Mấy Người Con Trai Vương Long

vietmessenger.com

Pearl S. Buck

Nguyễn Thế Vinh dịch

(Tái bản)

Post by Sơn râu 22 Jun 2025

Chương 10.

Suốt bảy đêm bảy ngày, Vương hổ tướng ở chơi ngôi nhà trên tỉnh, các anh hết sức chiều chuộng, khoản đãi chàng như một vị thượng khách. Anh Cả lưu chàng bốn ngày đêm ở nhà anh, tiếp đãi cực kỳ nồng hậu cốt vừa lòng đẹp ý ông em. Anh không còn biết nghĩ bày ra món gì đặc biệt long trọng để thù tiếp em cho xứng đáng. Ngoài mấy món sở trường, sở thích của anh, tối nào anh cũng mời chàng lại chơi các phòng trà, ở đấy có bọn kỹ nữ ca hát và đàn tỳ bà, ngoài ra, anh mời chàng đi coi hát bội.

Nhưng thực ra mấy món đó chủ thích hơn là khách, vì Vương hổ tướng là một anh chàng lạ lùng kỳ cục. Ăn, chàng cũng chỉ ăn cho đỡ đói, uống, chàng cũng chỉ uống cho đỡ khát, rồi ngồi yên xem người khác ăn, uống.

Tuy chàng theo anh lại các cao lâu tửu quán, phòng trà, chỗ truy hoan của khách yêu hoa, chàng không thấy cảm khích, người cứng nhắc, thanh đoản kiếm đáng lẽ tháo ra để ở nhà, lúc nào cũng khư khư đeo bên mình, chàng nhìn các bông hoa lơi lả với cặp mắt lãnh đạm, tẻ ngắt. Không phải chàng bất mãn, không vừa ý điều gì, nhưng chàng không thấy có gì là cảm xúc; đối với con mắt khắc nghiệt của chàng, cả vườn bông, không bông nào hơn bông nào cả thanh lẫn sắc.

Các ả thấy chàng trẻ trung tướng mạo uy nghi, ả nào cũng cố trổ sắc khoe tài để may ra có diễm phúc được lọt vào mắt xanh. Các ả lả lơi mơn trớn, bàn tay xinh xắn vuốt ve chàng, ỏn ẻn, nũng nịu, đưa mắt tống tình. Nhưng tâm hồn rắn như sắt, chàng ngồi thản nhiên, coi bọn này cùng vào một loại, cặp môi chàng coi lại còn khắc nghiệt hơn lúc thường.

Khi nói với bọn kỹ nữ, đáng lý tìm lời dịu dàng, ủy mị, chàng nói rắn rỏi phũ phàng:

– Tôi nghe chị hát bài này như gà cục tác.

Có một lần, một ả người nhỏ nhắn, xinh xắn, môi thoa son hình trái tim, hai mắt nhìn chàng đưa tình, hát một bài du dương. Chàng ngắt câu hát nói lớn: “Thôi, thôi, nghe mãi nhàm tai lắm!”. Chàng đứng dậy ra về, anh Cả cũng phải đi theo, anh tức quá phải bỏ dở cuộc vui hứng thú nhất. Vương hổ tướng hấp thụ của mẹ tính ít nói, có cần gì lắm mới nói, mà đã nói là nói thực không cần lựa lời cho ý nhị mềm mỏng, nên khi chàng mấp máy môi là người ta có ý sợ.

Đối với ai chàng cũng nói sự thật một cách phũ phàng, không cần giấu giếm, che đậy, hay lựa lời bóng bẩy xa gần. Một hôm chị Cả đến nói với chàng, dùng miệng lưỡi đưa đẩy, ý chị cốt xin chàng để ý trông nom cất nhắc cho con trai thứ của chị đi theo chàng. Lúc đó vào quá trưa, chị vào phòng khách, Vương hổ tướng đang ngồi uống trà, anh Cả ngồi bàn bên uống rượu. Chị rón rén lại nhẹ nhàng ý tứ, mắt nhìn xuống, vào đến trong phòng, chị khẽ nghiêng mình chào, mồm mấp máy, mắt vẫn nhìn xuống. Anh Cả nom thấy chị vội vàng lấy tay vuốt mặt, rót nhanh một bát nước trà nóng, anh làm như anh đang ngồi thưởng trà chứ không phải uống rượu.

Chị đi loạng choạng, dáng điệu khó khăn vì đôi chân bó nhỏ bé; đến chiếc ghế thấp chị ngồi xuống. Vương hổ tướng đứng dậy mời chị lên ngồi ghế cao. Mấy ngày rày, có nhiều chuyện bực tức, phiền muộn chị cố nén lòng, lấy giọng nhẹ nhàng uyển chuyển nói với chàng:

– Cám ơn chú, thôi tôi ngồi đây cũng được. Tôi biết địa vị của tôi là một tiện thiếp yếu hèn. Ông ấy cũng tử tế, còn biết nghĩ lại cho tôi ở đây là quá rồi, bây giờ ông ấy thiếu gì người mặt hoa da phấn, trẻ đẹp, xứng đáng.

Nói xong chị liếc mắt nhìn anh Cả, anh này toát mồ hôi, ấp úng lẩm bẩm:

– Ô kìa! Lạ chửa, tôi có gì …

Anh ngồi yên, cố nghĩ xem gần đây anh có làm cái gì quá đáng, đặc biệt không hay ai ngứa mồm hót láo để anh bực mình. Thực ra, chỉ có hôm đi ăn tiệc, anh được biết một kỹ nữ trẻ, đẹp lắm. Anh đã tìm, biết chỗ nó ở, thỉnh thoảng anh cũng cố lui tới nhà nó. Ý anh muốn chuộc nó ra, mỗi tháng cấp cho ít tiền, đem giấu một chỗ nào thật kín làm cảnh. Nhưng mà mới nghĩ thế thôi chưa thực hiện được. Công việc mua bán chưa xong vì mẹ con bé, mụ già ấy ghê lắm, chưa bằng lòng giá tiền, còn định làm cao. Chuyện chưa có gì mà vợ anh đã biết được ư? Anh lấy ống tay áo lau mồ hôi, ngoảnh mặt đi chỗ khác uống nước.

Lần này chị Cả không nghĩ đến nói móc máy chồng nữa, chị lảng sang chuyện khác, chị nghĩ sao nói vậy không suy xét, cân nhắc:

– Tôi cũng tự biết, tôi là một người đàn bà thấp hèn, không đáng kể song tôi mạn phép lại có lời cám ơn chú đã trông nom, săn sóc thằng con trai thứ của tôi đi theo chú. Tôi cũng biết một người như chú cũng chẳng thèm tôi cám ơn, song tôi cũng phải lại có lời với chú cho phải phép, tuy tôi đang bị bao nhiêu phiền não, ưu sầu làm tôi héo hắt ruột gan.

Chị nói xong lại đưa mắt nhìn chồng. Anh này thấy bực bội khó chịu quá, anh gãi đầu gãi tai, mồ hôi ướt đầm, nhìn lơ láo vợ, anh không hiểu chị lại đây định kể tội gì anh để tố khổ anh. Người anh đẫy đà, to béo, chưa có chuyện gì mồ hôi đã ướt áo.

Chị lại tiếp lời:

– Tôi xin gửi lên chú lời cảm tạ chân thành của tôi. Còn thằng cháu, duy có thằng ấy đáng được chú trông nom, săn sóc, cháu này ngoan nhất nhà, cháu khá nhất, nhờ trời phú cho cháu cũng thông minh đĩnh ngộ. Tôi nói thế chắc có người bảo mẹ bao giờ chả khen con hay con đẹp, nhưng thực tình tôi và nhà tôi đã cân nhắc, gửi chú dạy dỗ thằng bé khá nhất nhà. Nghe chị nói, nét mặt chàng thản nhiên, lạnh ngắt, hai mắt chàng trừng nhìn chị. Ai nói gì với chàng, chàng có tính nhìn thẳng vào mặt người ta, vẻ nhìn lạ lùng, không ai biết chàng có để tai nghe không, có hiểu không, rồi đến lúc chàng trả lời lại hết sức mạnh bạo phũ phàng:

– Nếu quả như lời chị nói, tôi nghĩ buồn cho anh chị. Tôi chưa từng thấy thằng bé nào lại yếu đuối ươn hèn như nó, cái mật của nó có lẽ không to hơn mật một con gà nhỏ. Tôi lạ quá, sao anh chị không gửi tôi thằng lớn. Thằng ấy còn ra của, tôi có thể rèn tập uốn nắn, sau này còn nên trò trống.

Thằng thứ hai, chỉ giỏi là lúc nào cũng sụt sịt khóc sướt mướt. Nó không hiểu gì, không có chí lự, không tài nào có thể uốn nắn được. Cả hai thằng của hai anh gửi cho tôi đoảng cả. Thằng bé con chị thì ẻo lả, nhút nhát, tôi tưởng chừng như óc của nó tan cả ra nước mắt, còn thằng kia tuy sức lực, khỏe mạnh có thể làm việc nặng nhọc được nhưng vô ý thức, lúc nào cũng hềnh hệch cười như một thằng hề, mà một thằng hề thì còn làm gì được nên to tát. Tôi cũng buồn lúc này tôi không có một đứa con trai lớn.

Không ai có thể đoán chị Cả nghe bài diễn thuyết đó nghĩ thế nào, định trả lời ra sao? Anh Cả mặt đỏ tía tai, người anh run lên, anh chưa từng thấy ai lại nói với vợ anh phũ phàng quá như thế. Anh toan mở miệng nói một câu chua chát, anh chưa kịp nói thì thằng lớn con anh, đứng nấp sau rèm nghe trộm, nhảy xổ ra nói:

– Má ơi! Má cho con đi, con muốn đi theo chú con!

Nó đứng giữa phòng, ra vẻ một thiếu niên tuấn tú, lơ láo nhìn hết người này người khác, nóng ruột chờ sự ưng thuận của cha mẹ. Nó mặc một chiếc áo màu lam sẫm, màu long công, màu này các ông thủ lãnh trẻ tuổi ưng nhất, chân đi giày da đóng ở ngoại quốc, ngón tay đeo chiếc nhẫn ngọc thạch, tóc cắt theo kiểu mới nhất, chải bóng bằng một thứ dầu thơm. Cũng như bọn trẻ con nhà giàu có, nước da nó xanh xao, không được hồng hào, vì không phải cày sâu cuốc bẫm, dãi nắng dầm mưa, bàn tay mềm mại như tay đàn bà.

Tuy nước da xanh xao, ăn mặc lòe loẹt, nhưng bộ mặt quắc thước, hai con mắt sáng và lanh. Giáng điệu nó mạnh dạn cứng cỏi không như kiểu thanh niên hồi đó ủy mị dịu dàng.

Chị Cả nghe con nói, chị hét ầm lên:

– Thật là cả một sự vô lý, điên rồ. Mày phải hiểu mày là con cả, sau này bố mày chết, mày là trưởng gia đình. Làm sao tao lại có thể để mày ra trận mạc, đi đánh nhau, để người ta giết chết à? Mày thử xem tao và bố mày có tiếc gì mày không? Tao cho mày học hết các trường ở tỉnh, thuê bao nhiêu ông đồ dạy dỗ mày lại còn chiều mày cho mày xuống ăn học một trường miền Nam. Tao có điên đâu cho mày đi đánh nhau hở?

Chị quay nhìn chồng chỉ thấy anh này ngồi yên, đầu lắc lư, chị nói: có lẽ ông để một mình tôi lo cả cái gánh này nữa chắc?

Anh Cả thủng thẳng nói:

– Má mày nói phải lắm. Tao xem má mày nói câu gì cũng chí lý. Tao đồng ý với má mày không cho mày tự ý muốn làm gì cũng được.

Anh chàng thanh niên, tuy gần tuổi đầu, nghe bố mẹ nó nói thế, dậm chân xuống đất thình thình, kêu khóc om sòm, chạy ra định đập đầu vào cánh cửa, vừa khóc vừa nói:

– Tôi uống thuốc độc tự tử chết cho rồi, cái gì cũng bị áp chế, mất hết tự do!

Vợ chồng anh Cả thấy thế sợ quá, cuống quít, chị Cả chạy ra cửa kêu ầm thằng ở lên ngay có việc cần. Thằng ở tất tưởi chạy lên, chị bảo:

– Dắt cậu đi chơi, dỗ dành cậu, mày làm thế nào cho cậu đừng hờn dỗi nữa.

Anh Cả vội vàng rút ở bao lưng ra một nắm tiền dúi cho thằng bé và bảo:

– Cầm lấy, thích gì thì mua, hay đi đánh bạc tùy ý.

Lúc đầu, chàng thanh niên hất tay cha ra không lấy tiền, thằng bé ở hết sức dỗ dành, van lơn, cậu mới cầm lấy tiền, làm như việc bất đắc dĩ lắm, nắm lấy tiền vứt tung ra nhà, kêu khóc ầm ĩ đòi đi theo chú. Thằng nhỏ cố sức dỗ dành, dìu cậu ra ngoài rủ đi chơi.

Chị Cả buồn quá, gieo mình xuống chiếc ghế, thở dài, lẩm bẩm:

– Thằng này bướng bỉnh quá … ý thế nào là muốn được như thế … khó chiều khó dạy quá, bằng mấy thằng kia.

Vương hổ tướng đứng lặng yên, xem tấn hài kịch gia đình. Chàng nói:

– Tuy thế, cũng còn có thể dạy dỗ được; thằng này còn có ý lực, chứ thằng kia đầu óc rỗng tuếch không có gì. Tôi có thể cho nó vào khuôn phép được, nó bướng bỉnh, mè nheo là do không biết uốn nắn dạy dỗ.

Chị Cả tức lắm, chị nghe nói con chị mất dậy chị chối tai không muốn nghe nữa. Chị bệ vệ, đứng dậy xin kiếu, chị nói:

– Thôi tôi để hai anh em ông nói chuyện …

Nói xong chị đi thẳng vào trong nhà.

Vương hổ tướng đăm đăm nhìn anh, vừa có vẻ thương hại vừa khinh bỉ. Hai người ngồi im không trao đổi một lời, anh Cả lại rót rượu uống, lần này anh uống không thấy hương vị rượu, mặt anh buồn thiu. Thường anh có tính nói

năng hồn nhiên không suy xét cân nhắc, lần này mới thấy anh có vẻ trầm ngâm tư lự. Anh thở dài nói:

– Nghĩ lạ thật, đàn bà khi còn ít tuổi, tính nết mềm mỏng, dễ bảo, ngoan đáo để, thế mà càng về già tính nết càng thay đổi khác hẳn, hay hờn hay dỗi, soi bói cắn dứt như người mất trí, anh chồng lắm lúc đến khổ, có thể hóa điên

hóa dại. Lắm lúc tôi đã thề không có dính dáng, đụng chạm đến đàn bà, con vợ lớn học con vợ bé, con vợ bé bắt chước con vợ lớn, thôi cùng một duộc cả (nói đến đây anh ngước mắt nhìn em, như có vẻ thèm muốn địa vị ông em lắm). Chú phải biết, thế là chú sướng hơn tôi nhiều lắm, không bị trói buộc, vợ cũng không, đất cũng không. Tôi một cổ hai tròng. Tôi phải trông nom nắm ruộng ông cụ để lại; mà không trông nom không lấy gì mà ăn, bọn tá điền mình ở thế nào cũng chưa vừa lòng, lúc nào họ cũng kiếm cách xoay xở mình. Còn anh quản gia, có ai nghe nói bao giờ có anh quản gia thật thà không? (anh nói, hai môi cứ phễu ra, anh thở dài thườn  thượt). Kể chú thế mà sướng thật, chẳng có mụ vợ nào cắnrứt hoạnh họe, chẳng có ruộng đất mà những lo cũng đủ ốm xác.

Vương hổ tướng láy lại với giọng giễu cợt:

– Tôi chịu không dám lơ mơ với một mụ nào.

Chàng ở nhà anh Cả thế là hết bốn hôm, bây giờ chàng sang ở chơi nhà anh Hai. Bước chân vào nhà anh Hai, chàng nhận thấy không khí bên này khác hẳn nhà anh Cả. Ở đây cảm như có sinh lực hoạt động, vui vẻ, mặc dầu lũ trẻ quấy khóc cãi nhau chí chóe. Tất cả sự ồn ào, náo nhiệt, sinh lực hình như tập trung, kết hợp vào cả cô vợ nhà quê, và từ ở đó phát huy ra tất cả nhà. Một mụ nhà quê to mồm nhất, hoạt động nhất, tiếng nói của chị oang oang, vang dội khắp nhà. Lũ con chị cãi nhau, tranh nhau ăn; mỗi ngày đến 20 lần chị nắm đầu đứa này cốc vào đầu đứa kia, hay chị lấy tay cốc vào đầu chúng nó. Ống tay áo của chị lúc nào cũng xắn cao đến khuỷu, đứa nào kêu khóc, có khi chị tát đánh bốp lũ trẻ tha hồ inh ỏi cho đến tối mịt. Mấy đứa ở, con nào cũng to mồm không kém gì chủ mấy, lại thích đùa với lũ trẻ, đứa trẻ nào đi ngang, con ở bế xốc nó vào lòng hôn hít cho đến khi nó khóc thét mới buông ra. Tuy chị rất hà tiện, nhưng những lúc có hàng quà rong đi qua, có đứa nào lại xin chị một xu hoặc mua một thỏi kẹo, một bát chè nóng, một tấm mía hay quà gì khác, chị cũng cố moi ở trong người lấy ra một xu cho con. Trong cái gia đình ồn ào, náo nhiệt, anh Hai vẫn thản nhiên, không cho thế là ầm ĩ khó chịu. Anh thủng thẳng đi đi lại lại, tính toán công việc của mình, anh mến vợ con anh; vợ con anh hợp tính anh. Vợ chồng, con cái anh sống trong bầu không khí hòa hợp, tương đắc.

Mấy hôm ở nhà anh Hai, Vương hổ tướng gác một bên những mưu vọng cao xa, chàng cảm thấy ở đấy có một cái gì nó hợp với tâm tính chàng. Bọn lính của chàng ở yên một chỗ, tha hồ phè phỡn rượu thịt. Bây giờ chàng mới hiểu tại sao thằng Rỗ lại vui vẻ tươi cười còn thằng con anh Cả ươn hèn nhút nhát; chàng nhận thấy giữa vợ chồng anh Hai có một bầu hòa khí tương đắc, tương thân, lũ con có vẻ tự do sung sướng, tuy chẳng có ai săn sóc, tắm rửa, chỉ biết ban ngày cho ăn tối lặn mặt trời cho đi ngủ. Tất cả lũ trẻ hớn hở vui tươi, nhìn bọn trẻ chàng thấy có một cảm giác lạ, vui vui trong lòng. Có một đứa độ năm sáu tuổi, chàng thích nhất thằng bé này, mũm mĩm kháu khỉnh, chàng đùa với nó, hoặc xòe bàn tay, hay cầm một xu đưa cho nó, thằng bé đang cười, nhìn chàng sầm mặt lại, đút tay vào mồm, lắc đầu chạy. Thấy nó chạy, không lấy tiền chàng cho như một người lớn, chàng cảm thấy nao nao buồn song cũng cố gượng cười để giấu kín nỗi lòng.

Vương hổ tướng ở chơi nhà hai anh chờ cho hết bảy ngày; những lúc thư thái càng liên miên suy nghĩ, chàng thấy hai anh con cái đầy đàn, còn chàng vẫn chưa vợ chưa con. Từ khi lớn lên, lần đầu tiên chàng ở chơi những gia đình có lắm đàn bà, con gái, vợ lớn, vợ nhỏ hai anh, con sen, con ở, những con nữ tỳ trẻ đẹp, lăng xăng chạy ra chạy vào. Ý tưởng phụ nhân đột nhập, lởn vởn trong tâm trí chàng. Một  thân hình mảnh dẻ, kiều diễm, khêu gợi đang mải làm gì,xoay lưng về chàng; nom thấy, chàng liên tưởng đến Hoa Lê khi xưa cũng ở ngôi nhà này, năm chàng còn ít tuổi. Chàng có một cảm giác là lạ, êm ái, tâm hồn rạo rực. Khi người con gái quay người lại, chàng ngó thấy mặt, tâm hồn chàng thác loạn như xưa kia. Thực ra trong tuổi hoa niên, khi thấy một giai nhân kiều diễm, tâm hồn chàng cũng dạt dào lai láng, ý  chí cũng bị kích thích nhưng chàng biết chặn đứng ngay dục vọng, quay nghĩ sang chuyện khác.

Trong khi nhàn rỗi, tâm hồn bị ngoại cảnh kích thích,  chàng thấy bồn chồn nóng ruột. Một buổi quá trưa, chàng cóý nghĩ muốn lại chơi chào Liên, xưa kia chỗ Liên ở chàng vẫn thường gặp Hoa Lê ở đó. Ý chàng muốn nhìn lại mấy gian nhà cũ nếp xưa. Chàng lại sau khi đã cho thằng ở đến nhà Liên báo trước. Cùng với mấy bà bạn già ngồi quay xung quanh chiếc bàn, đang đánh bài, thấy chàng đến, Liên vội vàng đứng dậy đón tiếp. Chàng đứng một lát, đưa mắt nhìn hết gian phòng chàng nghĩ dại đã đến vì những hình ảnh cũ lại hiện trước mắt, chàng thấy một cảm giác khó chịu, bồn chồn muốn đi ra ngay. Liên thấy chàng có vẻ tư lự, đon đả chào mời:

– Cậu hãy ngồi chơi một chút đã nào. Tôi vừa làm mứt gừng hãy còn để trong thạp, à còn có cả mứt ngó sen, mấy thứ đó chắc các cậu thích lắm!

Liên nắm tay chàng, sằng sặc cười, hai mắt híp lại. Cử chỉ đó, chàng thấy ghét quá, đứng đờ người, sẽ nghiêng đầu chào quay ra. Đến ngoài đường còn nghe mấy mụ già quay vào đánh bài, sát phạt nhau, khúc khích cười.

Chàng rảo bước đi, những hình ảnh xưa càng hiện rõ trong ký ức, làm tâm thần xáo động, chàng tự nhủ cho phấn khởi chàng sẽ tạo cuộc đời ở nơi xa xăm, xa tránh chốn này. Chàng ra viếng mộ cha cho phải đạo làm con rồi chàng lên đường, đi thật xa không muốn nhìn cảnh cũ, vết xưa.

Sáng sớm hôm sau, chàng bảo anh Hai:

– Tôi về chơi nhà thấm thoắt được sáu hôm rồi. Hôm nay tôi đi thăm mộ cha thắp vài nén hương rồi còn phải lo công việc chứ để bọn lính ăn không ngồi rồi lâu ngày, tụi chúng sinh lười, sinh nản chí, bọn tôi phải đi một đoạn đường dài lắm. Thế nào anh có gì thắc mắc về những món tiền anh gửi cho tôi không?

Anh Hai trả lời:

– Chả có gì thắc mắc, tôi với chú đã thỏa thuận thế nào thì tháng tháng tôi gửi cho chú thế.

Vương hổ tướng vội vàng cướp lời:

– Anh cứ yên chí, thế nào một ngày kia tôi cũng trả anh hết những số tiền anh cho tôi vay! Bây giờ tôi đi thăm mộ.

Anh bảo hai thằng bé sửa soạn sẵn sàng, đừng có ăn no quá, đừng có uống rượu say quá. Tang tảng sáng mai, tôi cất quân lên đường.

Nói xong chàng bước ra cửa, nghĩ bực mình quá lại phải cho thằng bé con anh Cả đi, không biết từ chối thế nào cho tiện, cho đứa này đi không cho đứa kia, bên khinh bên trọng. Chàng đem theo một thẻ hương, rảo bước đi tảo mộ cha.

Khi xưa cùng sống chung một nhà, hai cha con chàng là hai tâm hồn, hai chí hướng đối lập, hai thái cực, cha thì muốn con nối chí cha sống về đồng ruộng, con tuy còn nhỏ tuổi đã có tư tưởng dị đồng, rất ghét đồng ruộng. Càng đi gần lại căn nhà đất, chàng càng thấy tâm hồn rạo rực căm hờn, tuy căn nhà đó, chàng đã ở lúc thiếu thời. Hồi đó, chàng cho nơi ấy như một ngục thất giam hãm chàng bao giờ mới được thoát ly, vùng vẫy? Chàng không đi gần về phía căn nhà đất, chàng đi ngang một rặng cây vòng qua một gò đất ở đấy có mấy ngôi mộ họ hàng.

Chàng rảo bước, khi tới gần mộ thoáng nghe văng vẳng có tiếng thổn thức, nghẹn ngào như ai khóc. Chàng nghĩ sao lại có ai đến mộ cha chàng mà khóc, chắc chắn không phải Liên, vì Liên còn đang mải đánh bài. Chàng rón rén lại gần, nấp sau bụi cây, nhìn qua khe lá. Một quang cảnh lạ lùng, chàng chưa từng thấy , hiện trước mặt chàng. Hoa Lê ngồi ở bãi cỏ, gục đầu vào mộ cha chàng nức nở khóc, nàng tưởng chỗ ấy vắng vẻ, chỉ có mình nàng, chung quanh không có ai, nàng khóc thỏa thích không ai ngăn cấm dỗ dành. Ngồi gần nàng là em gái chàng, đã bao nhiêu năm nay chàng chưa gặp mặt. Tóc con bé đã bạc gần hết, sắc diện tàn úa, da nhăn nheo. Con bé ngồi sưởi dưới ánh nắng thu, nghịch một mảnh vải đỏ gấp vào mở ra rồi lại gập vào, thấy màu đỏ miếng vải tươi hẳn lên dưới ánh nắng, thích chí tủm tỉm cười. Con bé ngồi chơi ngoan ngoãn, như đứa trẻ thích cái gì, người ta đã chiều cho được vừa ý. Ngồi cạnh đó, một thằng bé tàn phế, có bướu. Mặt thằng này nom rầu rĩ buồn thảm, hai môi chum lại sắp khóc, nó thấy Hoa Lê khóc nó thương cũng muốn khóc theo.

Vương hổ tướng đứng đờ người, hết sức ngạc nhiên, chàng nghe Hoa Lê vừa khóc vừa kể lể, như tiếng than tiếng khóc từ đáy lòng nàng thốt ra. Trước quang cảnh đó, chàng không thể nén nỗi lòng, bao nhiêu sự căm hờn đối với cha chàng khi xưa bừng bừng đột khởi. Thẻ hương rơi khỏi tay, chàng quay người rảo bước đi nhanh vừa đi vừa thở mạnh như để dập tắt hận lòng. Chàng đi thật nhanh, trong trí óc đinh ninh nhất quyết phải tránh thật xa nơi này, cảnh vật này, người đàn bà mà chàng vừa tình cờ lại gặp, bao trí não để lo toan tạo thành sự nghiệp. Dưới ánh nắng thu tươi sáng, vạn vật khoe tươi nhưng chàng không cảm thấy sắc thái phồn diễm của tạo vật.

Tang tảng sáng hôm sau chàng đã tề chỉnh ngồi trên lưng con ngựa hồng. Trời buổi sáng gió rét, con ngựa hí vang, bốn vó lộp cộp trên đường gạch ngoài phố. Thằng Rỗ ngủ dậy đã cơm nước no nê, cưỡi con lừa; hai chú cháu lại gọi cửa nhà anh Cả để đón thằng bé kia. Đi gần đến nơi thấy một thằng ở trong nhà hốt hoảng chạy ra kêu ầm:

 – Nguy quá !… Nhà này vận đen quá!

Nó kêu rối rít, chạy về phía quanh đó.

Vương hổ tướng thấy nóng ruột, bực mình hét to:

– Vận đen đỏ gì, có phải vận đen là trời đã sáng rõ mà ta vẫn chưa kéo quân đi phải không?

Thằng bé ở chạy đi không thấy quay lại, chàng rủa ầm, bảo thằng Rỗ:

– Thằng anh em mày thật là của tội, của nợ! Chạy vào bảo nó phải ra ngay, nếu không thì thôi để tao đi cho được việc!

Thằng Rỗ tụt xuống lưng lừa chạy thẳng vào trong nhà. Chàng thủng thẳng xuống ngựa, giao dây cương cho anh gác cổng. Chàng đi được vài bước, thằng Rỗ đã chạy ra, người nó thất sắc, trắng nhợt như thây ma, thở hồn hển như vừa chạy một vòng quanh tỉnh. Nó ấp úng nói như đứt hơi, thở hồng hộc:

– Thôi không bao giờ nó đi nữa … Nó thắt cổ tự tử chết rồi!

Vương hổ tướng thét to:

– Thằng bú dù mày nói cái gì?

Nói rồi chàng nhảy một bước vào nhà anh Cả.

Một cảnh tượng vô cùng huyên náo hỗn loạn, đàn ông, đàn bà, gia đinh đầy tớ, con ở, con hầu, xúm đông xúm đỏ quanh cái gì ở sân. Tiếng đàn bà mẹ thằng bé la thét khóc lóc om sòm át cả tiếng xì xào bàn tán của đám đông. Chàng rẽ đám người đứng xem, vào thấy anh Cả mặt vàng như nghệ, khóc lóc thảm thiết, ngồi cạnh thi hài của con. Dưới ánh sáng bình minh, thằng bé nằm sóng sượt giữa sân, đầu gối vào tay cha nó. Thằng này đêm vừa rồi lấy dây lưng thắt cổ treo lên xà nhà tự tử. Nó ngủ cùng với anh nó, thằng anh lúc chiều uống rượu say, ngủ mê mệt không hay biết, mãi đến sáng bừng mắt dậy thấy cái gì treo lủng lẳng giữa nhà. Lúc đầu nó tưởng ai phơi quần áo giữa nhà, khi lại gần nó thấy là em nó đã tử tự, tri hô lên đánh thức cả nhà dậy.

Có đến 20 người đứng đó, nhao nhao kể chuyện. Vương hổ tướng tai nghe, mắt nhìn thi hài thằng bé, chàng vô cùng khích động, nỗi lòng bi ai trắc ẩn tràn ngập tâm hồn chàng, đối với thằng bé khi sinh thời nó, tấm lòng đó chàng tuyệt nhiên không có. Nghĩ tội nghiệp, thằng bé người mảnh khảnh, loắt choắt, yếu đuối, giờ đây là một cái xác không hồn. Anh Cả ngửng đầu lên thấy chàng, vừa khóc vừa nói:

– Tôi không ngờ đâu thằng con tôi lại thế này trời ơi! Đáng lẽ hôm nay nó theo chú lên đường, nó lại đi tự tử chết. Chắc là mày hành hạ nó quá lắm thế nào nó mới liều chết để khỏi phải đi theo mày! Nếu không phải là em tao thì thế nào tao cũng … tao cũng …

Vương hổ tướng nói với một giọng ngọt ngào:

– Không phải thế đâu anh ơi, em không hành hạ gì nó. Anh xem em phải sắm cho nó một con lừa trong khi bao nhiêu người nhiều tuổi hơn nó phải đi chân không. Thật em cũng không ngờ nó gan dạ đến thế, dám tự tử quyên sinh. Nếu em biết nó có can trường không sợ chết, em có thể huấn luyện nó làm nên sự nghiệp.

Chàng đứng một lúc nhìn thi hài thằng cháu. Đột nhiên thấy huyên náo rầm rầm, thằng ở sai đi lúc sáng, trở về đem theo ông thầy địa lý, mấy ông thầy cúng với thanh la, não bạt vì đây là một cái chết bất đắc kỳ tử, nên phải mời mấy vị này lại để làm lễ phục hồn, tống thần. Nhân lúc lộn xộn, Vương hổ tướng lẩn vào trong nhà.

Khi đã làm xong đủ bổn phận người em đối với anh trong cơn gia biến, chàng lên ngựa ra đi. Ngồi trên mình ngựa cảm thấy lòng buồn rười rượi, chàng chưa từng thấy bao giờ lòng lại buồn đến thế. Cố trấn tĩnh, vấn lương tâm, chàng có hành hạ nó đâu, có đánh đập nó đâu mà ai cũng ngờ oan nó bị ngược đãi, khổ sở đến nỗi phải tự tử. Chàng nghĩ chẳng qua ông trời đã xếp đặt từ trước, chẳng ai tránh khỏi số trời. Mệnh hệ con người ta do ở Hoàng thiên định đoạt. Chàng nghĩ thế cho khuây nỗi lòng, cho quên hình ảnh

xác thằng bé trắng bệch nằm sóng sượt, gối đầu vào tay cha nó, chàng nghĩ:

“Thực ra có con vị tất đã là hạnh phúc”.

Suy luận lý lẽ chàng thấy mạnh dạn, hăng hái, âu yếm bảo thằng Rỗ:

– Cháu ơi, quãng đường hôm nay xa lắm, chú cháu ta phải gắng sức mới được!