bảy Đảm ơi, ông theo Việt cộng làm gì mà sai con làm cái việc ác đức tày trời như thế này để giết con? Trời ơi! Con ơi! Thảo ơi!

Mùng một Tết 1973, cái chết đau thương của Bé Thảo như phủ một màu tang lên ga Mường Mán. Các cơ quan an ninh mở cuộc điều tra và truy lùng Bảy Đảm. Chị Bảy cúng tang cho con và về ngay Phan Thiết. Chị không còn can đảm ở tại nơi đây. Chị đã nghi ngờ Bảy Đảm có một cái gì đó mờ ám liên hệ với Việt cộng. Chị trách mình là quá thờ ơ hèn yếu; phải chi chị báo cho cơ quan an ninh những điều chị nghi ngờ về chồng thì bé Thảo đâu có chết bi thảm trong ngày 30 Tết. Song báo để chồng phải bị ngồi tù thì chị lại không nỡ….

Khi chị Bảy rời Mường Mán về Phan Thiết với cha mẹ thì Bảy Đảm đã vô rừng sau khi quả mìn kết liễu đời cô bé vô tội. Quán cà- phê bi-da sau đó cũng vắng teo trong ba ngày Tết. Tất cả mọi người đều biết mục tiêu của quả mìn là quán bi-da hàng ngày đầy nghẹt lính uống cà phê, thọt bi da giải trí, và lệnh của Năm Căn là tàn sát “quân Ngụy” ở đó.

Ngày đầu năm, DĐV, Đại Đội Trường An Ninh Thiết Lộ, tập họp đại đội và ra lệnh cấm trại:

– Cái chết của bé Thảo là một tai nạn thương tâm. Việt cộng đã giết bé Thảo. Thế nhưng, nếu bé Thảo không bị chết, có thể nhiều người trong đại đội và các đơn vị bạn sẽ mất mạng. Làm sao biết được là tại Mường Mán này không còn những tên Bảy Đảm khác? Kế hoạch đặt mìn không thành, song điều đó cho thấy Việt cộng đã chuẩn bị tàn sát chúng ta và tấn công Mường Mán. Tôi ra lệnh cấm trại cho đến khi có lệnh mới? Các Trung Đội Trưởng gặp tôi sau khi anh em tan hàng. Các anh nghe rõ không?

– Rõ!

Ngày nay, không biết Bảy Đảm còn sống hay đã chết. Nếu hắn chết trong cuộc chiến thì ít ra hắn cũng đền được phần nào cái tội vì “cách mạng” mà giết con. Nếu hắn còn sống, không biết Năm Căn trao cho hắn cái miếng “huân chương kháng chiến” loại nào, hay là hắn bị cộng sản thanh trừng, khiển phạt về cái tội chấp hành lệnh một cách linh tinh thiếu sáng tạo . . .

Thôi thì cái chết của bé Thảo cứ coi là chiến công mùa xuân mà Bảy Đảm dâng lên đảng cộng sản và bác Hồ đã chết tận ngoài Bắc! Một đứa con nít chết có là bao so với sự nghiệp đầy máu và nước mắt muôn dân của đảng ta…