Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 5 Aug 2025

102. Văn Phụng

Chiều chủ nhật 8 tháng 10 năm 2006, đã có một buổi trình diễn nhạc Văn Phụng, để tưởng niệm nhà soạn nhạc tài hoa này, tại trụ sở Nhật Báo Người Việt, nhân ngày kỵ của ông, với các giọng ca Kim Tước, Mai Hương, Quỳnh Giao, cùng sự góp tiếng của nhiều ca sĩ khác nữa.

Văn Phụng mất ngày 17 tháng 12 năm 1999. Nhưng đối với rất nhiều người, hình như cái ngày Văn Phụng mất vẫn chưa xa lắm. Có lẽ vì hàng ngày người ta vẫn nghe thấy nhạc của ông qua băng/đĩa qua các đài phát thanh, truyền hình, những bài hát do các ca sĩ còn đây hay đã cùng ông tới một phương trời nào đó, cả các ca sĩ lớp mới nhất, có thể chính Văn Phụng cũng chưa được nghe bao giờ.

Văn Phụng là một trong những nhạc sĩ có sức sáng tác phong phú nhất của chúng ta. Nghe nhạc ông, người ta có cảm tưởng hình như Văn Phụng muốn viết nhạc lúc nào cũng được. Chỉ cần một cảm hứng thoáng qua, một hình ảnh ông muốn ca ngợi, một thách thức với chính mình về một ý tưởng nào đó, ông muốn biến nó thành tác phẩm, ông đều có thể thực hiện được:

Lời Nhi Nữ

Vui Bên Ánh Lửa

Xuân Miền Nam

Trăng Sơn Cước

Ô! Mê Ly!

Văn Phụng dẫn dắt người nghe từ đề tài này qua đề tài khác, thơ mộng, lãng mạn, rộn ràng … ông còn có thể trộn lẫn hết thẩy những tính chất ấy trong mỗi ca khúc của ông:

Từ phương xa

Đêm nay xuân về duyên dáng

Trên đôi môi nàng trinh thắm nét sống

Đêm bao la

Không gian vang lời tha thiết

Van xin xuân đừng phai sắc

Hoa ngát hương thơm lành

Nhạc lắng câu thanh bình

Gió lướt êm

Như ru cơn mơ say sưa

Theo âm thanh đang trầm ngân

[Xuân Miền Nam]

Không có một chút cầu kỳ nào trong cách viết lời ca của Văn Phụng. Từ ngữ ông dùng chỉ gồm những chữ thông thường, cái hay nằm trong cách thức ông xử dụng chữ nhiều hơn những tìm kiếm, khám phá. Người ta cũng khó, nghe câu trước phỏng đoán câu sau, ông sẽ viết gì.

Óc tưởng tượng của ông rất mạnh. Có thể coi nhạc Văn Phụng một nửa là tưởng tượng của ông hiện thực. Hình như ngay ca từ của ông cũng không theo kịp nhạc của ông, mặc dầu có vẻ như Văn Phụng viết lời sau khi phần nhạc đã hoàn tất.

Các ca khúc của Văn Phụng có cái đẹp toàn thể, tách rời ra từng câu, người ta không chắc đã nắm được ý ông:

Lòng còn hoài mơ một đêm

Điệu nhạc rền vang nồng thắm

Rượu ‘cần’ càng vui càng uống

Đắm say men nồng tình duyên

Cùng nàng ngồi bên bờ suối

Hẹn hò một duyên tình mới

Nàng ngồi lặng nghe chẳng nói

Khẽ rung rinh đôi làn môi

[Trăng Sơn Cước]

Văn Phụng cũng phổ nhạc nhiều thơ: Đêm Buồn [ca dao], Trăng Sáng Vườn Chè, Hôn Nhau Một Lần Cuối [Nguyễn Bính] qua nhạc Văn Phụng đã trở thành những tình khúc quan trọng của chung nền tân nhạc Việt Nam.

Nhưng có lẽ bài thơ phổ nhạc hay nhất của Văn Phụng là bài Các Anh Đị thơ của Hoàng Trung Thông. Phải được nghe cùng bài thơ này do Lê Yên, tác giả Ngựa Phi Đường Xa phổ nhạc, mới thấy cái tài hoa của Văn Phụng. Nhạc của ông thoải mái và giầu có biết bao!

Cái kỳ lạ nhất của nhạc Văn Phụng là, hình như là chẳng ai đàn hay hát hết được ‘nhạc trong nhạc’ của ông. Phải được ‘xem’ Văn Phụng trình diễn trên sân khấu hay trước ống kính truyền hình, mới thấy, hình như, ông chơi nhạc bằng cả cơ thể của mình chứ không phải chỉ bằng các nhạc cụ. Cái cách trình diễn ấy của Văn Phụng, cho người ta cảm tưởng, ông đàn cũng không hết nhạc của ông, ai có thể làm được điều ấy?

Nghe nói, đáng lẽ ca sĩ Châu Hà cũng có mặt trong chiều nhạc Văn Phụng tại trụ sở Nhật Báo Người Việt, nhưng vì lý do sức khoẻ, bà đã không tới được. Thật là một điều đáng tiếc. Các thính giả đã lỡ mất một dịp nghe Châu Hà hát và gặp lại bà, một trong những người được coi như hát nhạc Văn Phụng hay nhất. Điều đó cũng không có gì lạ: rất nhiều ca khúc Văn Phụng đã viết để tặng bà.

Mộc Lan, Châu Hà, Kim Tước, Mai Hương, Quỳnh Giao, Anh Ngọc, Duy Trác, Sĩ Phú là những tên tuổi đã gắn liền với tân nhạc Việt Nam một thời.

Họ cũng đã có nhiều dịp hát nhạc Văn Phụng. Nay đã kẻ còn người mất.

Những buổi họp mặt như thế đã trở thành những dịp may hiếm hoi, là cơ hội để người còn tạ ơn người đã khuất, để những người trẻ đến nghe, nối tiếp sự cảm thông với người trước, và để những người xưa gặp lại nhau trong những âm hưởng của kỷ niệm. Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao!

Bức Họa Đồng Quê

Trời xanh xanh bao la

Mây trắng trắng trắng xóa

Tia nắng tưng bừng chiếu

trên đồng lúa vàng

Đàn chim chim chim non

Đang ríu ríu rít hót

Tung cánh bay nhẹ lướt trên cành la đà

Từ xa xa xa xa

Nghe thoáng thoáng tiếng hát

Thôn nữ bên đồng lúa ca lời mơ màng

Tình tang tang tang tang

Tang tính tính tính tính

Du khách nâng nhẹ phím

buông nhẹ tơ vàng

Hỡi nắng hãy sáng lên

Để ngàn hoa tươi thắm hơn

Hỡi gió hãy cuốn lên

Để đồng xanh tươi mát hơn

Thôn quê hân hoan mừng ngày mùa sang

Người người hò vang

Đàn nhịp tình tang

Là la la la lá

Hó lớ hó lớ lơ

Hò lờ hò lơ hó lơ …

Tiếng hát với cung đàn-Châu Hà & Văn Phụng