Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 8 Aug 2025

109. Vũ Thành

Vũ Thành một trong những nhạc sĩ kỳ cựu của chúng ta. Ông từng là chỉ huy trưởng của Quân Nhạc VNCH. Cũng có

một thời ông giữ chức Chủ Sự Phòng Văn Nghệ đài Phát Thanh Quốc Gia Sài Gòn. Sau biến cố 1975 ông rời Việt Nam sang định cư tại Hoa Kỳ và ông cũng là nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên đã mất tại hải ngoại kể từ 1975.

Trong nền tân nhạc Việt Nam người ta có thể xếp nhạc Vũ Thành và Dương Thiệu Tước vào dòng nhạc quý phái. Bản chất lãng mạn, Vũ Thành không viết gì khác ngoài tình ca.

Nhưng nghe nhạc ông, người ta còn nhận ra một điều khác nữa: ông là một người rất nặng lòng với quê hương. Dù ông có nói tới bất cứ điều gì trong nhạc của mình, cái nỗi tư hương ấy vẫn cứ bàng bạc ở khắp nơi. Quả thật là một điều đáng tiếc đối với Vũ Thành là Hà Nội sau 54 và Sài Gòn sau 75, những nơi phải bỏ đi, ông đã không một lần được nhìn thấy lại. Hiện nay, nếu muốn, mọi người đều có thể trở về những nơi ấy, dù chỉ với tư cách du khách.

Cái chết của ông đã biến những chuyến tạm biệt các thành phố thân yêu của mình thành những lần vĩnh biệt. Bởi vì, khi Vũ Thành còn, chuyện trở về Việt Nam còn là chuyện trong tưởng tượng. Song, có thể cũng vì thế, cái nỗi đau, nỗi tư hương không rời trong nhạc của ông, đã trở thành linh hồn, trở thành sự thật trong nhạc của ông, không bao giờ rời đổi nữa. Nhiều người cho rằng nhạc Vũ Thành chịu ảnh hưởng nhạc bán cổ điển Tây phương. Nhưng nếu nghe kỹ nhạc ông, người ta sẽ nhận ra, đó chỉ là sự liên tưởng nhiều hơn là điều có thật. Người ta sẽ khám phá ra rằng, đó là tâm sự của một người có cách diễn tả như thế, không liên quan gì tới nhạc Tây hay nhạc Tầu. Ông có lối kiến trúc âm thanh riêng, thuần nhất, người ta có thể nghe và nhận ra đó là nhạc của ông.

Và khi được phổ biến, nó đã đóng góp vào sự giàu có chung của kho tàng âm nhạc Việt Nam. Ngoài sáng tác, Vũ Thành còn là một trong những nhạc trưởng tài hoa đầu tiên của chúng ta.

Phải nhìn thấy Vũ Thành với bộ quân phục trắng, mũ lưỡi trai có cành lá, đứng điều khiển ban nhạc trong một công viên nào đó, trước những dàn kèn đồng bóng láng, người ta mới biết, vì sao, có lần, trước một đám đông cử tọa, giới thiệu Ánh Tuyết trình bầy ca khúc Giấc Mơ Hồi Hương, Phạm Duy đã gọi Vũ Thành là ‘nhạc sĩ đẹp trai nhất nước” [chỉ sau có Phạm Duy thôi] không chỉ là lời nói đùa. Trong những tình khúc đầu tiên của mình, Cung Tiến dùng tiếng ‘người’, Vũ Thành dùng tiếng ‘bạn’ để gọi người tình. Người ta không biết những tiếng ấy có bền vững hơn tiếng ’em’ hay tiếng ‘người yêu’ không? Nhưng rõ ràng là có một khoảng cách giữa các tên gọi đó. Thế nhưng khi nhạc được hát lên, cái khoảng cách ấy không còn nữa. Ôi, giá mà chúng ta ai cũng có được một người yêu suốt đời, lại còn là một người bạn nữa nhỉ? Có lẽ vì thế, khi đạt đến đỉnh cao này, người ta gọi nhau là ‘bạn đời’ chăng?

Đối với chung những người nghe, nhạc Vũ Thành chỉ có một điều đáng tiếc là hơi khó hát. Muốn hát nhạc ông, người ta phải có một trình độ nhạc lý nào đó và còn phải mất công phu luyện tập nữa. Nói cách khác, nhạc Vũ Thành có vẻ như chỉ để dành riêng cho các ca sĩ. Thế nhưng, nếu thích và khi yêu, bạn lại thuộc ít câu nhạc Vũ Thành, bạn cứ việc hát, bạn vẫn tìm thấy trong nhạc của ông những rung động và tiếng nói đúng với lòng mình.

Với tư cách là người yêu chúng ta không nhất thiết phải là ca sĩ.

Có nhạc Vũ Thành tình bạn hình như đẹp hơn, tình yêu trở nên đẹp hơn và cả Hà Nội cũng thêm phần đẹp hơn. Ước muốn của ông gần gụi với mọi người. Cái buồn trong nhạc của ông nếu có, cũng là cái buồn thơ mộng, khoẻ khoắn, dù khi ông nói lời từ biệt. Vũ Thành là người đầu tiên gọi Hà Nội bằng tiếng ‘Em’ ngọt ngào.

Hà Nội trong nhạc Vũ Thành, Hà Nội trong nhạc Hoàng Dương, Hà Nội trong nhạc Trần Văn Nhơn, đều có thể coi là những “tháp rùa âm thanh” trang điểm cho Hà Nội. Và những gì ông viết ra, đều có ý nghĩa một tác phẩm nghệ thuật một người có thể tạo ra dâng hiến cho đời, không mang một hậu ý nào khác.

Quà tặng của Vũ Thành chúng ta đã nhận được. Các thệ hệ sau chúng ta tiếp nhận những tác phẩm ấy như thế nào, chúng ta không thể biết trước.

Vũ Thành không còn nữa. Nhưng nếu nhạc của ông còn được nghe, còn được hát, thì dù ông có mất, cũng chỉ là sự vắng mặt. Và trong đời sống còn tình yêu và, quê hương đối với mỗi người chúng ta vẫn còn là một phần thịt xương, thì Vũ Thành vẫn còn là niềm hãnh diện của chúng ta. Vì tựu trung,

ông là một trong những nhạc sĩ viết tình ca hay nhất của chúng ta vậy.

Nhớ Bạn

Xuân vương trên ngàn hoa

Nhắc bao sầu nhớ mơ màng

Mây buông theo chiều gió

Như luyến tiếc giấc mơ đã tàn

Nhớ dưới hoa năm nào

Lòng say ước mơ sống trong mộng vàng

Xuân nay bao sầu nhớ xuân xưa

Tiếc mối tình phai hương

Đàn lòng thầm dứt mấy đường tơ vương

Sầu vương áng mây đã nhuốm màu tang

Chiều nay niềm ái ân xưa

Tìm đến bên ai kể nỗi nhớ thương

Lời thề cùng cánh hoa rơi tàn úa bên song

Dưới ánh tà dương

Bóng dáng xa khuất ngàn trùng dương

Nhớ nhung càng sui lòng vấn vương

Cung đàn lỡ bao nhịp luyến thương

Đường đời vạn nẻo nhuốm mối đau thương

Nhớ phút giây êm đềm say đắm

Tiếc bao giờ mơ màng dưới trăng

Xa kìa bướm ong đùa cùng với muôn hoa

Lòng mơ ước cùng ai say hòa nhịp xưa

Kim Tước