Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 14 Oct 2025

96. Văn Quang

Văn Quang là tác giả khoảng ba chục cuốn tiểu thuyết đã được in ra. Và, gần như toàn bộ số tác phẩm ấy, đều đã được ông viết dưới dạng feuilleton, nghĩa là viết tới đâu in tới đó, đăng hàng ngày hay hàng tuần trên các nhật báo, tuần báo các tạp chí, rồi sau đó mới cho in thành sách.

Văn Quang cho biết, vào lúc ăn khách nhất, có khi ông phải viết cùng một lúc 3 cái truyện dài hay phóng sự, cho 3 tờ báo khác nhau, và dĩ nhiên, như thế, mỗi ngày ông đều phải cung cấp một số trang nhất định. Đôi khi, người của các tòa báo phải ngồi chờ lấy bài để cho kịp giờ báo lên khuôn hay đưa đi kiểm duyệt. Nói như vậy có nghĩa là ông vừa phải viết nhiều, vừa phải viết nhanh.

Văn Quang cho biết:

“Cũng vì viết nhanh nên tất nhiên, khi truyện đã in rồi, mới thấy có những khiếm khuyết. Lúc đó thì chỉ còn cách, cứ để đó khi nào xuất bản sửa sau. Nhưng có khi, ông chủ nhà xuất bản cứ đánh máy ở báo đã in rồi cho xuất bản. Đó là cái lỗi làm ẩu của tôi, không thể đổ cho ai được”

Viết nhanh, viết nhiều lại thêm tội “ẩu” không sửa được cả những cái lỗi đã nhận thấy khi cho đăng báo, nhưng phải nói Văn Quang là một trong những người viết được đọc nhiều nhất trong số các nhà văn ở miền Nam trước 1975. Ông đã có tới 4 cuốn truyện dài được các hãng phim thời ấy mua bản quyền để quay thành phim, đó là các cuốn:

– Ngàn Năm Mây Bay, Hãng phim Thái Lai, do Hoàng Anh Tuấn đạo diễn:

– Chân Trời Tím, Liên Hiệp phim, đạo diễn Lê Hoàng Hoa

– Đời Chưa Trang Điểm Giao Chỉ phim, đạo diễn Hoàng Vĩnh Lộc.

– Tiếng Hát Học Trò”, Alpha phim, đạo diễn Thái Thúc Nha.

Văn Quang cho biết, ông thường chọn đề tài ngay trong cuộc sống: Cái gì là điều đáng nói nhất trong lúc này? Xã hội chúng ta đang sống có những vấn đề gì gai góc cho con người bất kể lứa tuổi nào?

Ông cho biết tiếp:

“Sau khi đã có đề tài thì lúc đó mới là lúc bố cục + thế nào cho có thể dễ dàng diễn tả hết được ý mình và một feuilleton thì đừng quên yếu tố hấp dẫn. Nghệ thuật chính là ở lúc viết, lúc diễn tả, chứ không hoàn toàn được quyết định bởi đề tài hay nội dung cốt chuyện. Lúc ngòi bút chạy trên trang giấy, [hay bây giờ là computer] mới chính là lúc cần tới sức sáng tạo nhiều hơn cả, và lúc đó mới chính là lúc “cái gì là tinh túy” của bạn mới xuất hiện. Diễn tả một sự việc phải tìm câu, tìm chữ nào cho đúng ‘phân lượng’. Cái đẹp thế nào là đúng với nhân vật mình diễn tả, nỗi buồn nào cho đúng với hoàn cảnh lúc đó. Sự việc xẩy ra phải hợp tình, hợp lý, không gượng ép, không vô lý. Một sự thay đổi tâm lý phải dựa trên những nguyên nhân vững chắc. Một lời đối thoại phải hợp tình, hợp cảnh, làm cho người đọc thích thú không rơi vào sự tầm thường”.

Điều cấm kỵ trong khi viết đối với Văn Quang là không làm dáng văn chương, không khoe mẽ những hiểu biết của mình, nói cả những gì không cần nói trong đoạn đó, “nó thừa như cái khăn quàng bằng gấm trong khí hậu nóng bức”.

Văn Quang viết rất nhiều về các “nhân vật lính”. Ông có quan niệm, cách nhìn riêng, khi cấu tạo những nhân vật này:

“Người lính thì thời nào cũng thế. Nhưng tôi nhìn nhận họ theo cuộc sống thật của tôi. Người lính không chỉ có thế và sau này người ta phong tặng cho là chiến sĩ hay anh hung thì cũng chẳng phải chỉ có lý tưởng mà còn con người của chính anh ta. Tình cảm và cuộc đời chiến đấu nó sống chung hòa bình như thế nào? Đến ngay sự hy sinh cao quý nhất là cái chết cũng khó mà lý giải vì cái gì? Nói như người ta thường nói đó là vì tổ quốc, vì đồng bào thì giản dị và dễ dàng quá. Giải thích như thế tôi cho là chưa đủ. Còn những thứ khác nữa thí dụ như tình đồng đội, cuộc sống của đơn vị, danh dự của gia đình, và của cả những người yêu thương mình. Hoặc nói đến sự hy sinh của người lính thì không phải chỉ có ở chiến trường, mà họ còn có nhiều thứ phải hy sinh nữa. Ngay khi họ rời quân ngũ, sự hy sinh đó vẫn còn. Trong ‘Đời Chưa Trang Điểm’ [một tác phẩm của Văn Quang] người lính sau khi bị thương trở lại với cuộc sống đời thường, anh ta đã phải hy sinh cả người yêu của mình vì … không còn đủ năng lực mang lại hạnh phúc cho người yêu của mình nữa”.

Được biết Văn Quang, trong những ngày sau cùng trước 30 tháng tư, 75, là Trung Tá Quản Đốc Đài Phát Thanh Quân Đội VNCH.

Ông đã bị tập trung cải tạo 12 năm 2 tháng 26 ngày. Tháng 9 năm 1987, ông được tha khỏi trại tù. Ông đã quyết định ở lại Việt Nam, không đi tỵ nạn theo diện HO vì những quan điểm và lý do riêng. Có một thời đói rách quá ông phải viết những truyện gọi là “vô thưởng vô phạt”, ký tên khác, bán, để sống. Đó là thời mở cửa, được phép xuất bản những cuốn tiểu thuyết tình cảm.

Văn Quang cho biết rõ như sau:

“Đây là một nhu cầu của của người dân, sau hơn một thập kỷ đọc toàn những truyện ‘khô như ngói’, nhân vật cứ như ‘thép trên lò’ người ta ngán quá rồi nên tìm đọc những cuốn sách tình cảm đúng nghĩa, không phải là sách tuyên truyền không phải là những nhân vật anh hùng cứng ngắc”.

Các nhà xuất bản tư nhân đi đặt hàng rồi liên kết với một nhà xuất bản của nhà nước để phát hành. Và Văn Quang đã được ‘đặt hàng’. Hàng đưa cho nhà xuất bản, ký tên ai thì ký.

Những cuốn sách ấy, gần đây, đã được in lại ở Mỹ, ký tên Văn Quang hẳn hoi đó là các cuốn: Soi Bóng Cuộc Tình, Suối Đam Mê, Tình Khúc Màu Tím, Sau Ánh Đèn Thành Phố …

Trả lời phỏng vấn của tuần báo Khởi Hành mới đây, Văn Quang nói:

“Không còn cách gì sống thì phải viết”.

Cuốn sách mới nhất của ông vừa đước xuất bản ở Mỹ là cuốn “Ngã Tư Hoàng Hôn” được ông coi là viết cho mình, cho thời đại ông đang sống.

Nhiều ngôn ngữ ông xử dụng trong các tiểu thuyết, phóng sự của mình, đã rời khỏi các trang giấy và trở thành ngôn ngữ của đời sống.

Người Việt tha hương hiện nay, thường tìm đọc những bài viết được gọi chung là thư nhà, chuyện lẩm cẩm của ông, để biết về những sinh hoạt ở trong nước: chính trị, tôn giáo, tình ái, giáo dục, chuyện các nhà văn, nhà báo cũ, mới, sống chết, động vật quý hiếm bị bắt làm thịt, buôn bán phụ nữ, nghĩa là ‘trăm thứ bà rằn’ như cách nói của các cụ ta ngày xưa. Không lẩm cẩm chút nào. Có những điều đọc xong, người ta có thể vừa cười vừa chẩy nước mắt hoặc lo lắng.

Hiện Văn Quang sống trong một căn nhà và một khu vườn nhỏ tại Lộc Ninh. Hỏi: tại sao lại bỏ thành phố về sống ở nơi “khỉ ho cò gáy” vậy? Đáp: đã đến cái tuổi thành phố nó bỏ mình chứ không phải mình bỏ nó nữa. Vả lại, muốn về Sài Gòn chỉ mất vài tiếng xe đò thôi mà.

Ông sống an nhiên, tự tại.

Bằng hữu tự viễn phương lai, đều không quản đường xa, ghé thăm ông, chủ khách đều vui vẻ. Từ nhà Văn Quang sang nhà Nguyễn Thị Thụy Vũ chỉ

cách một quãng đường có thể đi bộ được. Những đêm trăng sáng có thể nhờ ánh trăng soi đường đi được.