Bông Hồng Tạ Ơn

vietmessenger.com

Nguyễn Đình Toàn

234 Tác Giả & Nghệ Sĩ Việt Nam

Post by Sơn râu 19 Jun 2025

45. Lê Mộng Nguyên

Một người vừa về thăm Việt Nam, trở lại Mỹ, có mua một món quà làm kỷ niệm, đó là một tuyển tập gồm 100 ca khúc được gọi là tiền chiến, của gần như đầy đủ các tác giả ở cả hai miền Bắc và Nam.

Đã gọi là nhạc tiền chiến thì không có bài nào mới cả. Hầu hết những ca khúc được tuyển chọn và in chung trong một tập đó, có thể nói, nếu đã là người yêu nhạc, thích nghe nhạc, ai cũng biết hay thuộc cả. Lần dở những trang sách, người ta không khỏi cảm thấy một nỗi vui buồn lẫn lộn. Đây là những tác phẩm một thời đã hoàn toàn bị cấm, bị phân biệt. Nay được in chung, phổ biến lại, có phải là một dấu hiệu của sự thay đổi? Và, thay đổi tới mức nào đây, ra sao đây?

Quá nửa các tác giả có tác phẩm trích dẫn đã không còn nữa. Cũng có người còn nhưng tác phẩm lại không thấy có trong tập sách. Sự thiếu vắng ấy là tình cờ hay cũng là một lựa chọn?

Một trong những bài hát có thể coi là điển hình một thời nhạc lãng mạn của chúng ta, được in trong tập sách là bài “Trăng Mờ Bên Suối” của Lê Mộng Nguyên. Nhớ lại những ngày chiến tranh lan tràn, sắp tới lúc hiệp định Genève được ký kết, cả đất nước dường lênh đênh chưa biết rồi sẽ trôi giạt về đâu, cũng là lúc người ta được nghe trên khắp các đài phát thanh Hà Nội, Huế, Pháp Á, Sài Gòn … bài Trăng Mờ Bên Suối qua giọng hát của hầu hết các danh ca của chúng ta thời bấy giờ: Tâm Vấn, Minh Đỗ, Ngọc Bảo, Minh Trang, Ngọc Hà, Minh Diệu, Mạnh Phát, Anh Ngọc, vv …

Nhạc như một nỗi khát khao tìm về một nơi yên ấm mà thực tế lúc nào cũng như bị đe dọa lấy mất. Cái chốn hạnh phúc có thể nương náu ấy dường như chỉ còn là, chỉ tồn tại trong mơ ước.

Mộng bền năm xưa

Chỉ là mơ qua

[Phạm Duy]

Lạnh lùng mà đi luyến tiếc thêm chi

Hoa tàn tình tan trong không gian

[Đoàn Chẩn & Từ Linh]

Đưa chân dừng bước bên cầu

Giã từ mấy câu

[Tô Vũ]

Nhớ những tiếng hát say sưa êm đềm

Tuy vắng xa nhưng lòng còn xao xuyến

[Ngọc Bích]

Văn Cao cũng nhắc tới một cuộc hẹn hò “xây nhà bên suối”. Nhạc của chúng ta “một thuở” có một vẻ gì đó giống như những bài kinh cầu nguyện hạnh phúc. Bìa sau của “Tuyển Tập 100 Ca Khúc Tiền Chiến” người ta cho in lại một bức tranh của Tô Ngọc Vân. Giữa Tô Ngọc Vân và thế hệ Lê Mộng Nguyên cũng có một khoảng cách thời gian khá dài. Nhưng người ta có cảm tưởng, người đàn bà, người con gái, trong “Trăng Mờ Bên Suối” nếu hiện hữu, sẽ có khuôn mặt, vẻ đẹp của người trong tranh Tô Ngọc Vân.

Lê Mộng Nguyên viết khá nhiều nhạc, trong đó có nhiều ca khúc hay. Nhưng ca khúc được nhiều người biết và yêu thích nhất của ông vẫn là bài

Trăng Mờ Bên Suối

Người hẹn cùng ta đến bên bờ suối

Rừng chiều mờ sương ánh trăng mờ chiếu

Một đêm thiết tha rồi đây xa cách

Rồi đây hai ngả biết tới phương nào

Mịt mùng ngàn thâu suối mơ trầm lắng

Lòng buồn từ ly nhớ nhung chiều vắng

Người ơi nhớ khúc nhạc lòng đêm ấy

Ngàn đời vang nhắc bên suối trăng tà

Suối mơ! Lời hẹn ước bên bờ suối xưa

Nhớ chăng?

Người phương xa trong khói điêu tàn

Suối ơi! Vờn theo bóng trăng vàng ngày xanh

Nào những lúc trên thuyền

say sưa nhìn trăng vừa lên

Ai hay chia lìa

Sương gió biên thùy

Hiu hắt người đi sa trường xa

Một ngày xa nhau xóa bao hình bóng

Trời bầy chia ly chi cho lòng héo

Giờ đây cách xa người quên hay nhớ

Tình xưa còn đó trăng nước mong chờ

Lệ Thu