Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 12 Aug 2025

4. Lưu Hồng

Lưu Hồng có lẽ là ca sĩ ít xuất  hiện nhất trong các buổi trình diễnở những nơi công cộng. Rất nhiều người chỉ biết Lưu Hồng qua các tấm hình in trên bìa các CD. Nhưng có thể nói, Lưu Hồng có một số thính giả riêng. Họ là những người cũng chỉ thích nghe nhạc ở nhà, một mình. Đối với những người này, cái thích thú thực sự khi nghe nhạc là phải nghe ở nhà, một mình, thị giác không bị chia sẻ hay huyễn hoặc bởi màu sắc, ánh sáng, cử chỉ, dáng điệu của người hát, khán giả chung quanh … Vả lại, âm thanh nghe được trong một phòng trình diễn khó đạt được độ hoàn hảo. Phần khác, ca sĩ chỉ cần làm một động tác diễn tả không được mềm mại, một cái vung tay, nhăn mặt không đúng lúc, đúng chỗ, đủ làm giảm hứng thú, nếu không muốn nói còn có thể gây khó chịu đối với họ.

Vì thế, có người cho rằng, ca sĩ hát trên đài phát thanh mới thực sự là ca sĩ.

Nghe nói. Cựu Tổng Thống Pháp De Gaulle, khi cần phổ biến những diễn văn quan trọng, đã dùng đài  phát thanh chứ không chọn đài truyền hình. Ông tin rằng, như thế, người dân nghe và hiểu rõ những điều ông muốn nói hơn. Hát trên đài phát thanh, ngoài giọng hát, ca sĩ không còn trông cậy vào bất cứ thứ gì khác, như son phấn, áo quần, nhan sắc, điệu bộ chẳng hạn.

Lưu Hồng là giọng ca hiếm hoi, không thuộc lớp ca sĩ trước 75, hát các ca khúc được gọi chung là nhạc tiền chiến, nhiều người cho rằng, còn giữ được cái chất tiền chiến trong giọng hát của mình.

Cái gọi là chất tiền chiến ấy khó giải thích, nhưng những người có chung một quá khứ với các ca khúc đó sẽ nhận ra ngay. Đối với các ca sĩ cũng vậy, không đắm chìm trong cái không khí ấy, không thể hiện nó trong giọng hát được. Lê Dung [đã mất] là một trong những ca sĩ nổi tiếng ở trong nước, có trình độ kỹ thuật cao, trưởng thành tại miền Bắc, nhưng khi hát Hướng Về Hà Nội của Hoàng Dương [một người vẫn còn ở Hà Nội], người nghe nghe ra một Hà Nội khác, không phải cái Hà Nội trong bài hát của Hoàng Dương.

Cụ thể là trong bài hát của Hoàng Dương có một câu, trong câu có một chữ Lê Dung hát sai. Hoàng Dương viết: “Thanh bình tiếng guốc reo vui”.

Lê Dung hát thành: “Thanh bình tiếng hát reo vui”. Tiếng guốc, tiếng gió may, tiếng rao quà đêm Nguyễn Đình Lạp từng nói đến trong cuốn Ngoại Ô là những thứ tiếng động đặc thù, làm nên một phần Hà Nội. Nếu người hát biết như thế thì không thể có sự lầm lẫn được. Đây không phải là ưu hay khuyết điểm. Nó chỉ là điều giải thích vì sao Lê Dung không hát ra được cái không khí Hà Nội trong nhạc Hoàng Dương thôi.

Cũng như nhiều ca sĩ của chúng ta ở hải ngoại hiện nay, hát Em Ơi Hà Nội Phố không thể nào so với Lê Dung hay Mỹ Linh được. Như vậy, những người không biết Hà Nội vào cái thời Hướng Về Hà Nội được viết ra,  không nên hát bài đó sao? Không phải vậy. Người ta vẫn có thể tiếp tục hát bài hát ấy, tạo ra một thực tại khác và rồi tự nó sẽ tạo ra một quá khứ khác, khi những người biết cái quá khứ cũ không còn ai nữa. Đặc điểm khác của Lưu Hồng Ià, hình như, khi cô hát, tiếng rung [vibration] có cả trong từng mỗi lời ca, chứ không phải chỉ có trong tiếng ngân.

Và điều này cho người nghe cảm giác, giọng hát, tự nó đã có sẵn âm nhạc. Đó là những đặc điểm của giọng hát Lưu Hồng. Gọi đó là những ưu điểm của cô cũng được. Nhưng những người thích giọng ca của Lưu Hồng, vào

một tiệm sách hay một tiệm bán băng/đĩa nhạc, mua một lượt vài ba cái CD của cô về nghe, không khỏi cảm thấy buồn.

Trước nhất, quá hai phần ba những bài được thâu thanh là nhạc ngoại quốc [được viết lời Việt!]. Có nhiều bài lại không thích hợp lắm với giọng Lưu Hồng. Người ta không biết tự cô chọn lấy bài để hát hay nhà sản xuất chọn cho cô? Thứ đến, nhạc lại được thâu với mục đích để khiêu vũ chứ không phải để nghe [hát], nên có nhiều khi nguyên một đĩa hát chỉ dùng những bài ca chung một nhịp Tango chẳng hạn, nghe dễ nản. Thật ra, nếu nghe tách riêng từng bài, người ta vẫn thấy giọng hát Lưu Hồng là một giọng hát quý, hiếm. Và điều đáng kể nhất trong giọng hát Lưu Hồng chính là sự thành

thật người ta có thể cảm nhận được ngay. Hát nhiều nhạc ngoại quốc quá, bằng cái giọng rất Việt Nam của mình, đôi khi người nghe có cảm tưởng tiếng hát Lưu Hồng bị lạc.

Nhưng lạc khỏi cái gì đây? Ai trong chúng ta chẳng có lúc cảm thấy mình không làm đúng được điều mình muốn? Và, không được làm điều mình muốn? Cái vẻ lạc lõng người ta cảm nhận trong giọng hát Lưu Hồng, có ý nghĩa tương tự chăng? Nghe nói Lưu Hồng không tiếp tục hát nữa. Nếu đó là sự thật thì quả là một điều đáng tiếc. Nhưng tiếp tục làm gì khi mình không còn thích nữa? Không biết Lưu Hồng bắt đầu hát từ bao giờ. Người viết bài này chỉ được nghe Lưu Hồng từ sau 75. Cũng không nhớ bằng cách nào đã có được trong tay một cái CD hay một cuộn băng nhỏ ghi âm tiếng hát Lưu Hồng. Đó là những ngày buồn bã.

Buồn đến độ người ta có cảm tưởng như không khí Sài Gòn đặc lại và người ta luôn ở trong tình trạng ngộp thở. Người viết đã nghe Lưu Hồng trong những ngày ấy. Bài viết này như một lời tạ ơn xin gửi tới Lưu Hồng.

Lưu Hồng