vietmessenger.com
Nguyễn Đình Toàn
234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam
Post by Sơn râu 30 Jul 2025
91. Trọng Khương
Bây giờ ngồi kiểm điểm lại số nhạc sĩ sáng tác của chúng ta từ trước và cả sau 1954, chúng ta sẽ thấy chẳng còn lại bao nhiêu người. Nửa thế kỷ là một thời gian khá dài hay đời người ngắn ngủi? Các nhạc sĩ đã mất đi của chúng ta, người để lại những sự nghiệp đồ sộ, người chỉ đôi ba bài, thậm chí có người chỉ để lại một bài duy nhất. Nhưng tất cả đã đóng góp làm nên kho tàng âm nhạc Việt Nam hiện nay. Dĩ nhiên mỗi tác giả có một vị trí riêng đối với sự ngưỡng mộ trong lòng người nghe.
Xa mặt cách lòng.
Còn cái gì xa hơn cái chết? Người chết có bị bỏ quên cũng là chuyện thông thường. Song bỏ quên kho tàng chúng ta được thừa hưởng có phải chính chúng ta đánh mất kho tàng đó?
Bài hát Trọng Khương cho phổ biến tại Hà Nội trước 1954 là bài Ghen thơ Nguyễn Bính do ông phổ nhạc. Đây cũng là sáng tác đầu tay của Trọng Khương. Khi Trọng Khương chọn phổ nhạc bài Ghen thì thơ Nguyễn Bính cũng mới chỉ có hai bài Cô Hái Mơ và Cô Lái Đò do Phạm Duy và Nguyễn Đình Phúc soạn thành ca khúc.
Trọng Khương đã dùng nhịp điệu swing trẻ trung và còn mới lạ đối với nhạc Việt Nam lúc bấy giờ, nhưng rất thích hợp để phổ bài thơ của Nguyễn Bính.
Hỡi cô nhân tình bé của tôi ơi
Tôi muốn môi cô chỉ mỉm cười
Những lúc có tôi và mắt chỉ
Nhìn tôi trong lúc tôi xa xôi
Tôi muốn cô đừng nghĩ tới ai
Đừng hôn dù thấy bó hoa tươi
Đừng ôm gối chiếc đêm khi ngủ
Đừng tắm chiều nay bể lắm người
Đây cũng là ca khúc làm người ta nhớ tới Ngọc Bảo, nhớ phố Huế, nhớ Hà Nội. Ngọc Bảo đã trình bầy rất thành công ca khúc này. Chất lãng mạn của bài thơ, giai điệu của bài hát, giọng ca, cái lạnh của những ngày cuối đông, tất cả làm nên một phần Hà Nội, một phần linh hồn Hà Nội. Cũng bằng bài hát thứ nhất này, Trọng Khương đã chứng tỏ ông có một tài năng riêng, tuy cùng nằm trong một dòng nhạc được gọi chung là tiền chiến, nhưng nhạc của Trọng Khương vẫn có những nét đặc thù, người nghe có thể nhận ra được: đó là cái tinh thần hào sảng, bàng bạc trong hầu hết các tác phẩm của ông.
Trong khi những người khác đắm chìm trong thế giới mơ mộng, tình ái, Trọng Khương nói tới một tình yêu rộng lớn hơn, đó là tình yêu chính cuộc đời, dù hẳn cuộc đời không chỉ có những niềm hoan lạc, ngọt ngào.
Bánh xe quay nhanh nhanh
Chiếc thân xe rung rinh
Chìm trong làn cát trắng
Trọng Khương đã dùng nhịp điệu swing trẻ trung và còn mới lạ đối với nhạc Việt Nam lúc bấy giờ, nhưng rất thích hợp để phổ bài thơ của Nguyễn Bính.
Hỡi cô nhân tình bé của tôi ơi
Tôi muốn môi cô chỉ mỉm cười
Những lúc có tôi và mắt chỉ
Nhìn tôi trong lúc tôi xa xôi
Tôi muốn cô đừng nghĩ tới ai
Đừng hôn dù thấy bó hoa tươi
Đừng ôm gối chiếc đêm khi ngủ
Đừng tắm chiều nay bể lắm người
Đây cũng là ca khúc làm người ta nhớ tới Ngọc Bảo, nhớ phố Huế, nhớ Hà Nội. Ngọc Bảo đã trình bầy rất thành công ca khúc này. Chất lãng mạn của bài thơ, giai điệu của bài hát, giọng ca, cái lạnh của những ngày cuối đông, tất cả làm nên một phần Hà Nội, một phần linh hồn Hà Nội.
Cũng bằng bài hát thứ nhất này, Trọng Khương đã chứng tỏ ông có một tài năng riêng, tuy cùng nằm trong một dòng nhạc được gọi chung là tiền chiến, nhưng nhạc của Trọng Khương vẫn có những nét đặc thù, người nghe có thể
nhận ra được: đó là cái tinh thần hào sảng, bàng bạc trong hầu hết các tác phẩm của ông.
Trong khi những người khác đắm chìm trong thế giới mơ mộng, tình ái, Trọng Khương nói tới một tình yêu rộng lớn hơn, đó là tình yêu chính cuộc đời, dù hẳn cuộc đời không chỉ có những niềm hoan lạc, ngọt ngào.
Bánh xe quay nhanh nhanh
Chiếc thân xe rung rinh
Chìm trong làn cát trắng
Xe nhịp nhàng quay bánh lướt
Hồn ta mờ khuất trong mênh mông
Ta luyến lưu một kiếp giang hồ
Dù rằng cuộc sống vô bờ
Tim nồng tràn máu vô tư
A ha ha
Suối in hình chiếc xe tàng
Đêm nao đạp vỡ cây đàn
Giận đời nào ai mắt xanh …
Ý cũng như lời Trọng Khương dùng để viết Bánh Xe Lãng Tử không mới. Nhưng nhạc toát ra một vẻ nao nức, rộn ràng, như tuổi trẻ rạo rực trong máu, khiến cho ca khúc tự nó trở thành mới.
Trọng Khương mê những chuyến đi. Hay ít nhất ông thường thả mộng ước vào những chuyến đi. Nhạc của chúng ta có một số bài khiến người nghe hình dung ra nhịp vó ngựa đó là các bản Người Chinh Phu Về [Lê
Thương] Chiến Sĩ Anh Hùng {Văn Cao] Nhạc Đường Xa [Phạm Duy Nhượng] Ngựa Phi Đường Xa [Lê Yên] và Bánh xe Lãng Tử [Trọng Khương]. Mỗi bài toát ra một ý nghĩa riêng: nỗi ngậm ngùi của lịch sử, thúc giục chinh chiến, thảnh thơi du ngoạn, vui chính cái vui của cuộc rong ruổi, lên đường, thỏa mộng giang hồ …
Ca khúc Về Miền Nam Trọng Khương sáng tác nhân cuộc di cư năm 1954, trong hoàn cảnh đau đớn đất nước bị chia cắt, nhưng bài hát chất chứa một niềm vui tựa báo trước miền đất hứa.
Đi về miền Nam
Miền xanh tươi đất rộng
cùng chung cuộc sống
Xa vời Tháp Bút thân yêu
Tây hồ nước vẫn trong veo
Ta cười rũ áo xa nhau Hà Nội ơi!
Trừ các thân nhân của ông, có lẽ không ai biết rõ Trọng Khương có bao nhiêu ca khúc. Số bài ông đã cho phổ biến không nhiều, song tất cả đều là những tác phẩm có giá trị, đã trải qua thử thách của thời gian và được gần như tất cả
các ca sĩ danh tiếng của chúng ta đem trình diễn trên các sân khấu, các đài truyền thanh, truyền hình, thu thanh vào các băng, đĩa.
Có thể nói nhạc Trọng Khương đã trở nên quen thuộc đối với hầu hết các thính giả Việt Nam. Không những người ta thích mghe mà còn thuộc nhạc của ông nữa. Nhưng cũng còn một bài của Trọng Khương hình như bị rơi vào lãng quên, ít người hát và cho đến nay chưa thấy ai cho thu thanh là bài Lòng Cô Phụ, do Thanh Nam viết lời ca:
Chiều nay thu về trong nắng vàng
Chiều nay ta ngồi ôm tiếng đàn
Nhớ bao nhiêu tháng ngày trôi qua
Phí bao nhiêu tóc xanh đợi chờ
Hề thu ơi thu chiều thu nay
Còn nghe như ai thở than đây
Đừng làm lỡ tiếng đàn
Đừng làm héo gió ngàn
Đừng sầu thu với mùa lệ rơi …
Sau biến cố 75, người ta thấy Trọng Khương lang thang ở ngoài đường, quần áo nhầu nát, tóc tai bù rối, có vẻ cùng quẫn. Cùng quẫn là tình trạng chung của dân miền Nam lúc bấy giờ. Nhưng Trọng Khương có vẻ hơi khác thường. Gặp những người quen biết cũ, ông lúc tỏ ra vui mừng, vồ vập,
lúc dường như không nhận ra (hay làm ra thế?).
Để làm gì ư? Điều đó chỉ mình ông biết. Sau đó một thời gian không thấy ai nói còn gặp lại ông nữa. Rồi nghe tin ông mất. Ông mất ở đâu, bao giờ, cũng chẳng ai hay.
Đó là thời gian gần như mọi người tan tác, không biết gì về nhau nữa. Tin tức về người này người khác chỉ do tình cờ mà được biết. Đời sống buồn đến nỗi, đã có lúc người ta nghĩ, “chết cũng có may là không phải sống nữa”. Trọng Khương còn có một số sáng tác dành cho thiếu nhi. Đôi Guốc Mới là một trong loạt bài ấy. Ca sĩ Mai Hương nói rằng bà đã hát Đôi Guốc Mới từ ngày còn ở trong Ban Nhi Đồng, cho đến bây giờ còn thuộc và rất thích. Có cơ hội nào chúng ta sưu tập lại được đầy đủ tác phẩm của Trọng Khương và làm một buổi trình diễn để tạ ơn ông nhỉ?
Bánh Xe Lãng Tử
Bánh xe quay nhanh nhanh
Chiếc thân xe rung rinh
Chìm trong làn cát trắng
Xe nhịp nhàng quay bánh lướt
Hình xe mờ khuất trong mênh mông
Ta luyến lưu một liếp giang hồ
Dù rằng cuộc sống vô bờ
Tim nồng tràn máu vô tư
A! ha! ha!
Suối in hình chiếc xe tàng
Đem nao đập vỡ cây đàn
Giận đời nào ai mắt xanh
Vó câu bấp bênh
Trên đường gian nan
Chiếc xe lắc lư ru hồn nghệ sĩ
tới nơi xa ngàn
Xe lăn êm êm dưới ánh trăng vàng
Môi ai say sưa hé mây cung đàn
Ca lên cho tan nỗi niềm cay đắng
Vui ca lên đi trong chiếc xe già
Sau khi men say lần mấy cung đàn
Hồn ta vụt lướt lên trời xanh lam
Tam ca áo trắng
Discover more from Son Rau
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
